PG 76, col. 1073
πἰκόνα, οὐδὲν θυπεῖ καὶ τοῖς τῶν ζώων ἀλόγοις σύμ-
ρμορφον εἶναι λέγειν τὸν Θεόν. Ὁρῶμεν γὰρ, ὅτι καὶ
αὐτ ὰ ἐκ τῶν αὐτῶν ἡμῖν μορίων εἰσὶ, πόδας ἔχοντα,
κκαὶ ὀφθαλμοὺς, καὶ ῥῖνας, καὶ γλῶσσαν, καὶ τὰ
ἕτερα τῶν τοῦ σώματος μελῶν. Τοίνυν ἡ σὴ θεοσέ-
βεια παυέτω τοὺς τοιούτους, μᾶλλον δὲ καὶ ἐπιτι-
μάτω τοῖς τοιαῦτα φληναφεῖν εἰωθόσιν. Ἀκούω δὲ
ὅτι εἰς ἀγιασμὸν ἀπρακτεῖν φασιν τὴν μυστικὴν εὐ-
λογίαυ (5), εἰ ἀπομένοι λείψανον αὐτῆς εἰς ἐτέραν
oN. vTICANII NoT.
τῶς ἅπαντας ὑπʼ ἀλλήλων γνωρίζεσθαι. Οὐδὲ γὰρ
ἐπὶ τοσοῦτον ὁ ἡμέτερος νοῦς ὑγιὲς ἄρτι τὸ διακρι-
τικὸν κέκτηται, ὡς καὶ συσσήμων ἄνευ τὴν ἀπάντων
ἔχειν κατάληψιν Ὡστε εἰ τὸν αὐτὸν ἔνα εἶχον ἅπαντες
χαρακτῆρα, οὐχ ἡ τυχοῦσα ἂν τῷ βίῳ τούτῳ συν-
ἑπεσε σύγχυσις. Ταῖς οὐν ἀσθενείαις ἡμῶν ἡ θεία
ββοηθοῦσα Πρόνοια, τῇ τῶν στοιχείων συγκράσει γί-
νεσθαι συνεχώρησε καὶ αὐτὸ τὸ τῶν σωμάτων διά-
φορον. Ἐντεῦθεν συνετοὶ καὶ ἀσύνετοι, ἰσχυροὶ καὶ
ἀνίσχυροι, τολμηροὶ καὶ δειλοί· ἐντεῦθεν νοσώδεις
εἰσὶ καὶ μὴ τοιοῦτοι οἱ ἄνθρωποι, μακρόβιοι ἄλλοι,
καὶ ἕτεροι ταχυθάνατοι. Καὶ τοῦτό ἐστιν ὅπερ ὁ μέ-
γας Κύριλλος ἔλεγεν· Εἴασε δὲ μετὰ τὴν ἀπόπτωσιν
ἕκαστον ὁ Θεὸς τὴν ἑαυτῶν ζωην ἐκπληροῦν ὡς ἄν
ἔτυχε κράσεως. Τίνος δὲ ἕνεκεν συνεχώρησε ταῦτα
γενέσθαι κατʼ ἀρχὰς ὁ Θεός; Ὡς ὁμοῦ μὲν καὶ τῆς
ἀρχαίας ἐκείνης ἐπιμεμνῆσθαι διαγωγῆς. κάντεῦθεν
της ἀβουλίας ἑαυτοὺς ταλανίζειν· ὁμοῦ δὲ καὶ τάξει
τινὶ τὰ πάντα καὶ ῥυθμῷ διεξάγεσθαι, καὶ τούτους
μὲν ἄρχειν, ἐκείνους δὲ πάλιν ἄρχεσθαι, καὶ μὴ ἄλλον
ἄλλου διὰ τὴν ἰσότητα ἐπαίρεσθαι. Εἰ δὲ ταῦτα οὕ-
τως ἔχει, μὴ ἐπὶ πεεῖον τὴν θείαν περιεργάζου σq-
φίαν, ὅτι ἀνεξερεύνητος αὕτη· καὶ ἡ δοκοῦσα τοῖς
πολλοῖς ἀνισότης ἰσονομίαν ἐπὶ πᾶσι παραδόξως
χαρίζεται.
quæ multis videtur esse inæqualitas, summam in omnibus æquabilitatem concliat.
dictione, et mysteriorum Ghristi natura, exstat etiam Joannis onaræ epistola, tricesima secunda, quss
ita habet :
Οἴδαμεν οὖν, ἀγαπητὲ, ὅτι τῷ ἰδίῳ παρασυρόμε-
νοι λογισμῷ τινες, καὶ περὶ τῆς φύσεως τῶν ἀχράν-
των τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων οὐ μικρῶς ἀμφιβάλλουσι·
ποτὲ μὲν ἄφθαρτον ἀποκαλοῦντες, ὡς ἀθανάτου ζωῆς
παρεκτικὸν, ποτὲ δὲ φθαρτὴν εἶναι διισχυρίζονται,
ἐπειδὴ δαπανᾶται τοῖς ὀδοῦσιν ἡμῶν καὶ βιβρώσκε-
ται. Ταύτῃτοι καὶ πολλὰ μὲν ἐπιχειροῦσι λέγειν οἴ-
κοθεν, ἀσυλλόγιστα δὲ παίζειν, ὡς ἔοικεν, ἐν οὐ παι-
κτικοῖς, καὶ γελᾷν ἐν ἀγελάστοις, οὐκ ἀσφαλῶς προ-
αγόμενοι. Ἀλλὰ μὴ κατʼ ἐκείνων, ἀγαπητὲ, τὰ θεῖα
καὶ αὺ πολυπραγμόνει μυστήρια· μὴ, οἶα τεθαῤῥηκὼς
ἑαυτῷ ὑπὲρ τὰ ἐσκαμμένα πηδᾷν, εἴτε φθορᾶς ἀνω-
τέρα ἐστὶν ἡ ἀγία τοῦ Χριστοῦ μετάληψις, εἴτε καὶ
πρόσκαιρος αὐτὴ, περιεργαζόμενος. Τὰ γὰρ τοιαῦτα
σιωπῆς μᾶλλον ἢ ἐξετάσεως ὑπάρχουσιν ἄξια. Πλὴν
μὴ ἐπὶ τοσοῦτον ἀμφιβαλλέτω σου ὁ λογισμὸς, τῳ
μὲν αὐτῶν ὡς εὐσεβεῖ δῆθεν προσκείμενος· τὸ δὲ
πάλιν, ὡς ἀσεβὲς, μὴ παραδεχόμενος. Εὐρήσεις γὰρ
ἐπὶ τῆς κοινωνίας ταύτης ἀμφότερα, εἴ γε καθολικῶς
ἐξετάζεις τοῦ λόγου τὴν δύναμιν. Ὁ μὲν οὖν ἄρτος
τῆς προθέσεως, αὕτη ἐστὶν ἐκείνη ἡ τοῦ Χριστοῦ
σάρξ, ἡ σφαγισθεῖσα τέτε καὶ τῷ τάφῳ δοθεῖσα. Καὶ
δῆλον ἐξ ὲν αὐτὸς ἔλεγε τοῖς ἀποστόλοις ὁ Κύριος,
ἡνίκα τὰ τῆς καινῆς Διαθήκης ὑπετίθει μυστήρια.
Τούτων γὰρ μεταδιδοὺς αὐτοῖς, ἔλεγε· Λάδετε, gaά-
γετε, τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου τὸ ὑπέρ ὑμῶν
κἰώμενον εἰς ἀφεσιιν ἀμαρτιιων. Πρόσεχε οὐν· εἰ
μὴ φθαρτὴ ἐτύγχανεν ἡ τοῦ Κυρίου σὰρξ, οὐκ ἂν
ὐπέπεσε τῇ του θανάτου φθορᾷ. Τὸ γὰρ ἀφθαρτον
πάσης ἀνώτερον ὑπάρχει φθορᾶς. Οὕτω μὲν οὖν καὶ
ὁ τῆς προθέσεως ἄρτος φθορᾷ ὑποκείμενος, ἅτε σὰρξ
ρμορφον εἶναι λέγειν τὸν Θεόν. Ὁρῶμεν γὰρ, ὅτι καὶ
αὐτ ὰ ἐκ τῶν αὐτῶν ἡμῖν μορίων εἰσὶ, πόδας ἔχοντα,
κκαὶ ὀφθαλμοὺς, καὶ ῥῖνας, καὶ γλῶσσαν, καὶ τὰ
ἕτερα τῶν τοῦ σώματος μελῶν. Τοίνυν ἡ σὴ θεοσέ-
βεια παυέτω τοὺς τοιούτους, μᾶλλον δὲ καὶ ἐπιτι-
μάτω τοῖς τοιαῦτα φληναφεῖν εἰωθόσιν. Ἀκούω δὲ
ὅτι εἰς ἀγιασμὸν ἀπρακτεῖν φασιν τὴν μυστικὴν εὐ-
λογίαυ (5), εἰ ἀπομένοι λείψανον αὐτῆς εἰς ἐτέραν
oN. vTICANII NoT.
τῶς ἅπαντας ὑπʼ ἀλλήλων γνωρίζεσθαι. Οὐδὲ γὰρ
ἐπὶ τοσοῦτον ὁ ἡμέτερος νοῦς ὑγιὲς ἄρτι τὸ διακρι-
τικὸν κέκτηται, ὡς καὶ συσσήμων ἄνευ τὴν ἀπάντων
ἔχειν κατάληψιν Ὡστε εἰ τὸν αὐτὸν ἔνα εἶχον ἅπαντες
χαρακτῆρα, οὐχ ἡ τυχοῦσα ἂν τῷ βίῳ τούτῳ συν-
ἑπεσε σύγχυσις. Ταῖς οὐν ἀσθενείαις ἡμῶν ἡ θεία
ββοηθοῦσα Πρόνοια, τῇ τῶν στοιχείων συγκράσει γί-
νεσθαι συνεχώρησε καὶ αὐτὸ τὸ τῶν σωμάτων διά-
φορον. Ἐντεῦθεν συνετοὶ καὶ ἀσύνετοι, ἰσχυροὶ καὶ
ἀνίσχυροι, τολμηροὶ καὶ δειλοί· ἐντεῦθεν νοσώδεις
εἰσὶ καὶ μὴ τοιοῦτοι οἱ ἄνθρωποι, μακρόβιοι ἄλλοι,
καὶ ἕτεροι ταχυθάνατοι. Καὶ τοῦτό ἐστιν ὅπερ ὁ μέ-
γας Κύριλλος ἔλεγεν· Εἴασε δὲ μετὰ τὴν ἀπόπτωσιν
ἕκαστον ὁ Θεὸς τὴν ἑαυτῶν ζωην ἐκπληροῦν ὡς ἄν
ἔτυχε κράσεως. Τίνος δὲ ἕνεκεν συνεχώρησε ταῦτα
γενέσθαι κατʼ ἀρχὰς ὁ Θεός; Ὡς ὁμοῦ μὲν καὶ τῆς
ἀρχαίας ἐκείνης ἐπιμεμνῆσθαι διαγωγῆς. κάντεῦθεν
της ἀβουλίας ἑαυτοὺς ταλανίζειν· ὁμοῦ δὲ καὶ τάξει
τινὶ τὰ πάντα καὶ ῥυθμῷ διεξάγεσθαι, καὶ τούτους
μὲν ἄρχειν, ἐκείνους δὲ πάλιν ἄρχεσθαι, καὶ μὴ ἄλλον
ἄλλου διὰ τὴν ἰσότητα ἐπαίρεσθαι. Εἰ δὲ ταῦτα οὕ-
τως ἔχει, μὴ ἐπὶ πεεῖον τὴν θείαν περιεργάζου σq-
φίαν, ὅτι ἀνεξερεύνητος αὕτη· καὶ ἡ δοκοῦσα τοῖς
πολλοῖς ἀνισότης ἰσονομίαν ἐπὶ πᾶσι παραδόξως
χαρίζεται.
quæ multis videtur esse inæqualitas, summam in omnibus æquabilitatem concliat.
dictione, et mysteriorum Ghristi natura, exstat etiam Joannis onaræ epistola, tricesima secunda, quss
ita habet :
Οἴδαμεν οὖν, ἀγαπητὲ, ὅτι τῷ ἰδίῳ παρασυρόμε-
νοι λογισμῷ τινες, καὶ περὶ τῆς φύσεως τῶν ἀχράν-
των τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων οὐ μικρῶς ἀμφιβάλλουσι·
ποτὲ μὲν ἄφθαρτον ἀποκαλοῦντες, ὡς ἀθανάτου ζωῆς
παρεκτικὸν, ποτὲ δὲ φθαρτὴν εἶναι διισχυρίζονται,
ἐπειδὴ δαπανᾶται τοῖς ὀδοῦσιν ἡμῶν καὶ βιβρώσκε-
ται. Ταύτῃτοι καὶ πολλὰ μὲν ἐπιχειροῦσι λέγειν οἴ-
κοθεν, ἀσυλλόγιστα δὲ παίζειν, ὡς ἔοικεν, ἐν οὐ παι-
κτικοῖς, καὶ γελᾷν ἐν ἀγελάστοις, οὐκ ἀσφαλῶς προ-
αγόμενοι. Ἀλλὰ μὴ κατʼ ἐκείνων, ἀγαπητὲ, τὰ θεῖα
καὶ αὺ πολυπραγμόνει μυστήρια· μὴ, οἶα τεθαῤῥηκὼς
ἑαυτῷ ὑπὲρ τὰ ἐσκαμμένα πηδᾷν, εἴτε φθορᾶς ἀνω-
τέρα ἐστὶν ἡ ἀγία τοῦ Χριστοῦ μετάληψις, εἴτε καὶ
πρόσκαιρος αὐτὴ, περιεργαζόμενος. Τὰ γὰρ τοιαῦτα
σιωπῆς μᾶλλον ἢ ἐξετάσεως ὑπάρχουσιν ἄξια. Πλὴν
μὴ ἐπὶ τοσοῦτον ἀμφιβαλλέτω σου ὁ λογισμὸς, τῳ
μὲν αὐτῶν ὡς εὐσεβεῖ δῆθεν προσκείμενος· τὸ δὲ
πάλιν, ὡς ἀσεβὲς, μὴ παραδεχόμενος. Εὐρήσεις γὰρ
ἐπὶ τῆς κοινωνίας ταύτης ἀμφότερα, εἴ γε καθολικῶς
ἐξετάζεις τοῦ λόγου τὴν δύναμιν. Ὁ μὲν οὖν ἄρτος
τῆς προθέσεως, αὕτη ἐστὶν ἐκείνη ἡ τοῦ Χριστοῦ
σάρξ, ἡ σφαγισθεῖσα τέτε καὶ τῷ τάφῳ δοθεῖσα. Καὶ
δῆλον ἐξ ὲν αὐτὸς ἔλεγε τοῖς ἀποστόλοις ὁ Κύριος,
ἡνίκα τὰ τῆς καινῆς Διαθήκης ὑπετίθει μυστήρια.
Τούτων γὰρ μεταδιδοὺς αὐτοῖς, ἔλεγε· Λάδετε, gaά-
γετε, τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου τὸ ὑπέρ ὑμῶν
κἰώμενον εἰς ἀφεσιιν ἀμαρτιιων. Πρόσεχε οὐν· εἰ
μὴ φθαρτὴ ἐτύγχανεν ἡ τοῦ Κυρίου σὰρξ, οὐκ ἂν
ὐπέπεσε τῇ του θανάτου φθορᾷ. Τὸ γὰρ ἀφθαρτον
πάσης ἀνώτερον ὑπάρχει φθορᾶς. Οὕτω μὲν οὖν καὶ
ὁ τῆς προθέσεως ἄρτος φθορᾷ ὑποκείμενος, ἅτε σὰρξ