PG 6, col. 428
In English: The First Apology 65 · The First Apology 66
δελφούς ἄγομεν, ἔνθα συνηγμένοι εἰσὶ, κοινάς εὐ-
ἀς ποιησόμενοι ὑπέρ τε ἑαυτῶν καὶ τοῦ φωτισθέν-
ος, καὶ ἄλλων πανταχοῦ πάντων εὐτόνως, ὅπως κατ-
αξιωθῶμεν, τά ἀληθῆ μαθόντες, καὶ δι’ ἔργων ἀγα-
Θοὶ πολιτευταὶ, καὶ φύλακες τῶν ἐντεταλμένων εὐ-
ρεθῆναι, ὅπως τὴν αίώνιον σωτηρίαν σωθῶμεν. Ἀλσ
λήλους φιλήματι (82) ἀσπαζόμεθα παυσάμενοι τῶν
εὐχῶν ἔπειτα προσφέρεται τῷ προεστῶτι τῶν ἀδελ·
φῶν ἄρτος, καὶ ποτήριον ὓδατος καὶ κράματος·
καὶ οὗτος, λαϐὼν, αἶνον καὶ δόξαν τῷ Πατρὶ τῶν
ὂλων διά τοῦ ὀνόματος τοῦ Υίοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος
τοῦ ἁγίου ἀναπέμπει· καὶ εὐχαριστίαν (85) ὑπὲρ
τοῦ κατηξιῶσθαι τούτων (84) παρ’ αὐτοῦ ἐπὶ πολὺ
ποιεῖται· οὗ συντελέσαντος τάς εὐχάς κα)¹ τὴν εὐ-
χαριστίαν, πᾶς ό παρὼν λαὸς ἐπευφημεῖ λέγων,
Ἀμήν. Τὸ δὲ ἀμὴν τῇ Ἐὗραϊδι φωνῇ τὸ γένοιτο
σημαίνει. Εὐχαριστήσαντος δὲ τοῦ προεστῶτος, καὶ
ὲπευερημήσαντος παντὸς τοῦ λαοῦ , οἱ καλούμενοι
παρ’ ἡμῖν διάκονοι διδόασιν ἑκάστῳ τῶν παρόντων
μεταλαϐεῖν ἀπὸ τοῦ εὐχαριστηθέντος ἄρτου καὶ οίνου
καὶ ὕδατος, καὶ τοῖς οὐ παροῦσιν ἀποφέρουσι.
66. Καὶ ἡ τροφὴ αὕτη καλεῖται παρ’ ἡμῖν εὐχα-
ριστίαο ἧς οὐδενὶ ἀλλῳ μετασχεῖν ἐξόν ἐστιν fi τῷ
πιστεύοντι ἀληθῆ εἶναι τά δεδιδαγμένα ὑφ’ ἡμῶν,
καὶ λουσαμένῳ τὸ ὑπὲρ ἀφέσεως ἁμαρτιῶν ια). είς
θαγέννησιν λουτρὸν, καὶ οὕτως βιοῦντι ὠς ὁ Χριστὸς
παρέδωκεν. Οὐ γὰρ ὡς κοινὸν ἄρτον οὐδὲ κοινὸν
πόμα ταῦτα λαμϐάνομεν· ἀλλ’ ὃν τρόπον διά λόγου
Θεοῦ (85) σαρκοποιηθεὶς Ἰησοῦς Χριστὸς ό Σωτὴρ
ἡμῶν, καλ⁸ σάρκα καὶ αἷμα ὑπὲρ σωτηρίας ἡμῶν
ἔσχεν, οὕτως καὶ τὴν δι’ εὐχῆς λόγου τοῦ παρ’ αὐ-
τοῦ (86) εὐχαριστηθεῖσαν τροφὴν, ἐξ ἦς αἷμα καὶ
ΙίΙι. vui contra σείς.. p.899: Τοὺς μετ’ εὐχαριστίας
liti. vui contra ωιτη p.0w: ιους μετ ευ αριστιας
καὶ εὐχῆς, τῆς ἐπὶ τοῖς δοθεῖσι προσαγομένους. ἆρ-
τους ἐσθίομεν, σῶμα γενομένους διὰ τὴνεύχῆν
ἆγιόν τι, διαὶ ἁγιάζον τοὺς μετ’ ὑγιοῦς προθέσεως
αὐτῷ χρωμένους. Δι Panes cum gratiarum actione
et precatione ob data hac dona oblatos comedimus,
corpus quoddam ob_ precem eiTectos sanctum, et
sauciilieaiis eos quieo utuntur cum sano prepo-
situ. ι
bum Dei incarnatus Jesus, et n. 46 : Per virtutem
Verbi homo factus, illustrari pote5t eteXplicari ex
num. 55, ubi Spiritus seu Verbum dicitur in Virgi-
nem descendisse, eique ohumbrasse et praegnantem
virtute sua efl'ccisse.
(86) Δι’ εὐχῆς λόγουτοῦ παρ’ αὐτοῦ. Vox illa
λόγος nun Verbum hoc loco significat. sed ipsius
Christi verba, ut patet ex his qua: sequuntur. Refert
enim Justinus Christi verba ut explicet, cur Chri-
stiani alimoniam illam, in qua gratiae δι’ εὐχῆς
λόγου τοῦ παρ’ αὐτοῦ acta; sunt,Acerpus at sangui-
nem Christi esse credunt. Quemadmodum antea'ili—
cebat ιι. 15 : Λόγῳ εὐχῆς καὶ εὐχαριστίας, verbis
precem et gratiarum actionem continentibus; lln
hoc loco videtur eamdem adhibere verborum t’ttii-
structiouem , cum ait, δι’ εὐχῆς λόγου τοῦ παρ’
αυτου. , -
ἀς ποιησόμενοι ὑπέρ τε ἑαυτῶν καὶ τοῦ φωτισθέν-
ος, καὶ ἄλλων πανταχοῦ πάντων εὐτόνως, ὅπως κατ-
αξιωθῶμεν, τά ἀληθῆ μαθόντες, καὶ δι’ ἔργων ἀγα-
Θοὶ πολιτευταὶ, καὶ φύλακες τῶν ἐντεταλμένων εὐ-
ρεθῆναι, ὅπως τὴν αίώνιον σωτηρίαν σωθῶμεν. Ἀλσ
λήλους φιλήματι (82) ἀσπαζόμεθα παυσάμενοι τῶν
εὐχῶν ἔπειτα προσφέρεται τῷ προεστῶτι τῶν ἀδελ·
φῶν ἄρτος, καὶ ποτήριον ὓδατος καὶ κράματος·
καὶ οὗτος, λαϐὼν, αἶνον καὶ δόξαν τῷ Πατρὶ τῶν
ὂλων διά τοῦ ὀνόματος τοῦ Υίοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος
τοῦ ἁγίου ἀναπέμπει· καὶ εὐχαριστίαν (85) ὑπὲρ
τοῦ κατηξιῶσθαι τούτων (84) παρ’ αὐτοῦ ἐπὶ πολὺ
ποιεῖται· οὗ συντελέσαντος τάς εὐχάς κα)¹ τὴν εὐ-
χαριστίαν, πᾶς ό παρὼν λαὸς ἐπευφημεῖ λέγων,
Ἀμήν. Τὸ δὲ ἀμὴν τῇ Ἐὗραϊδι φωνῇ τὸ γένοιτο
σημαίνει. Εὐχαριστήσαντος δὲ τοῦ προεστῶτος, καὶ
ὲπευερημήσαντος παντὸς τοῦ λαοῦ , οἱ καλούμενοι
παρ’ ἡμῖν διάκονοι διδόασιν ἑκάστῳ τῶν παρόντων
μεταλαϐεῖν ἀπὸ τοῦ εὐχαριστηθέντος ἄρτου καὶ οίνου
καὶ ὕδατος, καὶ τοῖς οὐ παροῦσιν ἀποφέρουσι.
66. Καὶ ἡ τροφὴ αὕτη καλεῖται παρ’ ἡμῖν εὐχα-
ριστίαο ἧς οὐδενὶ ἀλλῳ μετασχεῖν ἐξόν ἐστιν fi τῷ
πιστεύοντι ἀληθῆ εἶναι τά δεδιδαγμένα ὑφ’ ἡμῶν,
καὶ λουσαμένῳ τὸ ὑπὲρ ἀφέσεως ἁμαρτιῶν ια). είς
θαγέννησιν λουτρὸν, καὶ οὕτως βιοῦντι ὠς ὁ Χριστὸς
παρέδωκεν. Οὐ γὰρ ὡς κοινὸν ἄρτον οὐδὲ κοινὸν
πόμα ταῦτα λαμϐάνομεν· ἀλλ’ ὃν τρόπον διά λόγου
Θεοῦ (85) σαρκοποιηθεὶς Ἰησοῦς Χριστὸς ό Σωτὴρ
ἡμῶν, καλ⁸ σάρκα καὶ αἷμα ὑπὲρ σωτηρίας ἡμῶν
ἔσχεν, οὕτως καὶ τὴν δι’ εὐχῆς λόγου τοῦ παρ’ αὐ-
τοῦ (86) εὐχαριστηθεῖσαν τροφὴν, ἐξ ἦς αἷμα καὶ
ΙίΙι. vui contra σείς.. p.899: Τοὺς μετ’ εὐχαριστίας
liti. vui contra ωιτη p.0w: ιους μετ ευ αριστιας
καὶ εὐχῆς, τῆς ἐπὶ τοῖς δοθεῖσι προσαγομένους. ἆρ-
τους ἐσθίομεν, σῶμα γενομένους διὰ τὴνεύχῆν
ἆγιόν τι, διαὶ ἁγιάζον τοὺς μετ’ ὑγιοῦς προθέσεως
αὐτῷ χρωμένους. Δι Panes cum gratiarum actione
et precatione ob data hac dona oblatos comedimus,
corpus quoddam ob_ precem eiTectos sanctum, et
sauciilieaiis eos quieo utuntur cum sano prepo-
situ. ι
bum Dei incarnatus Jesus, et n. 46 : Per virtutem
Verbi homo factus, illustrari pote5t eteXplicari ex
num. 55, ubi Spiritus seu Verbum dicitur in Virgi-
nem descendisse, eique ohumbrasse et praegnantem
virtute sua efl'ccisse.
(86) Δι’ εὐχῆς λόγουτοῦ παρ’ αὐτοῦ. Vox illa
λόγος nun Verbum hoc loco significat. sed ipsius
Christi verba, ut patet ex his qua: sequuntur. Refert
enim Justinus Christi verba ut explicet, cur Chri-
stiani alimoniam illam, in qua gratiae δι’ εὐχῆς
λόγου τοῦ παρ’ αὐτοῦ acta; sunt,Acerpus at sangui-
nem Christi esse credunt. Quemadmodum antea'ili—
cebat ιι. 15 : Λόγῳ εὐχῆς καὶ εὐχαριστίας, verbis
precem et gratiarum actionem continentibus; lln
hoc loco videtur eamdem adhibere verborum t’ttii-
structiouem , cum ait, δι’ εὐχῆς λόγου τοῦ παρ’
αυτου. , -