3 Re (1 Re)

94. — Duos libros Samuel sequitur opus illud, quod ludaei a primis quibus inchoatur vocabulis vt ?57 (« Et rex David ») aut a praecipuo quod tractat argumento £255 (« Reges ») vel n1252: (« Regna ») nuncupaverunt. Alexandrini vero illud eum praecedente opere coniungentes et ia duos libros scindentes nomen illi dederunt DacOauv tt xal vtov" (« 3. et & Regnorum »), apud Latinos autem S. Hievonymi auctoritate titulus « 3. et & Regum » praevalere coepit!. Quomodo fieri potuerit, ut duo ista opera, quae narrandi modo, fine, origine prorsus inter se differant, in unum sint coniuncta, facile intelliget, qui viderit posterioris auctorem narrationem suam prioribus libris ita adnexuisse, ut non sit dubitandum, quin illos cognoverit et continuare voluerit. Usque ad davidieci enim regni finem prior historiam israeliticam perduxerat, a Davidis autem morte, quam prior non narraverat, alter exorsus Salomonis reliquorumque regum ex domo davidica prognatorum [ata enarrat, et quia sub Davidis nepote Roboam decem tribus septemtrionales domo davidica reiecta novum regnum constituerant, eius simul historiam tradit. Argumento igitur suo libri Samuel et 3. 4 Regum intime inter se cohaerent ; quare non est mirum, quod non soli Alexandrini sed etiam iuniores interpretes nonnulli eos unum opus constituere opinati sint.

Ad summum potestatis et felicitatis fastigium David populum israeliticum. adduxerat, atque periculis, quibus thronum peccatis suis obiecerat. feliciter superatis regnum tam solide videbatur fundavisse, ut secundum promissionem divinam thronum suum in aeternum esse duraturum iure sperare potuerit. At splendidum illud regnum, quod ab Aegypti finibus usque ad Euphratem sese extendit atque divitiis opibusque suis vicina regna omnia superavit, post quadringentos circiter annos iam videmus destructum, lerusalem cum templo suo magnifico dirutam et eversam, populum integrum cum regibus suis ex antiqua sua sede in Assyriam et Chaldaeam abductum. Quomodo haec rerum mutatio facta sit, narrat opus nostrum. À regno igitur salomonico exorsus splendorem et potestatem eius satis fuse describit, at futuri interitus initia simul iam insinuat. legni deinde scissione narrata historiam utriusque partis usque ad earum interitum ita perducit, ut quas ob causas intericrint semper clarius manifestet. Ne vero divinam aeterni throni promissionem Davidi factam plane esse irritatam putent lectores, auctor iu operis fine paucis verbis innuit, infelicem ultimi regis davidiei sortem in melioreni converti coepisse.

Aptissime ab omnibus fere interpretibus opus nostrum in tres partes distribui solel, quarum prima regni indivisi historiam usque ad mortem Salomonis continet. (ill. 1,1-11,53); altera synchronistico modo regnorum divisorum luda et Israel historiam usque ad regni septemtrionalis exitium decemque tribuum captivitatem assyriacam narrat (Ili. 12,1 -IV. 17,51); tertia ultima regni luda fata usque ad 37. annum exsilii regis lechoniae refert (1V. 18,1-95,30). Singulae autem partes satis apte iterum in trinas sectiones dividuntur?. Sed accuratiorem ARGUMENTI el pivisioNIs conspectum exhibet haec operis analvsis.

Pans rua (ddl. £,1-11,43) agit de regni indivisi historia s. nE SALoMONIS l. Salomonici regni inauguratio et confirmatio (1,1-2,46).

1. David, quum senescens regni ;subernacula tenere iam non valeret (1,1 - 4j et Adonias, tilius eius natu maior, thronum ascendere tentaret (1,5 - 10), rogalus a Bethsabe uxore sua et monitus a Nathan propheta (L,11-31j Saloinonem. successorem suum constituit. (1,32- 40). Quo audilo etiam Adonias et qui ex eius parte fuerant, sese Salomoni subiccerunt (1,51-53).

23. Ultimix monitis, quomodo in regno gerere se deberet , filio traditis (2, 1-9; David immortuus est (2,10-13),

3. Salonion autein, ut in regno se confirmaret, Adoniam quum iteruin videretur expetere tironum, occidit (2,13-23), ex iis vero, qui cum Adonia stelerant, Abialharein summo sacerdotio privavit, loab interfecit (2.26-33) et contra Semei sententiam a. patre suo latàin exsecutus est (2,36 - 45).

V. Salomonis regnum feliz et maquificum usque ad eius lapsum (3,1 - 10,25).

1. In regno confirmatus Salomon filiam Pharaonis uxorem duxit (3,1,, magnum «sacrificium Domino in Gabaon obtulit (3,2-4*, a Domino autem in visione accepit donum sapientiae (3,5- 135), cuius specimen dedit in primo suo ituidicio de duabus matribus propler infantem litigantibus (3,16-28).

2. Enumeralis deinde cius principibus et praefectis (4,4 -30: descripfisque imperii magnitudine et divitiiz (4.21 - 29:20 denuo celebrata Saloinonis sapientia (1,20-31),

. Áransit auctor ad praecipua opera a Salomone ad felicem finem perducta, inter quae primum locum lenet templum aedilicablum (3,1 - 0.28:

4.1 Postquuaini enim tex. "vri Hiram. rogatus a Saloinone (5.1-6: lizna cedrina subministravit e! operarios suos misit, qui omnia. praepararent. (3,7-18', anno 4. regni Salomonis templum acditicari coeptiun est et post seplem annos est terminatum :(,4 - 38).

25 Sibi quoque uxorique palatiis exstructis (7,1 -432) treinplim exornavit ornniaque (templi vasa conficienda curavit (2,13-51

Quibus omnibus terminatis templum magna eum. sollemnitate consecravil (84-14), qua in occasione magnificam precationem pronuntiavil. populoque benedixit (8,145-61); multu quoque et magna sucriticia obtulit (8,62-66).

1 Quibus peractis secunda vice Dominus ei apparuil promissionesque domui davidicae factas repetiit (0,1 - 9).

c.) Non obstantibus autem magnis expensis, quae templum el palatia absumserant (9,10-15), Salomon Gazer et. Bethioron reacditicavit civitalesque multas muris cinxit (0,16- 110.

C) Demum reliquias Chanaanilarum servitio addixit, reliqua. omnia bene disposuit, atque navibus in Ophir missis magnas divitias a«- quisivit (9.20- 98).

. Quanta fuerit gloria et magnificentia regni Salomonici , a.) ostendit auctor ex co, quod rezina Saba ab extrema plaga. australi eius fama ad eum invisendum sit permota (10,1 - 13).

hb.) enumeratione tributorum, quae accepit, thesaurormm , quos possedit etc. (10,14-2t).

1M. Salomonis lapsus in idololatriam peccatorumque poenae (41,1-13).

j. l'er mulieres alienigenas, quas duxerat, ad idololatriam pellectus. est Salomon (81,4-8), quare regni scissionem ei praedixit Doimminu:^11, 8-137,

2. et suscilavit contra eum praeter alios hostes (41,44-25) etiam fevoboam, qui quam a propheta Ahia. laturus decem tribum vex. praedictus esset, in Aegyptum fugit,ut Salomonis insidiis sese subtralieret (11, 26- 10.

3. Mortuus autem . est Salomon postquam quadraginta annis regnavit (11, 41-43.

SY NCHRONISTICAX usque ad regui Israel interitum.

]. Regnorum luda et. Israel divisio «t continuae inimicitiae usque ad. Achab

1. Defectio decem tribuum a domo davidica (19,1-24).

3.) Petitionem populi, ut tributa a patre imposita diminueret, exaudire noluil Hoboam (12,4-15); b.) quare. decem tribus ab eo deticientes elegerunt regem Ieroboain (12,16-20); c.) ltoboam autem prohibitus est a Deo, ne tribus rebelles sibi subiiceret (12,21 -21).

a.) Novus rex, ut regnorum divisionem confirmaret, schismate religioso introducto duos vitulos aureos populo adorandos proposuit (12, 23-33).

b.) Deus autem per prophetam aliquem leroboam a proposito revocare frustra conatus (13,4-34) per prophetam Ahiam ei mortem filii aegrotantis et interitum domus eius praedixit (14,1 -18).

c.) leroboam ipse mortuus est post regnum viginti duorum annorum (15,19. 30).

3. Hegum Iuda et Israel usque ad Achab continua bella (14,21-16,28).

Woboaum, quia populum suum ab idololatria non avertit, a Sesac rege Aerypti devictus et exspoliatus est ,14,21-28) et usque ad mortem cum [eroboam continua bella gessit (14,29-31):

Neque melior neque felicior fuit eius lilius Abiam (15,1-8); cuius filius Asa amovit idololatriam e regno luda et adiutus a Benadad reze Damasci devicit Baasa regem Israel (13,9-24).

b.) Nadab, Baasa, Ela, Zambri, Amri, reges Israel (15,95-16,28). Nadab, filius Ieroboam, cum omni domo sua, quia patrem peccantem imitatus erat, interfectus est a Baasa (15,95-31); at eandem idololatriae viain ingressus Baasa admonitus est per prophetam Iehu, eandem quoque sortem reservatam esse domui suac (13,32-16,7), ü5 revera Ela, filius eius, cuin tota dono Bjaasa occisus est a Zambri :10,8-14);

Zambri autein ipse, quum ab Amri , quem Israel sibi regem elegerat, in urbe sua regia Thersa obsideretur, se cuim domo regia igne succendit (16,15 - 20);

Anri vero. peccata. praedecessorum suorum continuavit et. auxit (10,21 - 27). à] ll. Htequim domus Achab in. [srael eiusque cum regibus luda foedera perncciosa usque ad 1. annum Fehu reqis Israel et Athaliae reginae luda (MI. 16,29- IV. 10,30,.

a.) Achab, qui fezabel Sidoniam uxorem duxerat, idola Sidoniorum introduxit in Israel (46,29 - 34.

b.) Quamobrem E/as ei famem praedixit, cuius famis tempore propheta prius a corvo dein a vidua sareptensi nutritus est (17,1 -24). Anno demum tertio Elias, postquam prophetas Baal devicit el occidi!, precibus suis pluviam a Deo impetravit (18,1 - 46).

c.) Quum nihilominus Achabi uxor lezabel prophetam occidere vellet, fugit in montem Moreb (19,1-8), ubi visione Dei dignatus (19,9-14) iussus est ungere Hazael regem Syriae, lehu regem Israel et. Eliseum successorem suum (19,15-21).

d.! Duplicem quidem victoriam de Syria reportavit Achab (20,4 - 43, sed quia instigatus ab uxore sua vinezm Nabothli vi abstulit, Elias ei maxima mala praedixit (21,1 - 2t».

2. Foedera. perniciosa inter domum Achab et domum David (IlI. 22,1 -IV. 10,17).

1.) Foedere inito Achab et losaphat, rex pius luda, pseudoprophetarum vaticiniis conflsi bellum Syris intulerunt, sed devicti sunt et Achab periit (22,1-40); atque infelix quoque fuit Iosaphat in expeditionibus suis maritimis (22,41 -51).

b.) Impium Achabum in Israel secutus est impius eius filius Ochozias, qui post breve regnum secundum Eliae vaticinium mortuus est (23, 32-1V. 148^, Eliae autem in curru igneo abropti locum occupavit Eliseus (2,4 - 23).

c.) Qui, quum Ioram, Ochoziae frater et in regno Israel successor, una cum [osaphat, rege Juda, Moabitarum regi Mesa bellum inferret, felicein rei exitum praedixit (3,1-27) aliisque mullis miraculis et valiciniis claruit (4,4 -8,15 .

d.) In regno Juda pium losaphat secutus est impius cius filius Ioram, qui Athaliam filiam Achab uxorem duxit, cuiusque tempore Idumaea a Iuda defecit (8,16- 94); e.) eius autem filius Ochozias non regnavit nisi uno anno, quia in viis domus Achab ambulabat. Una cum Ioram rege /srael bellum intulerat Syris , at Eliseus iussus a Deo Ichu unxerat regem Israel, qui Ioram regem Zsrael et Ochoziam regem Juda ct lezabel ct septuaginta filios Achab et quadraginta duos fratres Ochoziae. interfecit (8,23- 10,17).

II. A rege lehu usque ad regni Israel destructionem novae inimicitiae inter lutla et /sract (10,18-47,6). !. Iehu in Israel , Athalia et loas in Juda (10,18- 12,91).

3.) lehu Baali quidem cultum destruxit, cultum autem vitulorum non abstulit (10,18-29); hinc a Deo promissum ei est regnum quidem, sed usque ad quartam generationem tantum; et quum vias Domini reliquisset, victus est ab Hazael rege Syriae (10,30 -36).

b.) Audita Ochoziae filii sui morte Athalia omne semen regium interfecerat ; solus Ioas, Ochoziae filius mininims, a Joiada sacerdote servatus est, atque aviae regnum eripuit (11,14-20). Qui templum restauravit, Syris autem tribulum solvit et occisus est a servis suis (12,1-30.

a.) Hex Ioachaz propter peccata sua a Syris devictus, sed quum ad Dominum se convertisset liberatus est (13,1 -9); filius eius loas impius quidem fuit, sed Dominus foederis sui cum patriarchis recordatus ler ei victoriam dedit de Syris secundum vaticinium Elisei, qui eius regui tempore mortuus est (13,10- 25).

b.) Amasias rex Judae vicit Idumaeos (14,1- 7), elatior autem factus, quum regno [srael bellum intulisset, victus est a loa rege Israel, qui diripuit lerusalem (14,8-16). Ainasias autem a coniuratis interfectus est (104,17- 91).

c.) leroboam IH rex Jsraet , quamvis impius , adiutus a Deo restituit terminos Israel (14,22- 21).

3. Azarias, loatliam, Achaz in. /«da, Zacharias etc. ultimi reges in Zsraet (15,1- 17,61).

a.) Azarias, rex /uda. pius, postea (quia sacrificium offerre tentaverat) lepra tactus socium regni habuit loatham filium suum (13,4 - 7).

b.) Eorum tempore in. /srae/ regnavit Zacharias, quartus et ultimus e familia lchu (15,8- 13), eum occidit Sellum, qui ipse occisus est a Menahem, qui factus est. tributarius Assyriorum regi Phul (15, 14-22). Menahem secutus est filius eius Phaceia, qui occisus est a Phaàcee; cuius tempore venit Teglathbphalasar et magnam partem Israelitarum in captivitatem abduxit; Phacee vero interfectus est àb Osce (13,23 -31). E c.) loutham, regem /vd«, secutus est impius rex Achaz, qui tributum *olvit Assyriis (435,32-16,20).

d.) Osce, ultimus rex Jsraet , devictus est a Salmanassar, Samaria capta, Irae abductus in captivitatem (17,4 - 6).

In huius eAuis kriLoco rationes indicat auctor, quibus regnum Israel ad in- Leritum est adductum (17,7-23) et novum statum terrae Israel, abductis pristinis eius incolis, describit (17,24- 41).

Pans TEuTÀA |18,1-23,26) itis TORIAM REGNI IUDA USQUE AD EXSILIUM BABYLONI- CtM persequitur.

1. Ezechias, rex vere. pius, adiutus a Deo percussit Philisthaeos (18,1 - 81, et quuin rebellasset adversus Assyrios, initio quidem devictus et masnam pecuniae summam solvere coactus est (18,9-16), sed Assyrii lorosolyina obsilentes Ezechia et Isaia precantibus ab angelo Domini caesi sunt (18,17- 19.37.

2. Aegrotauti Ezechiae Isaias vitae prolouzatiouem praedixit, atque simul, quia. Chaldaeis thesauros suos gloriabundus ostenderat, exsilium babylonieum annuntiavit (20,1 - 217.

1. Uzechiaimn secutus impius filius Manasses restituit idololatriam (20,1-10), quare Deus denuo interitum rezui luda praedixit (21,14-18:; suecessorem aulem habuit. Amon tilium etiam impiuin, quem servi eius occiderunt (20,19- 36.

2. Oinnino diversus fuit losias, qui cultui ac templum Doinini restauravit 22,4 - 8). Qua. in oceasione repertus est liber Legis manu Moysis descriplus; quem rex populo integro praelegit (22,10-23,2) et renovato foedere cum Domino et destructis abominationibus idololatriae (23, 3:- 90 celebravit pascha cum magna sollemnitate (23,21 -25j.

3. At nihilominus non cessavit ira Domini contra luda, et losias ipse in hello contra Nechao regem Aetzypti occisus est (23,26 -:30).

I. Ultima fata vegni luda sub lotchaz , loakim, Ioachin (Vechoniai, Sedecia

1. loachaz, filius losiae, iam post tres menses ab Aegypliis captivus abductus est, qui fratrem eius Eliakim, quem lIoakim appellarunt. in eius locum suffecerunt (23.3] -37:; loakim autem tributarius factus est Chaldaeorum (24.1 - 5).

9, Eum secutus est filius eius loachin, quem Nabuchodonosor eim. thesauris templi et robore incolarum lerusalem abduxit in Babyloniam (24,6-10).

3. Eius in locum suffectus est patruus eius Matthanias, cui nomen impositum est Sedeciae (94,17-90.; Sedecias aulem, quum rebellasset contra Babyloniam, a Nabuchodonosor devictus et oculis effossis ductus est in captivitatem: lerusalem et templum incendio deleta sunt, reliqua pars populi in Babyloniam translata solis pauperibus reliclis, qui in Aegyptum aufugerunt (25,1 - 25.

Pro EPiLoGO TOTICSs OPERIS (25,27-J0) narrat. auctor, quomodo Doachin anno 37. captivilalis suae ab Evilmerodach, rcge Babyloniae, e carcere eductus et honorifice habitus sit.

96. — Operis, de quo loquimur, auctorem. non id sibi proposuisse, ul. completa. reipublicae israeliticae historla contexta. vanam. nostram curiositatem satiaret, evidens est. Quae enim saepius iam de aliis libris historicis diximus, ea suo modo de 3. 5 libris Regum valent. Sine ullo dubio historicum egit auctor nosier, a! in scribenda historia altiorem finem prosecutus est. Quamobrem permulta, quae si reipublicae tantum fata voluisset narrare, non parvi momenti fuissent, aut. plane omisit aut breviter perstrinxit. Ornues quidem utriusque reges nominat tempusque , quo regnaverunt , diligenter adnotat, at plerorumque vitam paucissimis verbis absolvit atque eorum quoque, de quibus fusius agit, admodum paucas res gestas. refert lectore, qui integram eorum lhistoriam coznoscere desiderat, ad fontes remisso, quibus ipse usus. cst. Bella multa. silentio praeterit. (expeditionem. regis Zarali. Aethiopis contra. Asa, losaphati expeditiones contra Moabitas et. Edomiltas, assyriacam captivitatem regis Manasse aliaque, quae in Paralipomenon libris referuntur ) ; alia eaque satis gravia striefim innuit, ipsam duplicem. levosolymorunr occupationem et direptionem, quae. Boboaini et iterum. Amasiae tempore locum habuil, vis commemorat, bellu illud, in quo losias cecidit, unieo versu absolvit?; de intero demum regnorum administratione nihil omnino tradit. Contra vero quam singuli reges vivendi atque gubernandi rationem tenuerint, quae eorum ad Legem fuerit habitudo, quid in promovendo veri Dei cultu aut in idololatria propaganda praestiterint, magna cum diligentia affert, atque in eorum rebus gestis referendis diutius immoratur, qui sive in cultu divino augendo vel restituendo, sive in idololatria introducenda et propaganda prae ceteris eminuerunt. Tres reges davidicae stirpis el tres reges Israel hac ratione ab auctore speciali mentione digni habentur : Salomon, qui iuvenis, quamdiu patris exemplum imitatus soli Deo adhaesit, summis beneficiis auctus est, et senéx , quando ad idololatriam inclinare coepit, divinam expertus est iustitiam ; Ezechias et losias, qui pietate et zelo in promovendo divino cultu per certum tempus imminentem regni interitum retardarunt; ex altera autem parte leroboam, qui vitulorum cultu introducto prima venenosae segetis, qua periturum erat regnum eius, semina sparsit, Achab et Ioram, primus et ultimus reges istius familiae, quae cultum Baal in regnum septemtiionale invexit nec magnorum prophetarum Eliae et Klisei miraculis a perversis suis viis revocari se siverunt?. Fuse quoque et diligenter exponit, quid prophetae illi egerint, ut reges et populum ad Legis observantiam adducerent, sicut etiam multorum aliorum prophetarum vaticinia nobis conservavit *. B

Quae omnia ad oculos demonstrant auctorem nostrum in scribendo suo opere historico altiorem riNEM intendisse; quis autem ille fuerit, ipse nos clare docet in longa illa digressione, quam post regni Israel interitum. narratum operi inseruit ?. Ibi enim causas indicat, quibus Israel et luda ultimum excidium sibi attraxerunt. Purum et illibatum non servaverant filii Israel cultum Lege praescriptum, quin idololatriae sese dederant, a qua Deus per prophelas suos frustra eos avertere erat conatus; longissime autem a Domino recesserat regnum septemtrionale. Quapropter « iratus Dominus vehementer Isracli, abstulit eos a conspectu suo, et non remansit nisi tribus Iuda tantuminodo. Sed nec ipse luda custodivit mandata Domini Dei sui, verum ambulavit in erroribus Israel. Prozecitque Dominus omne semen Israel et afflixit eos et tradidit eos in manus diripientium, donec proiiceret cos a facie sua ». Simili igitur ratione , qua Samuel in ludicum libro ostendit « humilitates laborum pro filiorum Isvael peecatis et prosperitates consolationum propter miserationem Dei alternasse » , auctor noster docet utriusque regni reges quum peccatis suis tum maxime illegitimo excelsorum et. vere idololatrico cultu, quem prophetarum monitis spretis fovere ac promovere non cessarant, Dei iram provocasse atque utrumque regnum perdidisse. Hanc ob causam singulorum regum, quos nominat, vivendi et gubernandi rationem diiudicat, ut clare lector videat, quid singuli ad regnorum interitum accelerandum aut. retardandum contulerint, et quaenam sit vera et ultima causa gravissimae illius poenac, quam utriusque regni incolae in captivitatem abducti luerunt.

Attamen hisce integer finis non continetur. Dominus enim populum israeliticum sibi in peculium elegerat, in quo, utpote in semine Abraham, benedicendae essent omnes gentes, atque Davidi thronum aeternum promiserat; fidelis autem est Deus in promissionibus. Quare auctor quoque noster narratione sua noluit ita demonstrare iustitiam divinam in regnorum interitu , ut non simul etiam misericordiae divinae recordatione animos populi sui ad spem fiduciamque erigeret atque hac ratione eum ad divinae Legis observantiam efficacius revocaret. Quocirca ipse non semel aut bis, sed innumeris fere vicibus promissiones domui davidicae et populo divinitus datas in memoriam revocat^; ideo quoque beneficia illa frequentia, quae peccatis populi non obstanlibus Deus largiri non cessavit, quamprimum conversionis alicuius signum in regibus vidit , diligenter enarrat et magnam illam misericordiam celebrat, quae regni luda interitum propter Ezechiae et losiae pietatem refardavit; ideo praeprimis in fine libri, ubi urbe et templo destructis atque populo regibusque in exsilium abductis omnis omnino spes abscissa esse videbatur, narrat ultimi regis lechoniae eductionem ex carcere et restitutionem in thronum, ut spem melioris sortis non interisse atque Deum promissionis suae semper memorem esse ostendat". Sicut prophetae gravissimas suas obiurgationes et increpationes non terminant nisi spe futurae redemtionis relicta, ita auctor noster gravissimae calamitatis historiam concludere noluit nisi divinae misericordiae recordatione.

Non immerito igitur cum multis interpretibus modernis * opus nostrum dicimus esse perpetuum quendam commentarium praeclari illius vaticinii, quo Dominus per Nathan prophetam servum suum fidelem David erat consolatus, quando templi sibi exstruendi permissionem ei negavit : « Quum completi fuerint dies tui et dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te et firmabo regnum eius (HL. 1,1-9,55). Ipse aedificabit domum nomini mei (lll. 5,1 sqq.) et stabiliam thronum regni eius usque in sempiternum. Ego ero ei in patrem, et ipse erit mihi in filium. Qui si inique aliquid gesserit, arguam eum in virga virorum et in plagis filiorum hominum (ill. 11, 9 sqq. et deinceps). Misericordiam autem meam non auferam ab co (Ul. 11,13; 15,5... IV. 25,97 sqq.), sicut abstuli a Saul, quem amovi a facie mea (III. 13,35 etc. in historia dynastiarum Israel). Et fidelis (i. e. stabilis) erit domus tua et regnum tuum in aeternum ante faciem tuam, et thronus tuus erit firmus iugiter » (2 eg. 7,12- 106).

8 33. — De 3. et 8 librorum. Bequm origine.

97. — Quoniam in duobus Regum libris posterioribus unum idemque consilium obtinet omniaque quae narrantur ad unum finem tendunt, satis iam elucere arbitramur, eos non esse, id quod nonnullis placuit, parlem quandam maioris operis, quod libros fosue ludicum Samuel simul complexum totam historiam israeliticam ab occupatione Palaestinae usque ad exsilium babylonicum perduxit, neque, id quod alii voluerunt, inconditam quandam compilationem ex variis libris nescio quomodo coagulatam aut opus quoddam a variis scriptoribus variis temporibus scriptum auctum retractatum !. Sed completum absolutumque constituunt opus ab omnibus aliis distinctum. lis autem , quibus supra (86) libros Samuel et (3. ^.) Regum duo opera diversa esse ostendimus, pauca tantum hoc loco addenda sunt.

Quemadmodum enim /ine suo, de quo iam diximus, ita etiam argumento ab aliis libris separatur nostrum opus. Periodus scilicet, de qua agit, accuratis limitibus circumscribitur; initium suum sumit a templi aedificatione, terminatur autem templi regnique destructione. A templo autem exstructo novam esse inchoandam periodum non solum liber noster innuit?, sed ex rei quoque natura elucet : usque ad Salomonis aelatem enim respublica israelitica erat, ut ita dicamus, in tempore pueritiae ct incrementi. Quamdiu Deus ipse nondum sibi elegerat locum de cunctis tribubus Israel, ut poneret nomen suum ibi et habifaretin eo, sed sub tabernaculo habitabat, inleger populus peregrinationem suam nondum plane terminaverat?; continuis bellis agitabatur et David ipse templum aedificare prohibitus est, quia « multum sanguinem effudit et multa bella bellavit »; Salemonis autem « viri quictissimi » aelate Deus « requiescere fecit populum. suum ab omnibus inimicis per circuitum », ct « posuit ei locum et plantavi! eum, ut non amplius tarbaretur »*, atque tunc solum. impleri cocptum est valicinium aeterni throni. domi davidicae promissi. À « domus Dei » eta « domus Davidis » igitur aedificatione inchoatur ista periodus ot terminatur « domus Bei » et externi spleidoris « domus davidicac » destructione.

Neque minus. sarrandt diceiidqgue modus nostrum opus a reliquis V. T. libris distinguit ae separat. Secundum idem enim schema in secunda operis parte, quae praecipua est (HI. 12-]V. 17) alque etiam in. tertia (IV. 18-25) singula regna ita tractantur, ut iisdem fere verbis uniuscuiusque initium , duratio, finis deseribantur atque. iudicium de singulis regibus corumque ad cultum divinum habitudine feratur, cadem cum diligentia chronolosiae ratio habeatur fontesque nominenlur, ex quibus auctor res narrandas hausit *. Politicas ac bellicas res in tolo opere aut plane omitti aut , ubi finis infentus eorum commemorationem. postulabat, strictim. dumtaxat attingi iam diximus; quare totum opus epitomen diceres, nisi sex regum historias accuratius persequeretur. At id ipsum, quod de illis tam fuse agat, ut. plus quam dimidiam operis partem eorum historia occupet, novum est unitatis illius argumentum, quum cerfum semper suum finem prae oculis auctorem habuisse demonstret. Ad ign styliinque demum quod attinet, omnes conveniunt eundem esse in loto opere serm nom; paucas enim illas differentias, «quae in uno. alterove eapite reperiuntur, nemo ex fontibus. quibus usus. esl auctor, derivare dubitabit, qui in iis ipsis pericopis expressiones illas, quas auctor praedilexisse videtur, non deesse animadverterit*.

98. — Quae ab adversariis afferuntur, ut opus nostrum olim cum praecedentibus libris Samuel et Iudicum connexum fuisse ostendant, levia esse ducimus. Namque libentissimi quidem concedimus ab auctore nostro narrationem librorum Samuel continuari, quum in illis historia davidica usque ad finem regni Davidis sit perducta et nostrum opus à morte eius incipiat, neque diffitemur in nostro aliquoties ad istos respici ! ; at nihil inde deduci arbitramur, nisi auctorem nostrum libros Samuel cognovisse. Maiore attentione sunt digna, quae ab aliis afferuntur, quibus opus nostrum ex variis scriptis compilatum esse demonstrare conantur. Sunt autem haec ferc *.

Praeprimiis generatim. monent non eundem. in toto opere characterem servari ; nonnullas pericopas esse vere historicas (lll. £; IV. 23), alias autem fabulosas (IV. 1.2-17), in nonnullis tam accurate historiam narrari, ut. minulissima quaeque referantur IV. 41, in aliis arido modo rezna enumerari rebus masüuni moinenli praeteritis (IV. 45, stylum quoque serinonemque non plane esse eundem in omnibus pericopis. De primo arguinento dicere operae pretium nou est; fabulosa ef imvthica adversariis nostris omnia ea sunt, quae ordinarium naturae. cursum superant. Ad alterum autem quod attinet, auctoris est, ni fallimur, definire, quid in opus suum recipere quidve omitlere velit, interpretis autem investigare, cur haec vel illa receperit aut omiserit. Iam fieri procul dubio potest, ut interpres rationes auctoris non inveniat ac proinde suam ignorantiam confiteri cogatur; at interpretem, ut suam ignorantiam excuset, parum decet auctorem imperitiae accusare. Ceterum in exemplis allatis rationes, quibus permotus est auctor, ut accurate narraret conservationem loae cet historiam leroboami Il. successorumque cius leviter tantum perstringeret, tam obviae sunt, ut iure mireris, quod adversarii illas non perspexerint; loae enim, qui solus ex « omni semine regio » domus davidicae superstes relictus erat, mirabilis conservatio fini auctoris nostri magis, opinor, inserviebat, quam omnium istorum regum res gestae, qui peccatis suis interitum regni Israel accelerarunt? Ex diversitate autem sermonis, quam in paucis pericopis deprehendi fatemur, nihil aliud sequi iam diximus, nisi diversis fontibus usum esse auctorem.

Ad singularia deinde venientes monent adversarii de iisdem rebus varias relationes tradi, quae non satis consentiant, immo inter se pugnent. Pro unico exemplo non consentientium relationum afferuutur expeditiones maritimae Salomonis (Ill. 9,27. 28; 10,11 el 10,22); mirum iam inveniunt, quod idem auctor ter de eadem expeditione locutus sil, multo magis autem quod semel de navibus Salomonis (9,27), dein de navibus Hiram (10,11), demum de navibus Salomonis et Hiram (10,22) sermo fiat et omnibus in locis aliae et aliae merces a navibus allatae nominentur ?. Ac si auctori non

.sufficiens fuisset ratio navigationis illius ter commernorandae! In primo enim loco demonstrare vult magnificentiam et potentiam Salomonis, quae etiam longinquis gentibus innotuit; in altero loco coinmemorata aromatum copia adducitur, ut explicet, undenam Salomon habuerit omnia illa aromata et ligna thyina, quibus usus est in templi aedificatione; terlia. vice de auri copia locutus, quam ex Ophir tertio quoque anno attulerunt naves, simul alias merces enumerat, quae afferebantur. Quod vero naves Salomoni aut Hiramo aut utrique attribuantur, id profecto non constituit dissensum. Quia Istaelitae navigationis erant imperili, « viri nautici et gnari maris » ab IHiramo missi ducebant primam Salomonis classem, quae igitur et Salomonis et Hirami nominari potuit (9,27; 10,11); posteaquam autem Israclilae mari assuefacti iam ipsi naves suas ducere potuerunt, Hiram ab Salomone obtinuit, nt sibi quoque naves in Asiongeber construere et. cum. Salomonis classe in Ophir mittere licerel. (10,22*. l'rofecto omnia quam optime conspirant, dummodo adversarii ne postulent, ut auctores ipsi narrationis suae commentarium conscribant.

Contradictionis sive indirectae sive directae. plura exempla afferuntur; singulas perlustremus. 1. Indirectae. contradietiones : a.5 Formula « usque ad hane diem » de rebus adhibetur eo tempore , quo liber scriptus est, non amplius exsistentibus (III. 8,8; 0,21; 12,19; 1V. 8.21). Wespondemus ex texlibus obiectis non inepte deduci, eo tempore, quo seripliim est opis, templiin et regnum Tuda nondum interisse, licet iam interierint, quando operi ultima manus est apposita el ultima pericope adiecta (infra 99 p. 293 sq.). Non minus apte autem respondent alii, auctorem nostri operis eodem modo, quo auctorem Paralipomenon, eas formulas ex suis fontibus, quos indicat, transumsisse ; ex illis igitur iure ad fontes concludi, quibus usus sit auctor, sed immerito ad multos nostri operis auctores.

b.) Thersa sedes regni leroboami fuisse innuitur (III. 14,17), quamvis ex IIl. 12,25 constet, primum regem regni septemtrionalis in Sichem et Phanuel dumtaxat (nur) resedisse. — At illud « dumtaxat » ab adversariis textui sacro arbitrario inseritur; nec quidquam miri est in eo, quod leroboam, qui regnum Israel fundavit et ordinavit, bis vel ter sedem regni mutaverit, antequam certam constitueret.

c.) [n HI. 18,22 et 19,10. 14 omnes prophelae praeter Eliam occisi dicuntur, nihilominus Ill. 20,13. 22. 28. 35 et 22,8 de copia prophetarum (eiue Masse von Propheten) tit mentio. — Iterum monemus in utrisque textibus adversarios invenire, quae in illis non dicuntur; nec de omnibus prophetis occisis est sermo in prioribus, nec de copia prophetarum in alteris. Conqueritur quidem Elias, se solum esse derelictum; « sed quid, inquit S. Paulus, dicit illi divinum responsum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Daal » (/tom. 11,4). Eliae igitur verbis non satis recte omni prophetarum occisio deinonstratur. Si vero utrumque assertum concederemus, textus inter se pugnare negaremus, siquidem Deus in occisorum locum alios suscitare potuit. Nonne Elias ipse Eliseum prophetam ungere iussus est (III. 19,16)?

d.) Achab gravissime vituperatur, quod regi Benadad pepercerit (Il. 20, 42), neque tameu ullibi indicatur Deutn prohibuisse, quominus regi devicto venia daretur. — Quomodo hoc exemplo pugna adesse demonstretur, equidem non video; ad summum probat auctorem aliquid omisisse, quod indicare debuit; at ne id quidein sequitur, quoniam Achab, quid facto opus esset, ex sola rerum consideratione satis cognovit atque sola vanitate sua, ut videtur, ad veniam hosti dandam permotus est.

e.) Ex HI. 21,13 constat solum Naboth ab Achab esse occisum, sed IV. 1,26 etiam filii Naboth ab Achab occisi dicuntur. — Idque rectissime, nam vineam Nabothi Achab possidere non potuit nisi filiis quoque haeredibus occisis; lola. igitur narratio III. 21,5-16 interemtionem integrae familiae Naboth supponit , etsi eam diserte non tradat.

f.) Secundum Ill. 19,15-17 Elias Hazaelem regem super Syriam, lehu regem super Israel et Eliseum prophetam pro se ungere iubetur et Eliseus intereinturus esse reliquias servorum Baal praedicitur; attamen Elias nec Hazaclem nec lehu unxit nec quemquam Eliseus interfecit. — ltectius dixissent. adversarii nullibi narrari ea esse facta; at diu ante rationalistarum aetatem Sanctius de hoc loco disputaus iam monuerat « non omnia , quae gesta sunt, in sacra historia narrari », atque multo prius monuerant iam Patres ex silentio Scripturae non posse deduci contradictionem *.

2. Directarum contradictionum duo exempla afferuntur *. Etenim a.) Salomon « de filiis Israel non constituisse servire quemquam » asseritur (Il. 9,22), contrarium autem apparet ex 11,28, quo in loco sermo est de praefecto super « opera servilia » domus loseph (zbi* na 5207525). — At verbis ludunt adversarii; bap enim, etsi sit labor gravis el molestus, non est labor servilis. Salomon triginta millia Israclitarum in. Libanum miserat aid ligna caedenda et portanda (III. 5,27, non velul servos, sed. velut. operarios liberos; eodem forte modo adbibebantur Ephraimitae, quibus praefectus erat leroboam (11,28); auctor enim noster inter 722 02 (9,21) e inter 0:5 (5,27) distinguit; priores servi sunt, alteri operarii liberi, qui per certum anni tempus laboribus publicis addicebantur*.

b.) Elias praedicit Achabo canes lambituros csse sanguinem eius in agro Naboth Iezraelitae , quem occiderat (Ill. 21,19); at canes linxerunt sanguinem Achab in Samaria (IH. 22,38), et corpus filii eius loram proiectum est in agrum Naboth in Iezrael (IV. 9,25. 26). — De qua difficultate recensitis aliis solutionibus optime iam Sanctius (in Jil. 21,23) : « Melius dicitur mutatum aliquid de hac Eliae denuntiatione minaci propter regis poenitentiam. Tunc enim Deus mitius quam ante in regem animatus remisit de acerbitate poenarum plurimum , et sicut alia in tempus filii illius distulit (21,29), sic ctiam hoc quod de lingendo sanguine in agro lezrael praedicitur ». Ceterum si canes sanguinem filii Achab in agro lezrael lamberunt, iure etiam dicuntur sanguinem Achabi linxisse; sanguis enim filii est sanguis patris *.

3. Praeter contradicliones etiam duplices eiusdem rei narrationes inveniri asscruntur; etenim bis loram vulneratus esse legitur et Ochozias venisse, ut eum aegrotantem inviseret (IV. 8.28. 20 et 9,14. 16), bis quoque loae mors et sepultura narratur (IV. 13,12. 13 et 14,15. 16). — At quomodo ex hisce repetitionibus ad pluralitatem auctorum concludere licet? Etenim in priore casu auctor factum prius narratum non simpliciter in memoriam revocavit (ub nos. facere. solemus), sed more scriptorum orientalium integrum repetiit. Altera quoque repetitio facile explicatur. Auctor, qui mortem loae cum morte Elisei coniunxerat, postea in Amasiae regis luda historia narranda de eius bello cum foas loqui debuit, atque ita adductus est, ul formulam de reris morle usitata repeteret. Si de profano libro ageretur, levis igitur quaedam scriptoris negligentia esset vituperanda, sed quis unquam ex eiusmodi negligentia concluderet librum a duobus auctoribus esse conscriptum?

b.) Alia indebito loco sunt inserta. Miro modo hanc àccusationem probant. Salomoni eo tempore, quo in exstruendo templo occupatus erat, Deus promissionem Davidi factam confirmavit, et auctor chronologicum ordinem seculus eam narralioni suae de aedificatione templi inserit (IIl. 6,11- 13). Vituperatur ergo, quod reali ordine neglecto chronologicum sit secutus. Sed ecce! Alio in loco auctor reali ordine retento narrat mortem Elisei post narratam mortem loae regis Israel, quamvis Eliseus ante loam sit mortuus (IV. 13,14 sqq.). Atque iterum vituperatur, quia chronologicum ordinem non tenuerit. Quem tandem tenere debuit, ut « criticis » nostris satisfaceret?

5, Per transennàam adnotemus, a catholicis quoque nonnullis interpretibus (cfr ex. gr. Kaulen Einl. Ed. 3. p. 235)contradictionem quandam statui inter IV. 18,5 et 23,25, quam ex co exortàm censent, quod auctor fontes suos ad verbum descripserit, quae igitur eodem modo explicanda et excusanda sit, quo usus formulae « usque ad hanc diem » |IH. 8.8 ete.). Attamen pugna nulla est. Namque si post Ezechiaim nullus dicitur rex « fuisse similis ci de cunctis regibus Isracl sed neque in his, qui ante eum fucrunt v, hace verba ex contextu ad perfectam cius in Deum fiduciam restringenda sunl (IV. 15,5). Eadem autem verba, si postea de Iosia adhibentur, iterum contextu restringuntur ad eximium cius zelum in propa;zanda. Legis observatione (IV. 23,25). Quare reete iam monct z7anetius, expressiones illas non de aequalitate sed de similitudine esse intelligendas, ut nulla sit pugna (in IV. 18,5). Clarum enim est, auctorem inspiratum ila non posse fontes suos transcribere, ut vera contradictio exoriatur.

1. Facilior cst difticullatis solutio ex textu hebraico. Verba enim. 1UN apo (pro quibus Alex. et S. Hier. legerunt cum articulo : TUN Dipu2, ivi rz à 423. in loco hoc, in quo) apte reddi possunt : « propterea quod linxerunt canes sanguinem Naboth, lambent canes sanguinem tuum ».

99. — Dilutis obiectionibus, quibus multos essc aul. complures operis nostri auctores moderni « critici » demonstrare sunt conati, resiat. quaestio satis difficilis, quis sit eius auctor. Quod si unus totius operis statuendus est auctor, id quod pro certo tenendum esse. arbitramur, patet eum ultimam manum illi non admovisse ante medium exsilium babylonicum, i. e. usque ad 37. annum captivitatis Iechoniae (561 a. Chr.)!. Errant igitur, qui cum Sanctio? « Ezechiam regem aut eo iubente alios, quibus id negotii rex ipse mandavit », vel Isaiam, cuius vaticiniorum capita duo cum duobus nostri operis identica sunt?, librorum nostrorum collectorem dicunt. Nulla enim ratione probabile redditur, omnia quae post Ezechiae regis vcl Isaiae prophetae mortem acciderunt, ab aliena manu esse addita. Altera vero ex parte, quoniam finiti exsilii nulla fit mentio, iure tantum non omnes moderni interpretes tenent, auctorem nostrum non post exsilium sceripsisse ; reditum enim populi templique reaedificationem silenlio non praeterisset , quia haec multo magis, quam lechoniae solius liberatio, ad eius scopum fecisset. A vero igitur aberrant ii quoque, qui cum Huetio , Calmeto aliisque opus nostrum Esdrae attribuunt*,

Quia igitur circa, medium exsilium libri nostri terminati sunt, non videmus, cur antiquam ludaeorum traditionem, quam S. Jsdorus quoque recepit, veram esse et leremiam prophetam eos scripsisse negemus?. Immo non desunt, quae hanc sententiam valde probabilem reddant. Praeprimis si leremias ipse operis auctor non est, illud iam difficile est explicatu, quod eius nomen prorsus taceatur. Magna enim cum diligentia ea in libris his narrantur, quae prophetae egerunt praesertim in publicis rebus : lereiniae vero ultimis ante exsilium annis summam fuisse auctoritatem in rebus publicis non solum eius vaticinia, sed etiam libri Paralipomenon docent. Eodem igitur modo, quo Isaiae, etiam leremiae narrandae erant res gestae?. Praeterea vaticiniis leremiae additum est caput, quod historicam quandam eorum confirmationem exhibet ideoque libri leremiae pars integrans dicenda est; caput autem hoc paucis mutatis vel additis vel omissis idem est, quo opus nostrum. terminatar*. Num fleremias. ipse, id quod longe probabilius esse censemus, an Baruch, leremiae scriba, illud vaticiniis adiecerit, ignoramus quidem; quidquid autem statuitur, additio ipsa multo facilius explicatur, si leremiae, quam si alterius scriptoris opus sunt libri Regum. leremiam enim vel Baruch rerum gestarum, quarum testes oculares fuerant, narrationem ex alieno opere transcribere voluisse, quis sibi persuadebit ? Auctor autem librorum Regum, si aliunde hanc pericopen desumsisset, procul dubio fontem suum indicasset , sicut in reliquo libro facere solet. Tertia accedit ratio ex vaticiniorum Ieremiae et librorum nostrorum styli similitudine, quam adesse omnes concedunt; iidem in utroque opere deprehenduntur dicendi modi , eadem frequentia phrasium et locutionum ex Pentateucho desumtarum etc. ?. Quae licet per se sola identitatem auctorum non eviucat, reliquis tamen argumentis et praesertim traditioni maiorem vim attribuit.

Frustra contra hanc sententiam obiicitur, auctorem librorum nostrorum in Babylonia scripsisse, leremiam autem in Babyloniam non venisse. Neutrum enim assertum satis certis argumentis nititur. Unicum vestigium, ex quo auctorem in Babylonia vixisse deducitur, est expressio 33273 "2Y (« (rans flumen » se. Euphratem), qua terra ab Euphrate versus occidentem sese extendens designetur (II. 5,5 (4,94]). Etsi autem concederemus hunc modum loquendi tempore exsilii inter ludaeos Babyloniae degentes esse exortum, nihil obstaret, quominus scriptor iudaicus alia in terrae parte degens eam adoptasset; vocabulum vero ^3y utpote vagae significationis, terram cis vel trans fluvium aliquem designare supra iam diximus !?, Praeterea animadverte de ultimis leremiae annis pauca nobis esse tradita; quodsi nonnulli Patres prophetam vitam in Aegypto martyrio terminasse referunt, antiqua [udaeorum traditio est, eum una cum Baruch a Nabuchodonosor, quum is 27. regni anno Aegyptum occupasset, in Babyloniam esse translatum.

Neque maiore cum iure aetas prophetae contra sententiam nostram affertur. An. 13. losiae (626 a. Chr.), quum leremias ad propheticum munus vocaretur, eum saltem viginti quinque annos natum fuisse supponunt, senem igitur nonaginta annorum eum fuisse 37. a. captivitatis leehoniae; parum autem probabile esse senem grandaevum libros nostros scripsisse. At quid , si leremiam opus hoc iain immediate post lechoniae captivitatis initium scripsisse dicamus? Aptam enim libri clausulam praebet captivitas lechoniae, abduclio partis populi, et initium regni Sedeciae ( IV. 24,8-17); inde a 25,18 autem incipit illa pericope, quae eliam terminat valicinia leremiae; nonne igitur cum satis magna probabilitate asserere licet, prophetam librum iam post alteram incolarum ludae transportationem composuisse, at postea, quoniam lechoniae liberatio e carcere aptior ei visa est operis clausula, ultimum caput adiecisse? Immo vero non desunt, quae hanc sententiam praeferendam esse suadeant. Huc maxime spectat usus formulae « usque in hanc diem » iis in loeis, in quibus templum hierosolymitanum et regnum luda adliuc esstare supponuntur !!, Quae etsi, ut supra monuimus, &b auctore operis nostri eodem modo, quo ab auctore Paralipomenon, ex fontibus transcribi potuit, melius tamen explicatur, si opus nostrum anie ultimum regni excidium compositum esse dicamus. Quare Ieremiam arbitramur opus composuisse, postquam Nabuchodonosor secunda vice lerusalem occupavit primoresque ludaeorum una cum lechonia rege in captivitatem abduxit, sed ultimum caput (2*,18- 25,30) operi terminato senem adiecisse, quum lechoniam e carcere eductum eiusque thronum super thronum aliorum regum captivorum elevatum esse audisset aut vidisset "*.

9. Promissio domui davidicae facta exprimitur verbis ND2 5yo VON m-7N5 praedicitur : « omnis, qui transierit per cam, stupebit et sihilabit » (3 fteg. 9,8 et lerem, 18,16; 19,8; Thren. 2,15); « tinnient ambae aures cius » (4 leg. 21,12 ct lerem. 19,3; cfr in eadem pericope 4 Reg. 21,13. 14. 16 cum Thren. 2,8; Jerem. 30,16; 22, 17) etc. ; satis multa alia exempla congesserunt Kueper TIeremías librorum sacr. inler« pres et vindex p. 56 sq.; Hávernick l. c. p. 171; Rawlinson l. c. p. 470 sq.