PL 78, col. 1052
Ordo Romanus XI (Benedictus canonicus), J. P. Migne
facit Vesperum, et officium per totam noctem. Mane
facit Missam Romano populo, et accipiunt scholae
pro beneficio ab ecclesia VIII solidos denariorum.
71.
In vigilia sanctae Mariae, mane, dominus papa
cum cardinalibus, discalceatis pedibus, facit VII genua,
et aperit imaginem, et osculatur pedes Domini,
et deponit jusum [ Id est, deorsum], cantando Te
Deum laudamus, quod constituit Leo quartus papa.
72.
In Assumptione sanctae Mariae, dominus papa
cum omni curia facit Vesperum, et vigilias novem
lectionem in ecclesia sanctae Mariae Majoris. Cum
fuerint finitae, revertitur Lateranum. Cardinales et
diacones accipiunt imaginem Jesu Christi, et abstrahunt
de basilica sancti Laurentii cum omni populo,
portantes eam per campum Lateranum juxta basilicam
sancti Gregorii. Crucem stationalem portat regionarius
post eam; post quam Processio curiae ordinate
procedens, cantando Psalmos, primicerius
cum schola Responsorium de eadem festivitate.
Praefectus cum duodecim viris accipit a curia XII faculas,
Ostiarii vero alias XII portantes accensas ante
imaginem. Dum imago transit per campum, cubicularii
stant in culmine sancti Georgii, tenentes duas
faculas accensas, quas imagine transacta exstinguunt
faculas. Cumque imago venerit ad sanctam Mariam
Novam, deponunt eam ante ecclesiam, et lavant pedes
ejus de basilico. Interim scholae faciunt Matutinum
in ecclesia, trium scilicet lectionum. Populi
vero laudantes et benedicentes Dominum, tollunt
eam inde, et portant ad sanctum Adrianum; et ibi
lavant pedes. Exeuntes autem de ecclesia, redeunt
per viam qua venerunt, et portant eam per arcum
in Lathone, quia antiquo tempore magna persecutio
erat ibi diaboli. Deinde transeunt juxta domum Orphei
propter basiliscum, qui tunc temporis latitabat
ibi in caverna, cujus fetore et sibilo homines ibi
transeuntes infirmabantur, et moriebantur. Idcirco
Sergius Papa constituit hanc processionem in hac
tanta festivitate, quatenus per laudes tantorum populorum,
et intercessionem sanctissimae virginis
Mariae apud Deum, populus Romanus ab his persecutionibus
liberaretur. Ascendentes ad 152 sanctam
Mariam, dominus pontifex praeparatus cantat
Missam, benedicit populum fatigatum; omnes recedunt.
73.
Dominica prima mensis Septembris ponitur
liber Job et Tobiae, Judith et Esther, usque in Dominica
prima mensis Octobris. In quo mense est Nativitas
sanctae Mariae, quae ita celebratur a pontifice
celeberrime in sancto Adriano, ubi fit collecta, sicut
in Purificatione et Annuntiatione sanctae Mariae.
74.
In exaltatione sanctae Crucis, statio Laterani.
Fit Collecta ad sanctam Mariam Majorem, ubi crux
stationalis, et schola, et regionarii, et acolythi, coadunantur
cum cruce sancti Joannis et canonicis, et
cruce sanctae Mariae et canonicis. Primicerius cum
schola cantat collectam, subdiaconus regionarius portat
facit Missam Romano populo, et accipiunt scholae
pro beneficio ab ecclesia VIII solidos denariorum.
71.
In vigilia sanctae Mariae, mane, dominus papa
cum cardinalibus, discalceatis pedibus, facit VII genua,
et aperit imaginem, et osculatur pedes Domini,
et deponit jusum [ Id est, deorsum], cantando Te
Deum laudamus, quod constituit Leo quartus papa.
72.
In Assumptione sanctae Mariae, dominus papa
cum omni curia facit Vesperum, et vigilias novem
lectionem in ecclesia sanctae Mariae Majoris. Cum
fuerint finitae, revertitur Lateranum. Cardinales et
diacones accipiunt imaginem Jesu Christi, et abstrahunt
de basilica sancti Laurentii cum omni populo,
portantes eam per campum Lateranum juxta basilicam
sancti Gregorii. Crucem stationalem portat regionarius
post eam; post quam Processio curiae ordinate
procedens, cantando Psalmos, primicerius
cum schola Responsorium de eadem festivitate.
Praefectus cum duodecim viris accipit a curia XII faculas,
Ostiarii vero alias XII portantes accensas ante
imaginem. Dum imago transit per campum, cubicularii
stant in culmine sancti Georgii, tenentes duas
faculas accensas, quas imagine transacta exstinguunt
faculas. Cumque imago venerit ad sanctam Mariam
Novam, deponunt eam ante ecclesiam, et lavant pedes
ejus de basilico. Interim scholae faciunt Matutinum
in ecclesia, trium scilicet lectionum. Populi
vero laudantes et benedicentes Dominum, tollunt
eam inde, et portant ad sanctum Adrianum; et ibi
lavant pedes. Exeuntes autem de ecclesia, redeunt
per viam qua venerunt, et portant eam per arcum
in Lathone, quia antiquo tempore magna persecutio
erat ibi diaboli. Deinde transeunt juxta domum Orphei
propter basiliscum, qui tunc temporis latitabat
ibi in caverna, cujus fetore et sibilo homines ibi
transeuntes infirmabantur, et moriebantur. Idcirco
Sergius Papa constituit hanc processionem in hac
tanta festivitate, quatenus per laudes tantorum populorum,
et intercessionem sanctissimae virginis
Mariae apud Deum, populus Romanus ab his persecutionibus
liberaretur. Ascendentes ad 152 sanctam
Mariam, dominus pontifex praeparatus cantat
Missam, benedicit populum fatigatum; omnes recedunt.
73.
Dominica prima mensis Septembris ponitur
liber Job et Tobiae, Judith et Esther, usque in Dominica
prima mensis Octobris. In quo mense est Nativitas
sanctae Mariae, quae ita celebratur a pontifice
celeberrime in sancto Adriano, ubi fit collecta, sicut
in Purificatione et Annuntiatione sanctae Mariae.
74.
In exaltatione sanctae Crucis, statio Laterani.
Fit Collecta ad sanctam Mariam Majorem, ubi crux
stationalis, et schola, et regionarii, et acolythi, coadunantur
cum cruce sancti Joannis et canonicis, et
cruce sanctae Mariae et canonicis. Primicerius cum
schola cantat collectam, subdiaconus regionarius portat