AAS 23 (1931), p. 193
convictus necessitatibus circumscripta; sic contra falluntur et
errant, qui indolem dominii individualem adeo extenuare contendunt,
ut eam de facto destruant.
Re vera hominibus hac in re non solum sui proprii commodi, ^ Quid res publica
possit.
sed etiam communis boni esse rationem habendam, ex ipsa dominii
quam diximus indole individuali simul et sociali deducitur.
Officia vero haec singillatim definire, ubi id necessitas postulaverit
neque ipsa lex naturalis praestiterit, eorum est qui rei
publicae praesunt. Quapropter quid, considerata boni communis
vera necessitate, eis qui possident liceat, quid illicitum sit in
suorum bonorum usu, publica auctoritas, lege naturali et divina
semper praelucente, sciscere potest accuratius. Immo vero Leo XIII
sapienter docuerat « industriae hominum institutisque populorum
esse a Deo permissam privatarum possessionum descriptionem » . 1
Etenim, ut cetera socialis vitae elementa, ita dominium non esse
plane immobile historia teste comprobari, Nos ipsi aliquando
hisce verbis declaravimus: « Quam diversas formas induit proprietas
a primaeva illa, radium et agrestium gentium, quam
etiam nostro tempore alicubi est cernere, ad possessionis formam
aevi patriarchalis, atqua ita deinceps ad varias tyrannieas (quod
vocabulum vi sua classica adhibemus), deinde per feudales, per
monarchicas usque ad varias aetatis recentioris species » . Rei-2
publicae tamen suo munere pro arbitrio fungi non licere in
aperto est. Semper enim ipsum naturale ius et possidendi privatim
et hereditate transmittendi bona intactum inviolatumque
maneat oportet, quippe quod respublica auferre nequeat ; « est
enim homo quam res publica senior » , atque etiam « convictus3
domesticus et cogitatione et re prior quam civilis coniunctio » . 4
Unde iam sapientissimo Pontifex edixerat nefas esse reipublicae
privatos census immanitate tributorum et veetigalium exhaurire.
« Ius enim possidendi privatim bona cum non sit lege hominum
1 Litt. Encycl. Berum novarum, n. 7.
2 Allocutio ad Conventum Act. Cath. per Italiam, d. 16 Maii 1926.
3 Litt. Encycl. Berum novarum, n. 6.
4 Litt. Encycl. Berum novarum, n. 10.
errant, qui indolem dominii individualem adeo extenuare contendunt,
ut eam de facto destruant.
Re vera hominibus hac in re non solum sui proprii commodi, ^ Quid res publica
possit.
sed etiam communis boni esse rationem habendam, ex ipsa dominii
quam diximus indole individuali simul et sociali deducitur.
Officia vero haec singillatim definire, ubi id necessitas postulaverit
neque ipsa lex naturalis praestiterit, eorum est qui rei
publicae praesunt. Quapropter quid, considerata boni communis
vera necessitate, eis qui possident liceat, quid illicitum sit in
suorum bonorum usu, publica auctoritas, lege naturali et divina
semper praelucente, sciscere potest accuratius. Immo vero Leo XIII
sapienter docuerat « industriae hominum institutisque populorum
esse a Deo permissam privatarum possessionum descriptionem » . 1
Etenim, ut cetera socialis vitae elementa, ita dominium non esse
plane immobile historia teste comprobari, Nos ipsi aliquando
hisce verbis declaravimus: « Quam diversas formas induit proprietas
a primaeva illa, radium et agrestium gentium, quam
etiam nostro tempore alicubi est cernere, ad possessionis formam
aevi patriarchalis, atqua ita deinceps ad varias tyrannieas (quod
vocabulum vi sua classica adhibemus), deinde per feudales, per
monarchicas usque ad varias aetatis recentioris species » . Rei-2
publicae tamen suo munere pro arbitrio fungi non licere in
aperto est. Semper enim ipsum naturale ius et possidendi privatim
et hereditate transmittendi bona intactum inviolatumque
maneat oportet, quippe quod respublica auferre nequeat ; « est
enim homo quam res publica senior » , atque etiam « convictus3
domesticus et cogitatione et re prior quam civilis coniunctio » . 4
Unde iam sapientissimo Pontifex edixerat nefas esse reipublicae
privatos census immanitate tributorum et veetigalium exhaurire.
« Ius enim possidendi privatim bona cum non sit lege hominum
1 Litt. Encycl. Berum novarum, n. 7.
2 Allocutio ad Conventum Act. Cath. per Italiam, d. 16 Maii 1926.
3 Litt. Encycl. Berum novarum, n. 6.
4 Litt. Encycl. Berum novarum, n. 10.