PL 196, col. 1097
De exterminatione mali et promotione boni (Richardus S. Victoris), J. P. Migne
adhuc praemeditarer, dum adhuc per meditationem
quaererem quid facere debuissem, et necdum plene
potuissem invenire, misit manum suam et succidit
me. Nondum, inquit, aliquid texeram, necdum bonum
agere inchoaveram, non licuit mihi ordinatae
vitae telam incipere; quia, cum adhuc ordirer, succidit
me. Fateor quidem, jam bona facere proposueram,
jam quomodo fieri possent disponebam, et jam
telam meam ex magna parte orditus eram; sed, dum
adhuc ordirer, succidit me, et non potui propositi
mei telam, non dicam pertexere, sed nec inchoare.
Quantus, quaeso, vir iste fuit qui de se tam humiliter
sentit, qui sibi nec boni saltem primordia arrogat,
cum adhuc ordiri se credat? Nonne ille tibi
adhuc ordiri videtur telam quam cum multis texerat,
qui diligenter quaesivit ut inveniret, et videret quid
esset utile filiis hominum, quo facto opus est sub
sole, numero dierum vitae suae? Nonne et sibi ipsi
videtur adhuc ordiri, non texere, qui diu studuerat
cognoscere rationem quam adhuc quaerit anima
sua, nec potuit invenire? Ecce hoc inveni, dixit
Ecclesiastes, unum et alterum, ut invenirem rationem
quam adhuc quaerit anima mea, et non invenit [(Eccle. VII)]
.
Quid boni, quid, quaeso, magni, homo
iste crederet se fecisse qui fatetur se quaesisse, nec
tamen invenisse, quo facto opus esse sub sole numero
dierum vitae suae? Constat quia intelligentiae
suae arcam ante faciem suam praemiserat, qui quo
per desiderium, vel actum sequi deberet quaerebat.
Sed reputat, ut arbitror, desideriorum suorum turbam
quasi otio jam stare, qui rationem quam quaerebat
fatetur se nondum invenisse. An adhuc audire
desideras apertius hominem vix sibi boni exordia
ascribentem, et quasi duobus millibus cubitis
tunc post arcam legentem? Audi ergo quid dicat: Et dixi: Nunc coepi; haec mutatio dexterae Excelsi [(Psal. LXXVI)]
.
Vix eadem aliquando, inquit, coepi,
quod qui incoepisse me credidi, vix sero coepi fieri
bonus de malo, justus de injusto. Qualem me inveni,
talem me esse pronuntiavi, nec puduit imperfectionem
meam confiteri; sed dixi: Nunc coepi; haec mutatio
dexterae Excelsi. Non dicit quondam, vel extunc,
sed nunc. Nec negat se modo coepisse, ne putes
eum plus quam duobus millibus cubitis post arcam
remansisse. Vix cum quaedam boni exordia
tandem apprehendisse se memorat, ut juxta divinae
institutionis modum arcam suam se subsequi ostendat.
Sed, ne quis eum vel hoc ipsum boni exordium
sibi ascribere credat, audiat quid huic sententiae
adnectat haec mutatio dexterae Excelsi. Non sibi
sufficere potuit ut diceret haec mutatio Dei, nisi
diceret haec mutatio dexterae Excelsi. Ipsum cui noluit
hoc opus ascribere, maluit designare ex descriptione.
Excelsum dicit qui hoc fecit, et dexteram
nominavit. Ac si aperte dicat: Ille hoc fortiter
fecit qui fortia potenter efficere consuevit. Erat
sane in oculis ejus admirabile talem de malo ad
bonum committere, qualem se meminit quandoque
fuisse. Quid, quaeso, ille alius de perfectionis itinere
quaererem quid facere debuissem, et necdum plene
potuissem invenire, misit manum suam et succidit
me. Nondum, inquit, aliquid texeram, necdum bonum
agere inchoaveram, non licuit mihi ordinatae
vitae telam incipere; quia, cum adhuc ordirer, succidit
me. Fateor quidem, jam bona facere proposueram,
jam quomodo fieri possent disponebam, et jam
telam meam ex magna parte orditus eram; sed, dum
adhuc ordirer, succidit me, et non potui propositi
mei telam, non dicam pertexere, sed nec inchoare.
Quantus, quaeso, vir iste fuit qui de se tam humiliter
sentit, qui sibi nec boni saltem primordia arrogat,
cum adhuc ordiri se credat? Nonne ille tibi
adhuc ordiri videtur telam quam cum multis texerat,
qui diligenter quaesivit ut inveniret, et videret quid
esset utile filiis hominum, quo facto opus est sub
sole, numero dierum vitae suae? Nonne et sibi ipsi
videtur adhuc ordiri, non texere, qui diu studuerat
cognoscere rationem quam adhuc quaerit anima
sua, nec potuit invenire? Ecce hoc inveni, dixit
Ecclesiastes, unum et alterum, ut invenirem rationem
quam adhuc quaerit anima mea, et non invenit [(Eccle. VII)]
.
Quid boni, quid, quaeso, magni, homo
iste crederet se fecisse qui fatetur se quaesisse, nec
tamen invenisse, quo facto opus esse sub sole numero
dierum vitae suae? Constat quia intelligentiae
suae arcam ante faciem suam praemiserat, qui quo
per desiderium, vel actum sequi deberet quaerebat.
Sed reputat, ut arbitror, desideriorum suorum turbam
quasi otio jam stare, qui rationem quam quaerebat
fatetur se nondum invenisse. An adhuc audire
desideras apertius hominem vix sibi boni exordia
ascribentem, et quasi duobus millibus cubitis
tunc post arcam legentem? Audi ergo quid dicat: Et dixi: Nunc coepi; haec mutatio dexterae Excelsi [(Psal. LXXVI)]
.
Vix eadem aliquando, inquit, coepi,
quod qui incoepisse me credidi, vix sero coepi fieri
bonus de malo, justus de injusto. Qualem me inveni,
talem me esse pronuntiavi, nec puduit imperfectionem
meam confiteri; sed dixi: Nunc coepi; haec mutatio
dexterae Excelsi. Non dicit quondam, vel extunc,
sed nunc. Nec negat se modo coepisse, ne putes
eum plus quam duobus millibus cubitis post arcam
remansisse. Vix cum quaedam boni exordia
tandem apprehendisse se memorat, ut juxta divinae
institutionis modum arcam suam se subsequi ostendat.
Sed, ne quis eum vel hoc ipsum boni exordium
sibi ascribere credat, audiat quid huic sententiae
adnectat haec mutatio dexterae Excelsi. Non sibi
sufficere potuit ut diceret haec mutatio Dei, nisi
diceret haec mutatio dexterae Excelsi. Ipsum cui noluit
hoc opus ascribere, maluit designare ex descriptione.
Excelsum dicit qui hoc fecit, et dexteram
nominavit. Ac si aperte dicat: Ille hoc fortiter
fecit qui fortia potenter efficere consuevit. Erat
sane in oculis ejus admirabile talem de malo ad
bonum committere, qualem se meminit quandoque
fuisse. Quid, quaeso, ille alius de perfectionis itinere