PL 185, col. 493
Vita II (Alanus Antissiodorensis), J. P. Migne
exigens reverentiam, solo visu laetificans et aedificans
intuentes. De risu frequenter auditum est ex
ore illius, dum cachinnos religiosorum hominum
miraretur, non meminisse se a primis annis suae
conversionis aliquando sic risisse, ut non potius
ad ridendum, quam ad reprimendum sibi vim facere
oporteret. De otiositate verborum vel nugis cautus
erat artificiose observare, quod ad papam Eugenium
scribens, de sui cordis plenitudine eructavit. « Nugae
si incidant interdum, inquit, ferendae fortassis, referendae
nunquam. Prorumpendum sane in serium
quid, quod non modo utiliter, sed et libenter audiant,
et supersedeant otiosis: interveniendum caute
et prudenter nugacitati. » Tanto studio fugisse
nugas, quanto odio persecutus sit detractiones,
facile potest adverti.
42.
Quam vero invitus, et non ex cordis amaritudine
verbum proferret amarum, ex eo maxime
animadvertebatur, quod perfacile ejusmodi impetum
cohibebat. Siquidem mirabatur quorumdam improbitatem
et duritiam hominum, quos aliquando forte
turbatos excusationem quamlibet rationabilem, satisfactionem
quamlibet humilem admittere gravat,
quod ipsa suae turbationis passio sic eos delectet,
ut oderint omne remedium, et omnimodis satagant,
ne semel orta commotio sedari valeat et sanari.
Increpatione rarius utebatur, monitis potius et
obsecrationibus agens. Et quidem in libertate spiritus
excellenter enituit, cum humilitate et mansuetudine
tamen; ut quodam modo videretur et vereri
neminem, et omnem hominem revereri. Quam vero
placabilem et persuasibilem, quamque eruditam
linguam dederit ei Deus, ut sciret quem et quando
deberet proferre sermonem; quibus videlicet consolatio
vel obsecratio, quibus exhortatio congrueret:
nosse poterunt aliquatenus qui ipsius legerint
scripta, etsi longe minus ab eis qui verba ejus
saepius audierunt. Vocem in invalido corpore validam
satis intelligibilemque ei contulerat, qui in
opus praedicationis segregaverat illum ex utero
matris suae. Sermo ei, quoties opportuna inveniebatur
occasio, ad quascumque personas de aedificatione
animarum, prout tamen singulorum intelligentiam,
mores et studia noverat, quibusque congruens
auditoribus erat. Sic rusticanis plebibus
loquebatur, ac si semper in rure nutritus: sic caeteris
quibusque generibus hominum, velut si omnem
vestigandis eorum operibus operam impendisset.
Litteratus apud eruditos, apud simplices simplex,
apud spirituales viros perfectionis et sapientiae
affluens documentis, omnibus se coaptabat, omnes
cupiens lucrifacere Christo. Inde erat quod Germanicis
etiam populis loquens, miro audiebatur
affectu; et ex sermone ejus, quem intelligere, utpote
alterius linguae homines, non valebant, magis
quam expertissimi cujuslibet post eum loquentis
interpretis intellecta locutione aedificari illorum devotio
videbatur, et verborum ejus magis sentire
virtutem. Cujus rei certa probatio tunsio pectorum
intuentes. De risu frequenter auditum est ex
ore illius, dum cachinnos religiosorum hominum
miraretur, non meminisse se a primis annis suae
conversionis aliquando sic risisse, ut non potius
ad ridendum, quam ad reprimendum sibi vim facere
oporteret. De otiositate verborum vel nugis cautus
erat artificiose observare, quod ad papam Eugenium
scribens, de sui cordis plenitudine eructavit. « Nugae
si incidant interdum, inquit, ferendae fortassis, referendae
nunquam. Prorumpendum sane in serium
quid, quod non modo utiliter, sed et libenter audiant,
et supersedeant otiosis: interveniendum caute
et prudenter nugacitati. » Tanto studio fugisse
nugas, quanto odio persecutus sit detractiones,
facile potest adverti.
42.
Quam vero invitus, et non ex cordis amaritudine
verbum proferret amarum, ex eo maxime
animadvertebatur, quod perfacile ejusmodi impetum
cohibebat. Siquidem mirabatur quorumdam improbitatem
et duritiam hominum, quos aliquando forte
turbatos excusationem quamlibet rationabilem, satisfactionem
quamlibet humilem admittere gravat,
quod ipsa suae turbationis passio sic eos delectet,
ut oderint omne remedium, et omnimodis satagant,
ne semel orta commotio sedari valeat et sanari.
Increpatione rarius utebatur, monitis potius et
obsecrationibus agens. Et quidem in libertate spiritus
excellenter enituit, cum humilitate et mansuetudine
tamen; ut quodam modo videretur et vereri
neminem, et omnem hominem revereri. Quam vero
placabilem et persuasibilem, quamque eruditam
linguam dederit ei Deus, ut sciret quem et quando
deberet proferre sermonem; quibus videlicet consolatio
vel obsecratio, quibus exhortatio congrueret:
nosse poterunt aliquatenus qui ipsius legerint
scripta, etsi longe minus ab eis qui verba ejus
saepius audierunt. Vocem in invalido corpore validam
satis intelligibilemque ei contulerat, qui in
opus praedicationis segregaverat illum ex utero
matris suae. Sermo ei, quoties opportuna inveniebatur
occasio, ad quascumque personas de aedificatione
animarum, prout tamen singulorum intelligentiam,
mores et studia noverat, quibusque congruens
auditoribus erat. Sic rusticanis plebibus
loquebatur, ac si semper in rure nutritus: sic caeteris
quibusque generibus hominum, velut si omnem
vestigandis eorum operibus operam impendisset.
Litteratus apud eruditos, apud simplices simplex,
apud spirituales viros perfectionis et sapientiae
affluens documentis, omnibus se coaptabat, omnes
cupiens lucrifacere Christo. Inde erat quod Germanicis
etiam populis loquens, miro audiebatur
affectu; et ex sermone ejus, quem intelligere, utpote
alterius linguae homines, non valebant, magis
quam expertissimi cujuslibet post eum loquentis
interpretis intellecta locutione aedificari illorum devotio
videbatur, et verborum ejus magis sentire
virtutem. Cujus rei certa probatio tunsio pectorum