PG 45, col. 96
In English: The Great Catechism 37
εἶναι τοῦ φαινομένου ” ἀλλὰ τὸ εἰσρέον ἐν αὑτῷ γινό-
μενον σχηματίζειν τὸ περιέχον τὸν ὄγκονο οὓτω καὶ
ἠ τοῦ σώματος ἡμῶν κατασκευὴ ἴδιον μὲν πρὸς τὴν
ἑαυτῆς σύστασιν οὐδὲν ἡμῖν γνώριμον ἔχει, διὰ δὲ τῆς
ἐπεισαγομένης δυνάμεως, ἐν τῷ εἶναι μένει. Ἠ δὲ
δύναμις αὕτη τροφὴ καὶ ἔστι καὶ λέγεται. Ἔτι δὲ οὐχ
ὴ αὑτὴ πᾶσι τοῖς τρεφομένοις σώμασι, ἀλλά τις ἑκά-
στῳ κατάλληλος παρά τοῦ τὴν φύσιν οἱκονομοῦντος
ἀποκεκλήρωται. Τὰ μὲν γὰρ τῶν ζώων ριζωρυχοῦντα
τρέφεται · ἑτέροις ἐστὶν ὴ πόα τρόφιμος · τινῶν δὲ
ἡ τροφὴ σάρκες είσίν. Ἀνθρώπῳ δὲ κατά τδ προη-
γούμενον ἄρτος, καὶ είς τὴν τοῦ ὑγροῦ διαμονὴν καὶ
συντήρησιν ποτὸν γίνεται, οὐκ αὐτὸ μόνον τὸ ὕδωρ,
ἀλλ’ οἴνῳ πολλάκις ὲφηδυνόμενον, πρὸς τὴν τοῦ θερ-
μοῦ τοῦ ὲν ἡμῖν συμμαχίαν. Οὐκοῦν ό πρὸς ταῦτα
βλέπων, δυνάμει πρὸς τὸν ὄγκον τοῦ ἡμετέρου σώμα-
τος βλέπει. Ἐν ἐμοὶ γὰρ ἐκεῖνα γενόμενα αἷμα καὶ
σῶμα γίνεται καταλλήλως, διὰ τῆς ἀλλοιω-ἶικῆς δυο
νάμεως πρὸς τὸ τοῦ σώματος εἶδος τῆς τροφῆς καθι-
στα μένης.
Τούτων ἡμῖν τοῦτον διεύκρινηθέντων τὸν τρόπον,
ὲπανακτέον πάλιν πρὸς τὰ προκείμενα τὴν διάνοιαν.
Ἐζητεῖτο γὰρ, πῶς τὸ ὲν ἐκείνῳ σῶμα τοῦ Χριστοῦ,
πᾶσαν ζωοποιεῖ τὴν τῶν ἀνθρώπων φύσιν , ἐν ὅσοις
ἡ πίστις ἐστὶ, πρὸς πάντας μεριζόμενον, καὶ αὐτὸ οὐ
μειούμενον. Τάχα τοίνυν ἐγγὺς τοῦ εἰκότος λόγου
γινόμεθα. Ei γὰρ παντὸς σώματος ἡ ὑπόστασις ἐκ
τῆς τροφῆς γίνεται, αὕτη δὲ βρῶσις καὶ πόσις ἐστίν·
ἐστι δὲ ὲν τῇ βρώσει ἄρτος, ὲν δὲ τῇ πόσει τὸ ὕδωρ
ἐφηδυσμένον τῷ οἴνῳ ° 6 δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος, καθὼς ἐν
τοῖς πρώτοις διῄρηται, ό καὶ Θεὸς ὣν καὶ Λόγος, τῇ
ἀνθρωπίνῃ συνεκράθη φύσει, καί¹ ὲν τῷ σώματι ἠμε-
τέρῳ γενόμενος, οὐκ ἄλλην τινὰ παρεκαινοτόμησε
τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει τὴν σύστασιν ⁸ ἀλλὰ διὰ τῶν συν-
ήθων τε καὶ καταλλήλων ἔδωκε τῷ καθ’ ἑαυτὸν σώ-
ματι τὴν διαμονὴν, βρώσει καὶ πόσει πε ρικρατῶν τὴν
ὑπόστασιν. Ἦ δὲ βρῶσις ἄρτος ἧν. Ὥσπερ τοίνυν
ἐφ’ ἡμῶν, καθὼς ήδη πολλάκις εἴρηται, ὁ τὸν ἄρτον
ἰδὼν, τρόπον τινὰ τὸ ἀνθρώπινον βλέπει σῶμα, ὅτι ὲν
τούτῳ ἐκεῖνο γενόμενον, τοῦτο γίνεται· οὕτω animi
τὸ θεοδόχον σῶμα τὴν τροφὴν ἄρτου παραδεξάμενον,
λόγῳ τινὶ ταύτὸν ῆν ἐκείνῳ, τῆς τροφῆς, καθὼς εἴρη-
ται, πρὸς τὴν τοῦ σώματος φύσιν μεθισταμένης. Τὸ
γὰρ πάντων ἴδιον, καὶ ἐπ’ ἐκείνης τῆς σαρκὸς ὡμολο-
γήθη, ὅτι ἄρτῳ κάκεῖνο τὸ σῶμα διεκρατεῖτο. Τὸ δὲ
σῶμα τῇ ἐνοικήσει τοῦ Θεοῦ Λόγου πρὸς τὴν θεῖκὴν
ἀξίαν μετεποιήθη. Καλῶς οὖν καὶ νῦν τὸν τῷ Λόγῳ
τοῦ Θεοῦ ἀγιαζόμενον ἄρτον είς σῶμα τοῦ Θεοῦ Λό-
γου μεταποιεῖσθαι πιστεύομαι. Καὶ γάρ ἐκεῖνο τὸ
σῶμα, ἄρτος τῇ δυνάμει ἦν. Ἠγιάσθη δὲ τῇ ἐπι-
σκνηνώσει τοῦ Λόγου τοῦ σκηνώσαντος ὲν τῇ σαρκί.
Οὐκοῦν ὅθεν ό ὲν ἐκείνῳ τῷ σώματι μεταποιηθεὶς
ἄρτος, εἰς θείαν μεθίστη δύναμιν, διὰ τοῦ αὐτοῦ καὶ
μενον σχηματίζειν τὸ περιέχον τὸν ὄγκονο οὓτω καὶ
ἠ τοῦ σώματος ἡμῶν κατασκευὴ ἴδιον μὲν πρὸς τὴν
ἑαυτῆς σύστασιν οὐδὲν ἡμῖν γνώριμον ἔχει, διὰ δὲ τῆς
ἐπεισαγομένης δυνάμεως, ἐν τῷ εἶναι μένει. Ἠ δὲ
δύναμις αὕτη τροφὴ καὶ ἔστι καὶ λέγεται. Ἔτι δὲ οὐχ
ὴ αὑτὴ πᾶσι τοῖς τρεφομένοις σώμασι, ἀλλά τις ἑκά-
στῳ κατάλληλος παρά τοῦ τὴν φύσιν οἱκονομοῦντος
ἀποκεκλήρωται. Τὰ μὲν γὰρ τῶν ζώων ριζωρυχοῦντα
τρέφεται · ἑτέροις ἐστὶν ὴ πόα τρόφιμος · τινῶν δὲ
ἡ τροφὴ σάρκες είσίν. Ἀνθρώπῳ δὲ κατά τδ προη-
γούμενον ἄρτος, καὶ είς τὴν τοῦ ὑγροῦ διαμονὴν καὶ
συντήρησιν ποτὸν γίνεται, οὐκ αὐτὸ μόνον τὸ ὕδωρ,
ἀλλ’ οἴνῳ πολλάκις ὲφηδυνόμενον, πρὸς τὴν τοῦ θερ-
μοῦ τοῦ ὲν ἡμῖν συμμαχίαν. Οὐκοῦν ό πρὸς ταῦτα
βλέπων, δυνάμει πρὸς τὸν ὄγκον τοῦ ἡμετέρου σώμα-
τος βλέπει. Ἐν ἐμοὶ γὰρ ἐκεῖνα γενόμενα αἷμα καὶ
σῶμα γίνεται καταλλήλως, διὰ τῆς ἀλλοιω-ἶικῆς δυο
νάμεως πρὸς τὸ τοῦ σώματος εἶδος τῆς τροφῆς καθι-
στα μένης.
Τούτων ἡμῖν τοῦτον διεύκρινηθέντων τὸν τρόπον,
ὲπανακτέον πάλιν πρὸς τὰ προκείμενα τὴν διάνοιαν.
Ἐζητεῖτο γὰρ, πῶς τὸ ὲν ἐκείνῳ σῶμα τοῦ Χριστοῦ,
πᾶσαν ζωοποιεῖ τὴν τῶν ἀνθρώπων φύσιν , ἐν ὅσοις
ἡ πίστις ἐστὶ, πρὸς πάντας μεριζόμενον, καὶ αὐτὸ οὐ
μειούμενον. Τάχα τοίνυν ἐγγὺς τοῦ εἰκότος λόγου
γινόμεθα. Ei γὰρ παντὸς σώματος ἡ ὑπόστασις ἐκ
τῆς τροφῆς γίνεται, αὕτη δὲ βρῶσις καὶ πόσις ἐστίν·
ἐστι δὲ ὲν τῇ βρώσει ἄρτος, ὲν δὲ τῇ πόσει τὸ ὕδωρ
ἐφηδυσμένον τῷ οἴνῳ ° 6 δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος, καθὼς ἐν
τοῖς πρώτοις διῄρηται, ό καὶ Θεὸς ὣν καὶ Λόγος, τῇ
ἀνθρωπίνῃ συνεκράθη φύσει, καί¹ ὲν τῷ σώματι ἠμε-
τέρῳ γενόμενος, οὐκ ἄλλην τινὰ παρεκαινοτόμησε
τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει τὴν σύστασιν ⁸ ἀλλὰ διὰ τῶν συν-
ήθων τε καὶ καταλλήλων ἔδωκε τῷ καθ’ ἑαυτὸν σώ-
ματι τὴν διαμονὴν, βρώσει καὶ πόσει πε ρικρατῶν τὴν
ὑπόστασιν. Ἦ δὲ βρῶσις ἄρτος ἧν. Ὥσπερ τοίνυν
ἐφ’ ἡμῶν, καθὼς ήδη πολλάκις εἴρηται, ὁ τὸν ἄρτον
ἰδὼν, τρόπον τινὰ τὸ ἀνθρώπινον βλέπει σῶμα, ὅτι ὲν
τούτῳ ἐκεῖνο γενόμενον, τοῦτο γίνεται· οὕτω animi
τὸ θεοδόχον σῶμα τὴν τροφὴν ἄρτου παραδεξάμενον,
λόγῳ τινὶ ταύτὸν ῆν ἐκείνῳ, τῆς τροφῆς, καθὼς εἴρη-
ται, πρὸς τὴν τοῦ σώματος φύσιν μεθισταμένης. Τὸ
γὰρ πάντων ἴδιον, καὶ ἐπ’ ἐκείνης τῆς σαρκὸς ὡμολο-
γήθη, ὅτι ἄρτῳ κάκεῖνο τὸ σῶμα διεκρατεῖτο. Τὸ δὲ
σῶμα τῇ ἐνοικήσει τοῦ Θεοῦ Λόγου πρὸς τὴν θεῖκὴν
ἀξίαν μετεποιήθη. Καλῶς οὖν καὶ νῦν τὸν τῷ Λόγῳ
τοῦ Θεοῦ ἀγιαζόμενον ἄρτον είς σῶμα τοῦ Θεοῦ Λό-
γου μεταποιεῖσθαι πιστεύομαι. Καὶ γάρ ἐκεῖνο τὸ
σῶμα, ἄρτος τῇ δυνάμει ἦν. Ἠγιάσθη δὲ τῇ ἐπι-
σκνηνώσει τοῦ Λόγου τοῦ σκηνώσαντος ὲν τῇ σαρκί.
Οὐκοῦν ὅθεν ό ὲν ἐκείνῳ τῷ σώματι μεταποιηθεὶς
ἄρτος, εἰς θείαν μεθίστη δύναμιν, διὰ τοῦ αὐτοῦ καὶ