PL 58, col. 785
De gratia Dei et libero arbitrio (Faustus Rhegiensis), J. P. Migne
inter se colluctantur errores, quorum unus solam
gratiam, alter solum laborem, relicto tramite atque
mensura veritatis, insinuat. Sectarum genere dispares,
sed impietate consimiles. Diverso quidem studio,
sed spiritu unius serpentis insibilant. Quorum
unus, id est, solius gratiae praedicator, prima quidem
fronte venenum suum sub specie pietatis occultat;
alter, id est laboris assertor, protinus exstantem
tumorem improba elatione manifestat. Haec professio,
insinuando solum laborem ipso sui titulo detestanda:
illa magis sub religioso colore metuenda est.
Haec sacrilegium suum ipsis suis auribus prodit, illa
virus suum imis visceribus, pene antequam sentiatur,
infundit. Duos angustum obsidere fretum scopulos
putes, quorum unus subdeprimitur in profundum,
alter minatur in coelum. Unus infestus navigantibus
cernitur, alter caeca naufragia improvisus operatur.
Ille gratiam loquitur, hic laborem. Utrumque eloquia
divina confirmant. Si dissidentes removeas, et dicta
conjungas plena fidei sinceritas apparebit. Sed quia
velut temerarii remiges sine magistro inexplorato
mari vela committunt, ac temperare moderamina
nesciunt, et gubernacula tractare non norunt, hic
tanquam in Scyllae male dextrum fertur periculum,
ille in laevum Charybdis tendit abruptum. Et quid
eos inter haec facere oporteat, si requiras; proviso
gubernatore navim fluctibus credant, medium teneant
cursum, et ambo flatu dextro perducentur ad portum.
Videamus cui impietati geminum hunc errorem assimilare
vel conferre possimus. Pari modo in petram
scandali offendunt, vel illi qui Christum Dominum
solum Deum, vel illi qui solum hominem, amissa
discretionis luce, asserere praesumpserunt. Pene utraque
nimietas, dum discretionem atque discrimen
tenere nescit, aequale crimen incurrit. Proinde qui
Christum solum hominem dixerit, negavit auctoris
potentiam; qui solum Deum, perdidit misericordiam
Redemptoris. Ac sic, qui unam in Domino salvatore
substantiam confitentur, in hanc constringentur necessitatem,
ut aut solum hominem coelo lapsum, aut
solum Deum cogantur dicere crucifixum. Sed non
ita est. Mortem enim nec solus Deus sentire, nec
solus homo superare potuisset. Et ideo eam pro gemina
ratione substantiae, homo suscepit et Deus vicit.
Si ergo partibus proprietates suas reddas, et Christum
Deum simul atque hominem credas et asseras,
perinde est ac si gratiam cum labore conjungas, et
ab adjutorio Dei conatum hominis non repellas. Ita
tamen, ut adnitentis devotioni, elationis culpam penitus
non admisceas. Quia quantum detrimenti est
non laborare, tantum periculi de labore praesumere.
Dicit ergo Pelagius, quod ad obtinendam salutem
natura hominis sibi sola sufficiat. Ita hic pestifer
doctor affirmat, quasi adhuc factura conditionis nostrae
in statu suo illibata permaneat. Ego arbitror
quod libertas arbitrii sibi sola sufficere sine praesidio
gratiae non potuerit, etiam antequam privilegium illius
transgressio violaret. Quomodo vero nunc potest
sibi sola sufficere, ad cujus arrogantiam dicitur:
gratiam, alter solum laborem, relicto tramite atque
mensura veritatis, insinuat. Sectarum genere dispares,
sed impietate consimiles. Diverso quidem studio,
sed spiritu unius serpentis insibilant. Quorum
unus, id est, solius gratiae praedicator, prima quidem
fronte venenum suum sub specie pietatis occultat;
alter, id est laboris assertor, protinus exstantem
tumorem improba elatione manifestat. Haec professio,
insinuando solum laborem ipso sui titulo detestanda:
illa magis sub religioso colore metuenda est.
Haec sacrilegium suum ipsis suis auribus prodit, illa
virus suum imis visceribus, pene antequam sentiatur,
infundit. Duos angustum obsidere fretum scopulos
putes, quorum unus subdeprimitur in profundum,
alter minatur in coelum. Unus infestus navigantibus
cernitur, alter caeca naufragia improvisus operatur.
Ille gratiam loquitur, hic laborem. Utrumque eloquia
divina confirmant. Si dissidentes removeas, et dicta
conjungas plena fidei sinceritas apparebit. Sed quia
velut temerarii remiges sine magistro inexplorato
mari vela committunt, ac temperare moderamina
nesciunt, et gubernacula tractare non norunt, hic
tanquam in Scyllae male dextrum fertur periculum,
ille in laevum Charybdis tendit abruptum. Et quid
eos inter haec facere oporteat, si requiras; proviso
gubernatore navim fluctibus credant, medium teneant
cursum, et ambo flatu dextro perducentur ad portum.
Videamus cui impietati geminum hunc errorem assimilare
vel conferre possimus. Pari modo in petram
scandali offendunt, vel illi qui Christum Dominum
solum Deum, vel illi qui solum hominem, amissa
discretionis luce, asserere praesumpserunt. Pene utraque
nimietas, dum discretionem atque discrimen
tenere nescit, aequale crimen incurrit. Proinde qui
Christum solum hominem dixerit, negavit auctoris
potentiam; qui solum Deum, perdidit misericordiam
Redemptoris. Ac sic, qui unam in Domino salvatore
substantiam confitentur, in hanc constringentur necessitatem,
ut aut solum hominem coelo lapsum, aut
solum Deum cogantur dicere crucifixum. Sed non
ita est. Mortem enim nec solus Deus sentire, nec
solus homo superare potuisset. Et ideo eam pro gemina
ratione substantiae, homo suscepit et Deus vicit.
Si ergo partibus proprietates suas reddas, et Christum
Deum simul atque hominem credas et asseras,
perinde est ac si gratiam cum labore conjungas, et
ab adjutorio Dei conatum hominis non repellas. Ita
tamen, ut adnitentis devotioni, elationis culpam penitus
non admisceas. Quia quantum detrimenti est
non laborare, tantum periculi de labore praesumere.
Dicit ergo Pelagius, quod ad obtinendam salutem
natura hominis sibi sola sufficiat. Ita hic pestifer
doctor affirmat, quasi adhuc factura conditionis nostrae
in statu suo illibata permaneat. Ego arbitror
quod libertas arbitrii sibi sola sufficere sine praesidio
gratiae non potuerit, etiam antequam privilegium illius
transgressio violaret. Quomodo vero nunc potest
sibi sola sufficere, ad cujus arrogantiam dicitur: