AAS 14 (1922), p. 68
doctrinae copia, dicendi facultas, agendi sollertia et consentanei generis
nobilitati mores. Cumulum auxit rerum plurimarum usus, tractandis
diu in Romana Curia negotiis comparatus; nec sine divino quodam
numine factum fuisse arbitror ut, qui regendae Ecclesiae universae
destinantur, pascendo dominico gregi aliquandiu vacaret. Hoc tantum
virtutum comitatu, nihil mirum si, vixdum renuntiatus pontifex maximus,
Benedictus, quasi in possessionem suam veniret, ita ad Ecclesiae
gubernacula accedere visus sit.
Perarduum est, eminentissimi Patres, in tanta apostolicae potestatis
amplitudine, in tanta ubique terrarum multitudine catholicorum et
varietate ac copia negotiorum, quae undique ad Apostolicam Sedem
cotidie deferuntur, sequi m omnibus pontificem inexplebili quadam
agendi semper aliquid ac moliendi voluntate praeditum. Vix enumerando
recolam Codicem iuris canonici, Benedicti auctoritate promulgatum;
praedicationem verbi Dei revocatam ad nativam dignitatem;
studia sacrae Scripturae severioribus munita legibus; curas locatas in
excolendis provehendisque sacris Missionibus; Romanam Curiam novis
auctam consiliis; industriam multiplicem ut Orientis Ecclesiae ad fidei
unitatem redeant; coepta denique plurima ut catholica religio vim suam
salutarem, in publicae ac privatae vitae actionem late diffundat. Huc
spectavit, ut pauca proferam ex multis, Tertius Franciscanum Ordo
christifidelium universitati saepe commendatus; huc Dominici, Hieronymi,
Ephrem aliorumque sanctorum virorum commemorata per opportunitatem
exempla; huc socialis catholicorum actio temporibus aptius
servire iussa; huc excitata Rosarii Marialis consuetudo; huc alendae
fidei ac pietati provisa adiumenta plurima. Eminet, ut videtis, in his
omnibus caritas boni pastoris qui, dum traditum sibi gregem nutrit ac
fovet, simul oves quaerit, quas flebilium casuum vis ab ovili seiunxit,
simul eas persequitur, quas nemo adhuc ad ovile compulit.
Atque ego non tam velim consideretis multiformem hanc Benedicti
caritatem, diligentiamque qua negotiis, quae in Romana Curia agebantur,
aderat omnibus, consiliique lumen quod ad omnia afferebat, quam
quae nactus sit tempora ad providendum maxime difficilia. Vidimus
ardentem diu immani bello Europam: vidimus Austriam, Hungariam,
Germaniam, Galliam, Russiam, Britanniam, Belgicam, Italiam finitimasque
gentes fere omnes, quasi esset in exitio salus, aliam ex alia in
eamdem se coniicere flamrnam: vidimus sacrorum administros arma '1
sumere et castra sequi iussos; paroecias bene multas viduatas pastoribus;
sacra Seminaria ac religiosorum virorum domos versa in solitudinem;
plena denique omnia luctus, plena omnia curarum. Per spa-
nobilitati mores. Cumulum auxit rerum plurimarum usus, tractandis
diu in Romana Curia negotiis comparatus; nec sine divino quodam
numine factum fuisse arbitror ut, qui regendae Ecclesiae universae
destinantur, pascendo dominico gregi aliquandiu vacaret. Hoc tantum
virtutum comitatu, nihil mirum si, vixdum renuntiatus pontifex maximus,
Benedictus, quasi in possessionem suam veniret, ita ad Ecclesiae
gubernacula accedere visus sit.
Perarduum est, eminentissimi Patres, in tanta apostolicae potestatis
amplitudine, in tanta ubique terrarum multitudine catholicorum et
varietate ac copia negotiorum, quae undique ad Apostolicam Sedem
cotidie deferuntur, sequi m omnibus pontificem inexplebili quadam
agendi semper aliquid ac moliendi voluntate praeditum. Vix enumerando
recolam Codicem iuris canonici, Benedicti auctoritate promulgatum;
praedicationem verbi Dei revocatam ad nativam dignitatem;
studia sacrae Scripturae severioribus munita legibus; curas locatas in
excolendis provehendisque sacris Missionibus; Romanam Curiam novis
auctam consiliis; industriam multiplicem ut Orientis Ecclesiae ad fidei
unitatem redeant; coepta denique plurima ut catholica religio vim suam
salutarem, in publicae ac privatae vitae actionem late diffundat. Huc
spectavit, ut pauca proferam ex multis, Tertius Franciscanum Ordo
christifidelium universitati saepe commendatus; huc Dominici, Hieronymi,
Ephrem aliorumque sanctorum virorum commemorata per opportunitatem
exempla; huc socialis catholicorum actio temporibus aptius
servire iussa; huc excitata Rosarii Marialis consuetudo; huc alendae
fidei ac pietati provisa adiumenta plurima. Eminet, ut videtis, in his
omnibus caritas boni pastoris qui, dum traditum sibi gregem nutrit ac
fovet, simul oves quaerit, quas flebilium casuum vis ab ovili seiunxit,
simul eas persequitur, quas nemo adhuc ad ovile compulit.
Atque ego non tam velim consideretis multiformem hanc Benedicti
caritatem, diligentiamque qua negotiis, quae in Romana Curia agebantur,
aderat omnibus, consiliique lumen quod ad omnia afferebat, quam
quae nactus sit tempora ad providendum maxime difficilia. Vidimus
ardentem diu immani bello Europam: vidimus Austriam, Hungariam,
Germaniam, Galliam, Russiam, Britanniam, Belgicam, Italiam finitimasque
gentes fere omnes, quasi esset in exitio salus, aliam ex alia in
eamdem se coniicere flamrnam: vidimus sacrorum administros arma '1
sumere et castra sequi iussos; paroecias bene multas viduatas pastoribus;
sacra Seminaria ac religiosorum virorum domos versa in solitudinem;
plena denique omnia luctus, plena omnia curarum. Per spa-