PL 217, col. 315
Sermones de tempore (Innocentius III), J. P. Migne
velle. In prima contulit potentiam per naturam, in
secunda scientiam per Scripturam, in tertia voluntatem
per gratiam. Praemisit itaque Deus legem
naturalem, per quam convinceret transgressorem,
ne fortassis excusationem praetenderet, dicens: Cecidi
quidem, quia stare non potuiPsal. XXIII. Sed
tollitur excusatio; quia per bonum naturae potuit
in bonum stare, sed noluit: praemisit et legem scriptam,
per quam convinceret praesumptorem, ne
fortassis excusationem praetenderet. dicens: Cecidi
quidem, quia stare nescivi. Sed tollitur excusatio
per documentum Scripturae. Novit a malo declinare,
sed noluit. Et ideo post utramque legem, scilicet
tempore congruo, « cum videlicet nox culpae medium
iter acciperet, vel perageret, omnipotens sermo
tuus venitSap. XVIII, » id est, « Verbum caro
factum estJoan. I, » et contulit legem gratiae, ut
quod homo poterat per naturam, et noverat per
scripturam, impleret per gratiam. Non quia et ante
quidam gratiam non habuissent, sed pauci, quia
plures timore quam amore, plures ut servi quam
ut liberi serviebant. Unde in descensu angeli aqua
movebatur, sed unicus sanabaturJoan. III. Verum
Samaritanus appropians vulnerato, ejus vulnera,
infundens vinum et oleum, alligavit, quem
sacerdos et levita videntes immisericorditer praeterierantLuc. XIX.
Eliseus quoque praemisit baculum
ad suscitandum filium Sunamitidis, per quem
cum ille non surgeret, et ipsemet inde venit, contrahens
se puero coaptavit, et sic mortuus exsurrexit
IV Reg. IV.
Cum ergo venit plenitudo temporis, misit Deus Filium
suum. Misit illuc ubi erat, sed misit secundum
humanitatem, ubi erat secundum divinitatem. Nam
« in mundo erat, et mundus per ipsum factus est,
et mundus eum non cognovit. In propria venit, et
sui eum non receperunt. Quotquot autem receperunt
eum, dedit eis potestatem filios Dei fieriJoan. I.
»
Sed cum « tres sint qui dant testimonium in coelo,
Pater, Verbum, et Spritus sanctusI Joan. V, »
cur Pater ipse non venit, aut Spritium sanctum non
misit? Cur potius Filium destinavit? « O altitudo
divitiarum sapientiae, et scientiae Dei, quam incomprehensibilia
sunt judicia ejus, et investigabiles
viae ejus! Quis enim cognovit sensum Domini, aut
quis consiliarius ejus fuit? » Rom. XI. Disposuit
tamen altitudo coelestis consilii, ut Deus qui in sapientia
sua mundum creaverat, secundum illud:
Omnia in sapientia fecit DeusPsal. CIII, ipse
mundum in eadem sapientia recrearet. Haec enim
est mulier evangelicaLuc. XIII, qui accendit lucernam,
ut drachmam decimam, quae perdita fuerat,
primum inveniret, proprium sibi filiationis nomen
reservans, ut qui erat in deitate Filius Dei, fieret
in humanitate filius hominis. Porro subtilior etsi
secretior hujus missionis est ratio, quam propheta
nobis insinuat: « Si propter me, inquit, orta
est tempestas, mittite me in mareJon. I. » Licet
secunda scientiam per Scripturam, in tertia voluntatem
per gratiam. Praemisit itaque Deus legem
naturalem, per quam convinceret transgressorem,
ne fortassis excusationem praetenderet, dicens: Cecidi
quidem, quia stare non potuiPsal. XXIII. Sed
tollitur excusatio; quia per bonum naturae potuit
in bonum stare, sed noluit: praemisit et legem scriptam,
per quam convinceret praesumptorem, ne
fortassis excusationem praetenderet. dicens: Cecidi
quidem, quia stare nescivi. Sed tollitur excusatio
per documentum Scripturae. Novit a malo declinare,
sed noluit. Et ideo post utramque legem, scilicet
tempore congruo, « cum videlicet nox culpae medium
iter acciperet, vel perageret, omnipotens sermo
tuus venitSap. XVIII, » id est, « Verbum caro
factum estJoan. I, » et contulit legem gratiae, ut
quod homo poterat per naturam, et noverat per
scripturam, impleret per gratiam. Non quia et ante
quidam gratiam non habuissent, sed pauci, quia
plures timore quam amore, plures ut servi quam
ut liberi serviebant. Unde in descensu angeli aqua
movebatur, sed unicus sanabaturJoan. III. Verum
Samaritanus appropians vulnerato, ejus vulnera,
infundens vinum et oleum, alligavit, quem
sacerdos et levita videntes immisericorditer praeterierantLuc. XIX.
Eliseus quoque praemisit baculum
ad suscitandum filium Sunamitidis, per quem
cum ille non surgeret, et ipsemet inde venit, contrahens
se puero coaptavit, et sic mortuus exsurrexit
IV Reg. IV.
Cum ergo venit plenitudo temporis, misit Deus Filium
suum. Misit illuc ubi erat, sed misit secundum
humanitatem, ubi erat secundum divinitatem. Nam
« in mundo erat, et mundus per ipsum factus est,
et mundus eum non cognovit. In propria venit, et
sui eum non receperunt. Quotquot autem receperunt
eum, dedit eis potestatem filios Dei fieriJoan. I.
»
Sed cum « tres sint qui dant testimonium in coelo,
Pater, Verbum, et Spritus sanctusI Joan. V, »
cur Pater ipse non venit, aut Spritium sanctum non
misit? Cur potius Filium destinavit? « O altitudo
divitiarum sapientiae, et scientiae Dei, quam incomprehensibilia
sunt judicia ejus, et investigabiles
viae ejus! Quis enim cognovit sensum Domini, aut
quis consiliarius ejus fuit? » Rom. XI. Disposuit
tamen altitudo coelestis consilii, ut Deus qui in sapientia
sua mundum creaverat, secundum illud:
Omnia in sapientia fecit DeusPsal. CIII, ipse
mundum in eadem sapientia recrearet. Haec enim
est mulier evangelicaLuc. XIII, qui accendit lucernam,
ut drachmam decimam, quae perdita fuerat,
primum inveniret, proprium sibi filiationis nomen
reservans, ut qui erat in deitate Filius Dei, fieret
in humanitate filius hominis. Porro subtilior etsi
secretior hujus missionis est ratio, quam propheta
nobis insinuat: « Si propter me, inquit, orta
est tempestas, mittite me in mareJon. I. » Licet