Titus
Epistola B. Pauli Apostoli ad TitumIntroductions
Enciclopedia Cattolica
Written by St. Paul at approximately the same time and for the same needs as the 1st to Timothy (v.), compared with this one it presents a case analogous to that of Col. compared with Eph., and is generally held to be slightly later than I Tim., although the ecclesiastical hierarchy appears in it as less evolved. According to the final annotation of some codices, it would have been written from Nicopolis, but this is perhaps a conjecture occasioned by Tit. 3, 12; it is more likely that Paul wrote it from some locality in Macedonia, before arriving in Epirus.
The literary authenticity, admitted in ancient times even by Tatian, presents fewer difficulties than I Tim. and was called into question only because of its affinities with the latter; even the followers of the "fragmentary theory" recognize in Tit. numerous phrases or "notes" that are certainly authentic. In the Pastorals St. Paul displays a literary culture more [developed] than in the other epistles, and in this one too the citation of various sources is noticeable. Tit. 1, 12 ff. …
Haydock
The design of this epistle is much the same as in the two former to Timothy. He had made this his beloved son Titus, chief bishop of Crete; in which island were formerly a hundred cities, on which account it was called Hecatompolis. It is now called Candy. We have a commentary of St. Jerome on this epistle, tom. iv, p. 409. E. B. (Witham) --- Titus was an uncircumcised Gentile: we know not on what occasion he attached himself to St. Paul. It is however certain that he was a great utility to St. Paul in the government of the Church. --- St. Paul having preached the faith in the island of Crete, left his beloved Titus there to finish the work which he had begun. Afterwards the apostle, on a journey to Nicopolis, a city of Macedonia, wrote this epistle to Titus; in which he directs him to ordain bishops and priests for the different cities, shewing him the principal qualities necessary for a bishop, also gives him particular advice for his own conduct to his flock, exhorting him to hold to strictness of discipline, but seasoned with lenity. It was written about thirty-three years after our Lord's ascension. (Challoner)
Douay 1582/1609
THAT Titus vvas a Gentil, and not a Ievv, and that he vvas in S. Paules traine, at the least the 14 yere after his conuersion, if not before, vve vnderstand by the Epistle to the Galatians c. 2. And that he continued vvith him to the very end, appeareth in the second to Timothee c. 4. Vvhere he maketh mention that he sent him from Rome into Dalmatia, vvhen him self vvas shortly after to be put to death.
And therefore although S. Luke neuer name him in the Actes, as neither him self, yet no doubt he comprehendeth him commonly, vvhen he speaketh thus in the first person plurall: Forthvvith vve sought to goe into Macedonia. Act, 16. For S. Paul also sent him to Corinth, betvvene the vvriting of his 1 & 2 to the Corinthians (vvhich time concurreth vvith Act. 19) by occasion vvhereof he maketh much and honorable mention of him in the said second Epistle c. 2. &c. 7. and againe he sent him vvith the same Epistle: 2 Corinth. 8. both times about great matters: so that no doubt he vvas euen then also a Bishop, and receiued accordingly of the Corinthians, vvith feare and trembling. 2. Cor. 7, v. 15. But the same is plainer in this Epistle to him self c. 1. v. 5. Vvhere the Apostle saith: for this cause I left thee at Crete, &c. By vvhich vvordes it is manifest also, that this Epistle vvas not vvritten during the storie of the Actes (seing that no mention is there of S. Paules being in the ile of Crete) but after his dismission at Rome out of his first trouble, and before his second or last trouble there, as is euident by these vvordes: Vvhen I shall send to thee Artemas or Tychicus, make hast to come to me to Nicopolis, for there I haue determined to vvinter. Tit. 3.
Therefore he instructeth him (and in him, all Bishops) much like as he doth Timothee, vvhat qualities he must require in them that he shall make priests and Bishops, in vvhat sort to preach, and to teach al sortes of men, to commend good vvorkes vnto them: finally, him self to be their example in all goodnes.
Cornely
effugerunt, a moderna schola « critica » spuriae et suppositae vocantur, quae diu post aetatem apostolicam sint exortae. Quare non abs re videtur esse, si authentiam earum, antequam de singulis agamus, historicis argumentis tuemur illasque obiectiones, quae contra omnes tres simul proferuntur, quantum satis est refutemus; qua occasione etiam de tempore, quo singulae scriptae sunt, erit dicendum.
Eusebius duas epistolas ad Tim. illamque ad Tit. inter eos N. T. libros recenset, qui communi consensu ab omnibus ecclesiis recipicbantur!; neque ullus reverain tota antiquitate invenitur scriptor orthodoxus. qui ullam de earum authentia dubitationem expresserit; non pauci autem inde a tempore apostolico eas pro divinis et apostolicis scriptis &dhibuerunt atque contra nonnullas sectas , quae eas reiiciebant, earum auctoritatem asseruerunt.
Continue reading 54 paragraphs
In S. Clementis Rom. priore ad Corinthios epistola viginti fere allusiones ad nostras epistolas enumerantur; quarum nonnullas leviores et dubias esse concedimus; at si S. Clemens Corinthios monet ut sint £coxot eic àv £pyov d'atov, nemo negare potest, quin praeceptum Pauli prac oculis habuerit : omoytyvnoxs &utoUz. .. mp; x&v £cyov eraUov Erotuous £ivat, Atque illam quoque locutionem, qua pias describit obsecrationes (&yv&c xai &pivroug y sipaz aiotvy mo; sov) ex S. Pauli epistola desumsit?. Pauciores quidem sunt allusiones in S. Ignatii M. epistolis, at non plane desunt?; certius vero est S. Polycarpi testimonium, qui non tantum utramque ad Tim. fere ad verbum allegat, sed ita quoque virtutes in diaconis requisitas enumerat, ut priorem ad Tim. et illam ad Tit. apertissime imitetur.
Circa illud tempus, quo 8. Polycarpus martyrio coronatus est, S. TAeoplulus Antioch. priorem ad Tim. velut Scripturam divinam allegat : « divinus, inquit, sermo (ó Ustoz 2óyoc) nos iubet magistratibus et potcstatibus subiici atque pro iis precari , ut quietam et pacatam vitam agamus »; cum epistola ad Tit. autem baptismum vocat 34979ov waAerytvecías ?, Eliam S. Iustin M. nonnulla verba allegantur, quae ex Tf. &, 4 omnino videntur esse desumta*; si quis vero hoc lustini testimonium recuset, eius discipulum Tatianum citamus, qui, quamvis duas ad Tim. repudiaret , « hanc vel maxime, i. e. ad Titum, Apostoli pronuntiandam credidit, parvipendens Marcionis et aliorum, qui cum eo in hac parie consentiunt, auctoritatem »*.
Quod si Tatianus epistolas ad Timotheum reiecit, eas Z/4eodotus, Valentini discipulus, agnovit; S. Epiphanio enim teste ad 1 77. 2, 5 velut ad Pauli dictum provocavit; circa idem tempus alii haeretici anonymi teste Tertulliano utriusque ad Tim. textibus abusi sunt, ut secretam quandam doctrinam ab Apostolo traditam esse stabilirent?. Ceterum plerosque haereticos 2. saec. Basilidem, Valentinum, Marcionem etc nostras epistolas e canone suo expunxisse fatendum est; id quod admirationis nihil habet, quandoquidem in hisce apertius, quam in aliis, Apostolus gnosticisimum. nascentem impugnet haereticosque vitandos esse moneaí?; quare C/emens Alex. epistolas ad Tim. ab haereticis ideo reiici iam censuit, quia earum testimonio convincerentur !?.
4. $. Po!yc. M. ad Ph, 4. € Peincipiua omnium matorum est capiditas (gimp roola.. Selentes ergo quod nihii fatulimius dn. joco mnuaüum. sed nec ou'erre ntiquid possumus, arnemur armis füstitiae ». (1 Tom. 6,10. 7.) 3. 02 P 10w vos alise i oiRdd (2 Tin. 4.9, Argis... dqamaag tbv Uv aliua; 8. 02 Tin, 2.11.52: 4 Tim. 2,8 sq Tit S t squ.
Versus saec. 2. finem epistolae pastorales sub Pauli nomine in omnium ecclesiarum usu fuerunt. In canone romanae ecclesie erant « ad Titum una et ad Timotheum duae pro affectione et dilectione (scriptae. in honorem tamen Ecclesiae catholicae et in ordinationem ecclesiasticae disciplinae. sanctificatae »'!. In. ecclesia. africana. Terlullianus miratur, quod Marcion, qui epistolam ad Philem. admisit, « ad Timotheum duas et unam ad Titum de ecclesiastico statu compositas recusa verit »: ipse autem frequenter eas l'auli nomine addito allegat 9. In ecc/esza gal- ?cana S. Irenaeus magnum suum adversus omnes haereses opus ab 1 77m. 1, & inchoare voluit, atque omnes tres eadem prorsus ratione, qua reliquas paulinas, pro auctoritate adhibet; discipulus autem eius, qui Philosophumenon opus composuit, Encratitas non attendere dicit « ad ea, quae per Paulum Apostolum in eos praedicta sunt », in priore scil. ad Tim. epistola ^. Quemadmodum autem saltem inde ab a. 170. plenus iu omnibus ecelesiis occidentalibus de pastoralium anuthentia el divina auctoritate fnit consensus, ita eliam in orientalibus. S. Theophilum, «ntiocAenae: ecclesiae. testem, iam. citavimus; a/exandrinae fidem nos docent Clemens Alex., qui in omnibus suis operibus eas velut fidei indubitatae adhibet, et Origenes, qui commentariis, quorum supersunt fragmenta, illas illustravit Blue refert « ausos esse nonnullos epistolam ad Timotheum repellere, quasi habentem in se textum alicuius secreti (1. e. apocryphi; ef. 2 Ti». 3,8), sed non potuisse »!6, Praetereasententiam aegyptiacae eeclesiae nobis exhibet versio coptica, sicut syriacae orientalis versio Peschito, quas ab initio nostras epistolas complexas esse nemo negat; versio syriaca autem ad medium saec. 2. saltem ascendit. Iuniora testimonia afferre supersedemus.
183. — Quem unanimem ecclesiarum consensum ex sola apostolica traditione derivari evidens est; quis enim sibi persuaserit epistolas medio vel ineunte saec. 9. aut etiam exeunte saec. 1. a nescio quo falsario confictas a toto Oriente et Occidente ne una quidem contradicente eclesia pro divinis Scripturis et paulinis scriptis esse receptas? Quamobrem nullum etiam dubium contra earum authentiam motum est, usque dum tandem post plus sedecim saecula moderni « critici » antiquorum saec. 2. gnosticorum errores recoquere et renovare conati sunt. Omnium primus Schleiermacher ineunte nostro saeculo priorem ad Timotheum aggressus eam partim ex duabus aliis pastoralibus, quas genuinas agnovit, conflatam, partim ad earum exemplar confictam pronuntiavit!. At quamprimum duarum agnoscatur authentia, amplius iam non adesse sufficientem rationem tertiae reiiciendae bene perspicientes sequaces eius ac praesertim Neotubingiani aliique « critici » paulinam omnium trium originem aperte negarunt, ita tamen ut nonnulli saltem aliquid paulini in eis inveniri concederent?. Hodie demum eo res deducta est, ut non nisi pauci interpretes acatholici authentiam earum tueri audeant?; catholicos autem cunctos ex defendentium esse numero vix opus est ut dicamus.
Quoniam nec paucioribus nec levioribus testimoniis historicis authentia pastoralium, quam reliquarum, epistolarum innititur, adversarii illis relictis spretisque pro more ad internas rationes recurrunt; triplicis autem generis sunt eorum obiectiones; aliae sunt philologicae , aliae historicae , aliae chronologicae.
I. Etenim haud pauca in tribus nostris epistolis occurrere asserunt, quae «4 consuelo. dicendi et argumentandi modo S. Pauli dissentiant. Magna cum sollertia vocabula adhibita numeraverunt inveneruntque octingenta nonaginta septem adhiberi; inter illa autem universim esse centum septuaginta &raf Aeyóptva, quae in reliquis N. T. libris non usurpentur, alia praeterea adesse centum triginta tria, quibus Apostolus in suis epistolis usus non sit, quamvis a S. Luca, scriptore ep. ad llebr. aliisque N. T. auctoribus adhibeantur, Ex adverso satis multa vocabula, quae frequentia sin! in genuinis paulinis, in hisce prorsus desiderari. Neque in vocabulis dumtaxat diversi tatem apparere, sed in eorum quoque constructione atque in tofa dictioue *.
1. Quid sibi patiens illa sollertia velit, qua adversarii nostri vocabula o Paulo adhibita ex concordantiis conquisiverunf, non. inlelligimus; nam nemo ignorat S. Apostolum in cinnibus suis epistolis satis magnnm numeruin &r2£ zepouívov adhibere; in epistola ad Galatas plus quinquaginta, in ep. ud Philipp. quinquaginta quatuor, in duabus epp. ad. Ephesios ct Coloss. eentura quadraginta vocabula numcerata sunt, quae in aliis non occurrunt. Quornodo autem aliter flerl potuerit, nemo facilo dixerit. Apostolus enim de diversis arguinentis trzctans certo eadem vocabula usurpare non potuit : iam vero argumentum, do quo in pastoralibus agit. in reliquis epistolis non at- Ugerat; haereses impugnat, quae anle priora eius viucula nondum erant exortae. Quid igilur adinirationis habet, quod in nostris numerus &mna£ Xeyoufvov aliquantulum sit maior? Quis scit, annon in haereticis iinptiznandis illos ipsos terminos adhibuerit, quibus isti abutebantur?
2. Quod vero ud totam dictionem arguinentandique rationem attinet, diversitas, quao adest, integra ex diverso argumento, quod tractatur, ex diverso fine, qui intenditur, ex diversis personis, quibus scriplae sunt epislolae, satis explicatur. Praeprimis autem monemus styli diversitatem quam maximo exaggerari a rationalislis; neque enim Patres alexandrini, quos ad librorum sacrorum stylum satis diligenter attendisse dubitationes eorum de epistolae ad flebr. origine satis demonstrant, quorumque iudicium non minimae certe est auctoritatis, neque usque ad nostram aelatem alii interpreles, inter quos tamen nonnullos linguae graecae scientia excelluisse ne ipsi quidem rationalistae negabunt, quidquam diversitatis pastorales inter et reliquas epistolas deprehenderunt. At. eam adesse demus; num forte Paulus senex discipulis suis carissimis familiari instructione ofllcia pastoralia explicans eodein stylo uti debuit, quo Galatas contra iudaizantium errores praemunivit, Corinthiorum defectus emendavit, Romanis dogma de iustificatione exposuit? Quis demum auclor est, qui per lotam vitam suam eandem retineat. dictionem eodemque sixlo, quo publicas, familiares suas literas seribat?
3. Valsario, qui pro Paulo haberi voluit, epistolas nostras rationalistae adscribunt; at falsarium illum dictionem paulinaim optime cognovisse non uegant; atque profecto satis multi et longi textus leguntur, qui cum consueta Apostoli dictione ita consentiunt, ut rationalistae alii eos ex genuinis Apostoli epistolis desumtas. dicant , alii saltem ubique « reminiscentias paulinas » inveniant ?*. Cur ergo falsarius ille, qui Pauli stylum imitari potuit si voluit, terminos illos, quos Apostolum amasse nemo, qui eius epistolis unquam operam impendit, ignorat aul. ignorare potest, nusquam adhibet? Cur ex; gr. statim. inscriptionis formulam, quae. in. aliis. paulinis eadem est (74ptc xai elpzva), statim mutavit (zsp« £Aeoc elpxin? Alio modo, opinor, falsarii incedunt, qui fraudem suam tegere et occultare student.
II. Alteram obiectionum classem ex Aistoricis rationibus derivant; in omnibus enim pastoralibus haereses impugnari, quae non nisi post Apostoli mortem sint exortae; in duabus (4 7im., 7t.) hierarchicam quandam ecclesiarum constitutionem supponi, quae apostolica aetate sit iunior: ea demum, quae de viduis praecipiantur (1 7im. $. 9 sqq.) tempori Apostolorum non convenire 5.
Quod argumentum petere principium illudque, quod demonstrandum est, pro demonstrato supponere in aperto est. Singulari modo adversarii nostrincedunt; rerum quendam statum sibi a priori fingunt eumque apostolicae aetati attribuunt; quidquid deinde cum fictionibus suis gratuitis in libris sacris non consentit, a falsario additum proclamant. Atqui recta ratio, opinor, postulat, ut ex libris, quos historicis testimoniis constat tempore apostolico esse scriptos, quisnam apostolicarum ecclesiarum fuerit status, quaei nam earum institutiones, quinain earum adversarii, discere studeamus.
1. AL in aliis epistolis paulinis, inquiunt, hierarchiae vestigium non invesulte. Namque eodem in loco idem testis asserit viventibus Apostolis « in obscuro recessu delituisse , qui rectam evangelicae praedicationis regulam depravare nitebantur », alioque in loco Thebuthim immediate post S. Iacobi Min. mortem, ergo ante SS. Petri et Pauli martyrium, errores suos inter Palaestinenses sparsisse tradit.
3. Quae de viduis praescribuntur, ea nullam omnino creant difficultatem, nec satis intelligitur, quid sibi in hac controversia velint. Utrum 4 Tim. 5,9 de electione viduae, quae reliquis viduis praesideat (id quod probabile habet S. Thomas) sermo sit, an de electione viduarum, quae publicis ecclesiae stipendiis sint sustentandae, an demum de viduis, quae publico quodam ministerio ecclesiastico fungentes in operibus caritatis erga pauperes, aegrotos, hospites occupandae sint, interpreti relinquimus definiendum; quaecunque enin ex his sententiis eligitur, nunquam demonstrari polerit apostolico tempore et ab Apostolo haec non esse scripta.
4. Demum adversarios interrogare liceat, cui tandem tempori historicas allusiones convenire censcant; verumtamen qui in paulina epistolarum origine neganda unanimes sunt, de tempore cui sint attribuendae vehementissime inter se concerlant. Ab a. 69., quo Renan 4 77m. 2,2 scriptum esse asserit, aut saltem ab exeunte saec. 1. usque ad a. 170. vix habetur lustrum, €ui ab aliquo non attribuantur !! ; infirmum igitur bistoricum istud esse fundamentum, cui hypotheses suas superstruunt, suis controversiis demonstrant. Neque minore cum vehementia disceptant, si de fine, quem falsarius habuerit, quaestio agitatur. Pro more Neotubingiani de Petrinis et Paulinis conciliandis fabulantur ; secundum alios hierarchicas institutiones ex apostolico tempore derivare , secundum alios haereses suae aetatis apostolica auctoritate refutare voluit etc. Quae gratuita figmenta explicatione et refutatione non indigent.
T. Act. 145,22; 20,17 sqq.; cfr. de diaconorum institutione 6,1 sqq.; de manuum impositione ad episcopatum tradendum 13,1-4 elc.
WI. Tertia. difficultatum classis ex c/ronologia vitae S. Pauli desumitur. Namque in tota Apostoli vila, quatenus ex Actibus et genuinis cius epistolis innotuerit, nulluia. inveniri aiunt temporis momentum, in quo pastorales scribi potuerint; itinera enim supponi vel commemorari , quorum in Actibus et epistolis non tantum non fiat mentio, sed quae cum narralis nullo modo conveniant. Pro certo igitur esse admittendum illas usque ad a. 64. non esse conscriptas; at illo anno post Urbis incendium Apostolum a Nerone esse interfectum. Quod argumentum nonnulli adversarii tam firmum et invictum habent , ut reliquis neglectis hoc solo rem definiri arbitrentur '?.
4. Praeprimis vero illud a plerisque rationolistis iniustissime urgeri monemus. AÀctus enim fidem non mereri, corum auctorem historiam arbitrario modo composuisse et quam plurima finxisse, ut Pelrum et Paulum faceret. simillimos , nullius ergo auctoritatis librum illum esse, magna cum sollertia demonstrare conantur; quo igitur cum iure ad illum recurrunt, ut pastoralium authentiam impugnent? Atque mirum sane, quod illi, qui gravissimis rebus a S. Luca narratis fidem denegant, minutissimas circumstantias itinerum Pauli ex Actibus conquirant, ut pastorales illis contradicere ideoque genuinas non esse ostendant '?, Idcirco optimo nostro iure neminem esse in hac controversia audiendum tenemus, quin plenam intezramque fidem Actibus adhibeat; ex paucis enim, quac epistolae de Pauli vita nos docent, obiectionem scriam contra pastoralium authentiam non desumi , omnos concedunt.
2. Ceterum temporis, quo scriptae sunt nostrae epistolac, definitionem sua non carere difficultate ingenui fatemur; neque enim corti quidquam hac dc re nos docet traditio, neque circumstantiae historicae in pastoralibus indicatae ita sunt comparatae, ut varie a variis explicari non possint; imo illud quoque concedimus, circumstantias illas cum iis, quae in Actibus de vita Pauli traduntur, apte non componi. Attamen difficultas haec earum authentiam non labefaetat: quot enim liborum profanorum authentia ab omnibus sine ulla haesitatione admittitur, quamvis de tempore, quo sunt scripti, nihil nobis sit traditum! Quod autem circumstantiae illac. quae in pastoralibus afferuntur, in Actibus non sunt relatac, id cum solum offendel, qui S. Lucam integram S. Pauli vilam literis mandasse stulle sibi persuaseril. Quamvis enim reliquae cpistolae vitac in Actibus narratae satis apte inseranlur, non pauca tamen Pauli facta in iisdem commemorantur, quorum tempus nemo cum vcri similitudine, nedum cum certitudine, delinivcrit !*.
3. Authentia igitur epistolarum pastoralium a chronologia vitae paulinae. quatenus in Aclibus et reliquis epistolis nobis conservata est, nullatenus dcpeudet. Etenim usque ad a. 64. dumtaxat vita Apostoli in Actibus narratur; Apostolum autem ex illa captivitate, qua Actuum liber terminatur, esse liberatum argumentis historicis supra demonstravimus, idemque cum omnibus fere catholicis interpretibus non pauci quoque protestantici concedunt ; eum demum una cum S. Petro a. 67. martyrio esse coronatum optimi quique tenent historiographi '*. Quid igitur prohibet, quominus ultimo paulinao vitae triennio epistolas pastorales attribuamus '5? Frustra igitur ad cbronologiam recurrunt adversarii, ut carum authentiam impugnent,
16. Infra, ubi de singulis pastoralibus agemus, illas revera post priorem captivitatem scriptas esse ostendemus. Hoc autem loco illas obiectiones paucis verbis eolvemus, quibus nixi Jtenan aliique, quamvis Pauli liberationem ex prioribus vinculis concedant, originem pastoralium isti tempori attribui posse negant.
8.) Falsarium enim prioris captivitalis circumstantias prae oculis habuisse contendunt : « Le rapprochement de 2 Tím. 4,9-2? avecles finales des épitrcs aux Colossiens et à Philémon le prouve. Le personnel qui entoure l'apótre est à peu prés identique dans les deux cas. La captivité du scin de laquelle Paul est censé écrire la seconde à Timothée finira par une libération (2 Tim. 4,17. 18); Paul, dans cette épitre est plein d'espérance; il médile de nouveaux desseins et est préoccupé de la pensée qui le remplit en effet pendant sa premiére captivité, précher le Christ à toutes les nations et en parliculier aux peuples de l'extréme Orient » (Renan St Paul p. XLV). Scilicet fere easdem personas Apostolus in utroque casu secum habuisse dicilur, quia ex sez discipulis, qui Col. 4,10- 14, et ex quinque, qui Philem. 22. 23. velut praesentes enumerantur, unus solus (S. Lucas) praesens adfuit, quando 2 Tim. scribebatur (2 Tim. 4,9-12). Quo in loco epistolae novae illae expeditiones innuantur, indicare omisit vir eruditus, spem futurae liberationis autem invenit 2 Tim. 4,17. 18 non attendons v. 16. iam clarissime tempus praeteritum esse indicatum et v. 18. non minus clare, quam paullo antea (v. 6-8) instantem mortem pracvideri. Renan contradictionem inter 4,6 - 8 ct 4,17. 18. invenit; nam frigidam iciunamque dicit explicationem, quae 4,17. 18 ad priorem captivitatem trahens apparentem contradictionem solvit; at etsi epistolas a falsario confictas esse concederemus, frigidam et iciunam sententiam, quam apertam contradictionem ei attribuere mallemus; ceterum frigidi ieiunique in illa explicatione nihil inest.
b.) « Si les trois épitres en question étaient d'une date si avancée, on neconcevrait pas comment Timothée y serait toujours traité en jeune homme » (l. c. p. XLVIJ. Timotheus, quem iuvenem Paulus a. 51. itinerum socium elegit, tempore mortis Apostoli circiter triginta sex septemve annos habuit atque ecclesiis Asiae iam erat praepositus : quare ergo Paulus monere non potuit : « nemo adolescentiam tuam contemnat »
(1 Tim. 4,12) et « Iuvenilia desidería evita » (2 Tim. 2,22)? Tanto enim et tam diflicili muneri aetas nondum correspondcbat et perieula calidioris aetatis maiore vigilantia erant superanda. Vclut filium carissimum in utraque epistola Apostolus discipulum alloquitur et admonct; at nusquam eum vclut iuvenem aut puerum tractat.
C.) Si epistolae post priorem captivitatem scriptae essent, Paulum in Orientem et Ephesum revertisse esset dicendum; at Act. 20,25 alterum iter ephesiunm prorsus excludit (1. c. p. XLVI). Cfr. quae de hac ohicctione diximus supra. 107 n. 8. p. 175.
8 15. — De epistola ad Titum.
185. — Epistolam ad. Titum et. priorem ad Timotheum eirca idem tempus ab Apostolo esse datas cominunis est sententia , quae in utriusque epistolae argumento et stylo lopiendique modo firmum habet fundamentum ; utra vero ex eis alleram praecesserit, nullo argumento delinitur; quare prius de illa ad Titum dicemus, ne duas ad Timotheum ab. invicem separare cogamur; alleram enim ad Timotheum omnium paulinarun ultimam esse pro certo tenemus.
I. DE S. Tiri vrrà admodum pauca nobis sunt tradita. Quamquam enim S. Paulus « dilectum suum filium », « fratrem suum », « socium *uum et adiutorem », qui secum « eodem spiritu iisdemque vestigiis » ambulet, in epistolis suis eum appellat!, ne nomen quidem eius in Actibus commemoratur. Etenim Titus fustus, in cuius domo Apostolus Corinthii relieta synagoga neophytos congregavit, a discipulo, cui noslrae literae datae sunt, omnino est distinguendus; siquidem ille « colens Deum », i. e. proselytus iudaicus, eo tempore fuit, quo Paulus Corinthum. advenit; Titus autem noster erat christianus, quem Aposlolus satis diu, antequam Corinthum advenit, secum ad Concilium Apostolicum adduxerat *.
Ethnicum eum ante conversionem fuisse luculentissime ex testimonio Pauli constat, qui, ne veritas Evangelii ullo modo laederetur, circumcidi eum non permisit, quamvis iudaizantes hierosolymitani id postulassent; ab Apostolo ipso eum ad fidem adductum et baptizatum esse colligimus ex eo, quod ab ipso « filius » nominetur; Antiochenum genere eum fuisse probabile fit, si Ga/. 2, 1 cum Act. 15, 9 (xaí «tva; Qus $2 456, sc. ex Antiochenis) comparamus?. Socius secundae expeditionis apostolicae non videtur fuisse; at in terlia sua expeditione Paulus Ephesi residens, postquam priores suas literas ad Corinthios dederat, Titum cum alio fratre Corinthum misit, ut quos fructus epistola tulisset. inquircret, atque pro fidelibus hierosolymitanis eleemosynas colligeret ; Epheso autem profectus in Macedonia Titum Corintho reducem obviam habuit, atque ex bonis quos attulit nuntiis non parvam hausit consolationem. Quoniam vero prima hac missione egregie erat functus, discipulus Corinthum reverti iussus est, ut alleram Apostoli epistolam deferret collectarumque negotium feliciter inceptum eum duobus aliis fratribus ad felicem quoque exitum perduceret*. Quid postea egerit, ignoramus; nulla enim eius fit mentio, donec ex nostra epistola eum cum Apostolo in insula Creta Evangelium propagasse atque ibidem relictum esse videmus, ut magistri sui vices agens ecclesiis eretensibus presbyteros praeficeret et reliqua quae desiderabantur disponeret?. Quandonam iter hoc creticum fecisse videatur, statim dicemus. Eadem nostra epistola ab Apostolo invitatus, ut Nicopolim ad ipsum veniret, in Graeciam ? videtur esse profectus, aique ultimo in itinere romano Pauli socius mox in Dalmatiam ablegatus est ?.
Quibus ex Scriptura haustis Patres nihil certi addunt. Titum episcopum cretensem fuisse et senem in insula Creta, postquam in vicinis quoque insulis Evangelium annuntiaverit, esse mortuum tradunt Eusebius, Theodoretus, S. Isidorus Hisp., alii; eum usque ad vitae finem virginem mausisse referunt S. /I/eronymus et Ps. Ignatius?. In Martyrologio romano festum S. Titi Episcopi et Confessoris die 4. Januar. indicatur.
Sahid.), an '[o3sxou (sine addito; A. H. L. P. et plerique codd. et PP. graeci cum Aeth.).
185. — IL. Qvo rEurPonk epistolam ad. Titum. Apostolus dederit. quaestio est haud faeilis; atque in diversissimas sententias abeunt interpretes. Quoniam Patres de ea nihil tradant, ex solis temporis circumstantis, quas in epistola ipsa invenimus, est definienda. Suut autem hae : S. Paulus, antequam eaim scriberet, cum Tito in insula Creta fuerat, at non diu commoratus, quandoquidem ecclesiis fundatis presbyteros nondum constituerat, proficiscens Tilum reliquerat, ut opus inchoatum ad finem felicem perduecret. Nostra autem epistola eum ad se Nicopolim vocat his verbis : « Quum misero ad te Artemam aut Tychicum, festina ad me venire Nicopolim ; ibi enim statui hiemare : Zenam legisperitum et, Apollo sollicite praemitte, ut nihil illis desit » !. l'raecepta demum, «uae. de presbyteris constituendis tradit, eiusmodi sunt, ut epistolam brevi postquam Apostolus insulam reliquit scriptam esse de- (onsírent. 'Tota igitur quaestio esf, quando Paulus iter illud ereticum institueril.
Apostolum . quum vinctus Romam duceretur, ad insulam Cretam appulisse Actus nos docent; de hoc autem itinere, quod indicatum vidit Grotius, sermonem non esse moderni interpreles pro certo. asserunt, quandoquidem illa in occasione Apostolo praedicandi Evangelii occasio et tempus defuerint atque epistola a Paulo sit scripta de suis itineribus libere disponente?. Quae recte quidem sunt dicta, sed rem non omnia attingunt. Etenim Paulum aut Titum Cretensibus primos Evangelium attulisse nullibi asseritur; e contra ex nostia. epistola evidenter elucet ante corum adventum Christianos in. insula. iam adfuisse. In eo enim omnes eunsentiunt Paulum diu in insula non esse commoratum; nihilominus in nostra epistola inm de haeresibus loquitur, quae inter Crotenses pullularant?, at paucis illis hebdomadis, quibus ipse Evangelii semen sparsit. exoriri certissime non potucrunt, Omnino igitur admillamus oportet, bonum nuntium iam antea esse in insula propagatum; neque improbabile est, Cretes illos, qui in prima Pentecoste 8. Petri sermonem audiverant (Act. 2,11). prima Evangelii semina in patriam attulisse; atque insequentibus annis, quando in omnibus fere porlibus Syriae, Asiae Min., Graeciae Evangelium fructificave coeperat, nova semper semina in insulum esse allata facile intelligitur. Quare Paulus a. 61. vincfus adveniens Christianos procul duhio iam invenit, atque pauci dies, quos ibi peregit. sufficere potuerunt , ut de corum statu certior redditus Titum relinquendum statueret , qui presbyteris constitutis et hierarchia stabilita eos in iustas, ut ita dicamus, ecclesias colligeret et haereticorum conatus impugnaret. Alteram autem obiectionem solvit Grotius, epistolam a Paulo ex prioribus vinculis liberato scriptam statuens; quae solutio in graviorem diffieultatem eum iniicit, quum nullo modo intelligatur, quomodo Titus, postquam tres iam annos in ordinandis ecclesiis eretensibus laboraverit, praeceptis nostrae epistolae indiguerit. Ex hoc igitur capite solo probabilitate carere primam hanc sententiam arbitramur.
S. Lucas autem de altero itinere cretico Apostoli non loquitur; quapropter inquirendum est , ubinam apte inseratur; non omnia enim Pauli itinera et labores in Actibus nobis narrari certissimum est. Sunt qui Apostolum aut ante tertiam eius expeditionem maiorem vel ex Achaia vel ex Syria, aut in illius principio ex Galatia, antequam Ephesum veniret, brevem excursionem in Cretam fecisse ecclesiarumque cretensium fundamenta posuisse dicant. Quae sententia ex eo erronea esse demonstratur, quod illo tempore Apollo, quem Titus secum habuit, Evangelium vix acceperat neque a Paulo inter suos socios erat acceptus ; Apollo quoque ab Aquila et Priscilla viam Domini diligentius edoctus in Achaiam profectus erat nec Ephesum est reversus, nisi quo tempore Paulus ibi iam resedit *.
Quare alii in triennio illo, quod Ephesi Apostolum peregisse Actus tradunt, iter creticum ponere malunt; ex Creta autem in Achaiam profectum Nicopoli hiemasse atque insequenti anno Ephesum revertisse stataunt*. Sed haec quoque opinio, quum Actuum narrationi contradicat, omni probabilitate est destituta. Quam plurima quidem itinera a multis interpretibus triennio illi ephesio attribuuntur, sed immerito; Aposto- Jum enim illo tempore breves quasdam excursiones in civitates vicinas fecisse nec negamus nec asserimus, at quominus eum per multos menses aut per annum integrum Ephesum reliquisse dicamus, prohibent quum verba S. Lucae narrantis eum « quotidie... per biennium » in schola Tyranni cuiusdam disputasse , tum verba Pauli ipsius presbyteris ephesiis in memoriam revocantis « per triennium nocte et die se non cessasse cum lacrymis monentem unumquemque eorum »7, Itinerum autem , quae Epheso profectus Apostolus in Macedoniam et Achaiam atque ex Achaia per Macedoniam et maritimam Asiae oram in Palaestinam suscepit, historiam tam accurate Lucas nobis narrat, ut nullibi iter creticum inserere liceat; in Palaestinam vero reversus lerosolymis in vincula coniectus est.
Quae quum ita sint, illis omnino assenlimur , qui ante illam Apostoli captivitatem, qua Actuum narratio terminatur, Paulum epistolam noslram scripsisse negant. Nec quidquam restat, nisi ut recentiori tempori iter eius creticum adscribamus. Probabile autem habemus, S. Paulum ex prioribus vinculis liberatum Roma in Hispaniam esse profectum atque paucis mensibus postea (aestate vel auctumno a. 64.) ex Hispania in Orientem revertentem ad insulam Cretam appulisse ecclesiarumque fundamentis positis Titum, ut reliqua disponeret, reliquisse; visitatis deinde Asiae et Macedoniae ecclesiis, quuin in Italiam reverti vellet, discipulum Nicopolim Epiri ad se advocosse, ut reliauorum itinerum socium eum adhiberet pro Timotheo, quem Epliesi reliquerat (aestate a. 65.).
Qvo Ex Loco autem literas has dederit, ne coniectura quidem probahili assequi possumus. Cum multorum quidem codicum subscriptionibus Theodoretus, S. Hieronymus multique alii. interpretes. tradunt S. Paulum illam Nieopoli scripsisse?; quam parum recte autem id asseralur Apostoli ipsius verba. produnt, quibus illam in civitatem se nondum advenisse innuit!'^, Quod si quis ex iisdem verbis colliizere voluerit, eum illo tempore saltem in Achaia vel Macedonia iam fuisse . non contradicemus, sed cui bono vaga hacc loci definitio inserviat, non intelligtinus,
1. A60. 21,8; Grotius Avg, 1n cp. ad Tit. : In Crefa non video fuisse Paulum, nisi in aso ilinere, quo ab Iezosolyints tacelus est Homam... Quim Cretam transirot initia bi ecciesiarvm videns, eredo ex Hla dispersione post Stephanum, "Titum reliquerat ad ea agenda quae erant metropolitae... Videtur autem mih, ut et aliis ante me, seripia "sez episiola nut Roma aut ex. aliquo «lio Italiae loco inter prima ct altera. Pali vincula, quo tempore liber serviebat Evanecilo ».
186. — III. QuA occasioxg literae nostrae sint dalae, ex dietis ion salis apparet. Apostolus enim, postquam cum discipulo suo insulam peragravit divinique verbi sermonem sparsit, profecturus ut. ceclesias in. Asia, Macedonia, Graecia olim fundatas denuo visitaret, reliquam administrationem Tito reliquit, qui ea, quae deesse videbantur, corrigeret ef per singulas civitates presbyteros constitueret. Quo munere ut bene fungi posset, monitis nonnullis indigebat, ut accuratius cognosceret, qui eligendi et constituendi essent presbyteri quidque singulis ceclesiarum membris praescribendum esset. Quae quidem monita , anequam profectus est, Apostolus viva voce procul dubio iam dederat; ut melius autem ea teneret, scripto ea repetenda censuit. Etenim in ecclesiis cretensibus status rerum diflicilior erat quam in aliis ecclesiis nascentibus; difficultates autem ex duplici praesertim fonte exoriebantur.
Namque Cretae, magnae illius insulae, quae centum urbibus olim potens éxazóuzoXts est dicta, incolae in tota antiquitate ob mendacitalem, astutiam , avaritiam , libidinem erant famosi , neque sine ratione S. Apostolus discipulo in memoriam ea revocat. quae unus ex cretensibus poetis de suorum contribulium vitiis memoriae prodiderat!. A quibus non multum discrepasse ludaeos, quos frequentes insulam habitasse Philo et Fl. losephus testantur, ex epistola nostra discimus; non minus enim eos, qui ex circumcisione erant, inobedientes, vaniloquos, seductores, turpis lucri causa docentes fuisse, quam Cretenses ipsos, aperte docct Apostolus ?. Quod si vero ex hac morum corruptione universali magnum imminebat periculum fidelibus, maius illis imminebat ex eo, quod iam haereses spargi coeptae essent, ideoque ecelesiis in iustam formam nondum redactis fideles velut oves dispersae, quibus desunt pastores, luporum incursionibus essent expositi. A Paulo enim et Tito prima Evangelii semina in insulam non esse allata iam diximus, at ante eos etiam nullum alium Apostolum aut apostolicum virum ibi adfuisse certum est. Quapropter nemo mirabitur, quod S. Paulus. quoniam nascentes illas ecclesias maiore cura ac diligentiore vigilantia indigere videbat, monitis illis, quae discipulo viva voce dederat, non contentus in sua epistola illa in memoriam ei revocare voluerit.
Cui occasioni respondent epistolae argumentum, quod monitis praeceptisque constat, et divisio?; namque post inscriptionem in prima parte describitur, ad quid discipulus in eligendis presbyteris attendere debeat (1,5- 16), in secunda, quae singularum aetatum et ordinum sint officia (2,1 - 15) , in tertia demum monita quaedam generalia adduntur (3,1 - 11). Accuratiorem idearum nexum exhibet haec analysis.
3. Simili modo epistolam iam distribuit S. Thom., quamvis praecipuum finem in eo videat, ut ceclesia contra haereticos muniatur (Quomodo Titus alios instruere debeat ad resistendum hacreticis 1,5 - 16, quomodo ipse cis resistere debeat instituens singulas hominum classes 2,1 -15 et omnes simul sumtos 3,1-11); rectius easdem partes designat Lyran (in Tit. 1,4) : « in prima instruit Titum de ordinatione ecclesiae, in secunda de informatione plebis sibi commissae auantum ad aliquos specialiter, et in tertia quantum ad omnes generaliter ». Quibuscum consentiunt moderni : Kilber 1. c. II. p. 499 sqq., Goldhagen Introd. III. p. 398 sq., Bisping. Exeg. Handb. VII. 1. p. 292, Drach l. c. p. 655, Kaulen Einl. Ed. 3. p. 623 etc., licet aliqui duas ultimas partes in unam contrahant aut tertiam in duas discerpant.
InscRiPTIO LoxGioR* epistolae (1,1- 4) Pauli dignitatem describit et discipuli virtutem innuit.
I. IN PRIMA PARTE (1,5 - 16), postquam discipulo in memoriam revocavit, se ideo eum in insula Creta reliquisse, ut per singulas civitates presbyteros (episcopos) constitueret (1,9), fusius eum docet, quaenam in eligendo requirantur, scilicet
1. qualis esse debeat in vita, i. e. quibus carere debeat vitiis (1,6. 7), quibusque instructus esse virtutibus (1,8),
2. qualis in. doctrina et verbo (1,9). Cur autem docti et verbo potentes sint eligendi, duplici explicat argumento :
8.) quia adsint multi seductores, quos redargui oporteat (1,10. 11), b.) et quia Cretenses ipsi ob characterem suum facile se seduci sinant (4,12. 13), quare dure eos esse increpandos monet, ne iudaicis fabulis assentiantur, neve eos imitentur, qui verbis quidem Deum profiteantur, factis autem negent (1,14-46).
Il. IN sEcUNDA PARTE (2,1 - 45) exhortatur discipulum, ut singulas Christianorum classes officiorum suorum commonefaciat (2,1). Quem in finem
1. singularum aetatum et ordinum officia nonnulla praecipua enumerat : a.) senum, ut sobrii sint etc (2,2), l c.) mulierum iuniorum, ut officia erga maritos et liberos impleant (2, 4.8), d.) virorum iuniorum, ut sobrii sint, atque ipse omnibus exemplo suo praeluceat (2,6 - 8),
2. Motiva addit, ob quae haec omnia sint facienda. Üt haec enim nos doceret, venit Christus (2,11. 12) idque agentes nos praeparabimus ad secundum Christi adventum ; propterea enim Christus sese pro nobis dedit, ut populum electum et mundum sibi pararet (2,13. 14).
3. Quae omnia doceat velut auctoritatem habens, nec quisquam eum (ob aetatis defectum) spernat (2,15).
III. IN TERTIA PARTE (3,1-11) proponit monita generaliora
à. Eodem fere modo, quo in ep. ad Romanos, Paulus in inscriptione Apostolatum suum asserit sollemniusque describit, unde aliqui rationalistae (cfr. ex. gr. Credner Einl. p. 466) occasionem sumserunt, ut quatuor saltem hos versus Apostolo abiudicarent. At ut taceamus nullam prorsus indicari rationem, quae falsarium quendam, ut fingeret inscriptionem, potuerit adducere, sollemniorem inscriptionem his literis duplici ex capite quam maxime convenire patet. S. Paulus enim velut superior monita tradit discipulo, qui ipse episcopali munere fungebatur ( Tif. 1, 5), atque epistola, etsi soli Tito inscripta, testimonium quoddam erat publicum, quo magnis in difficultatibus positus discipulus coram fide"bus et coram haereticis missionem suam defenderet et tueretur.
Cornelius a Lapide
Argument 7 paragraphs
Titus, both parents being Gentiles and Greek, and therefore, if we believe Chrysostom here, homil. 1, was born in Corinth. Whence the Apostle repeatedly names Titus when writing to the Corinthians a second time, and used him among them as it were a fellow-countryman as his assistant, for collecting alms and other ecclesiastical matters. This Titus, converted to Christ by Paul and baptized, adhered to him, and was a notable helper and interpreter in preaching. Whence II Cor. II, 13, Paul calls Titus his brother.
For Titus was endowed with remarkable innocence of character and holy morals, and thus throughout his life preserved and kept his virginity, as St. Ignatius teaches, epistle to the Philadelphians. Hence he was created by Paul Archbishop of Crete and of other neighboring islands: indeed he was sent by Paul into Dalmatia, where he preached, as is evident from II Tim. IV, 10; and finally, after many churches had been erected and founded, returning to Crete, he died holily in the year of his age 94, and was buried there, as Baronius teaches from St. Jerome and others in the Martyrology. His feast day is celebrated in the Church on January 4.
The Apostle therefore, having preached in Crete in the preceding year, departing thence into Greece, left Titus in Crete, and created him Archbishop, so that he might complete the preaching begun and the foundation of the Church of Crete, as is evident from cap. I, vers. 5. Thus, just as he instructs Timothy with two Epistles, so he instructs and teaches Titus with this one, what are the duties of a Bishop and Pastor: for these three Epistles are pontifical and of the same argument, and very similar to each other, and therefore this Epistle seems to be a compendium of both Epistles to Timothy. Whence St. Augustine, lib. IV De Doctrina Christ., cap. xvi, when he had mentioned the Epistle to Titus and both to Timothy, says: "These three Epistles ought to be before the eyes of him to whom the office of teacher in the Church has been imposed."
First therefore, cap. I, commending the grace of Christ and the Gospel, he admonishes Titus to establish and ordain presbyters, that is Bishops and Pastors, throughout the cities; and he teaches what and how great they ought to be, namely those who ought to resist heretics and Judaizers, and to guard and propagate sound faith.
Secondly, cap. II, he teaches what admonitions he ought to give to the aged, to the married, to the young, to servants, to this end, that according to the grace and law of Christ, all may live soberly, justly and piously in this world, awaiting the blessed hope.
Thirdly, cap. III, he commands that he teach Christians to obey magistrates, even pagan ones, and that they conduct themselves modestly and honestly, knowing that they are dead to their former concupiscence and vices, and through the grace of Christ and baptism are born again to a new, holy and Christian life. Soon he commands that Judaizers and heretics, and their fables and quarrels, be avoided; and finally he calls Titus and Zenas to himself at Nicopolis.
That it was written at Nicopolis in Epirus is taught by the Greek, Syriac, and St. Jerome here, Athanasius in the Synopsis, and Theodoret, Chrysostom, Oecumenius and others. At Nicopolis, I say, that is in the city, or in a place near and subject to Nicopolis, when namely the Apostle was going there and was near Nicopolis. For this is what is meant when he says cap. III: "Make haste to come to me at Nicopolis; for there (he does not say, here, but there, namely whither I am now about to go) I have determined to winter." That it was written in the year of Christ 58, and consequently before the first imprisonment, Baronius and others teach throughout.
Machine translation from the Latin, not reviewed.
St Thomas Aquinas
Si sciret paterfamilias, et cetera. Lc. XII, 39. Per patremfamilias significatur praelatus Ecclesiae propter tria, quae debet exhibere, scilicet generationem ad fidem, eruditionem ad salutem, custodiam ad securitatem. Primum quidem, quia sicut est vita corporalis per animam, ita spiritualis per fidem. Ab. II, 4: iustus autem meus ex fide vivit. Et sicut ad vitam carnalem generatur quis per emissionem seminis corporalis: ita ad vitam spiritualem per infusionem seminis spiritualis, quod est verbum Dei, Matth. XIII, v. 3-17 et I Cor. IV, 15: per Evangelium ego vos genui. Item per eruditionem. Eccli. VII, v. 25: filii tibi sunt? Erudi illos. Is. XLVIII, v. 17: ego dominus Deus tuus docens te utilia. Item per protectionem ac tutelam. Deut. XXXII, 10: circumduxit eum, et docuit, et cetera. Cuilibet enim praelato committitur cura subditorum. III Reg. XX, 39: custodi virum hunc, qui si lapsus fuerit, erit anima tua pro anima eius. Et Hebr. XIII, 17: ipsi pervigilant quasi rationem reddituri pro animabus vestris. Sed ad hanc generationem requiritur scientia. Os. IV, 6: quia tu scientiam repulisti, et ego repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi. Et ideo dicit si sciret. Requiritur enim quod sciat. Item, ultra eruditionem, requiritur quod sit sollicitus. Rom. XII, 8: qui praeest in sollicitudine. Lc. II, 8: pastores erant in regione eadem, vigilantes et custodientes vigilias noctis supra gregem suum. Ad custodiam vero fortitudo requiritur ad protegendum. I Mac. c. III, 3 de Iuda Machabaeo: induit se loricam sicut gigas, et succinxit se arma bellica sua in praeliis, et protegebat castra gladio suo. Et ideo dicitur et non sineret perfodi domum suam, id est, Ecclesiam. I Tim. III, v. 15: ut scias quomodo oporteat te conversari in domo Dei, quae est Ecclesia Dei. Haec domus est Dei, sicut domini, et praelati sicut famuli. Hebr. III, 5: Moyses quidem erat fidelis in tota domo illius, tamquam famulus; Christus vero tamquam filius in domo sua. Haec perfoditur a fure, id est, haeretico. Abd. cap. unico: si fures introissent ad te, si latrones per noctem, quomodo conticuisses? Qui dicitur fur, quia occulte venit, et graditur in tenebris. Unde fur a furno dicitur, quod est obscurus; sic isti per obscura dogmata. Prov. IX, 17: aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior. Item ex perversa intentione, quia intendunt occidere. Io. X, 10: fur non venit nisi ut furetur, et mactet et perdat. Item ex modo intrandi, quia non per ostium. I Io. IV, 3: et omnis spiritus, qui solvit Iesum, ex Deo non est, et hic est Anti-Christus, et cetera. Sic ergo ex praemissis trahitur convenienter intentio huius epistolae, in qua apostolus instruit Titum, quomodo regat Ecclesiam, ut patet in argumento.
Estius
Hujus Epistolae, quam ad Titum, suum ex gentilitate discipulum, scripsit Apostolus, idem fere argumentum est cum duabus ad Timotheum, praeseitim cum priore. Nam sicut Timotheum Asiae minori praefecerat; ita Titum Cretae celeberrimae et amplissimae insulae, quae nunc vulgo Candia vocatur. Erat igitur uterque de iis, quae ad regimen ecclesiarum pertinerent, etiam per literas instruendus. Quamvis enim non sit dubium, quin Apostolus eos coram satis et doctrina et monitis instruxisset, quando eis curam ecclesiarum delegabat: idipsum tamen denuo per Epistolam sibi faciendum putavit, tum ut eadem inculcata magis haererent memoriae, tum quod sciret, se non illis solum scribere, sed quod profuturum esset toti Ecclesiae; tametsi scribendi occasione ex emergentibus quibusdam causis accepta, maxime ex eo, quod iis in locis quidam doctrinis ac fabulis suis Judaicis sinceritatem fidei Christianae studerent corrumpere. Nam adversus hoc genus agit in utraque Epistola non longe post initium.
Quod autem multo brevius ad Titum EPISTIILAE. scribat, quam ad Timotheum, ea ratio reddi potest, quia Titus, ut aetate provectior, ita et ecclesiasticis rebus gerendis erat exercitatior: Timotheus autem junior atque recentior; ideoque pluribus informaudus. Primum ergo de Presbyteris, sive Episcopis ordinandis Titum admonet: mox adversus Judaizantes insurgit, quos jubet acriter increpari. Deinde ad morum praecepta accedens, aetatum ac personarum officia praescribit: imprimis autem obedientiam et subjectionem commendat tam servis erga dominos, quam fidelibus in universum omnibus erga principes. Et inter haec semel atque iterum praeclaram admiscet mentionem gratiae, qua nullo nostro merito salvamur per Christum. Denique a vanis quaestionibus avocat, et haereticum fugiendum monet.
Quando scripta sit haec Epistola, non liquet, nec facile ex Actis Apostolorum colligi potest, quod in iis non legatur Paulus Cretam ingressus fuisse. Verisimile est, scriptam esse ante captivitatem Apostoli; quia vinculorum hic nulla mentio. Imo cum dicit cap. 3. Ibi enim statui hyemare, plane significat non esse vinctum. Putat Baronius, Apostolum tunc quando e Macedonia, sicut Act. 20. legitur, in Graeciam profectus est, non statim recto itinere in Graeciam venisse; eed navigatione usum appulisse in Cretam, atque ibi praedicato Evangelio, ac Tito discipulo ad curandam ejus regionis Ecclesiam relicto, demum in Graeciam, sive Achaiam pervenisse; ubi tribus mensibus raoratnm fuisse Paulum Lucas eodem Act. 20. testatur. Igitur eo tempore scriptam esse hanc Epistolam existimat. Incidit autem illud tempus in secundum imperii Neronis annum. Videndum autem, an haec Baronii sententia satis congruat his quae leguntur 2 Cor. 2.
Quod ad locum attinet, Nicopoli scriptam esse censet Hieronymus, quod et legitur in argum. huic Epistolae in Latinis codicibus praefixo, idemque loquitur hypographe Graecorum. Conjecturam isti capiunt ex eo, quod dicit Apostolus cap. 3. Festina ad me venire Ricopolim. Sed cum subjungat: Ibi enim statui hyemare, non utique significat, se Nicopoli esse, quum haec scriberet, sed futurum esse. Nisi dicas haec a Paulo scribi ineunte hyeme; quasi dicat: Nicopoli, ubi nunc sum, me invenies. Ibi enim tota hyeme sum mansurus. Utut est, illud saltem apparet, Epistolam hanc ex Achaia missam esse.