PL 40, col. 783
De spiritu et anima (Auctor incertus), J. P. Migne
etiam debes, quoniam in cordibus nostris Deus habitat
per fidem [(Ephes. III, 17)] , per sanctificationem,
per pacem, per dilectionem: quoniam Deus est pacis
et dilectionis [(II Cor. XIII, 11)] . Intelligentiam aptamus
Cherubim. Illi namque spiritus tanto perfectiore
scientia pleni sunt, quanto divinitatem Dei in intimis
contemplantur. Intelligentia namque animae vis
est, quae immediate Deo supponitur: cernit siquidem
ipsum et quae in ipso sunt. Spem sive desiderium sive
amorem Dei, Seraphim: Deus namque est spes omnium
finium terrae [(Psal. LXIV, 3)] , cujus vultum tota terra
desiderat: et in quem Seraphim prospicere desiderant,
tota spes nostra et desiderium nostrum est.
Odium mundi Virtutibus: odium sui Potestatibus:
rationem Principatibus: amorem proximi Dominationibus:
intellectum Thronis: intelligentiam Cherubim:
amorem Dei Seraphim. Timor namque de suppliciis
et dolor de peccatis faciunt contemptum mundi
et sui, ut cum Virtutibus faciant miracula, et cum
Potestatibus expellant daemonia. Spes de promissis,
et gaudium de praemiis faciunt amorem proximi
et Dei.
CAPUT VI. Vestigia Trinitatis in anima a quo.
Anima ad similitudinem totius sapientiae facta, omnium
in se gerit similitudinem: unde et a philosopho
definita est omnium similitudo. Habet siquidem in se
vires, quibus omnia apprehendit; sive investigat, et
omnibus similis existit, cum una sit. Similis est terrae
per sensum, aquae per imaginationem, aeri per rationem,
firmamento per intellectum, coelorum coelo per
intelligentiam. Similis est lapidibus per essentiam,
arboribus per vitam, animalibus per sensum et imaginationem,
hominibus per rationem, Angelis per intellectum,
Deo per intelligentiam. Et sicut Deus est
ab omnibus capabilis et participabilis; sic anima
omnium est capax. Capabilis et participabilis omnibus
est Deus; quia naturali suo munere scilicet Spiritu
sancto, et usu ex munere gratiae, participatur ab
omnibus per essentiam qua sunt, et secundum illam
ad idoneam speciem qua ab aliis differunt, et secundum
utrumque ad congruum usum quo proficiunt.
Tria haec omni homini existenti insunt, quasi quaedam
vestigia summae essentiae, imaginis, et muneris,
id est, Trinitatis Patris et Filii et Spiritus sancti.
Aeternitas quippe est in Patre, species in imagine,
usus in munere. Aeternitas est in Patre; quia
Pater non habet patrem de quo sit: Filius de Patre
est ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim si
perfecte implet illud cujus est imago, coaequalis est
illi. Species est in imagine, id est, pulchritudo, congruentia,
aequalitas, prima et summa similitudo,
prima et summa vita, primus et summus intellectus.
Usus est in munere. Munus Patris et Filii Spiritus sanctus
est. Usus ergo in munere est, id est, delectatio,
gaudium, laetitia, felicitas, suavitas. Ille namque
ineffabilis complexus Patris et imaginis, non est sine
perfectione, sine charitate, sine gaudio: sic in illa
Trinitate summa est origo omnium rerum, perfectissima
pulchritudo, et beatissima dilectio, nobis autem
omnis usus deitatis est ex munere. Quodam
modo namque quasi proprior videtur nobis esse Spiritus
sanctus, utpote Patris et Filii munus. Ex ipso
nimirum est omnis usus gratiae cum Patre et Filio.
Ipse enim regit et erudit, consolatur et perducit Ecclesiam
ad Christum, quam ipse simul sine macula et
ruga [(Ephes. V, 27)] tradet regnum Deo et Patri [(I Cor.
XV, 24)] . Sic a Patre per Filium et Spiritum sanctum
vel potius in Spiritu divina ad nos descenderunt. Pater
per fidem [(Ephes. III, 17)] , per sanctificationem,
per pacem, per dilectionem: quoniam Deus est pacis
et dilectionis [(II Cor. XIII, 11)] . Intelligentiam aptamus
Cherubim. Illi namque spiritus tanto perfectiore
scientia pleni sunt, quanto divinitatem Dei in intimis
contemplantur. Intelligentia namque animae vis
est, quae immediate Deo supponitur: cernit siquidem
ipsum et quae in ipso sunt. Spem sive desiderium sive
amorem Dei, Seraphim: Deus namque est spes omnium
finium terrae [(Psal. LXIV, 3)] , cujus vultum tota terra
desiderat: et in quem Seraphim prospicere desiderant,
tota spes nostra et desiderium nostrum est.
Odium mundi Virtutibus: odium sui Potestatibus:
rationem Principatibus: amorem proximi Dominationibus:
intellectum Thronis: intelligentiam Cherubim:
amorem Dei Seraphim. Timor namque de suppliciis
et dolor de peccatis faciunt contemptum mundi
et sui, ut cum Virtutibus faciant miracula, et cum
Potestatibus expellant daemonia. Spes de promissis,
et gaudium de praemiis faciunt amorem proximi
et Dei.
CAPUT VI. Vestigia Trinitatis in anima a quo.
Anima ad similitudinem totius sapientiae facta, omnium
in se gerit similitudinem: unde et a philosopho
definita est omnium similitudo. Habet siquidem in se
vires, quibus omnia apprehendit; sive investigat, et
omnibus similis existit, cum una sit. Similis est terrae
per sensum, aquae per imaginationem, aeri per rationem,
firmamento per intellectum, coelorum coelo per
intelligentiam. Similis est lapidibus per essentiam,
arboribus per vitam, animalibus per sensum et imaginationem,
hominibus per rationem, Angelis per intellectum,
Deo per intelligentiam. Et sicut Deus est
ab omnibus capabilis et participabilis; sic anima
omnium est capax. Capabilis et participabilis omnibus
est Deus; quia naturali suo munere scilicet Spiritu
sancto, et usu ex munere gratiae, participatur ab
omnibus per essentiam qua sunt, et secundum illam
ad idoneam speciem qua ab aliis differunt, et secundum
utrumque ad congruum usum quo proficiunt.
Tria haec omni homini existenti insunt, quasi quaedam
vestigia summae essentiae, imaginis, et muneris,
id est, Trinitatis Patris et Filii et Spiritus sancti.
Aeternitas quippe est in Patre, species in imagine,
usus in munere. Aeternitas est in Patre; quia
Pater non habet patrem de quo sit: Filius de Patre
est ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim si
perfecte implet illud cujus est imago, coaequalis est
illi. Species est in imagine, id est, pulchritudo, congruentia,
aequalitas, prima et summa similitudo,
prima et summa vita, primus et summus intellectus.
Usus est in munere. Munus Patris et Filii Spiritus sanctus
est. Usus ergo in munere est, id est, delectatio,
gaudium, laetitia, felicitas, suavitas. Ille namque
ineffabilis complexus Patris et imaginis, non est sine
perfectione, sine charitate, sine gaudio: sic in illa
Trinitate summa est origo omnium rerum, perfectissima
pulchritudo, et beatissima dilectio, nobis autem
omnis usus deitatis est ex munere. Quodam
modo namque quasi proprior videtur nobis esse Spiritus
sanctus, utpote Patris et Filii munus. Ex ipso
nimirum est omnis usus gratiae cum Patre et Filio.
Ipse enim regit et erudit, consolatur et perducit Ecclesiam
ad Christum, quam ipse simul sine macula et
ruga [(Ephes. V, 27)] tradet regnum Deo et Patri [(I Cor.
XV, 24)] . Sic a Patre per Filium et Spiritum sanctum
vel potius in Spiritu divina ad nos descenderunt. Pater