PG 58, col. 1001
pauperiem : sed videns eam Ποοα , nec ob ipsius paupertatem despexit, nec ob impietatem
gentis exhorruit: sicut etiam et Christus Ecclesiam suscipiens, et alienigenam et magnorum
laborantem egestate bonorum, suo consortio copulavit. Sed quemadmodum Ruth illa ex
alienigenis mulier, nisi prius reliquisset parentes, nisi domum contempsisset , et gentem.
et patriam, atque cognatos, numquam profeecto tali fuisset nobilitata conn ahio : ita Eccl-
sia etiam non ante amabilis (ffficitur sponso,quam priorem conversationemurelinqnat. Ouod
propheta quoque ad ipsam loquens, ait: Ohlieiscere populum tuum et domum ppatris tui, er
concupiscet rcæ decorem tuum (Psal. λὰ.11. 12). Hoc Ruth etiam fecisse legitur, et idcirco
in Ecclesiæ similitudinem mater regum effecta est. Ipsius enim ex stirpe, David aliique re-
ges fuerunt, qui de eadem famailia germinarunt. His igitur omnibus eos pudore suffundens.
ac suadens non altum sapere, et generationum catalogum texuit, et mnlioros istas produxit
in mcdiuma. Nam David regem certo illum magnum alienigena ista per suos posteros genuit:
neque tamen illee ignohilitatem ejusmodi matris erubuit. Non ost enim omanino, non est nec
de virtuto, ncc de vitio parentum, aut laude aliquis dignus, aut culpa : nemo inde vere aut
hacurus, aut clarus est: imo ut quod incrodibilo videtur, dicamaus, nescio quomodo mags
lle resplendet, qui ex parentibus a virtute prorsus alienis, ipse tamen fuerit de virtute mui-
rabilis. Nullus igitur in superbiam de gloria parentum elevetur, sed considerans progeni-
tores Domini, omnem reprimat mentis tumorem, et de solis virtutibus glorietur, imo nec
de ipsis quidom. Sic enim etiam Pharisæus publicano dcterior cffectus est. Si autem vis su-
hlime aliquid ostendere virtutis, noli sapere sublime : et tunc illud quod egeris , esse mon-
strabis excelsius. Noli te putare quidquam fecisse cum feceris : sic absolutissimum erit
opus. Si enim etiam cum peccatores simus, hoc nos arbitrando esse quod sumus , justiica-
mur, sicut etiam publicanus : quanto magis si cum justi fuerimus , esse nos peccatores pu-
temus? Siquidem ex peccatoribus quoque justos humilitas facit: cum tamen non sit illud
humilitas, sed vera confessio. Si igitur tantum valet in peccatore confessio, considera quan-
tum humilitas possit in justo. Noli itaque ipse tuorum corrumpere fructus laborum, noli
sudores tuos in vacuum effundere , noli cursum in inane dirigere , ne post mille circuitus
mercedem laboris amittas. Novit enim Dominus tuus , et quidem longe te melius , tuarum
merita virtutum : etiam si calicem aquæ frigidæ dederis, nec hoc quidem irremuneratum
relinquet. Nummum quoque si dones unum, vel si etiam, cum nihil omnino donare poteris,
ingemiscas: omnia cum ingenti benignitate suscipiet, ac mercedem pro his largam parabt.
Cujus autem rci gratia tua dijudicas, nobisque ea studes frequenter ingerere? An ignoras
quod si te ipse laudaveris, nequaquam lauderis a Doo ? Ita e rcgione, si te ipse quasi mise-
rum lugens,numquam te ille prædicare apud omnes cessabit. Non vult enim laborum tuoruu
fructus perire; quinimo omnia in tuum commodum facit, tibique rem augere festinat, ut
rtiam pro exiguis te coronet, undique occasiones requirens, per quas te de gehennæ possit
liberare supplicio.
5, Et idcirco etiamsi undecima diei opereris hora, integram tamen tibi est mercedem da-
turus. Etsi nulla, inquit, fauerit tibi slutis occasto, propter meipsum factam, ne nomen meur
uticue poluatuur (ίπecὸ. 6. 22. 82). Et si ingemueris solum, atque lacrymaveris, rapit ista
confestim in tuæ occasionem salutis. Non igitur in superbiam intumescamus , sed dicamus
nosmctipsos inutiles, ut in partem utilium transeamus. Si enim tc laudandum esse dixeris,
reprobus effectus es, etiamsi fueras ante laudabilis. Si vero inutilemte esse fatearis, fac-
tus es utilis, etiamsi fueras ante culpabilis: propter quod necessaria nobis est præteritarum
oblivio virtutum. Et quomodo, inquis, possumus ignorare quod novimus ? Ouid ais tu, cun
quotidie offendas Dominum, nihilominus deliciaris ac rides, et inter magna peccata ncc te
peccasse nosti , oblivioni cuncta radendo : solam vero non potes recte fctorum abjicere
memoriam? Et certe cum multo st foruor pars timoris, nos e contrario quotidie offendentes
Dominum, nec revocamus quidem nd memoriam peccata quæ fecimus; si vero parvam ali-
quam inopi porrigamus stipem. sursum id deorsumque jactamræus : quod extremæ omnino
dementiæ est, et grande illius, qui spiritualia debet colligere, detrirentum.Satis certus euim
recte factorum est thesaurus, ipsa recte factorum oblivio. Quia scut aurum , vestemque
pretiosam cum in puhlico ponimus, plurimos ad insidias provocamus: si vero ea reconda-
mnus atque occulamus domi, in tuto cuncta servabimus : sic sunt etiam divitiæ virtutum, si
eas in memoria quasi venales assidue portemus, irritamus Dominum, armamus hostem, er
invitamus ad furtum. Sin vero nemo alter id scierit, nisi quem nulla occulta latere possunt,
tutissimo in loco pretiosa consistent. Nequaquam igitur hujusmodi bona frequenter eventi-
les, ne quis ea forte diripiat. Ouod etiam Pharisæus passus est, in lingua illa circumferens :
unde ea ct diabolus rapuit: quamquam certe illa cum quadam gratiarum actione memora-
bat. atque ad Dominum cuncta referebat. Sed ne hoc quidem profecto suffecit oi. Non enim
gratiarum actio est aliis exprobrare delicta, sibi a plurimis gloriam quærere, et super eos
qui peccaverunt jactanter insurgere. Ouod si gratias agis Deo, sufficiat tibi ipse solus, ncc
velis eas in hominum proferre notitiam, neque proximum judicare. Non est namque istud
actio gratiarum. Vis autem quemadmodum veræ Deo gratiæ reforantur, ngnoscere? Audi
tres pueros in mcdio ignis loquentos : Peccavimus,intque oessimus: ustus es, Domine, is orπ-
nibus quæfecisti nobis, quoniam in vero udicio omnia induæisti super nos ( Dan. 8. 29. S27. 91).
Hoc ost enim referre gratias Doo, peccata ei propria confiteri, ut cum mille se aliquis reum
fatcatur malorum, nulla tamen pro his magna satis se arbitretur ferre supplicia. Caveamus
igitur de nobismctipsis dicere gloriosa: hoc enim nos et hominibus invisos, et Deo abomi-
gentis exhorruit: sicut etiam et Christus Ecclesiam suscipiens, et alienigenam et magnorum
laborantem egestate bonorum, suo consortio copulavit. Sed quemadmodum Ruth illa ex
alienigenis mulier, nisi prius reliquisset parentes, nisi domum contempsisset , et gentem.
et patriam, atque cognatos, numquam profeecto tali fuisset nobilitata conn ahio : ita Eccl-
sia etiam non ante amabilis (ffficitur sponso,quam priorem conversationemurelinqnat. Ouod
propheta quoque ad ipsam loquens, ait: Ohlieiscere populum tuum et domum ppatris tui, er
concupiscet rcæ decorem tuum (Psal. λὰ.11. 12). Hoc Ruth etiam fecisse legitur, et idcirco
in Ecclesiæ similitudinem mater regum effecta est. Ipsius enim ex stirpe, David aliique re-
ges fuerunt, qui de eadem famailia germinarunt. His igitur omnibus eos pudore suffundens.
ac suadens non altum sapere, et generationum catalogum texuit, et mnlioros istas produxit
in mcdiuma. Nam David regem certo illum magnum alienigena ista per suos posteros genuit:
neque tamen illee ignohilitatem ejusmodi matris erubuit. Non ost enim omanino, non est nec
de virtuto, ncc de vitio parentum, aut laude aliquis dignus, aut culpa : nemo inde vere aut
hacurus, aut clarus est: imo ut quod incrodibilo videtur, dicamaus, nescio quomodo mags
lle resplendet, qui ex parentibus a virtute prorsus alienis, ipse tamen fuerit de virtute mui-
rabilis. Nullus igitur in superbiam de gloria parentum elevetur, sed considerans progeni-
tores Domini, omnem reprimat mentis tumorem, et de solis virtutibus glorietur, imo nec
de ipsis quidom. Sic enim etiam Pharisæus publicano dcterior cffectus est. Si autem vis su-
hlime aliquid ostendere virtutis, noli sapere sublime : et tunc illud quod egeris , esse mon-
strabis excelsius. Noli te putare quidquam fecisse cum feceris : sic absolutissimum erit
opus. Si enim etiam cum peccatores simus, hoc nos arbitrando esse quod sumus , justiica-
mur, sicut etiam publicanus : quanto magis si cum justi fuerimus , esse nos peccatores pu-
temus? Siquidem ex peccatoribus quoque justos humilitas facit: cum tamen non sit illud
humilitas, sed vera confessio. Si igitur tantum valet in peccatore confessio, considera quan-
tum humilitas possit in justo. Noli itaque ipse tuorum corrumpere fructus laborum, noli
sudores tuos in vacuum effundere , noli cursum in inane dirigere , ne post mille circuitus
mercedem laboris amittas. Novit enim Dominus tuus , et quidem longe te melius , tuarum
merita virtutum : etiam si calicem aquæ frigidæ dederis, nec hoc quidem irremuneratum
relinquet. Nummum quoque si dones unum, vel si etiam, cum nihil omnino donare poteris,
ingemiscas: omnia cum ingenti benignitate suscipiet, ac mercedem pro his largam parabt.
Cujus autem rci gratia tua dijudicas, nobisque ea studes frequenter ingerere? An ignoras
quod si te ipse laudaveris, nequaquam lauderis a Doo ? Ita e rcgione, si te ipse quasi mise-
rum lugens,numquam te ille prædicare apud omnes cessabit. Non vult enim laborum tuoruu
fructus perire; quinimo omnia in tuum commodum facit, tibique rem augere festinat, ut
rtiam pro exiguis te coronet, undique occasiones requirens, per quas te de gehennæ possit
liberare supplicio.
5, Et idcirco etiamsi undecima diei opereris hora, integram tamen tibi est mercedem da-
turus. Etsi nulla, inquit, fauerit tibi slutis occasto, propter meipsum factam, ne nomen meur
uticue poluatuur (ίπecὸ. 6. 22. 82). Et si ingemueris solum, atque lacrymaveris, rapit ista
confestim in tuæ occasionem salutis. Non igitur in superbiam intumescamus , sed dicamus
nosmctipsos inutiles, ut in partem utilium transeamus. Si enim tc laudandum esse dixeris,
reprobus effectus es, etiamsi fueras ante laudabilis. Si vero inutilemte esse fatearis, fac-
tus es utilis, etiamsi fueras ante culpabilis: propter quod necessaria nobis est præteritarum
oblivio virtutum. Et quomodo, inquis, possumus ignorare quod novimus ? Ouid ais tu, cun
quotidie offendas Dominum, nihilominus deliciaris ac rides, et inter magna peccata ncc te
peccasse nosti , oblivioni cuncta radendo : solam vero non potes recte fctorum abjicere
memoriam? Et certe cum multo st foruor pars timoris, nos e contrario quotidie offendentes
Dominum, nec revocamus quidem nd memoriam peccata quæ fecimus; si vero parvam ali-
quam inopi porrigamus stipem. sursum id deorsumque jactamræus : quod extremæ omnino
dementiæ est, et grande illius, qui spiritualia debet colligere, detrirentum.Satis certus euim
recte factorum est thesaurus, ipsa recte factorum oblivio. Quia scut aurum , vestemque
pretiosam cum in puhlico ponimus, plurimos ad insidias provocamus: si vero ea reconda-
mnus atque occulamus domi, in tuto cuncta servabimus : sic sunt etiam divitiæ virtutum, si
eas in memoria quasi venales assidue portemus, irritamus Dominum, armamus hostem, er
invitamus ad furtum. Sin vero nemo alter id scierit, nisi quem nulla occulta latere possunt,
tutissimo in loco pretiosa consistent. Nequaquam igitur hujusmodi bona frequenter eventi-
les, ne quis ea forte diripiat. Ouod etiam Pharisæus passus est, in lingua illa circumferens :
unde ea ct diabolus rapuit: quamquam certe illa cum quadam gratiarum actione memora-
bat. atque ad Dominum cuncta referebat. Sed ne hoc quidem profecto suffecit oi. Non enim
gratiarum actio est aliis exprobrare delicta, sibi a plurimis gloriam quærere, et super eos
qui peccaverunt jactanter insurgere. Ouod si gratias agis Deo, sufficiat tibi ipse solus, ncc
velis eas in hominum proferre notitiam, neque proximum judicare. Non est namque istud
actio gratiarum. Vis autem quemadmodum veræ Deo gratiæ reforantur, ngnoscere? Audi
tres pueros in mcdio ignis loquentos : Peccavimus,intque oessimus: ustus es, Domine, is orπ-
nibus quæfecisti nobis, quoniam in vero udicio omnia induæisti super nos ( Dan. 8. 29. S27. 91).
Hoc ost enim referre gratias Doo, peccata ei propria confiteri, ut cum mille se aliquis reum
fatcatur malorum, nulla tamen pro his magna satis se arbitretur ferre supplicia. Caveamus
igitur de nobismctipsis dicere gloriosa: hoc enim nos et hominibus invisos, et Deo abomi-