PL 70, col. 1117
De institutione divinarum litterarum (Cassiodorus Vivariensis), J. P. Migne
quo libro et Victorinus ex oratore episcopus nonnulla
disseruit. In Cantico canticorum duabus homiliis expositionem
Origenis idem sanctus Hieronymus Latinae
linguae multiplicator egregius, sua nobis, ut consuevit,
probabili translatione prospexit. Quos item
Rufinus interpres eloquentissimus, adjectis quibusdam
locis usque ad illud praeceptum, quod ait: Capite
nobis vulpes pusillas exterminantes vineas [(Cant. II,
15)] , tribus libris latius explanavit. Post quos Epiphanius
antistes Cyprius totum librum Graeco sermone
uno volumine sub brevitate complexus est.
Hunc nos, ut alios, in Latinam linguam per amicum
nostrum virum disertissimum Epiphanium fecimus,
Domino juvante, transferri. Quapropter praedicti libri
diligentissimos expositores sub uno codice comprehendi;
ut simul omnes legentibus offerantur,
qui tractatores unius voluminis exstiterunt. Unde
etiam et sanctus Ambrosius in libro tertio Patriarcharum,
ubi de persona Isaac loquitur, multa salubriter
luculenterque disseruit. Saepe dictus autem
Pater Hieronymus asserit Sapientiae librum, non a
Salomone (ut usus habet), sed a Philone doctissimo
quodam Judaeo fuisse conscriptum, quem pseudographum
praenotavit, propterea quod usurpationem nominis
portat alterius. Cujus voluminis expositionem
presbyter Bellator octo libris se assumpsisse testatus
est, quem cum aliis opusculis ejus pariter sustinemus.
De quo et Pater Augustinus et sanctus Ambrosius
homiliarum nomine nonnulla dixerunt. Dictio nimis
suavissima et revera nominis dignitate resplendens.
Ecclesiasticum vero librum supradictus Hieronymus
Jesu filii Sirach esse commemorat, qui Congregator
potest Latino sermone vocitari. Sed inter Ecclesiasten
et Ecclesiasticum istam Patres posuere distantiam,
quod Ecclesiastes ad Christum Dominum solummodo
debet referri; Ecclesiasticus vero cuicunque
justo praedicatori potest absolute congruere, qui Ecclesiam
Domini sanctissimis solet monitis congregare.
Quod librum utique praesentem fecisse manifestum
est, quem propter excellentiam virtutum suarum πανάρετον
appellat [(Tom. I, praefat. 115)] , id est
virtutum omnium capacem. Cujus tanta claritas tantaque
Latinitas est, ut sibi textus ipse commenta
sint. Atque utinam quam cito mente capitur, tam
facile actuum qualitate reddatur. Quibus libris, juvante
Domino, capitula insignire curavimus, ne in
tam necessaria lectione (ut saepe dictum est) confusa
tironis novitas linqueretur.
CAPUT VI. De Hagiographis.
Sequitur Hagiographorum codex sextus, habens
libros octo, qui in capite suo continet Job praeclarum
patientiae gloriosumque documentum. Quem labore
beati Hieronymi Latina lingua, sicut et alia multa
disseruit. In Cantico canticorum duabus homiliis expositionem
Origenis idem sanctus Hieronymus Latinae
linguae multiplicator egregius, sua nobis, ut consuevit,
probabili translatione prospexit. Quos item
Rufinus interpres eloquentissimus, adjectis quibusdam
locis usque ad illud praeceptum, quod ait: Capite
nobis vulpes pusillas exterminantes vineas [(Cant. II,
15)] , tribus libris latius explanavit. Post quos Epiphanius
antistes Cyprius totum librum Graeco sermone
uno volumine sub brevitate complexus est.
Hunc nos, ut alios, in Latinam linguam per amicum
nostrum virum disertissimum Epiphanium fecimus,
Domino juvante, transferri. Quapropter praedicti libri
diligentissimos expositores sub uno codice comprehendi;
ut simul omnes legentibus offerantur,
qui tractatores unius voluminis exstiterunt. Unde
etiam et sanctus Ambrosius in libro tertio Patriarcharum,
ubi de persona Isaac loquitur, multa salubriter
luculenterque disseruit. Saepe dictus autem
Pater Hieronymus asserit Sapientiae librum, non a
Salomone (ut usus habet), sed a Philone doctissimo
quodam Judaeo fuisse conscriptum, quem pseudographum
praenotavit, propterea quod usurpationem nominis
portat alterius. Cujus voluminis expositionem
presbyter Bellator octo libris se assumpsisse testatus
est, quem cum aliis opusculis ejus pariter sustinemus.
De quo et Pater Augustinus et sanctus Ambrosius
homiliarum nomine nonnulla dixerunt. Dictio nimis
suavissima et revera nominis dignitate resplendens.
Ecclesiasticum vero librum supradictus Hieronymus
Jesu filii Sirach esse commemorat, qui Congregator
potest Latino sermone vocitari. Sed inter Ecclesiasten
et Ecclesiasticum istam Patres posuere distantiam,
quod Ecclesiastes ad Christum Dominum solummodo
debet referri; Ecclesiasticus vero cuicunque
justo praedicatori potest absolute congruere, qui Ecclesiam
Domini sanctissimis solet monitis congregare.
Quod librum utique praesentem fecisse manifestum
est, quem propter excellentiam virtutum suarum πανάρετον
appellat [(Tom. I, praefat. 115)] , id est
virtutum omnium capacem. Cujus tanta claritas tantaque
Latinitas est, ut sibi textus ipse commenta
sint. Atque utinam quam cito mente capitur, tam
facile actuum qualitate reddatur. Quibus libris, juvante
Domino, capitula insignire curavimus, ne in
tam necessaria lectione (ut saepe dictum est) confusa
tironis novitas linqueretur.
CAPUT VI. De Hagiographis.
Sequitur Hagiographorum codex sextus, habens
libros octo, qui in capite suo continet Job praeclarum
patientiae gloriosumque documentum. Quem labore
beati Hieronymi Latina lingua, sicut et alia multa