PL 20, col. 467
Epistolae et decreta (Innocentius I), J. P. Migne
reipublicae ac viscera civitatum nullus ignorat:
quorum coetum recte appellavit antiquitas minorem
Senatum. » Sed, ut idem imperator observat, judices
seu rectores provinciarum iniquis exactionibus suis
multos eo redigebant, ut patriam desererent. Ad
curiales pertinebat tributorum, aedificiorum, munerum
seu ludorum publicorum, etc., cura. Quapropter
severae erant Imperatorum leges, quibus nemo
a curia, nisi omnibus curiae suae officiis esset functus,
liberari permittebatur. Constantinus imperator
sanxit [(Cod. Th. lib. XII, tit. 1, leg. 11)] : « Nemo
judex civilium munerum vacationem cuiquam praestare
curiali conetur, vel aliquem suo arbitrio de
curia liberet: » Ex iis etiam, qui relictis curiis ad
militiae praesidia confugiunt, « omnes qui nondum
primipilo inveniuntur obnoxii, solutos militia ad
curiam reverti » praecipit [(Leg. 1)] . Item constituit [(Leg. 12)] ,
ut interpres Annianus loquitur, « quicumque
curialis de ea, in qua natus est, civitate ad
aliam transire voluerit, conditionem curiae debitam
nullatenus . . . nec ullo argumento necessitatis, aut
servitia civitatis suae, pro eo quod civitatem mutare
voluit, possit evadere. » Alia quoque lege [(Leg. 20)]
jubet, « nullum curialem, nisi omnibus curiae officiis
per ordinem actis (addit Annianus, quae patriae
debentur), curatoris aut defensoris officium debere
suscipere. » Neque major erat Imperatorum erga
eos, qui ad clerum a curia migrabant, indulgentia.
Ambrosius, epist. 41, ad Theodosium imp., n. 29,
hac de re cum illo sibi expostulandum duxit in
hunc modum: « Quomodo excusabo apud episcopos,
qui nunc, quia per triginta et innumeros annos
presbyteri quidam gradu functi vel ministri Ecclesiae
retrahuntur a munere sacro, et curiae deputantur,
graviter gemunt? » Et eo quidem aequior erat illa
expostulatio, quod antea [(Leg. 13)] Constantinus curias
admoneri voluisset, ut eos tantum deinceps
« ad curiam retrahant, quos intra viginti stipendia
in officiis deprehenderint vel originem defugisse,
vel spreta nominatione militiae se inseruisse. » Immo
Julianus postea edixerat [(Leg. 56)] : Qui nati origine
curiali militare munus adamaverunt, ubi decem annorum
stipendia confecta sunt, jussionum nostrarum
auctoritate erunt curia immunes.
5.
Qua conditione curiales clero nomen dare permittebantur.
--Curiales non ita removebantur a clero,
ut omnis ad eum aditus ipsis intercluderetur. Illis
Valentinianus ac Valens clero nomen dare quadam
conditione permittunt, quam lege anno 364, Septembris
10 die, data, sic explicant [(Leg. 59)] : « Qui
partes eligit Ecclesiae, aut in propinquum bona propria
conferendo, eum pro se faciat curialem, aut
facultatibus curiae cedat quam reliquit, ex necessitate
revocando eo, qui neutrum fecit: » hoc est, ita
ut omnino ad curiam revocandus sit, qui bona sua
vel propinquo vel curiae suae non cessit. Eadem de
re exstat et haec Theodosii anno 384 Novembris 7
die, consignata constitutio [(Leg. 104)] : « Curiales,
qui ecclesiis malunt servire quam curiis, si volunt
esse quod simulant, contemnant illa quae subtrahunt.
Nec enim eos aliter, nisi contemptis patrimoniis,
liberamus. » Quo respexit Ambrosius, cum epist. 18,
ad Valentinianum, n. 13, scripsit: « Si privilegium
quaerat sacerdos, ut onus curiale declinet; patriae
atque avita et omnium facultatum possessione cedendum
est. » Paulo indulgentior fuerat Constantius:
siquidem anno 361, Augusti 29 die, primum
in episcoporum gratiam decrevit [(Leg. 49)] : « Episcopum
solum facultates suas curiae, sicut ante fuerat
constitutum, nullus adigat mancipare. » Deinde
illos eodem privilegio gaudere vult, « qui ad presbyterorum
gradus, diaconum etiam seu subdiaconum
caeterorumque pervenerint assistente curia, atque
sub obtutu judicis promente consensum . . . maxime
si totius populi vocibus expetantur. » Alioquin duas
substantiae suae portiones vel propinquis suis ad curialia
obsequia subrogatis, vel curiae ab iis tradi
quorum coetum recte appellavit antiquitas minorem
Senatum. » Sed, ut idem imperator observat, judices
seu rectores provinciarum iniquis exactionibus suis
multos eo redigebant, ut patriam desererent. Ad
curiales pertinebat tributorum, aedificiorum, munerum
seu ludorum publicorum, etc., cura. Quapropter
severae erant Imperatorum leges, quibus nemo
a curia, nisi omnibus curiae suae officiis esset functus,
liberari permittebatur. Constantinus imperator
sanxit [(Cod. Th. lib. XII, tit. 1, leg. 11)] : « Nemo
judex civilium munerum vacationem cuiquam praestare
curiali conetur, vel aliquem suo arbitrio de
curia liberet: » Ex iis etiam, qui relictis curiis ad
militiae praesidia confugiunt, « omnes qui nondum
primipilo inveniuntur obnoxii, solutos militia ad
curiam reverti » praecipit [(Leg. 1)] . Item constituit [(Leg. 12)] ,
ut interpres Annianus loquitur, « quicumque
curialis de ea, in qua natus est, civitate ad
aliam transire voluerit, conditionem curiae debitam
nullatenus . . . nec ullo argumento necessitatis, aut
servitia civitatis suae, pro eo quod civitatem mutare
voluit, possit evadere. » Alia quoque lege [(Leg. 20)]
jubet, « nullum curialem, nisi omnibus curiae officiis
per ordinem actis (addit Annianus, quae patriae
debentur), curatoris aut defensoris officium debere
suscipere. » Neque major erat Imperatorum erga
eos, qui ad clerum a curia migrabant, indulgentia.
Ambrosius, epist. 41, ad Theodosium imp., n. 29,
hac de re cum illo sibi expostulandum duxit in
hunc modum: « Quomodo excusabo apud episcopos,
qui nunc, quia per triginta et innumeros annos
presbyteri quidam gradu functi vel ministri Ecclesiae
retrahuntur a munere sacro, et curiae deputantur,
graviter gemunt? » Et eo quidem aequior erat illa
expostulatio, quod antea [(Leg. 13)] Constantinus curias
admoneri voluisset, ut eos tantum deinceps
« ad curiam retrahant, quos intra viginti stipendia
in officiis deprehenderint vel originem defugisse,
vel spreta nominatione militiae se inseruisse. » Immo
Julianus postea edixerat [(Leg. 56)] : Qui nati origine
curiali militare munus adamaverunt, ubi decem annorum
stipendia confecta sunt, jussionum nostrarum
auctoritate erunt curia immunes.
5.
Qua conditione curiales clero nomen dare permittebantur.
--Curiales non ita removebantur a clero,
ut omnis ad eum aditus ipsis intercluderetur. Illis
Valentinianus ac Valens clero nomen dare quadam
conditione permittunt, quam lege anno 364, Septembris
10 die, data, sic explicant [(Leg. 59)] : « Qui
partes eligit Ecclesiae, aut in propinquum bona propria
conferendo, eum pro se faciat curialem, aut
facultatibus curiae cedat quam reliquit, ex necessitate
revocando eo, qui neutrum fecit: » hoc est, ita
ut omnino ad curiam revocandus sit, qui bona sua
vel propinquo vel curiae suae non cessit. Eadem de
re exstat et haec Theodosii anno 384 Novembris 7
die, consignata constitutio [(Leg. 104)] : « Curiales,
qui ecclesiis malunt servire quam curiis, si volunt
esse quod simulant, contemnant illa quae subtrahunt.
Nec enim eos aliter, nisi contemptis patrimoniis,
liberamus. » Quo respexit Ambrosius, cum epist. 18,
ad Valentinianum, n. 13, scripsit: « Si privilegium
quaerat sacerdos, ut onus curiale declinet; patriae
atque avita et omnium facultatum possessione cedendum
est. » Paulo indulgentior fuerat Constantius:
siquidem anno 361, Augusti 29 die, primum
in episcoporum gratiam decrevit [(Leg. 49)] : « Episcopum
solum facultates suas curiae, sicut ante fuerat
constitutum, nullus adigat mancipare. » Deinde
illos eodem privilegio gaudere vult, « qui ad presbyterorum
gradus, diaconum etiam seu subdiaconum
caeterorumque pervenerint assistente curia, atque
sub obtutu judicis promente consensum . . . maxime
si totius populi vocibus expetantur. » Alioquin duas
substantiae suae portiones vel propinquis suis ad curialia
obsequia subrogatis, vel curiae ab iis tradi