PL 150, col. 830
De concordia regularum (Benedictus Anianensis), J. P. Migne · De persecutione ecclesiae (Bonizo Placentinus), J. P. Migne
tamque bonis eloquiis freno taciturnitatis constringuntur
discipuli, et licentiae eorum aditus praesentis
magistri custodia observantur; cum necessariae
utilitati eorum aliquae interrogationes advenerint,
adhuc clauso ore et signato tacitae gravitatis sigillo
stantes ante majorem inclinato humilitatis capite
clausum in silentio os clave benedictionis aperiant.
Quod si semel dictae benedictioni ad postulandum
eloquium adhuc non respondeat magistri
permissio, iterata humiliatione capitis, et benedictione
sola iterum repetita, denuo ab abbate repetatur
licentia. Quod si nec sic ab eo responsum fuerit,
curvato item in humilitate discipulo, jam ipse
frater se tunc demum removeat, ne aut nimius
ei appareat, aut improbus; et suo operi deditus
adhuc personam gerat tacentis ut in ipsa humilitate
taciturnitatis aestimet semetipsum ideo indignum
judicatum ad loquendum abbatis judicio, aut forte
ad probationem inveniendae humilitatis putet sibi
discipulus taciturnitatis ideo fuisse non apertam
clausuram. Ideo enim ipsam solam benedictionem
denuo diximus repetere, ut, cum sola est, et sine
alio eloquio, tamen reservata diu taciturnitas conservetur;
cum denuo repetitur, et post ipsam mox
a nolente disceditur, adhuc servari probata humilitas
sentiatur. Nam ideo repetitio discipuli reoffertur
magistro, ut non solum propter spiritalem probationem
ad inveniendam humilitatem discipuli diu
possit tacere magister, sed ne et corporaliter per
cogitatum animo occupatus vultus ejus aliis occupationibus
obstupescens vocem precantis discipuli
surdis auribus praetermittat. Et ne ipsum magistrum
per nimiam et importunam humilitatem in irae cogat
vitium declinare, et importuna humilitas in impedimento
scandali deputetur, ideo diximus post
secundam suggestam benedictionem nolenti majori
tertiam non repetere debere; sed mox discipulum
exinde debere discedere; et cum ipsa taciturnitate
opus laboris quod faciebat, debere perficere. Haec
interrogatio benedictionis, quae vix sola de taciturnitate
unius jumenti adjumento inter oratores
Bercetum aegre pervenit.
Dum haec ita se haberent, Mediolanio [( ita cod. )]
canonica cohabitatio primum exorta est, quae res
magnam movit inimicis invidiam. Post paucos vero
dies postquam haec gesta sunt, moritur Landulfus
Mediolanensis clericus, de quo superius retulimus,
et in pace sepultus est.
Interea Teutonicorum archiepiscopi et episcopi,
abbates duces et comites curiam sibi constituunt, in
qua deliberaverunt imperatricem dehinc privato
scemate vivere indignum judicantes regnum muliebri
regi arbitrio, tum quia monacha erat, et curis
eam non decebat servire saecularibus, tum quia eorum
dominus adultam jam videbatur ascendisse
aetatem, communique consilio decrevere venerabilem
Annonem Coloniensem archiepiscopum regis et reginae
tenere gubernacula, deponentesque Guibertum
Italici regni Gregorium Vercellensem constituere
cancellarium.
Praefatus vero anno nil melius cogitans quam ut
regnum sacerdotio uniretur Italiam veniens Romam
tendit, papamque convenit, cur absque jussu regis
Romanum accipere ausus sit pontificatum, cui cum
Deo amabilis Hildebrandus dixisset in electione Romanorum
pontificum secundum decreta sanctorum
Patrum nil regibus esse concessum, et ille respondisset
ex patritiatus hoc licere sibi dignitate, mox
venerabilis archidiaconus has synodales objecit positiones,
ex Symachi synodo, in qua interfuere CL
episcopi: Laurentius Mediolanensis episcopus dixit:
non placuit laico statuendum in Ecclesia habere
aliquam potestatem, cui subsequendi maneat necessitas
non auctoritas imperandi.
Eulalius episcopus Syracusanae Ecclesiae dixit;
laici, quamvis religiosi nulla de ecclesiasticis aliquid
disponendi legitur unquam attributa facultas. Cumque
ille decreta papae Nicolai objecisset eique citissime
per decretum ejusdem papae Nicolai, in quo
CXIV episcopi subscripsere, obviatum fuisset, rogavit
praefatus archiepiscopus dominum papam, ut
dignaretur synodum congregare et rationem de se
reddere. Quod ut ille audivit, licet a Romanorum
pontificum hoc esset alienum dignitate, tamen quia
necessitas urgebat, facere promisit, moxque apud
Mantuam synodum evocaverunt, in qua Cadolus
cum Longobardorum episcopis posset convenire;
sed Longobardorum episcopi una cum eorum metropolitano
omnes illo convenere praeter Cadolum, qui
conscientia accusante venire timuit. Venerabilis vero
papa veniens Mantuam et rationem de se reddens
citissime omnes inimicos fecit amicos. Nam mox
omnes Longobardi episcopi pedibus suis advoluti
reos se esse confessi veniam petiere et impetravere.
Sicque regno et sacerdotio unito papa cum honore
Romam remeavit, quique vero episcopi cum alacritate
tenderunt ad propria. Huic tanto consilio interfuere
dux Gotefridus et Otto Saxo dux Bajoariorum.
His ita transactis rex accepit conjugem Deo dilectam
discipuli, et licentiae eorum aditus praesentis
magistri custodia observantur; cum necessariae
utilitati eorum aliquae interrogationes advenerint,
adhuc clauso ore et signato tacitae gravitatis sigillo
stantes ante majorem inclinato humilitatis capite
clausum in silentio os clave benedictionis aperiant.
Quod si semel dictae benedictioni ad postulandum
eloquium adhuc non respondeat magistri
permissio, iterata humiliatione capitis, et benedictione
sola iterum repetita, denuo ab abbate repetatur
licentia. Quod si nec sic ab eo responsum fuerit,
curvato item in humilitate discipulo, jam ipse
frater se tunc demum removeat, ne aut nimius
ei appareat, aut improbus; et suo operi deditus
adhuc personam gerat tacentis ut in ipsa humilitate
taciturnitatis aestimet semetipsum ideo indignum
judicatum ad loquendum abbatis judicio, aut forte
ad probationem inveniendae humilitatis putet sibi
discipulus taciturnitatis ideo fuisse non apertam
clausuram. Ideo enim ipsam solam benedictionem
denuo diximus repetere, ut, cum sola est, et sine
alio eloquio, tamen reservata diu taciturnitas conservetur;
cum denuo repetitur, et post ipsam mox
a nolente disceditur, adhuc servari probata humilitas
sentiatur. Nam ideo repetitio discipuli reoffertur
magistro, ut non solum propter spiritalem probationem
ad inveniendam humilitatem discipuli diu
possit tacere magister, sed ne et corporaliter per
cogitatum animo occupatus vultus ejus aliis occupationibus
obstupescens vocem precantis discipuli
surdis auribus praetermittat. Et ne ipsum magistrum
per nimiam et importunam humilitatem in irae cogat
vitium declinare, et importuna humilitas in impedimento
scandali deputetur, ideo diximus post
secundam suggestam benedictionem nolenti majori
tertiam non repetere debere; sed mox discipulum
exinde debere discedere; et cum ipsa taciturnitate
opus laboris quod faciebat, debere perficere. Haec
interrogatio benedictionis, quae vix sola de taciturnitate
unius jumenti adjumento inter oratores
Bercetum aegre pervenit.
Dum haec ita se haberent, Mediolanio [( ita cod. )]
canonica cohabitatio primum exorta est, quae res
magnam movit inimicis invidiam. Post paucos vero
dies postquam haec gesta sunt, moritur Landulfus
Mediolanensis clericus, de quo superius retulimus,
et in pace sepultus est.
Interea Teutonicorum archiepiscopi et episcopi,
abbates duces et comites curiam sibi constituunt, in
qua deliberaverunt imperatricem dehinc privato
scemate vivere indignum judicantes regnum muliebri
regi arbitrio, tum quia monacha erat, et curis
eam non decebat servire saecularibus, tum quia eorum
dominus adultam jam videbatur ascendisse
aetatem, communique consilio decrevere venerabilem
Annonem Coloniensem archiepiscopum regis et reginae
tenere gubernacula, deponentesque Guibertum
Italici regni Gregorium Vercellensem constituere
cancellarium.
Praefatus vero anno nil melius cogitans quam ut
regnum sacerdotio uniretur Italiam veniens Romam
tendit, papamque convenit, cur absque jussu regis
Romanum accipere ausus sit pontificatum, cui cum
Deo amabilis Hildebrandus dixisset in electione Romanorum
pontificum secundum decreta sanctorum
Patrum nil regibus esse concessum, et ille respondisset
ex patritiatus hoc licere sibi dignitate, mox
venerabilis archidiaconus has synodales objecit positiones,
ex Symachi synodo, in qua interfuere CL
episcopi: Laurentius Mediolanensis episcopus dixit:
non placuit laico statuendum in Ecclesia habere
aliquam potestatem, cui subsequendi maneat necessitas
non auctoritas imperandi.
Eulalius episcopus Syracusanae Ecclesiae dixit;
laici, quamvis religiosi nulla de ecclesiasticis aliquid
disponendi legitur unquam attributa facultas. Cumque
ille decreta papae Nicolai objecisset eique citissime
per decretum ejusdem papae Nicolai, in quo
CXIV episcopi subscripsere, obviatum fuisset, rogavit
praefatus archiepiscopus dominum papam, ut
dignaretur synodum congregare et rationem de se
reddere. Quod ut ille audivit, licet a Romanorum
pontificum hoc esset alienum dignitate, tamen quia
necessitas urgebat, facere promisit, moxque apud
Mantuam synodum evocaverunt, in qua Cadolus
cum Longobardorum episcopis posset convenire;
sed Longobardorum episcopi una cum eorum metropolitano
omnes illo convenere praeter Cadolum, qui
conscientia accusante venire timuit. Venerabilis vero
papa veniens Mantuam et rationem de se reddens
citissime omnes inimicos fecit amicos. Nam mox
omnes Longobardi episcopi pedibus suis advoluti
reos se esse confessi veniam petiere et impetravere.
Sicque regno et sacerdotio unito papa cum honore
Romam remeavit, quique vero episcopi cum alacritate
tenderunt ad propria. Huic tanto consilio interfuere
dux Gotefridus et Otto Saxo dux Bajoariorum.
His ita transactis rex accepit conjugem Deo dilectam