PL 145, col. 368
Invectio in episcopum monachos ad saeculum revocantem (Petrus Damianus), J. P. M
recto jure conceditur. Sed cum Jacobus dicat:
« Qui converti fecerit peccatorem ab errore viae
suae, salvabit animam ejus a morte [(Jac. V)] : »
cujus homicidii reus efficitur, qui peccatori dissuadet
e diverso, ne convertatur? Nempe, nisi fallor,
illius quod non quandoque moriturum corpus occiditur,
sed victura in perpetuum anima trucidatur.
At forsitan, inquies, non quidem prohibetur in
corporali molestia positus, ad portum monachici
ordinis repente confugere, sed licet si convaluerit,
ad pristinae conversationis habitum remeare. Sed
clamat, imo reclamat ipsa Veritas tam perspicuae
falsitati, cum dicit: « Nemo mittens manum suam
ad aratrum, respiciens retro, aptus est regno Dei [(Luc. IX)] .
» Dignum quippe est, ut sicut quis ad
Deum veniens aptus sit regno Dei, sic a Deo recedens,
non aptus sit postmodum regno Dei. Ii quippe
tales, ut experimento didicimus, non in eadem, in
qua primitus fuerant, malorum mensura persistunt;
sed postquam ad vomitum redeunt, ad iniquitatum
voraginem profundius devolvuntur. Sicut et illi
nuperrime contigit, qui tuo, ut fertur, hortatu,
sanctae conversationis habitum deseruit: deinde
vix brevi dierum peracto circulo, innocentem hominem
suis manibus interemit In quo videlicet reprobo
viro adimpletum cernimus, quod dictum ex
ore Veritatis audivimus, nimirum, quia immundus
spiritus, qui eum ante reliquerat, postmodum rediens
septem alios nequiores se spiritus assumpsit [(Luc. XI)] ,
et cum his omnibus in familiari suo
vasculo pestilentius habitavit; fiuntque novissima
hominis illius pejora prioribus.
Sane si terrenae militiae transfugam non solum
mundanae leges abjiciunt, sed etiam sacri canones
infames appellant, adeo ut eum etiam ad reddendum
in contentione testimonium non 363 recipiant:
qui in superni imperatoris arma juraverat, qui
chlamydem jam militiae coelestis induerat, qui balteum
castitatis accinxerat, qui donativum sacri
verbi ab ipso militum duce susceperat, quo judicio,
quo jure, qua fronte jam potest propriae professionis
castra deserere, et suo vomitu delectatus, ad ea
quae contempserat, quae abrenuntiaverat, quae damnaverat,
mundi ludibria animum revocare? Foedus
mortale cum mortali paciscimur, et servamus; Deo
sponsionem facimus, et fidem frangere non timemus.
Homo homini violatae cautionis tenetur obnoxius;
qui auctorem hominum fallere nititur, innocens
judicatur? Fallax debitor ab exactore constringitur;
qui semetipsum Deo subtrahit, immunis habetur?
Nunquid servus venia dignus est, qui violata fide
non solum recedit a Domino, sed ultro se ejus sociat
inimico? Nam quod Deus huic mundo inimicus
sit, audi Jacobum dicentem: « Qui vult, inquit,
amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur [(Jac. IV)] .
»
Et ut ad sententiam redeam, conservus, qui hujus
effugii incentor efficitur, nunquid non districta
Dominicae animadversionis ultione plectetur; et poena,
« Qui converti fecerit peccatorem ab errore viae
suae, salvabit animam ejus a morte [(Jac. V)] : »
cujus homicidii reus efficitur, qui peccatori dissuadet
e diverso, ne convertatur? Nempe, nisi fallor,
illius quod non quandoque moriturum corpus occiditur,
sed victura in perpetuum anima trucidatur.
At forsitan, inquies, non quidem prohibetur in
corporali molestia positus, ad portum monachici
ordinis repente confugere, sed licet si convaluerit,
ad pristinae conversationis habitum remeare. Sed
clamat, imo reclamat ipsa Veritas tam perspicuae
falsitati, cum dicit: « Nemo mittens manum suam
ad aratrum, respiciens retro, aptus est regno Dei [(Luc. IX)] .
» Dignum quippe est, ut sicut quis ad
Deum veniens aptus sit regno Dei, sic a Deo recedens,
non aptus sit postmodum regno Dei. Ii quippe
tales, ut experimento didicimus, non in eadem, in
qua primitus fuerant, malorum mensura persistunt;
sed postquam ad vomitum redeunt, ad iniquitatum
voraginem profundius devolvuntur. Sicut et illi
nuperrime contigit, qui tuo, ut fertur, hortatu,
sanctae conversationis habitum deseruit: deinde
vix brevi dierum peracto circulo, innocentem hominem
suis manibus interemit In quo videlicet reprobo
viro adimpletum cernimus, quod dictum ex
ore Veritatis audivimus, nimirum, quia immundus
spiritus, qui eum ante reliquerat, postmodum rediens
septem alios nequiores se spiritus assumpsit [(Luc. XI)] ,
et cum his omnibus in familiari suo
vasculo pestilentius habitavit; fiuntque novissima
hominis illius pejora prioribus.
Sane si terrenae militiae transfugam non solum
mundanae leges abjiciunt, sed etiam sacri canones
infames appellant, adeo ut eum etiam ad reddendum
in contentione testimonium non 363 recipiant:
qui in superni imperatoris arma juraverat, qui
chlamydem jam militiae coelestis induerat, qui balteum
castitatis accinxerat, qui donativum sacri
verbi ab ipso militum duce susceperat, quo judicio,
quo jure, qua fronte jam potest propriae professionis
castra deserere, et suo vomitu delectatus, ad ea
quae contempserat, quae abrenuntiaverat, quae damnaverat,
mundi ludibria animum revocare? Foedus
mortale cum mortali paciscimur, et servamus; Deo
sponsionem facimus, et fidem frangere non timemus.
Homo homini violatae cautionis tenetur obnoxius;
qui auctorem hominum fallere nititur, innocens
judicatur? Fallax debitor ab exactore constringitur;
qui semetipsum Deo subtrahit, immunis habetur?
Nunquid servus venia dignus est, qui violata fide
non solum recedit a Domino, sed ultro se ejus sociat
inimico? Nam quod Deus huic mundo inimicus
sit, audi Jacobum dicentem: « Qui vult, inquit,
amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur [(Jac. IV)] .
»
Et ut ad sententiam redeam, conservus, qui hujus
effugii incentor efficitur, nunquid non districta
Dominicae animadversionis ultione plectetur; et poena,