PL 143, col. 404
De utilitatibus astrolabii (Hermannus Contractus), J. P. Migne
Cyrenen cum tertio, tenensque Leptim magnam et
partim Numidiam, Tingitaniam caeterosque terminos
usque ad Oceanum, ibique terminatur.
Initium quinti ab Oriente mare Caspium et partim
Scythiam tenet, partitur Armeniam cum sexto,
transitque montes Ceraunios, pariter Galilaeam cum
quarto, et tenet Samariam, montem Carmelum et
venit usque ad mare Mediterraneum et insulam
Sardiniam, Carthaginemque et partim Numidiam,
et sic protenditur per Tingitaniam et per insulas
maris Mediterranei usque ad Occidentis Oceanum,
ibique terminatur.
Initium sexti ab Oriente a mari Caspio partitur
Armeniam, tenet primam Macedoniam totam cum
universis terminis suis et insulas Magni maris, transitque
Mediterraneum mare, et partitur Arcadiam
cum septimo, et contra Meridiem occupat Salernam,
Neapolim, et Romaniam et Romam alteram,
et extenditur per Italiam et Germaniam, partitur
cum septimo Franciam majorem, et sic ad Occidentis
cunctas protensa regiones vindicat sibi totam
Hispaniam, in ipso Oceani limbo terminatur.
Initium septimi ab Oceano orientali habens in
primis contra Septentrionem Albanos, deinde Thraciam
et Smyrnaeos campos, transitque mare Ponticum
et Aegaeum. Ibi celsam habet Constantinopolim
partesque Graeciae, et contra Meridiem partim Arcadiam,
totam Thessaliam; contra Septentrionem
Daciam et gentem barbaricam, partim Franciam
majorem, Brittanniam, Scotiam, terram Anglicam,
Gallias. Sic ad Occidentem protensa usque ad basilicam
S. Jacobi apostoli, ibique in Occidenti Oceano
terminatur. De insulis, quas Cycladas appellant,
dubium est cui deputentur climati, quas diligens
inspector walzacorae, si in ipsis fuerint insulis, absterget,
quod cuilibet probandum dimittitur. Hae
distributiones climatum et latitudines secundum
Arabicos fiunt auctores.
CAPUT XX. Ut scias si sit ante vel post meridiem.
Quando quaeris scire si est ante meridiem aut
post, accipe altitudinem solis in dorso astrolabii, et
vide si descendit sol in ipsis 90 ordinibus. Si ascendit,
est ante meridiem; si descendit, post medium
diem.
CAPUT XXI. De inveniendis in dorso Astrolabii horis.
Quando vis scire in dorso astrolapsus horas, in
primis scias quantum sol debeat ascendere in ipsa
die qua volueris horas probare, et ipsam ascensionem
vel altitudinem solis a primo gradu ortus
solis usque ad ultimum partire per 6 partes ipsasque
partes per signa, et, dum sol pervenerit ad ipsa
signa in Alhidada, scias sic horas certas usque ad
6; post 6, retorna descendendo usque ad occasum.
Sed tu, lector, si diligenter animadvertere quaeris,
tu ipse per praedictam walzacoram, id est planam
sphaeram, diversa poteris fabricare horologia.
LIBER SECUNDUS.
CAPUT PRIMUM. Demonstratio componendi cum convertibili sciothero horologici viatorum instrumenti.
partim Numidiam, Tingitaniam caeterosque terminos
usque ad Oceanum, ibique terminatur.
Initium quinti ab Oriente mare Caspium et partim
Scythiam tenet, partitur Armeniam cum sexto,
transitque montes Ceraunios, pariter Galilaeam cum
quarto, et tenet Samariam, montem Carmelum et
venit usque ad mare Mediterraneum et insulam
Sardiniam, Carthaginemque et partim Numidiam,
et sic protenditur per Tingitaniam et per insulas
maris Mediterranei usque ad Occidentis Oceanum,
ibique terminatur.
Initium sexti ab Oriente a mari Caspio partitur
Armeniam, tenet primam Macedoniam totam cum
universis terminis suis et insulas Magni maris, transitque
Mediterraneum mare, et partitur Arcadiam
cum septimo, et contra Meridiem occupat Salernam,
Neapolim, et Romaniam et Romam alteram,
et extenditur per Italiam et Germaniam, partitur
cum septimo Franciam majorem, et sic ad Occidentis
cunctas protensa regiones vindicat sibi totam
Hispaniam, in ipso Oceani limbo terminatur.
Initium septimi ab Oceano orientali habens in
primis contra Septentrionem Albanos, deinde Thraciam
et Smyrnaeos campos, transitque mare Ponticum
et Aegaeum. Ibi celsam habet Constantinopolim
partesque Graeciae, et contra Meridiem partim Arcadiam,
totam Thessaliam; contra Septentrionem
Daciam et gentem barbaricam, partim Franciam
majorem, Brittanniam, Scotiam, terram Anglicam,
Gallias. Sic ad Occidentem protensa usque ad basilicam
S. Jacobi apostoli, ibique in Occidenti Oceano
terminatur. De insulis, quas Cycladas appellant,
dubium est cui deputentur climati, quas diligens
inspector walzacorae, si in ipsis fuerint insulis, absterget,
quod cuilibet probandum dimittitur. Hae
distributiones climatum et latitudines secundum
Arabicos fiunt auctores.
CAPUT XX. Ut scias si sit ante vel post meridiem.
Quando quaeris scire si est ante meridiem aut
post, accipe altitudinem solis in dorso astrolabii, et
vide si descendit sol in ipsis 90 ordinibus. Si ascendit,
est ante meridiem; si descendit, post medium
diem.
CAPUT XXI. De inveniendis in dorso Astrolabii horis.
Quando vis scire in dorso astrolapsus horas, in
primis scias quantum sol debeat ascendere in ipsa
die qua volueris horas probare, et ipsam ascensionem
vel altitudinem solis a primo gradu ortus
solis usque ad ultimum partire per 6 partes ipsasque
partes per signa, et, dum sol pervenerit ad ipsa
signa in Alhidada, scias sic horas certas usque ad
6; post 6, retorna descendendo usque ad occasum.
Sed tu, lector, si diligenter animadvertere quaeris,
tu ipse per praedictam walzacoram, id est planam
sphaeram, diversa poteris fabricare horologia.
LIBER SECUNDUS.
CAPUT PRIMUM. Demonstratio componendi cum convertibili sciothero horologici viatorum instrumenti.