PL 188, col. 1123
Apologeticum pro ordine canonicorum regularium (Anselmus Havelbergensis), J. P
antiquitas vel novitas bonorum suam eis aufert dignitatem.
Videris etiam quod ibidem non simpliciter,
sed astute tanquam per insinuationem commune
nomen hoc, quod est clericus, tanquam clericus
adulando, et in partem tuam eos trahendo
posueris, et ex antiquitate laudaveris: quod ego
vereor te idcirco fecisse, non tam ut illos veraciter
laudares, quam ut istis, ut salva pace tua dicam,
libere deroges; ego tamen, fateor, nescio tibi super
hoc verbo respondere, cum hoc verbum, quod est
canonicus regularis idem videatur significare, tanquam
si quis diceret, regularis regularis, sive canonicus
canonicus, nisi forte idem verbum in Latino
et in Graeco modernus usus ideo geminare consueverit,
ut significationis ingeminatio antiquae et jam
reparatae religionis firma sit affirmatio, vel aliquorum,
qui non tam regulariter vivunt, manifesta
distinctio. Quod si praedictus Petrus presbyter jam
longo tempore apostolicam vitam professus, et habitu
paupertatis indutus, nunc tandem levitate humana,
non electione divina descendendo, non
ascendendo, se monachum fieri voluit vel fecit,
nunquid non jure revocandus est, et ad primam
fidem quam irritam fecit reinvitandus, praesertim
cum sanctorum Patrum auctoritas hoc fieri inhibeat,
et si forte factum fuerit, mutandum censeat
et potenter praecipiat? quibus si quis supercilio suae
superstitionis non obediendum putaverit, se ipsum
irrecuperabiliter damnat, quoniam sicut dicit beatus
Ambrosius: « Quicunque Romanae Ecclesiae
non concordat, hunc haereticum esse constat. »
Urbanus papa et martyr sic dicit: « Mandamus et
mandantes universaliter interdicimus, ne quisquam
canonicus regulariter professus, nisi, quod absit!
publice lapsus, monachus efficiatur. Quod si decreto
nostro contraire praesumens facere tentaverit, ad
ordinem canonicum praecipimus ut redeat, et deinceps
memoriale praesumptionis suae cucullam deferat,
et ultimus in choro remaneat. » Item Gelasius
episcopus: « Venerunt ad nos fratres quidam canonicam
vitam professi, qui dicerent, Patrem suum
et cura paternitatis, et habitu canonico, quem professus
erat, abjecto, monachorum monasterium
omnibus fratribus suis invitis intrasse. Nos autem
tantae novitatis praesumptione turbati statuimus, et
statuendo praecipimus quod et ante beatae memoriae
Urbanus papa et martyr statuerat, quatenus idem
abbas ad claustrum, unde satis inordinate recesserat,
rediret sine contradictione; ita tamen ut, ob
notam tantae praesumptionis suae cucullam monachicam
usque ad obitum suum in eodem loco vel
claustro portaret, quod cum fratribus omnibus coram
positis optime placere conspiceremus, hoc ipsum
lege perpetua in ordine canonico Dei omnipotentis
et apostolorum Petri et Pauli, necnon et nostra auctoritate
servari praecipimus. » Item Urbanus secundus:
« Statuimus ne professionis canonicae
quisquam, postquam Dei vice super caput sibi hominem
imposuit, alicujus levitatis impulsu seu instinctu,
Videris etiam quod ibidem non simpliciter,
sed astute tanquam per insinuationem commune
nomen hoc, quod est clericus, tanquam clericus
adulando, et in partem tuam eos trahendo
posueris, et ex antiquitate laudaveris: quod ego
vereor te idcirco fecisse, non tam ut illos veraciter
laudares, quam ut istis, ut salva pace tua dicam,
libere deroges; ego tamen, fateor, nescio tibi super
hoc verbo respondere, cum hoc verbum, quod est
canonicus regularis idem videatur significare, tanquam
si quis diceret, regularis regularis, sive canonicus
canonicus, nisi forte idem verbum in Latino
et in Graeco modernus usus ideo geminare consueverit,
ut significationis ingeminatio antiquae et jam
reparatae religionis firma sit affirmatio, vel aliquorum,
qui non tam regulariter vivunt, manifesta
distinctio. Quod si praedictus Petrus presbyter jam
longo tempore apostolicam vitam professus, et habitu
paupertatis indutus, nunc tandem levitate humana,
non electione divina descendendo, non
ascendendo, se monachum fieri voluit vel fecit,
nunquid non jure revocandus est, et ad primam
fidem quam irritam fecit reinvitandus, praesertim
cum sanctorum Patrum auctoritas hoc fieri inhibeat,
et si forte factum fuerit, mutandum censeat
et potenter praecipiat? quibus si quis supercilio suae
superstitionis non obediendum putaverit, se ipsum
irrecuperabiliter damnat, quoniam sicut dicit beatus
Ambrosius: « Quicunque Romanae Ecclesiae
non concordat, hunc haereticum esse constat. »
Urbanus papa et martyr sic dicit: « Mandamus et
mandantes universaliter interdicimus, ne quisquam
canonicus regulariter professus, nisi, quod absit!
publice lapsus, monachus efficiatur. Quod si decreto
nostro contraire praesumens facere tentaverit, ad
ordinem canonicum praecipimus ut redeat, et deinceps
memoriale praesumptionis suae cucullam deferat,
et ultimus in choro remaneat. » Item Gelasius
episcopus: « Venerunt ad nos fratres quidam canonicam
vitam professi, qui dicerent, Patrem suum
et cura paternitatis, et habitu canonico, quem professus
erat, abjecto, monachorum monasterium
omnibus fratribus suis invitis intrasse. Nos autem
tantae novitatis praesumptione turbati statuimus, et
statuendo praecipimus quod et ante beatae memoriae
Urbanus papa et martyr statuerat, quatenus idem
abbas ad claustrum, unde satis inordinate recesserat,
rediret sine contradictione; ita tamen ut, ob
notam tantae praesumptionis suae cucullam monachicam
usque ad obitum suum in eodem loco vel
claustro portaret, quod cum fratribus omnibus coram
positis optime placere conspiceremus, hoc ipsum
lege perpetua in ordine canonico Dei omnipotentis
et apostolorum Petri et Pauli, necnon et nostra auctoritate
servari praecipimus. » Item Urbanus secundus:
« Statuimus ne professionis canonicae
quisquam, postquam Dei vice super caput sibi hominem
imposuit, alicujus levitatis impulsu seu instinctu,