PL 158, col. 494
Dialogus de libero arbitrio (Anselmus Cantuariensis), J. P. Migne
negligentiam servandi habitam. Quapropter restat
libertatem arbitrii datam esse rationali naturae
ad servandam acceptam rectitudinem voluntatis.
MAG. Bene ad interrogata respondisti. Sed adhuc
opus est ut consideremus propter quid illam rectitudinem
servare debeat rationalis natura: An
propter ipsam rectitudinem an propter aliud?
DISC. Si non illa libertas data esset illi naturae, ut
voluntatis rectitudinem propter ipsam servaret rectitudinem,
non valeret ad justitiam; quoniam constat
justitiam esse rectitudinem voluntatis propter se
servatam: sed ad justitiam prodesse arbitrii libertatem
credimus. Quare indubitanter asserendum est
rationalem naturam non eam accepisse, nisi ad servandam
rectitudinem voluntatis propter ipsam rectitudinem.
MAG. Ergo quoniam omnis libertas est
potestas; illa libertas arbitrii est potestas servandi
rectitudinem voluntatis propter ipsam rectitudinem.
DISC. Non potest aliud esse. MAG. Jam itaque clarum
est liberum arbitrium non esse aliud, quam arbitrium
potens servare rectitudinem voluntatis propter
ipsam rectitudinem. DISC. Clarum utique
est. Sed quandiu ipsam rectitudinem habuit, servare
potuit quod habuit. Postquam autem illam deseruit,
quomodo potest servare quod non habet? Absente
ergo rectitudine, quae servari possit, non
est liberum arbitrium, quod eam servare valeat:
non enim servare valet quod non habet. MAG. Etiamsi
absit rectitudo voluntatis, non tamen ra ionalis natura
minus habet quod suum est. Nullam namque
potestatem habemus, ut puto, quae sola sufficiat, sibi
ad actum: et tamen, cum ea desunt sine quibus ad
actum minime perducuntur nostrae potestates, non
minus eas, quantum in nobis est, habere dicimur.
Sicut nullum instrumentum solum sibi sufficit ad
operandum; tamen, cum desunt illa sine quibus
instrumento uti nequimus, instrumentum nos cujuslibet
operis habere sine falsitate fatemur. Quod ut
in multis animadvertas, in uno tibi monstrabo. Nullus
visum habens dicitur nullatenus posse videre
montem. DISC. Qui montem videre non potest, profecto
nullum habet visum. MAG. Habet ergo potestatem
et instrumentum videndi montem, qui visum
habet: et tamen si mons abest, et dicis ei, Vide montem,
respondet tibi: Non possum, quia abest; si
adesset, possem videre. Item: Si non adesset, et
libertatem arbitrii datam esse rationali naturae
ad servandam acceptam rectitudinem voluntatis.
MAG. Bene ad interrogata respondisti. Sed adhuc
opus est ut consideremus propter quid illam rectitudinem
servare debeat rationalis natura: An
propter ipsam rectitudinem an propter aliud?
DISC. Si non illa libertas data esset illi naturae, ut
voluntatis rectitudinem propter ipsam servaret rectitudinem,
non valeret ad justitiam; quoniam constat
justitiam esse rectitudinem voluntatis propter se
servatam: sed ad justitiam prodesse arbitrii libertatem
credimus. Quare indubitanter asserendum est
rationalem naturam non eam accepisse, nisi ad servandam
rectitudinem voluntatis propter ipsam rectitudinem.
MAG. Ergo quoniam omnis libertas est
potestas; illa libertas arbitrii est potestas servandi
rectitudinem voluntatis propter ipsam rectitudinem.
DISC. Non potest aliud esse. MAG. Jam itaque clarum
est liberum arbitrium non esse aliud, quam arbitrium
potens servare rectitudinem voluntatis propter
ipsam rectitudinem. DISC. Clarum utique
est. Sed quandiu ipsam rectitudinem habuit, servare
potuit quod habuit. Postquam autem illam deseruit,
quomodo potest servare quod non habet? Absente
ergo rectitudine, quae servari possit, non
est liberum arbitrium, quod eam servare valeat:
non enim servare valet quod non habet. MAG. Etiamsi
absit rectitudo voluntatis, non tamen ra ionalis natura
minus habet quod suum est. Nullam namque
potestatem habemus, ut puto, quae sola sufficiat, sibi
ad actum: et tamen, cum ea desunt sine quibus ad
actum minime perducuntur nostrae potestates, non
minus eas, quantum in nobis est, habere dicimur.
Sicut nullum instrumentum solum sibi sufficit ad
operandum; tamen, cum desunt illa sine quibus
instrumento uti nequimus, instrumentum nos cujuslibet
operis habere sine falsitate fatemur. Quod ut
in multis animadvertas, in uno tibi monstrabo. Nullus
visum habens dicitur nullatenus posse videre
montem. DISC. Qui montem videre non potest, profecto
nullum habet visum. MAG. Habet ergo potestatem
et instrumentum videndi montem, qui visum
habet: et tamen si mons abest, et dicis ei, Vide montem,
respondet tibi: Non possum, quia abest; si
adesset, possem videre. Item: Si non adesset, et