PL 158, col. 493
Dialogus de libero arbitrio (Anselmus Cantuariensis), J. P. Migne
arbitrii libertatem habebant ante
peccatum quando certum est eos liberum
arbitrium habuisse. DISC. Hoc exspecto. MAG. Ad
quid tibi videntur illam habuisse libertatem arbitrii?
An ad assequendum quod vellent; an ad volendum
quod deberent, et quod illis velle expediret? DISC.
Ad volendum quod deberent, et quod expediret
velle. MAG. Ergo ad rectitudinem voluntatis habuerunt
libertatem arbitrii: quandiu namque voluerunt
quod debuerunt rectitudinem habuerunt
voluntatis. DISC. Ita est. MAG. Dubium est adhuc,
cum dicitur quia libertatem habuerunt ad rectitudinem
voluntatis, si non addatur aliquid.
Quaero igitur quomodo habebant illam libertatem
ad rectitudinem voluntatis: an ad capiendum eam
sine datore, cum illam nondum haberent; an ad
accipiendum nondum habitam, si daretur ut haberent;
an ad deserendum quam acceperant, et per re
resumendum desertam; an ad semper servandum
acceptam? DISC. Ad capiendum rectitudinem sine
datore non puto illos habuisse libertatem; quoniam
nihil habere potuerunt quod non acceperunt. Ad
accipiendum vero a datore, quam nondum habebant,
ut eam haberent, non est dicendum eos habuisse
libertatem; quia non est credendum eos factos
sine recta voluntate, quamvis non negandum
sit eos habuisse libertatem recipiendi eamdem rectitudinem,
si eam desererent, et ab ipso primo datore
illis redderetur: quod in hominibus saepe videmus,
qui de injustitia ad justitiam superna gratia
reducuntur. MAG. Verum est quod dicis eos
posse recipere perditam rectitudinem, si reddatur:
sed nos illam libertatem, quam habuerunt antequam
peccarent, quaerimus, cum sine dubio liberum habebant
arbitrium non illam, qua nullus indigeret,
si nunquam veritatem deseruisset? DISC.
Prosequar itaque, et respondebo ad ea quae restant
de his quae interrogasti. Ad deserendum autem eamdem
rectitudinem, eos libertatem habuisse non est
verum; quia deserere voluntatis rectitudinem est
peccare, et potestatem peccandi, nec libertatem, nec
partem esse libertatis supra monstrasti [(cap. 1)] . Ad
resumendum vero per se desertam rectitudinem libertatem
non acceperunt: cum ad hoc rectitudo
illa data sit, ut nunquam desereretur. Ipsa
namque potestas resumendi desertam, generaret
peccatum quando certum est eos liberum
arbitrium habuisse. DISC. Hoc exspecto. MAG. Ad
quid tibi videntur illam habuisse libertatem arbitrii?
An ad assequendum quod vellent; an ad volendum
quod deberent, et quod illis velle expediret? DISC.
Ad volendum quod deberent, et quod expediret
velle. MAG. Ergo ad rectitudinem voluntatis habuerunt
libertatem arbitrii: quandiu namque voluerunt
quod debuerunt rectitudinem habuerunt
voluntatis. DISC. Ita est. MAG. Dubium est adhuc,
cum dicitur quia libertatem habuerunt ad rectitudinem
voluntatis, si non addatur aliquid.
Quaero igitur quomodo habebant illam libertatem
ad rectitudinem voluntatis: an ad capiendum eam
sine datore, cum illam nondum haberent; an ad
accipiendum nondum habitam, si daretur ut haberent;
an ad deserendum quam acceperant, et per re
resumendum desertam; an ad semper servandum
acceptam? DISC. Ad capiendum rectitudinem sine
datore non puto illos habuisse libertatem; quoniam
nihil habere potuerunt quod non acceperunt. Ad
accipiendum vero a datore, quam nondum habebant,
ut eam haberent, non est dicendum eos habuisse
libertatem; quia non est credendum eos factos
sine recta voluntate, quamvis non negandum
sit eos habuisse libertatem recipiendi eamdem rectitudinem,
si eam desererent, et ab ipso primo datore
illis redderetur: quod in hominibus saepe videmus,
qui de injustitia ad justitiam superna gratia
reducuntur. MAG. Verum est quod dicis eos
posse recipere perditam rectitudinem, si reddatur:
sed nos illam libertatem, quam habuerunt antequam
peccarent, quaerimus, cum sine dubio liberum habebant
arbitrium non illam, qua nullus indigeret,
si nunquam veritatem deseruisset? DISC.
Prosequar itaque, et respondebo ad ea quae restant
de his quae interrogasti. Ad deserendum autem eamdem
rectitudinem, eos libertatem habuisse non est
verum; quia deserere voluntatis rectitudinem est
peccare, et potestatem peccandi, nec libertatem, nec
partem esse libertatis supra monstrasti [(cap. 1)] . Ad
resumendum vero per se desertam rectitudinem libertatem
non acceperunt: cum ad hoc rectitudo
illa data sit, ut nunquam desereretur. Ipsa
namque potestas resumendi desertam, generaret