PG 151, col. 1359
cum sit misericordia agritudo animi ex op‘i'nrone Α ita ut vere judicatum sit bonum, et acies mentis
set. voluntatem habeat. Potest autem fieri, ut in
opinione illius quidem quod perturbat, non falsetur
in opinando, habeat tamen ad adjuvandum benefi-
cam voluntatem. Potest vero fieri, ut obscuratio
mentis. in hoc accidenti, et ex vero judicio pen-
deat, et bona: voluntati conjuncta sit. Quod si in
actione valeat mediocritatem conservare, magnum
bonum est. Idem de ira, de paenitentia, de amore,
et de aliis intelligendum est. Nam quaelibet, si ob-
scuratio mentis, nec ex erroris opinione concita-
tur, et malefica vacat voluntate, et in actione me-
diocritatem consequitur, magnum bonum est. Ha- Β agendum malefica voluntas, quae erat appetitus
bet enim iu animo duo bona ; scilicet veritatem
de objecta re, et ad actionem beneficam volunta-
tem, gignitque extra optimam actionem. Cur vero
non dixi, maximum esse bonum, sed magnum, ap-
parebit eum de caustantiis dixero.
(Car. XII. Constantia quid.
Constantia itaque, quia est tranquillitas et aequa-
bilitas mentis in eo quod judicata bona vel mala
aceeptantur, et placent, vel displicent cum vera
sententia, et benefica voluntate : varias et ipsa se-
cundum temporalem varietatem bonarum et malo-
rum, et nonnullas alias eorumdem differentias
partes habet. Non tamen propriis nominibus om-
nes assignantur. sed ut plurimum eisdem cum per- C
turbationibus. Nam si mala, quae constanter dis-
plicent, prwterita sunt, et a se commissa, dicitur
similiter paenitentia ; si ab alio, dicitur ira ; si vero
mala praeterita vel praesentia aliis evenerunt, et
passi fuerunt, vel patiuntur, dicitur misericordia.
Si ipse passus est, vel patitur mala ; si animi, dici-
tur similiter paenitentia vel misericordia; si cor-
poris et externa, dicitur patientia. Si vero futura et
impendentia sunt, dicitur cautio vel metus et timor
:equivoce. Non autem difi‘ert, si in istis, quae in-
emnmoda Stoici dicunt, mala usu communi appel-
lantur; nihil enim ista distinctio interest proposi-
tae qumstionis.
Item cum animus noster sensit se constanter
fruitum vel fruentem aliquo bono, vel vehementer
aeccptat aliorum bonum,.dicitur contentio. placa—
bilitas, gaudium ; ac etiam aequivoce dici possunt,
qua: in tertio genere perturbationum dicebantur.
Si autem conglanter appetitus tendit ab futurum
bonum, dicitur voluntas, vel desiderium mquivoce,
in quibus est et spes. Est autem iu bonis simili-
ter dilectiovt amor ; charitas vero species est
voluntatis.
CAP. XIII. f’erturbationum et constantiarum
differentia.
lit autem pateat, quid interest inter eonstautias
ct perturbationes a'quivocas, sumatur unum pro
oumibus, ~ut amor. Ametur igitur primo aliquid
set. voluntatem habeat. Potest autem fieri, ut in
opinione illius quidem quod perturbat, non falsetur
in opinando, habeat tamen ad adjuvandum benefi-
cam voluntatem. Potest vero fieri, ut obscuratio
mentis. in hoc accidenti, et ex vero judicio pen-
deat, et bona: voluntati conjuncta sit. Quod si in
actione valeat mediocritatem conservare, magnum
bonum est. Idem de ira, de paenitentia, de amore,
et de aliis intelligendum est. Nam quaelibet, si ob-
scuratio mentis, nec ex erroris opinione concita-
tur, et malefica vacat voluntate, et in actione me-
diocritatem consequitur, magnum bonum est. Ha- Β agendum malefica voluntas, quae erat appetitus
bet enim iu animo duo bona ; scilicet veritatem
de objecta re, et ad actionem beneficam volunta-
tem, gignitque extra optimam actionem. Cur vero
non dixi, maximum esse bonum, sed magnum, ap-
parebit eum de caustantiis dixero.
(Car. XII. Constantia quid.
Constantia itaque, quia est tranquillitas et aequa-
bilitas mentis in eo quod judicata bona vel mala
aceeptantur, et placent, vel displicent cum vera
sententia, et benefica voluntate : varias et ipsa se-
cundum temporalem varietatem bonarum et malo-
rum, et nonnullas alias eorumdem differentias
partes habet. Non tamen propriis nominibus om-
nes assignantur. sed ut plurimum eisdem cum per- C
turbationibus. Nam si mala, quae constanter dis-
plicent, prwterita sunt, et a se commissa, dicitur
similiter paenitentia ; si ab alio, dicitur ira ; si vero
mala praeterita vel praesentia aliis evenerunt, et
passi fuerunt, vel patiuntur, dicitur misericordia.
Si ipse passus est, vel patitur mala ; si animi, dici-
tur similiter paenitentia vel misericordia; si cor-
poris et externa, dicitur patientia. Si vero futura et
impendentia sunt, dicitur cautio vel metus et timor
:equivoce. Non autem difi‘ert, si in istis, quae in-
emnmoda Stoici dicunt, mala usu communi appel-
lantur; nihil enim ista distinctio interest proposi-
tae qumstionis.
Item cum animus noster sensit se constanter
fruitum vel fruentem aliquo bono, vel vehementer
aeccptat aliorum bonum,.dicitur contentio. placa—
bilitas, gaudium ; ac etiam aequivoce dici possunt,
qua: in tertio genere perturbationum dicebantur.
Si autem conglanter appetitus tendit ab futurum
bonum, dicitur voluntas, vel desiderium mquivoce,
in quibus est et spes. Est autem iu bonis simili-
ter dilectiovt amor ; charitas vero species est
voluntatis.
CAP. XIII. f’erturbationum et constantiarum
differentia.
lit autem pateat, quid interest inter eonstautias
ct perturbationes a'quivocas, sumatur unum pro
oumibus, ~ut amor. Ametur igitur primo aliquid