PL 143, col. 447
Carmen de conflictu ovis et lini (Hermannus Contractus), J. P. Migne
Nam labor humanus, sollers, ad lucra paratus,
Pro quo sic sudat non nihil esse putat;
Mille modis tritum transfertur in horrea granum,
Cum per pressuras exuerit paleas.
Non cellas subeunt, non reges antea pascunt
Quam careant acinis libera vina suis.
Tunsio crebra parat quod templa suus lapis ornat;
Sic capiunt formas ligna dolata suas.
Vis, pressura, cruces, tormenta, pericula, mortes
Praemia promeritas purificant animas.
Subsidium lini quaerit respublica mundi;
Publica causa petit, publica cura colit.
In commune rogant ac in commune laborant;
Unusquisque suis me parat officiis.
Unica res linum quam Conditor utile donum
Rebus mundanis post elementa dedit!
Sed quia me sub aquis solvi putredine dicis,
In te verte tuos, ut taceas, oculos.
A turpi turpis abstracta cadavere pellis
In tectum trahitur sole cremata diu
Et simul in cocto nigrescit tota veneno;
Indurata subit balnea digna sibi.
Balnea sic farris et aquae confectio putris;
Vilior in vili vase putrescis ibi.
Hic qui te mersit, quoties te fuste movebit,
Nares distorquet et caput hinc removet.
Tantus enim sese foetor protendit ubique
Ut fugiant ipsi saepe domum domini!
Caetera quo sileam, nam plurima caetera restant,
Ulterius noli multiplicare loqui.
OVIS.
Quum te magnifices, quum de te grandia jactes,
Si taceam, reputor forsitan inferior.
Sufficiunt hominum vitae duo maxima rerum:
Frigora vestis agens, esca famem removens;
Humanis rebus non est spes altera prorsus:
Hoc munus geminum tolle vel alter utrum.
Utraque mittit ovis, propellens frigora lanis,
Eliciens [ l. que] cibos ubere nectareos.
Perfundit totas grata dulcedine venas
Ille recens haustus, dum liquor est calidus;
Cum friget, tritam si vis miscere polentam,
Mirans jurabis nectar adesse Jovis.
In solidum vertes hoc, si medicamine tanges,
Estque per hoc ipsum dulce quod est acidum;
Idque super lignum per densa coagula pressum,
A forma teretem suscipit effigiem.
Si tenerum comedas, non deerit plena voluptas;
Si servare voles, tempora multa potes.
Est ubi non modico datus indivisus oeno
Solo jure suos coctus alit dominos.
Est gens quae mixto facit hinc sibi fercula lardo;
Vescitur et crudis crudior ipsa cibis.
Mille meas vires perpendens Flandria sollers,
Mille modis rerum lac facit ire meum;
Haec et in oblongum formans lac pingue butyrum
Non escam tantum, sed facit antidotum,
Lactis et emerito replens sua dolia succo,
Restans fiscellis jus adhibet pateris;
Pro quo sic sudat non nihil esse putat;
Mille modis tritum transfertur in horrea granum,
Cum per pressuras exuerit paleas.
Non cellas subeunt, non reges antea pascunt
Quam careant acinis libera vina suis.
Tunsio crebra parat quod templa suus lapis ornat;
Sic capiunt formas ligna dolata suas.
Vis, pressura, cruces, tormenta, pericula, mortes
Praemia promeritas purificant animas.
Subsidium lini quaerit respublica mundi;
Publica causa petit, publica cura colit.
In commune rogant ac in commune laborant;
Unusquisque suis me parat officiis.
Unica res linum quam Conditor utile donum
Rebus mundanis post elementa dedit!
Sed quia me sub aquis solvi putredine dicis,
In te verte tuos, ut taceas, oculos.
A turpi turpis abstracta cadavere pellis
In tectum trahitur sole cremata diu
Et simul in cocto nigrescit tota veneno;
Indurata subit balnea digna sibi.
Balnea sic farris et aquae confectio putris;
Vilior in vili vase putrescis ibi.
Hic qui te mersit, quoties te fuste movebit,
Nares distorquet et caput hinc removet.
Tantus enim sese foetor protendit ubique
Ut fugiant ipsi saepe domum domini!
Caetera quo sileam, nam plurima caetera restant,
Ulterius noli multiplicare loqui.
OVIS.
Quum te magnifices, quum de te grandia jactes,
Si taceam, reputor forsitan inferior.
Sufficiunt hominum vitae duo maxima rerum:
Frigora vestis agens, esca famem removens;
Humanis rebus non est spes altera prorsus:
Hoc munus geminum tolle vel alter utrum.
Utraque mittit ovis, propellens frigora lanis,
Eliciens [ l. que] cibos ubere nectareos.
Perfundit totas grata dulcedine venas
Ille recens haustus, dum liquor est calidus;
Cum friget, tritam si vis miscere polentam,
Mirans jurabis nectar adesse Jovis.
In solidum vertes hoc, si medicamine tanges,
Estque per hoc ipsum dulce quod est acidum;
Idque super lignum per densa coagula pressum,
A forma teretem suscipit effigiem.
Si tenerum comedas, non deerit plena voluptas;
Si servare voles, tempora multa potes.
Est ubi non modico datus indivisus oeno
Solo jure suos coctus alit dominos.
Est gens quae mixto facit hinc sibi fercula lardo;
Vescitur et crudis crudior ipsa cibis.
Mille meas vires perpendens Flandria sollers,
Mille modis rerum lac facit ire meum;
Haec et in oblongum formans lac pingue butyrum
Non escam tantum, sed facit antidotum,
Lactis et emerito replens sua dolia succo,
Restans fiscellis jus adhibet pateris;