PG 20, col. 1272
In English: The Oration of Constantine 12
παρεδόθη τοῖς σοφοῖς, ἴνʼ δπερ ἂν ἐκεῖνοι παραγγέλ-
λωσι, τοῦτο μετʼ ἐπιμελείας ὑπὸ τῶν οἰκείων παρα-
φυλάσσηται καθαρᾷ ψυχῇ (85), ἀληθής τε ξ καὶ
βεβαία ἡ φυλακὴ τῆς κελεύσεωςτοῦ Θεοῦ· ἐκ γάρτοι
αὐτῆς καὶ τὸ πρὸς τὸν θάνατον ἀδεὲς ὑπὸ καθαρᾶς
πίστεως καὶ εἰλικρινοῦς περὶ τὸν Θεὸν καθοσιώσεως
φύεται· ἀνθίσταται δὲ ζάλαις κοσμικαῖς, ἀναντα-
γωνίστῳ θείας ἀρετῆς πεφραγμένη πρὸς τὸ μαρτύ-
ριον(8β)· νικήσασα γοῦν ὑπὸ μεγαλοψυχίας τοὺς με-
γίστους φόβους, ἀξιοῦται στεφάνου παρ αὐτοῦ, ὅνγεν-
ναίως ἐμαρτύρησε(λ).Καὶοὐδὲνσεμνύνεταιἐπίσταταε
γὰρ, οἶμαι,καὶ τοῦτο θεόθεν δεδόσθαι, πρὸςτὸ ὑποστῆ-
ναι, καὶ πληρῶσαι προθύμως τὰ θεῖα προστάγματα·
διαδέχεται δὴ τόνδε τὸν βίον μνήμη διαρκὴς, καὶ
αἰώνιος δόξα, μάλα εἰκότως· εἴπερ ὅ τε βίος σώφρων
τοῦ μάρτυρος, καὶ τῶν παραγγελμάτων μνήμων, ἡ
τε τελευτὴ πλήρης (88) εὐρίσκεται μεγαλοψυχίας τε
καὶ εὐγενείας· ὕμνοι δὴ μετὰ ταῦτα καὶ ψαλτήρια
καὶ εὐφημίαι, καὶ πρὸς τὸν πάντων ἐπόπτην ἔπαινος.
Καὶ τοιαύτη τις εὐχαριστίας θυσία (89) τοῖς ἀνδρά-
σιν ἀποτελεῖται, ἀγνὴ μὲν αἶματος, ἀγνὴ δὲ πάσης
βίας· οὐδὲ μὴν ὀσμὴ λιβάνων ἐπιποθεῖται, οὐδὲ
πυρκαῖά καθαρὸν δὲ φῶς, ὅσον ἐξαρκέσαι πρὸς
ἔκλαμψιν τοῖς εὐχομένοις· σωφρονέστατα δὲ πολλῶν
καὶ τὰ συμπόσια (90), πρὸς ἔλεον καὶ ἀνάκτησιν τῶν
δεομένων ποιούμενα, καὶ πρὸς βοήθειαν τῶν ἐκπε-
σόντων. Ἀπερ ἄν τις φορτικὰ εἶναι νομίζῃ, οὐ κατὰ
τὴν θείαν καὶ μακαριωτάτην διδασκαλίαν φρονεῖ.
sΚΚEEAAAIN IT.
Ὁτι ἀναγκαία τῶν τῆς κτίσεως μερῶν ἢ δια-
φσορὰ, καὶ ὅτι ὁ πρὸς τὸ καλὸν καὶ κακόν ῥαπή
τῆς ἀνβρώπων γνώμης ἐστίν· δθεν κοὶ ἡ κρίαις
ἀναγκαία καὶ εὕλογος.
Ἡδη δέ τινες καὶ ἐν τῷ μέμφεσθαι (91) τὸν Θεὸν
νεανιεύονται· Τί δή ποτε βουληθεὶς, οὐ μίαν καὶ τὴν
Augustinus in libro mmt De cieitate Dei, capite ul-
timo. Et hæc est quam Constantinus hoc locω θυσίαν
τῆς εὐχαριστίας appellat. Verum quia ad memorias
et sepulcra martyrum Christiani incruentum hoc
sacrificium Deo offerebant, ut ob martyrium præmia
et coronas atque victorias ei gratias agerent, ideo
Constantinus honorem hunc martyribus habitum
esse dicit.
(90) Καὶ τὰ συμπόσια. De his Christianorum
conviviis, quæ ad sepulcra martyrum fiebant, lo-
quitur idem Augustinus in loco citato his verhis :
« Quicunque etiam epulas suas eo deferunt, quod
quidem a Christianis melioribus non fit, et in ple-
risque terrarum nulla talis est consuetudo, tamems
quicunque id faciunt, quas cum apposuerint, orant,
et auferunt ut vescantur, vel ex eis etiam indigen-
tibus largiautur, sanctificari ibi ess volunt per
merita martyrum, » etc. Porro gæc convivia initio
quidem sobria fuere ac modesta. Postea vero, in
pejus proficiente licentia,ad ebrietatem ac lasciviam
discivere. Atque idcirco plerisque in locis penitus
exstincta sunt, este Augustino in epistola β4. In
codice uὰ. scriptum est σωφρονέστατα δὲ πολλῷ
καὶ συμπόσια, etc., uon πολλων, ut habent vulgatæ
editiones.
(91) Καὶ ἐν τῷ μέμφεσθα. Malim scribere ἐν
τούτῳ, ut in libro Moræi ad marginem euendatam
inveni. Atque ita scribitur in codice Puὰ.
λωσι, τοῦτο μετʼ ἐπιμελείας ὑπὸ τῶν οἰκείων παρα-
φυλάσσηται καθαρᾷ ψυχῇ (85), ἀληθής τε ξ καὶ
βεβαία ἡ φυλακὴ τῆς κελεύσεωςτοῦ Θεοῦ· ἐκ γάρτοι
αὐτῆς καὶ τὸ πρὸς τὸν θάνατον ἀδεὲς ὑπὸ καθαρᾶς
πίστεως καὶ εἰλικρινοῦς περὶ τὸν Θεὸν καθοσιώσεως
φύεται· ἀνθίσταται δὲ ζάλαις κοσμικαῖς, ἀναντα-
γωνίστῳ θείας ἀρετῆς πεφραγμένη πρὸς τὸ μαρτύ-
ριον(8β)· νικήσασα γοῦν ὑπὸ μεγαλοψυχίας τοὺς με-
γίστους φόβους, ἀξιοῦται στεφάνου παρ αὐτοῦ, ὅνγεν-
ναίως ἐμαρτύρησε(λ).Καὶοὐδὲνσεμνύνεταιἐπίσταταε
γὰρ, οἶμαι,καὶ τοῦτο θεόθεν δεδόσθαι, πρὸςτὸ ὑποστῆ-
ναι, καὶ πληρῶσαι προθύμως τὰ θεῖα προστάγματα·
διαδέχεται δὴ τόνδε τὸν βίον μνήμη διαρκὴς, καὶ
αἰώνιος δόξα, μάλα εἰκότως· εἴπερ ὅ τε βίος σώφρων
τοῦ μάρτυρος, καὶ τῶν παραγγελμάτων μνήμων, ἡ
τε τελευτὴ πλήρης (88) εὐρίσκεται μεγαλοψυχίας τε
καὶ εὐγενείας· ὕμνοι δὴ μετὰ ταῦτα καὶ ψαλτήρια
καὶ εὐφημίαι, καὶ πρὸς τὸν πάντων ἐπόπτην ἔπαινος.
Καὶ τοιαύτη τις εὐχαριστίας θυσία (89) τοῖς ἀνδρά-
σιν ἀποτελεῖται, ἀγνὴ μὲν αἶματος, ἀγνὴ δὲ πάσης
βίας· οὐδὲ μὴν ὀσμὴ λιβάνων ἐπιποθεῖται, οὐδὲ
πυρκαῖά καθαρὸν δὲ φῶς, ὅσον ἐξαρκέσαι πρὸς
ἔκλαμψιν τοῖς εὐχομένοις· σωφρονέστατα δὲ πολλῶν
καὶ τὰ συμπόσια (90), πρὸς ἔλεον καὶ ἀνάκτησιν τῶν
δεομένων ποιούμενα, καὶ πρὸς βοήθειαν τῶν ἐκπε-
σόντων. Ἀπερ ἄν τις φορτικὰ εἶναι νομίζῃ, οὐ κατὰ
τὴν θείαν καὶ μακαριωτάτην διδασκαλίαν φρονεῖ.
sΚΚEEAAAIN IT.
Ὁτι ἀναγκαία τῶν τῆς κτίσεως μερῶν ἢ δια-
φσορὰ, καὶ ὅτι ὁ πρὸς τὸ καλὸν καὶ κακόν ῥαπή
τῆς ἀνβρώπων γνώμης ἐστίν· δθεν κοὶ ἡ κρίαις
ἀναγκαία καὶ εὕλογος.
Ἡδη δέ τινες καὶ ἐν τῷ μέμφεσθαι (91) τὸν Θεὸν
νεανιεύονται· Τί δή ποτε βουληθεὶς, οὐ μίαν καὶ τὴν
Augustinus in libro mmt De cieitate Dei, capite ul-
timo. Et hæc est quam Constantinus hoc locω θυσίαν
τῆς εὐχαριστίας appellat. Verum quia ad memorias
et sepulcra martyrum Christiani incruentum hoc
sacrificium Deo offerebant, ut ob martyrium præmia
et coronas atque victorias ei gratias agerent, ideo
Constantinus honorem hunc martyribus habitum
esse dicit.
(90) Καὶ τὰ συμπόσια. De his Christianorum
conviviis, quæ ad sepulcra martyrum fiebant, lo-
quitur idem Augustinus in loco citato his verhis :
« Quicunque etiam epulas suas eo deferunt, quod
quidem a Christianis melioribus non fit, et in ple-
risque terrarum nulla talis est consuetudo, tamems
quicunque id faciunt, quas cum apposuerint, orant,
et auferunt ut vescantur, vel ex eis etiam indigen-
tibus largiautur, sanctificari ibi ess volunt per
merita martyrum, » etc. Porro gæc convivia initio
quidem sobria fuere ac modesta. Postea vero, in
pejus proficiente licentia,ad ebrietatem ac lasciviam
discivere. Atque idcirco plerisque in locis penitus
exstincta sunt, este Augustino in epistola β4. In
codice uὰ. scriptum est σωφρονέστατα δὲ πολλῷ
καὶ συμπόσια, etc., uon πολλων, ut habent vulgatæ
editiones.
(91) Καὶ ἐν τῷ μέμφεσθα. Malim scribere ἐν
τούτῳ, ut in libro Moræi ad marginem euendatam
inveni. Atque ita scribitur in codice Puὰ.