AAS 14 (1922), p. 69
tium quadriennio maius, acriter ex utraque parte bellatum est. Non ius
gentium, non data fides, non sacrorum maiestas militum manus a vastatione,
a caede cohibuerunt. Quo quisque erat fortior, eo erat crudelior.
Quantae, ex unoquoque capite, congestae in unum hominem sollicitudinum
caussae! quot incommoda apostolico circumfusa ministerio! Sed
num aquae multae poterunt exstinguere caritatem ? Fortior illis omnibus
et ad excogitandum alacrior effectus et ad agendum, Benedictus clerum
ac populum, fidem ac mores, Orientem atque Occidentem apostolica
providentia complexus est, et caritatis suae vim ad omnes Ecclesiae
vitae partes, ad omnesque necessitates protulit.
Addite studium ab eo collatum in coniungendis, redintegrandis
amicitiis cum Civitatibus plurimis. In quo, nova sapienter usus temporum
condicione et ipsis temporibus caute serviens, tam felici cum exitu
adlaboravit, ut nesciam an numquam,antea Romanus Pontifex se honestatum
viderit tam multiplici Legatorum corona. Non infructuosum
quemdam ornatum in ea sibi quaesivit Benedictus; sed subsidium simul
ad latius uberiusque iuvandam civitatem.
Evectus enim ad Petri Cathedram cum bellum internecinum fere
totam miscebat ac vastabat Europam, statim intellexit pontificiae caritati
hoc duplex parari munus: maturandi pacem et allevandi belli calamitates;
neque eidem aggrediendo moram attulit.
Magnam rem et multis difficultatibus impeditam aggrediebatur.
Quae enim bellum excitarant, simultates et odia civitatum inter se,
opes augendi finesque proferendi effrenatae cupidines, eadem obérant
quibuslibet pacis coeptis. Sed non is erat Benedictus, quem aspera terrèrent
vel ardua exanimarent. Pontificatu vix inito, tametsi undique
conclamabatur ad arma, et ruinarum ac caedium consilia ac proposita
tenebant omnes, pacem, magnum illud christianae fraternitatis bonum,
pacem, omnium altricem bonorum, commendare, suadere instituit.
Fuit qui coeptum hoc et etiam propositum abstinendi ab omni
studio partium, non satis probaret, perinde ac proderent nimis timidum
amorem iustitiae, hominem qui in tranquillo tempestatem adversam
timeret. Non his profecto assentiétur qui, vacuo a praeiudicatis opinionibus
animo, consideraverit Romani Pontificatus officia ac munera, idemque
tempora et verba recoluerit ac facta Benedicti non pauca. In tanto
enimvero armorum ardore atque animorum, quantum ipsi vidimus et
horruimus, administer Illius qui pacis princeps vocari voluit, quas sibi
Benedictus eligeret partes, nisi patris qui plorans se proripit inter digladiantes
filios? Num ageret partes iudicis, rebus non satis exploratis,
gentium, non data fides, non sacrorum maiestas militum manus a vastatione,
a caede cohibuerunt. Quo quisque erat fortior, eo erat crudelior.
Quantae, ex unoquoque capite, congestae in unum hominem sollicitudinum
caussae! quot incommoda apostolico circumfusa ministerio! Sed
num aquae multae poterunt exstinguere caritatem ? Fortior illis omnibus
et ad excogitandum alacrior effectus et ad agendum, Benedictus clerum
ac populum, fidem ac mores, Orientem atque Occidentem apostolica
providentia complexus est, et caritatis suae vim ad omnes Ecclesiae
vitae partes, ad omnesque necessitates protulit.
Addite studium ab eo collatum in coniungendis, redintegrandis
amicitiis cum Civitatibus plurimis. In quo, nova sapienter usus temporum
condicione et ipsis temporibus caute serviens, tam felici cum exitu
adlaboravit, ut nesciam an numquam,antea Romanus Pontifex se honestatum
viderit tam multiplici Legatorum corona. Non infructuosum
quemdam ornatum in ea sibi quaesivit Benedictus; sed subsidium simul
ad latius uberiusque iuvandam civitatem.
Evectus enim ad Petri Cathedram cum bellum internecinum fere
totam miscebat ac vastabat Europam, statim intellexit pontificiae caritati
hoc duplex parari munus: maturandi pacem et allevandi belli calamitates;
neque eidem aggrediendo moram attulit.
Magnam rem et multis difficultatibus impeditam aggrediebatur.
Quae enim bellum excitarant, simultates et odia civitatum inter se,
opes augendi finesque proferendi effrenatae cupidines, eadem obérant
quibuslibet pacis coeptis. Sed non is erat Benedictus, quem aspera terrèrent
vel ardua exanimarent. Pontificatu vix inito, tametsi undique
conclamabatur ad arma, et ruinarum ac caedium consilia ac proposita
tenebant omnes, pacem, magnum illud christianae fraternitatis bonum,
pacem, omnium altricem bonorum, commendare, suadere instituit.
Fuit qui coeptum hoc et etiam propositum abstinendi ab omni
studio partium, non satis probaret, perinde ac proderent nimis timidum
amorem iustitiae, hominem qui in tranquillo tempestatem adversam
timeret. Non his profecto assentiétur qui, vacuo a praeiudicatis opinionibus
animo, consideraverit Romani Pontificatus officia ac munera, idemque
tempora et verba recoluerit ac facta Benedicti non pauca. In tanto
enimvero armorum ardore atque animorum, quantum ipsi vidimus et
horruimus, administer Illius qui pacis princeps vocari voluit, quas sibi
Benedictus eligeret partes, nisi patris qui plorans se proripit inter digladiantes
filios? Num ageret partes iudicis, rebus non satis exploratis,