PG 45, col. 159
mini potestatem, ut animantes arbitrii capaces
moderetur, et regat ea qua: subsistunt, id quod
minime subsistit, expers vitae participes vitaz,
animatas inanimum, exsors consilii et virtutis,
cnnsortes ; denique, entia non ens. Nam quo rerum
genere continetur istud, cujus nomen tantopere
jactatis, fatum? Animal non est, in zodiaco non
cernitur, Deus non habetur. Qui enim Deus esset,
qui neque virtutis, neque aequitatis ducat rationem?
Quod vero nihil ex his rebus est, quid tandem est?
Sed videtur a vobis fatum diei quodvis temporis
momentum: siquidem tempus sese ad omnem
motum sive fluminum sive stellarum sive hominum
extendit. Neque refert sive fluvii motu designes
insecabilia cujuslibet instantis temporis segmenta,
sive navis vi ventorum agitata}, sive hominum iter
facientium, sive astrorum quae moveantur. Unus
enim est omnium qua: loco moventur terminus, ut
migrent ex eo in quo sunt, vel in id in quo non
sunt. Quod si neque fluminum, neque navigiorum
motus, neque hominum ambulatio intervalla tem-
poris designantium efliciunt fatum : cur temporis
punctis ex motione stellarum ortis fatum fieri
fingitis? cur dicitis motus caeteros esse vel tempora
vel indicia temporis; at veroex motu siderum
fatum exsistere observatum esse ’ί Cur non singulis
momentis singuli homines nascuntur? repetam
enim superiorem orationem. Quoniam eadem causa
est ut homo sit beatus vel miser, et ut omnino
sit: si astra sunt causa: eventuum, qui hominis
ortum sequuntur, prorsus et ipsius etiam ortus
causae sunt: sin hujus causa: non sunt, nec illo-
rum utique sunt. At vero astra non esse causas
ortus, vel ex eo liquet, quod tempori continenter
fluenti nequaquam continens hominum ortus re-
spondeat, sed interrumpatur: illa autem fata ex
fluenti tempore ac sempiterna siderum motione
sine ullo nascuntur intervallo, quod vel sensu vel
intelligentia percipi queat. Quodnam igitur est
istud fatum? quod unumne sit generale, an plura
sectionibus temporis minute concisa, nondum
ratione colligere potui. Moveri astra dicitis, nos
quoque vicissim fluminum motum proferimus; at
illa semper, haec itidem perpetuo, at illa in tempore,
neque haac extra tempus; at in illis motus initium
invenire non possumus; neque in his. Par itaque
est illorum et horum eademque ratio. Nec vero
contrarium motum quispiam his assignaverit, cum
aqua naturaliter semper ε superiore loco in infe-
riorem defluat. Qua: cum ita sint, aut fluminum
quoque motum fata quazdam edere concedite, aut
neque nos eam vim astrorum motui concedemus.
At ea vis est, inquit ille, Arietis, Tauri et cujusvis
planctzc, ut si quis sub aliquo ex iis nascatur, sive
aliquod erraticum sidus solum, sive cum aliis in
moderetur, et regat ea qua: subsistunt, id quod
minime subsistit, expers vitae participes vitaz,
animatas inanimum, exsors consilii et virtutis,
cnnsortes ; denique, entia non ens. Nam quo rerum
genere continetur istud, cujus nomen tantopere
jactatis, fatum? Animal non est, in zodiaco non
cernitur, Deus non habetur. Qui enim Deus esset,
qui neque virtutis, neque aequitatis ducat rationem?
Quod vero nihil ex his rebus est, quid tandem est?
Sed videtur a vobis fatum diei quodvis temporis
momentum: siquidem tempus sese ad omnem
motum sive fluminum sive stellarum sive hominum
extendit. Neque refert sive fluvii motu designes
insecabilia cujuslibet instantis temporis segmenta,
sive navis vi ventorum agitata}, sive hominum iter
facientium, sive astrorum quae moveantur. Unus
enim est omnium qua: loco moventur terminus, ut
migrent ex eo in quo sunt, vel in id in quo non
sunt. Quod si neque fluminum, neque navigiorum
motus, neque hominum ambulatio intervalla tem-
poris designantium efliciunt fatum : cur temporis
punctis ex motione stellarum ortis fatum fieri
fingitis? cur dicitis motus caeteros esse vel tempora
vel indicia temporis; at veroex motu siderum
fatum exsistere observatum esse ’ί Cur non singulis
momentis singuli homines nascuntur? repetam
enim superiorem orationem. Quoniam eadem causa
est ut homo sit beatus vel miser, et ut omnino
sit: si astra sunt causa: eventuum, qui hominis
ortum sequuntur, prorsus et ipsius etiam ortus
causae sunt: sin hujus causa: non sunt, nec illo-
rum utique sunt. At vero astra non esse causas
ortus, vel ex eo liquet, quod tempori continenter
fluenti nequaquam continens hominum ortus re-
spondeat, sed interrumpatur: illa autem fata ex
fluenti tempore ac sempiterna siderum motione
sine ullo nascuntur intervallo, quod vel sensu vel
intelligentia percipi queat. Quodnam igitur est
istud fatum? quod unumne sit generale, an plura
sectionibus temporis minute concisa, nondum
ratione colligere potui. Moveri astra dicitis, nos
quoque vicissim fluminum motum proferimus; at
illa semper, haec itidem perpetuo, at illa in tempore,
neque haac extra tempus; at in illis motus initium
invenire non possumus; neque in his. Par itaque
est illorum et horum eademque ratio. Nec vero
contrarium motum quispiam his assignaverit, cum
aqua naturaliter semper ε superiore loco in infe-
riorem defluat. Qua: cum ita sint, aut fluminum
quoque motum fata quazdam edere concedite, aut
neque nos eam vim astrorum motui concedemus.
At ea vis est, inquit ille, Arietis, Tauri et cujusvis
planctzc, ut si quis sub aliquo ex iis nascatur, sive
aliquod erraticum sidus solum, sive cum aliis in