PL 142, col. 1331
De corpore et sanguine Christi contra Berengarium (Hugo Lingonensis), J. P. Mign
dulcedines temperando saporat, tantoque intentius,
quanto eam amplius novit profuturam; sic noster
Procurator, et providus conviva prandium suae carnis
coaptavit horrentibus, ut, prioris creaturae vultibus
reservatis, ex formae visione animosius caperetur.
Similiter cum tantum Deus esset in sua immortali
essentia providens humanum genus non posse
reparari, si non moreretur per carnem, qui mori per
divinitatem non poterat, occultavit se nostrae carnis
amictu, et per assumpta membra passus est sine
visione sermonis; quem, nemo licet viderit, ut reor,
non dicet defuisse.
Qua in re sicut haberet immortalem et invisibilem
per corpus disposuisse mori, sic ipsum ejus
corpus ingustabile per naturam, per formam, per
speciem manducabile contulit, ne abhorrendo
cruentum ipsa jejunitas condemnaret, quos liberatos
morte refectio sacrosancta satiaret. Quid enim tam
optabile devenit in habitum quam ipso pasci, ipso
refici pane, qui tanta virtute nos saginat, ut Christo
corporati [ al., concorporati] medullitus adipemur,
et homo interior spiritualiter pinguescat? Ad istum
capiendum, comedendum, nutrimur. Per istum
lactamur fide, pascimur specie [ forte spe]. Per
ipsum jam filii Dei sumus, sicut scriptum est: Filii
Dei sumus per gratiam, per fidem, per sacramentum,
per sanguinem Christi, per redemptionem
Salvatoris. Cibus immortalis, et sanctus, per quem
nos vegetemur [ al., vegetamur] et ille non minuitur.
Panis iste, sicut lux plurium oculos pascens,
et tamen tanta est quanta erat. Sacramentum fidelium,
quod soli agnoscunt fideles, tunc unicuique
vita est; si quod in sacramentum visibiliter sumitur
in ipsa veritate spiritualiter bibatur; aliter non
satiaretur mens; aliter non recrearetur anima,
sicut Augustinus dicit: « Omnino non satiaret me
Deus, nisi promitteret se ipsum Deum. » Ergo ubi
est ista promissio, Panis, inquit, quem ego dabo
caro mea est pro mundi vita? [(Joan. VI, 52.)]
Sed
dices panis hic, sed non Deus promittitur. Audi
iterum: Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo
descendi [(Ibid., 51)]
. Vivus est, et vivos facit. Nam
iterato sic habes: Si quis manducaverit ex hoc pane,
vivet in aeternum [(Ibid., 52)]
. Audisti quia vita est. Sed
quae vita? vita distinguibilis, discretibilis, distans.
Quare? quia perpes, quia aeterna, quia salubris, quia
corruptionis nescia, quia felicitatis plena. Per quod
aeterne, per quod salubriter, per quod sine corruptione,
per quod feliciter vivitur. Nonne hoc optabiliter
amandum, amando, colendo credendum est? In
his etiam a nostra differt. Activa enim nec perpes,
nec colenda; exterminabilis est enim, sicut Augustinus
dicit: Vita, inquit, ista vapor est ad modicum
apparens, deinceps exterminabitur; et alibi: Vita
hominis, et si longa, quasi gutta una ad universum
mare. Item ipse, ipsi dies non stant, tu quare cum
illis vis stare? quid tibi ulterius si contra, si aliter,
si secus, si ex adverso credideris? Nunquid enim
vera non sunt, quae a veritate procedunt; aut ipsa
quanto eam amplius novit profuturam; sic noster
Procurator, et providus conviva prandium suae carnis
coaptavit horrentibus, ut, prioris creaturae vultibus
reservatis, ex formae visione animosius caperetur.
Similiter cum tantum Deus esset in sua immortali
essentia providens humanum genus non posse
reparari, si non moreretur per carnem, qui mori per
divinitatem non poterat, occultavit se nostrae carnis
amictu, et per assumpta membra passus est sine
visione sermonis; quem, nemo licet viderit, ut reor,
non dicet defuisse.
Qua in re sicut haberet immortalem et invisibilem
per corpus disposuisse mori, sic ipsum ejus
corpus ingustabile per naturam, per formam, per
speciem manducabile contulit, ne abhorrendo
cruentum ipsa jejunitas condemnaret, quos liberatos
morte refectio sacrosancta satiaret. Quid enim tam
optabile devenit in habitum quam ipso pasci, ipso
refici pane, qui tanta virtute nos saginat, ut Christo
corporati [ al., concorporati] medullitus adipemur,
et homo interior spiritualiter pinguescat? Ad istum
capiendum, comedendum, nutrimur. Per istum
lactamur fide, pascimur specie [ forte spe]. Per
ipsum jam filii Dei sumus, sicut scriptum est: Filii
Dei sumus per gratiam, per fidem, per sacramentum,
per sanguinem Christi, per redemptionem
Salvatoris. Cibus immortalis, et sanctus, per quem
nos vegetemur [ al., vegetamur] et ille non minuitur.
Panis iste, sicut lux plurium oculos pascens,
et tamen tanta est quanta erat. Sacramentum fidelium,
quod soli agnoscunt fideles, tunc unicuique
vita est; si quod in sacramentum visibiliter sumitur
in ipsa veritate spiritualiter bibatur; aliter non
satiaretur mens; aliter non recrearetur anima,
sicut Augustinus dicit: « Omnino non satiaret me
Deus, nisi promitteret se ipsum Deum. » Ergo ubi
est ista promissio, Panis, inquit, quem ego dabo
caro mea est pro mundi vita? [(Joan. VI, 52.)]
Sed
dices panis hic, sed non Deus promittitur. Audi
iterum: Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo
descendi [(Ibid., 51)]
. Vivus est, et vivos facit. Nam
iterato sic habes: Si quis manducaverit ex hoc pane,
vivet in aeternum [(Ibid., 52)]
. Audisti quia vita est. Sed
quae vita? vita distinguibilis, discretibilis, distans.
Quare? quia perpes, quia aeterna, quia salubris, quia
corruptionis nescia, quia felicitatis plena. Per quod
aeterne, per quod salubriter, per quod sine corruptione,
per quod feliciter vivitur. Nonne hoc optabiliter
amandum, amando, colendo credendum est? In
his etiam a nostra differt. Activa enim nec perpes,
nec colenda; exterminabilis est enim, sicut Augustinus
dicit: Vita, inquit, ista vapor est ad modicum
apparens, deinceps exterminabitur; et alibi: Vita
hominis, et si longa, quasi gutta una ad universum
mare. Item ipse, ipsi dies non stant, tu quare cum
illis vis stare? quid tibi ulterius si contra, si aliter,
si secus, si ex adverso credideris? Nunquid enim
vera non sunt, quae a veritate procedunt; aut ipsa