PG 20, col. 269
In English: The Church History of Eusebius 3.25.3 · The Church History of Eusebius 3.25.4 · The Church History of Eusebius 3.25.6
νοις. Τῶν δʼ ἀντιλεγομένων, γνωρίμων δʼ οὖν ὅμως
τοῖς πολλοῖς. ἡ λεγομένη Ἰακώβου φέρεται, καὶ ἡ
Ἰούδα, ἢ τε Πέτρου δευτέρα Ἐπιστολὴ, καὶ ἡ ὀνομα-
ζομένη δευτέρα καὶ τρίτη Ἰωάννου, εἴτε τοῦ εὐαγγε-
λιστοῦτυγχάνουσαι, εἴτε καὶ ἐτέρου ὀμωνύμου ἐκείνῳ.
ἘἘν τοῖς νόθοις (30) κατατετάχθω καὶ τῶν Παύλου
Πράξεων ἡ γραφη, ὅ τε λεγόμενος Ππμὴν, καὶ ἡ
Ἀποκάέυόις Πέτρου. Καὶ πρὸς τούτοις, ἡ φερο-
μένη Βαρνάβα Ἐπιστολὴ, καὶ Τῶν ἀποστόλων αἱ
λεγόρμεναι Διδαχαί (31)· ἔτι τε, ὡς ἔφην, ἡ Ἰωάννου
Ἀποκάλυψις, εἰ φανείη, ἦν τινες, ὡς ἔφην, ἀθετοῦ-
σιν, ἔτεροι δὲ ἐγκρίνουσι τοῖς ὁμολογουμένοις. Ἡδη
δʼ ἐν τούτοις τινὲς καὶ τὸ Καθʼ Ἐραίους Εὐαγγέ-
λιον (32) κατέλεξαν, ῷ μάλιστα Ἐβραίων οἱ τὸν
Χριστὸν παραδεξάμενοι χαίρουσι. Ταῦτα μὲν πάντα
τῶν ἀντιλεγομένων ἂν εἴη. Ἀναγκαίως δὲ καὶτοέτων
ὅμως τὸν κατάλογον πεποιήμεθα, διακρίναντες τάς
τε κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν παράδοσιν ἀληθεῖς καὶ
ἀπλάστους, καὶ ἀνωμολογημένας Εραφὰς, καὶ τὰς
ἄλλας παρὰ ταύτας, οὐκ ἐνδιαθήκους μὲν, ἀλλὰ καὶ
ἀντιλεγομένας, ὅμως δὲ παρὰ πλείστοις τῶν ἐκκλη-
σιαστικῶν γιγνωσκομένας, ἵνʼ εἰδέναι ἔχοιμεν αὐτάς
τε ταύτας, καὶ τὰς ὀνόματι τῶν ἀποστόλων πρὸς τῶν
αἱρετικῶν προφερομένας, ἤτοι ὡς Πέτρου καὶ Θωμᾶ,
καὶ Ματθία, ἢ καί τινων παρὰ τούτους ἄλλων Εὐαγ-
γέλια περιεχούσας, ἢ ὡς Ἀνδρέου καὶ Ἰωάννου, καὶ
τῶν ἄλλων ἀποστύλων Πράξεις, ὧν οὐδὲν οὐδαμῶς ἐν
συγγράμματιτῶν κατὰ διαδοχὰς ἐκκλησιαστικῶν(33)
τις ἀνὴρ εἰς μνήμην ἀγαγεῖν ἠξίωσεν. Πόῤῥω δέ
που καὶ ὁ τῆςφράσεως παρὰ τὸ ἦθος τὸ ἀποστολικὸν
(30) Ἐντοῖcρνόθοις.lmproprie hoc nomenusurpat
Eusebius, pro libris scilicet qui ambiguæ sunt au-
ctoritatis, cum νόθοι dici debeant libri adulterini et
ah hæreticis conicti, de quibus mentio fit in fine
hujus capitis. Quod ut manifestius appareat, intel-
ligen dum est tres esse species librorum sacrorum.
Alii sunt extra controversiam veri, alii extra con-
troversiam flsi, tertii sunt de quibus interantiquos
ambigitur. IHi postremi νόθοι dici non possunt, cum
a multis habiti sinat pro veris. Restat igitur ut se-
cundi dicantur νόθοt sive adnlterini. Hujusmodi est
Pauli Κpistola ad Laodicenses, quam lieronymus
uno consensu ab ommbus explosam fuisse dicit.
Porro Ahanasius, seu qui alius auctor est tractatus
de sacræ Scripturæ libris, eadem ἀκυρολογίᾳ utitur
qua Eusebius, dum libros ἀντιλεγομένους confundit
cum libiris apocryphis et adulterinis. Sed Eusebins
infra in cap. 3I seipsum emendat, et adulterinos li-
bros ab ambiguis aperte distinguit. Sed et Grego-
rius Naε. in iambico carminead Seleucum nostram
senteniam aperte confirmat. Nam ex sacræ Scri-
pturæ libris alios ait esse genuinos ac legitimos,-
quos ibiilem omnes recenset; alios vero suppositi-
tios, quos appellat νόθους, et adulterinæ monetaææ
comparat; tertios vocat medii ordinis; qui ad ve-
ros illos ac genuinos hbros proxime accedant.
Quam divisionem hausit Gregorius ex Origenistomo
xII Exrplanationum in Joannem. Ibi enim Origenes
de libro qui Prædicαio fPetri inscribitur, ait : Di-
sqitrentes sitne genuinus liber, an nothus, an mistus.
CauIerum s proprie loqui velimus, duo tantum sunt
genera libororum sacrorum : veri scilicet, et dubii
sve ἀντιλεγόμενοι. Nam spurii in numuerum sacro-
rum ibrorum referri non merentur.
(31 Τῶν ἀποστόλων αἰ λεγόμεναι Διδαχαί. De
hoc ibro vide quæ notavit Dssertus in dissertatione
de sancti lguatii cpistolis cap. 7. - Vide præterea
τοῖς πολλοῖς. ἡ λεγομένη Ἰακώβου φέρεται, καὶ ἡ
Ἰούδα, ἢ τε Πέτρου δευτέρα Ἐπιστολὴ, καὶ ἡ ὀνομα-
ζομένη δευτέρα καὶ τρίτη Ἰωάννου, εἴτε τοῦ εὐαγγε-
λιστοῦτυγχάνουσαι, εἴτε καὶ ἐτέρου ὀμωνύμου ἐκείνῳ.
ἘἘν τοῖς νόθοις (30) κατατετάχθω καὶ τῶν Παύλου
Πράξεων ἡ γραφη, ὅ τε λεγόμενος Ππμὴν, καὶ ἡ
Ἀποκάέυόις Πέτρου. Καὶ πρὸς τούτοις, ἡ φερο-
μένη Βαρνάβα Ἐπιστολὴ, καὶ Τῶν ἀποστόλων αἱ
λεγόρμεναι Διδαχαί (31)· ἔτι τε, ὡς ἔφην, ἡ Ἰωάννου
Ἀποκάλυψις, εἰ φανείη, ἦν τινες, ὡς ἔφην, ἀθετοῦ-
σιν, ἔτεροι δὲ ἐγκρίνουσι τοῖς ὁμολογουμένοις. Ἡδη
δʼ ἐν τούτοις τινὲς καὶ τὸ Καθʼ Ἐραίους Εὐαγγέ-
λιον (32) κατέλεξαν, ῷ μάλιστα Ἐβραίων οἱ τὸν
Χριστὸν παραδεξάμενοι χαίρουσι. Ταῦτα μὲν πάντα
τῶν ἀντιλεγομένων ἂν εἴη. Ἀναγκαίως δὲ καὶτοέτων
ὅμως τὸν κατάλογον πεποιήμεθα, διακρίναντες τάς
τε κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν παράδοσιν ἀληθεῖς καὶ
ἀπλάστους, καὶ ἀνωμολογημένας Εραφὰς, καὶ τὰς
ἄλλας παρὰ ταύτας, οὐκ ἐνδιαθήκους μὲν, ἀλλὰ καὶ
ἀντιλεγομένας, ὅμως δὲ παρὰ πλείστοις τῶν ἐκκλη-
σιαστικῶν γιγνωσκομένας, ἵνʼ εἰδέναι ἔχοιμεν αὐτάς
τε ταύτας, καὶ τὰς ὀνόματι τῶν ἀποστόλων πρὸς τῶν
αἱρετικῶν προφερομένας, ἤτοι ὡς Πέτρου καὶ Θωμᾶ,
καὶ Ματθία, ἢ καί τινων παρὰ τούτους ἄλλων Εὐαγ-
γέλια περιεχούσας, ἢ ὡς Ἀνδρέου καὶ Ἰωάννου, καὶ
τῶν ἄλλων ἀποστύλων Πράξεις, ὧν οὐδὲν οὐδαμῶς ἐν
συγγράμματιτῶν κατὰ διαδοχὰς ἐκκλησιαστικῶν(33)
τις ἀνὴρ εἰς μνήμην ἀγαγεῖν ἠξίωσεν. Πόῤῥω δέ
που καὶ ὁ τῆςφράσεως παρὰ τὸ ἦθος τὸ ἀποστολικὸν
(30) Ἐντοῖcρνόθοις.lmproprie hoc nomenusurpat
Eusebius, pro libris scilicet qui ambiguæ sunt au-
ctoritatis, cum νόθοι dici debeant libri adulterini et
ah hæreticis conicti, de quibus mentio fit in fine
hujus capitis. Quod ut manifestius appareat, intel-
ligen dum est tres esse species librorum sacrorum.
Alii sunt extra controversiam veri, alii extra con-
troversiam flsi, tertii sunt de quibus interantiquos
ambigitur. IHi postremi νόθοι dici non possunt, cum
a multis habiti sinat pro veris. Restat igitur ut se-
cundi dicantur νόθοt sive adnlterini. Hujusmodi est
Pauli Κpistola ad Laodicenses, quam lieronymus
uno consensu ab ommbus explosam fuisse dicit.
Porro Ahanasius, seu qui alius auctor est tractatus
de sacræ Scripturæ libris, eadem ἀκυρολογίᾳ utitur
qua Eusebius, dum libros ἀντιλεγομένους confundit
cum libiris apocryphis et adulterinis. Sed Eusebins
infra in cap. 3I seipsum emendat, et adulterinos li-
bros ab ambiguis aperte distinguit. Sed et Grego-
rius Naε. in iambico carminead Seleucum nostram
senteniam aperte confirmat. Nam ex sacræ Scri-
pturæ libris alios ait esse genuinos ac legitimos,-
quos ibiilem omnes recenset; alios vero suppositi-
tios, quos appellat νόθους, et adulterinæ monetaææ
comparat; tertios vocat medii ordinis; qui ad ve-
ros illos ac genuinos hbros proxime accedant.
Quam divisionem hausit Gregorius ex Origenistomo
xII Exrplanationum in Joannem. Ibi enim Origenes
de libro qui Prædicαio fPetri inscribitur, ait : Di-
sqitrentes sitne genuinus liber, an nothus, an mistus.
CauIerum s proprie loqui velimus, duo tantum sunt
genera libororum sacrorum : veri scilicet, et dubii
sve ἀντιλεγόμενοι. Nam spurii in numuerum sacro-
rum ibrorum referri non merentur.
(31 Τῶν ἀποστόλων αἰ λεγόμεναι Διδαχαί. De
hoc ibro vide quæ notavit Dssertus in dissertatione
de sancti lguatii cpistolis cap. 7. - Vide præterea