PG 46, col. 581
In English: On the Baptism of Christ 1
Ἐξηνῶ τὴν εὐεργεσίαν οὐ τὸ ὕδωρ χαρίζεται (ἦν
γ πάσης τῆς κτίσεως ὑψηλότερον), ἀλλὰ Θεοῦ
πρόσταγμα , καὶ ή τοῦ Πνεύματος ἐπιφοίτησις , μυ-
στικῶς ἐρχομένη πρὸς τὴν ἡμετέραν ἐλευθερίαν.
’Υδωρ δὲ ὑπηρετεῖ πρὸς ἔνδειξιν τῆς καθάρσεως.
Ἐπειδὴ γὰρ εἰώθαμεν ῥύπῳ καὶ βορϐόρῳ τὸν σῶμα
καθυϐρισθὲν ὕδατι νίπτοντες καθαρὸν ἀποφαίνειν,
διὰ τοῦτο κα)⁵ ἐπὶ τῆς μυστικῆς πράξεως αὐτὸ προσ-
λαμϐάνομεν, τῷ αἰσθητῷ πράγματι τὴν ἀσώματον
δηλοῦντες λαμπρότητα. Μᾶλλον δὲ, εἰ δοκεῖ, καὶ λεο
πτότερον προσκαρτερήσωμεν τῇ περὶ τοῦ λουτροῦ
ζητήσει , οἷον ἐκ πηγῆς τινος ἀρξάμενοι τοῦ Γραφι-
κοῦ παραγγέλματος* Ἐὰν μή τις γεννηθῇ, φησιν, ἐξ Β
ὕδατος καί Πνεύματος, οὺ δύναται εἰσελθεῖν εἰς
τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Διὰ τί τὰ δύο, καὶ οὐχὶ
μόνον τὸ Πνεῦμα αὔταρκες ἐνομίσθη πρὸς τὴν συ μπλη-
ρωσιν τοῦ βαπτίσματος ςΣύνθετος ὁ ἄνθ ρωπος, καὶ οὐχ
ἁπλοῦς, ὡς ἀκριϐῶς ἐπιστάμεθα ⁷’ καὶ διὰ τοῦτο τῷ
διπλῷ καὶ συνεζευγμένῳ τὰ συγγενῆ καὶ ὃμοια φάρξ.
μακα πρὸς θεραπείαν άπεκληρὼθη ο σώματι μὲντῷ
φαινομένῳ, ὕδωρ τὸ αἰσθητόν ψυχῇ δὲ τῇ ἀοράτῳ,
Πνεῦμα τὸ ἀφανὲς, πίστει καλούμενον, ἀρρήτως πα-
ραγινόμενον. Τὸ γὰρ Πνεῦμα , ὅπου θέλει , πνεῖ·
καὶ τὴν φωνὴν αὑτοῦ ἀκούεις’ ἀλλ’ οὐκ οἶδας
πόθεν ἔρχεται, καὶ ποῦ ὑπάγει. Εὐλογεῖ τὸ σῶμα
τό βαπτιζόμενον, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ βαπτίζον. Διὸ μὴ
καταφρονήσῃς τοῦ θείου λουτροῦ, μηδὲ ὡς κοινὸν
αὐτὸ ἐξευτελίσῃς, διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ὓδατος. Τὸ γὰρ
ἐνεργοῦν μέγα, καὶ ἀπ’ ἐκείνου θαυμαστὰ γίνεταιντά
τελούμενα. Ἐπεὶ καὶ τὸ θυσιαστήριον τοῦτο τὸ ἆγιον,
ᾧ παρεστήκαμεν, λίθος ἐστὶ κατά τὴν φύσιν κοινὸς,
οὐδὲν διαφέρων τῶν ἄλλων πλακῶν, αἳ τοὺς τοίχους
ἡμῶν οἰκοδομοῦσι, καὶ καλλωπίζουσι τὰ ἐδάφη.
Ἐπειδὴ δὲ καθιερώθη τῇ τοῦ Θεοῦ θεραπείᾳ ,
τὴν εὐλογίαν ἐδέξατο, ἔστι τράπεζα ἁγία, θυσιαστή-
ριον ἄχραντον, οὐκέτι παρὰ πάντων ψηλαφώμενον,
ἀλλὰ μόνον τῶν ίερὲων, καὶ τούτων εὐλαόουμένωινί
'0 ἄρτος πάλιν ἄρτος ἐστὶ τέως κοινός ο ἀλλ’ ὅταν αὐ-
τὸν τὸ μυστήριον ἰερουργήσῃ, σῶμα Χριστοῦ λέγεται
τε καὶ γίνεται. Οὕτως τὸ μυστικὸν ἔλαιον, οὕτως ό
οἶνος θ ὀλίγου τινὸς ἄξια ὄντα πρὸ τῆς εὐλογίας, μετὰ
τὸν ἁγιασμόν τὸν τοῦ Πνεύματος, ἑκάτερονίαῦτῶν
ἐνεργεῖ διαφόρως.
--ν .-η-..η η...- υ.... ,ω μηδι..
prem “me benedic‘ionemo Ροεῐ εδηοῑίῧοοιίοηεῐη, qua: ιι Spiritu procedit, utrumque eorum excel-
In..on_ ,νυνι-...ιηη
ienter operatur.
'H αὑτὴ δὲ τοῦ λόγου δύναμις, καὶτὸν ἰερέα ποιεῖ
σεμνὸν καὶ τίμιον, τῇ καινότητι τῆς εὐλογίας τῆς
πρὸς τοὺς πολλοὺς κοινότητος χωριζόμενον. Χθὲς
καὶ πρώην εἷς ὑπάρχων τῶν πολλῶν καὶ τοῦ δήμου,
ἀθρόον ἀποδείκνυται καθηγεμὼν, πρόεδρος, διδά-
nun}..- -.’.--ιξ-ι.., -._.__, Ar ς ιιι .
σκαλος εὖσεδείας, μυστηρίων λανθανόντων μυσταγω-
si.” vn‘. ..ι-π... ...κη-τ ..ρειη __- ο - _
τός· καὶ ταῦτα ποιεῖ, μηδὲν τοῦ σώματος ἢῖτῆς μορ-
φῆς ἁμειφθ.είς’ ἀλλ’ ὑπάρχων κατὰ τὸ φαινόμενον
ἐκεῖνος ὃς ἦν, ἀοράτῳ τινὶ δυνάμει καὶ
³ Joan. ιιι, 5. ⁸ ibid. 8.
γ πάσης τῆς κτίσεως ὑψηλότερον), ἀλλὰ Θεοῦ
πρόσταγμα , καὶ ή τοῦ Πνεύματος ἐπιφοίτησις , μυ-
στικῶς ἐρχομένη πρὸς τὴν ἡμετέραν ἐλευθερίαν.
’Υδωρ δὲ ὑπηρετεῖ πρὸς ἔνδειξιν τῆς καθάρσεως.
Ἐπειδὴ γὰρ εἰώθαμεν ῥύπῳ καὶ βορϐόρῳ τὸν σῶμα
καθυϐρισθὲν ὕδατι νίπτοντες καθαρὸν ἀποφαίνειν,
διὰ τοῦτο κα)⁵ ἐπὶ τῆς μυστικῆς πράξεως αὐτὸ προσ-
λαμϐάνομεν, τῷ αἰσθητῷ πράγματι τὴν ἀσώματον
δηλοῦντες λαμπρότητα. Μᾶλλον δὲ, εἰ δοκεῖ, καὶ λεο
πτότερον προσκαρτερήσωμεν τῇ περὶ τοῦ λουτροῦ
ζητήσει , οἷον ἐκ πηγῆς τινος ἀρξάμενοι τοῦ Γραφι-
κοῦ παραγγέλματος* Ἐὰν μή τις γεννηθῇ, φησιν, ἐξ Β
ὕδατος καί Πνεύματος, οὺ δύναται εἰσελθεῖν εἰς
τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Διὰ τί τὰ δύο, καὶ οὐχὶ
μόνον τὸ Πνεῦμα αὔταρκες ἐνομίσθη πρὸς τὴν συ μπλη-
ρωσιν τοῦ βαπτίσματος ςΣύνθετος ὁ ἄνθ ρωπος, καὶ οὐχ
ἁπλοῦς, ὡς ἀκριϐῶς ἐπιστάμεθα ⁷’ καὶ διὰ τοῦτο τῷ
διπλῷ καὶ συνεζευγμένῳ τὰ συγγενῆ καὶ ὃμοια φάρξ.
μακα πρὸς θεραπείαν άπεκληρὼθη ο σώματι μὲντῷ
φαινομένῳ, ὕδωρ τὸ αἰσθητόν ψυχῇ δὲ τῇ ἀοράτῳ,
Πνεῦμα τὸ ἀφανὲς, πίστει καλούμενον, ἀρρήτως πα-
ραγινόμενον. Τὸ γὰρ Πνεῦμα , ὅπου θέλει , πνεῖ·
καὶ τὴν φωνὴν αὑτοῦ ἀκούεις’ ἀλλ’ οὐκ οἶδας
πόθεν ἔρχεται, καὶ ποῦ ὑπάγει. Εὐλογεῖ τὸ σῶμα
τό βαπτιζόμενον, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ βαπτίζον. Διὸ μὴ
καταφρονήσῃς τοῦ θείου λουτροῦ, μηδὲ ὡς κοινὸν
αὐτὸ ἐξευτελίσῃς, διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ὓδατος. Τὸ γὰρ
ἐνεργοῦν μέγα, καὶ ἀπ’ ἐκείνου θαυμαστὰ γίνεταιντά
τελούμενα. Ἐπεὶ καὶ τὸ θυσιαστήριον τοῦτο τὸ ἆγιον,
ᾧ παρεστήκαμεν, λίθος ἐστὶ κατά τὴν φύσιν κοινὸς,
οὐδὲν διαφέρων τῶν ἄλλων πλακῶν, αἳ τοὺς τοίχους
ἡμῶν οἰκοδομοῦσι, καὶ καλλωπίζουσι τὰ ἐδάφη.
Ἐπειδὴ δὲ καθιερώθη τῇ τοῦ Θεοῦ θεραπείᾳ ,
τὴν εὐλογίαν ἐδέξατο, ἔστι τράπεζα ἁγία, θυσιαστή-
ριον ἄχραντον, οὐκέτι παρὰ πάντων ψηλαφώμενον,
ἀλλὰ μόνον τῶν ίερὲων, καὶ τούτων εὐλαόουμένωινί
'0 ἄρτος πάλιν ἄρτος ἐστὶ τέως κοινός ο ἀλλ’ ὅταν αὐ-
τὸν τὸ μυστήριον ἰερουργήσῃ, σῶμα Χριστοῦ λέγεται
τε καὶ γίνεται. Οὕτως τὸ μυστικὸν ἔλαιον, οὕτως ό
οἶνος θ ὀλίγου τινὸς ἄξια ὄντα πρὸ τῆς εὐλογίας, μετὰ
τὸν ἁγιασμόν τὸν τοῦ Πνεύματος, ἑκάτερονίαῦτῶν
ἐνεργεῖ διαφόρως.
--ν .-η-..η η...- υ.... ,ω μηδι..
prem “me benedic‘ionemo Ροεῐ εδηοῑίῧοοιίοηεῐη, qua: ιι Spiritu procedit, utrumque eorum excel-
In..on_ ,νυνι-...ιηη
ienter operatur.
'H αὑτὴ δὲ τοῦ λόγου δύναμις, καὶτὸν ἰερέα ποιεῖ
σεμνὸν καὶ τίμιον, τῇ καινότητι τῆς εὐλογίας τῆς
πρὸς τοὺς πολλοὺς κοινότητος χωριζόμενον. Χθὲς
καὶ πρώην εἷς ὑπάρχων τῶν πολλῶν καὶ τοῦ δήμου,
ἀθρόον ἀποδείκνυται καθηγεμὼν, πρόεδρος, διδά-
nun}..- -.’.--ιξ-ι.., -._.__, Ar ς ιιι .
σκαλος εὖσεδείας, μυστηρίων λανθανόντων μυσταγω-
si.” vn‘. ..ι-π... ...κη-τ ..ρειη __- ο - _
τός· καὶ ταῦτα ποιεῖ, μηδὲν τοῦ σώματος ἢῖτῆς μορ-
φῆς ἁμειφθ.είς’ ἀλλ’ ὑπάρχων κατὰ τὸ φαινόμενον
ἐκεῖνος ὃς ἦν, ἀοράτῳ τινὶ δυνάμει καὶ
³ Joan. ιιι, 5. ⁸ ibid. 8.