PL 143, col. 407
De utilitatibus astrolabii (Hermannus Contractus), J. P. Migne
horae terminum facio, verbi gratia: in Capricorni
initio in fine sextae horae ascendit sol gradus 18;
quantum ergo spatii in saepe dicta linea a corausto
usque ad finem decimi octavi gradus continetur,
tantumdem in linea qua Capricornus orditur, usque
ad sextae horae terminum constituo et ita in singulorum
initiis signorum et mensium uniuscujusque
horae certum terminum inveniens punctis designo;
sicque in cujusque horae fine a punctis ad puncta
obliquas lineas, ut videlicet incrementa et detrimenta
dierum postulant, decedendo totius horologii hujus
mensuram consummabo. Quae ut manifestius appareant,
ipsam circuli quadraturam in 90 praedicto
modo divisam, et perpendicularem lineam vice
horologii hujus pendentem, et 66 gradibus, ut dixi,
insignitam hic depingamus; ubi secundum ipsorum
spatia et numerum graduum in superiori formula
praescriptum horarum intervalla per singula signa
et menses metiri valeamus.
[( Ita figura exhibetur in cod. )]
Hoc modo mensuratum horologii hujus instrumentum,
verso ad instantis mensis et signi lineam
sciothero, ad solis radium suspende, et quamcunque
horam summitas gnomonicae tetigerit umbrae,
ipsam non dubites adesse.
In hoc etiam horologio si duodecim praetaxatis
signorum et mensium intervallis tertium decimum
velis adjicere, ipsumque mensura, qua dicam,
distinguere, cujuslibet erecti corporis in plano
stantis altitudinem per umbram ipsius facile poteris
investigare. Cum enim cujusvis in planitie
erecti corporis umbra triangulum orthogonium
effingat, cumque nihilominus in hoc instrumento
triangulam umbram sciotherus ad umbram a se
factam habuerit, eamdem sine dubio inumbrata
planities obtinebit ad corpus quodlibet quod umbram
jacit. Ideo in tertio decimo, quod dixi,
intervallo certas sciotheri partes, utpote 8 7 6 5
4 3, dimidiam bissem, ejus dodrantem, dextantemque
totam ejus longitudinem, et quemvis super
particularem ipsius duplum, quoque octuplum ipsius,
initio in fine sextae horae ascendit sol gradus 18;
quantum ergo spatii in saepe dicta linea a corausto
usque ad finem decimi octavi gradus continetur,
tantumdem in linea qua Capricornus orditur, usque
ad sextae horae terminum constituo et ita in singulorum
initiis signorum et mensium uniuscujusque
horae certum terminum inveniens punctis designo;
sicque in cujusque horae fine a punctis ad puncta
obliquas lineas, ut videlicet incrementa et detrimenta
dierum postulant, decedendo totius horologii hujus
mensuram consummabo. Quae ut manifestius appareant,
ipsam circuli quadraturam in 90 praedicto
modo divisam, et perpendicularem lineam vice
horologii hujus pendentem, et 66 gradibus, ut dixi,
insignitam hic depingamus; ubi secundum ipsorum
spatia et numerum graduum in superiori formula
praescriptum horarum intervalla per singula signa
et menses metiri valeamus.
[( Ita figura exhibetur in cod. )]
Hoc modo mensuratum horologii hujus instrumentum,
verso ad instantis mensis et signi lineam
sciothero, ad solis radium suspende, et quamcunque
horam summitas gnomonicae tetigerit umbrae,
ipsam non dubites adesse.
In hoc etiam horologio si duodecim praetaxatis
signorum et mensium intervallis tertium decimum
velis adjicere, ipsumque mensura, qua dicam,
distinguere, cujuslibet erecti corporis in plano
stantis altitudinem per umbram ipsius facile poteris
investigare. Cum enim cujusvis in planitie
erecti corporis umbra triangulum orthogonium
effingat, cumque nihilominus in hoc instrumento
triangulam umbram sciotherus ad umbram a se
factam habuerit, eamdem sine dubio inumbrata
planities obtinebit ad corpus quodlibet quod umbram
jacit. Ideo in tertio decimo, quod dixi,
intervallo certas sciotheri partes, utpote 8 7 6 5
4 3, dimidiam bissem, ejus dodrantem, dextantemque
totam ejus longitudinem, et quemvis super
particularem ipsius duplum, quoque octuplum ipsius,