PG 102, col. 729
Γρηγόριον, τὴν Βασίλειον τῆς Ἐκκλησίας στολὴν ιι,
τόν μέγαν Βασίλειον, τὸ χρυσοῦν τῆς οἰκουμένης
στόμα, τό τῆς σοφίας πέλαγος, τόν ὡς ἀληθῶς
Χρυσόστομον. Καὶ τί λέγω τόν δεῖνα, ἢ τόν δεῖνα;
κατὰ πάντων ὁμοῦ τῶν ἁγίων προφητῶν, ἀποστόλων,
ἱεραρχών, μαρτύρων, καὶ αὐτῶν τῶν δεσποτικῶν
φωνῶν, ἠ βλάσφημος αὕτη καὶ θεόμαχος φωνὴ ἐξοο
πλίζεται.
ιζ. Τὸ Πνεῦμα ἐκ τοῦ Υἱοῦ ἐκπορεύεται ; πότερον
τὴν αὐτὴν ἐκπόρευσιν, ἣ τῆς πατρῴας ἀντίθετον;
- Εἰ μὲν γὰρ τὴν αὐτὴν, πῶς οὐ κοινοῦνται αἱ ἰδιό-
τητες; αἷς καὶ μόναις ἠ Τριὰς, Τριας εἶναι, καὶ Β
προσκυνεῖσθαι, χαρακτηρίζεται. Εἰ δὲ ἐκείνης ἀντί-
θετον, πῶς ἡμῖν οὗ Μάνεντες, καὶ Μαρκίωνες, τῷ
ῥήματι τούτῳ, προκύπτουσι, τὴν θεόμαχον πάλιν,
κατά τοῦ Πατρός, καὶ τοῦ Υἱοῦ, γλῶσσαν προτεί·
νοντες ;
ιη’. Πρὸς δὲ γε τοῖς εἰρημένοις, εἰ ἐκ τοῦ Πατρός
μὲν ό Υἱός γεγέννηται, τό δὲ Πνεῦμα ἐκ τοῦ Πατρός,
καὶ τοῦ Υἱοῦ, ἐκπορεύεται · ὡς εἰς δύο αἰτίας ἁνα-
φερόμενον, οὐδὲ τό σύνθετον εἶναι διαδράσειεν.
ιθ’. ’ Ετι δὲ, εἰ ἐκ τοῦ Πατρός ὁ Υἱός γεγέννηται,
τό δι Πνεῦμα ἐκ τοῦ Πατρός καὶ τοῦ Υίοῦ ἐκπο-
ρεύεται, τίς ἠ καινοτομία τοῦ Πνεῦματος, μὴ καὶ
ἔτερόν τι αὐτοῦ ἐκπεπορεῦσθαι; ὡς συνάγεσθαι,
κατὰ τὴν ἐκείνων θεόμαχον γνώμην, μὴ τρεῖς, ἀλλὰ
τέσσαρας τὰς ὑποστάσεις, μᾶλλον δ’ ἀπείρους · τῆς C
τετάρτης αὐτοῖς ἄλλην προϐαλλούσης, κάκείνης
πάλιν ἑτέραν, μέχρις οἶν εἰς τὴν ἑλληνικὴν πολυ-
πλη θίαν ἐκπέσωσι.
κ’. Πρός δι γε τοῖς εἰρημένοις, κάκεῖνο ἄν τις
ἐπισκοπήσειεν, ὡς εἰπερ ὴ τοῦ Πνεύματος, ἐκ τοῦ
Πατρός, πρόοδος, εἰς ὕπαρξιν συντελεῖ· τί συνοίσει
τῷ Πνεύματι ἠ ἐκ τοῦ Υἱοῦ ἐκπόρευσις, τῆς πατρι-
κῆς ἀρκούσης εἰς ὖπαρξιν; Οὔ γὰρ τις, είς ἕτερον
τι⁹ τῶν περὶ τὴν οὐσίαν, συντελεῖν, κατατολμήσειε
λέγειν· πάσης διπλόης, καὶ συνθέσεως, τῆς μακαο
ρίας καὶ θείας ἐκείνης φύσεως, ὡς ἀπωτάτω κει-
μὲνης.
κα¹⁶ Χωρὶς δὲ τῶν εἰρημένων, εἰ πᾶν ὅπερ μή
ἐστι κόινόν τῆς παντοκρατορικῆς καὶ όμοουσίου καὶ
ὑπερφυοῦς Τριάδος, ἑνός ἐστι μόνου τῶν τριῶν · οῦκ D
ἔστι δὲ ἡ τοῦ Πνεῦματος προϐολὴ, κοινόν τῶν τριῶν ·
ἑνός ἆρα ἐστὶν μόνου τῶν τριῶν. Πότερον οὖν ὲκ τοῦ
Πατρός φήσουσιν ἐκπορεύεσθαι τό Πνεῦμα; καὶ
πῶς οὐκ ἐξομόσονται τὴν φίλην αὐτοῖς καὶ κοινὴν
μυσταγωγίαν;Εἰ δε ἐκ τοῦ Υἱοῦ, τί μὴ καταρχὰς
ἐθάρῥησαν αὐτῶν θην ἐκκαλύψαι τήν θεομαχίαν ;
ὡς οὐ μόνον τόν Υίόν εἰς τὴν τοῦ Πνεῦματος προ-
ϐολὴν ἐγκαθιστῶσιν, ἀλλὰ καὶ τοῦ Πατρός ταύτην
ἀφαιροῦνταιο οἷς ἀκόλουθον δὴ που, καὶ τὴν γέννη-
σιν τῇ προϐολῇ συμμετατιθέντας, μηδὲ τόν Υἰὸν ἐκ
ιι ἷσ. στύλην.
τόν μέγαν Βασίλειον, τὸ χρυσοῦν τῆς οἰκουμένης
στόμα, τό τῆς σοφίας πέλαγος, τόν ὡς ἀληθῶς
Χρυσόστομον. Καὶ τί λέγω τόν δεῖνα, ἢ τόν δεῖνα;
κατὰ πάντων ὁμοῦ τῶν ἁγίων προφητῶν, ἀποστόλων,
ἱεραρχών, μαρτύρων, καὶ αὐτῶν τῶν δεσποτικῶν
φωνῶν, ἠ βλάσφημος αὕτη καὶ θεόμαχος φωνὴ ἐξοο
πλίζεται.
ιζ. Τὸ Πνεῦμα ἐκ τοῦ Υἱοῦ ἐκπορεύεται ; πότερον
τὴν αὐτὴν ἐκπόρευσιν, ἣ τῆς πατρῴας ἀντίθετον;
- Εἰ μὲν γὰρ τὴν αὐτὴν, πῶς οὐ κοινοῦνται αἱ ἰδιό-
τητες; αἷς καὶ μόναις ἠ Τριὰς, Τριας εἶναι, καὶ Β
προσκυνεῖσθαι, χαρακτηρίζεται. Εἰ δὲ ἐκείνης ἀντί-
θετον, πῶς ἡμῖν οὗ Μάνεντες, καὶ Μαρκίωνες, τῷ
ῥήματι τούτῳ, προκύπτουσι, τὴν θεόμαχον πάλιν,
κατά τοῦ Πατρός, καὶ τοῦ Υἱοῦ, γλῶσσαν προτεί·
νοντες ;
ιη’. Πρὸς δὲ γε τοῖς εἰρημένοις, εἰ ἐκ τοῦ Πατρός
μὲν ό Υἱός γεγέννηται, τό δὲ Πνεῦμα ἐκ τοῦ Πατρός,
καὶ τοῦ Υἱοῦ, ἐκπορεύεται · ὡς εἰς δύο αἰτίας ἁνα-
φερόμενον, οὐδὲ τό σύνθετον εἶναι διαδράσειεν.
ιθ’. ’ Ετι δὲ, εἰ ἐκ τοῦ Πατρός ὁ Υἱός γεγέννηται,
τό δι Πνεῦμα ἐκ τοῦ Πατρός καὶ τοῦ Υίοῦ ἐκπο-
ρεύεται, τίς ἠ καινοτομία τοῦ Πνεῦματος, μὴ καὶ
ἔτερόν τι αὐτοῦ ἐκπεπορεῦσθαι; ὡς συνάγεσθαι,
κατὰ τὴν ἐκείνων θεόμαχον γνώμην, μὴ τρεῖς, ἀλλὰ
τέσσαρας τὰς ὑποστάσεις, μᾶλλον δ’ ἀπείρους · τῆς C
τετάρτης αὐτοῖς ἄλλην προϐαλλούσης, κάκείνης
πάλιν ἑτέραν, μέχρις οἶν εἰς τὴν ἑλληνικὴν πολυ-
πλη θίαν ἐκπέσωσι.
κ’. Πρός δι γε τοῖς εἰρημένοις, κάκεῖνο ἄν τις
ἐπισκοπήσειεν, ὡς εἰπερ ὴ τοῦ Πνεύματος, ἐκ τοῦ
Πατρός, πρόοδος, εἰς ὕπαρξιν συντελεῖ· τί συνοίσει
τῷ Πνεύματι ἠ ἐκ τοῦ Υἱοῦ ἐκπόρευσις, τῆς πατρι-
κῆς ἀρκούσης εἰς ὖπαρξιν; Οὔ γὰρ τις, είς ἕτερον
τι⁹ τῶν περὶ τὴν οὐσίαν, συντελεῖν, κατατολμήσειε
λέγειν· πάσης διπλόης, καὶ συνθέσεως, τῆς μακαο
ρίας καὶ θείας ἐκείνης φύσεως, ὡς ἀπωτάτω κει-
μὲνης.
κα¹⁶ Χωρὶς δὲ τῶν εἰρημένων, εἰ πᾶν ὅπερ μή
ἐστι κόινόν τῆς παντοκρατορικῆς καὶ όμοουσίου καὶ
ὑπερφυοῦς Τριάδος, ἑνός ἐστι μόνου τῶν τριῶν · οῦκ D
ἔστι δὲ ἡ τοῦ Πνεῦματος προϐολὴ, κοινόν τῶν τριῶν ·
ἑνός ἆρα ἐστὶν μόνου τῶν τριῶν. Πότερον οὖν ὲκ τοῦ
Πατρός φήσουσιν ἐκπορεύεσθαι τό Πνεῦμα; καὶ
πῶς οὐκ ἐξομόσονται τὴν φίλην αὐτοῖς καὶ κοινὴν
μυσταγωγίαν;Εἰ δε ἐκ τοῦ Υἱοῦ, τί μὴ καταρχὰς
ἐθάρῥησαν αὐτῶν θην ἐκκαλύψαι τήν θεομαχίαν ;
ὡς οὐ μόνον τόν Υίόν εἰς τὴν τοῦ Πνεῦματος προ-
ϐολὴν ἐγκαθιστῶσιν, ἀλλὰ καὶ τοῦ Πατρός ταύτην
ἀφαιροῦνταιο οἷς ἀκόλουθον δὴ που, καὶ τὴν γέννη-
σιν τῇ προϐολῇ συμμετατιθέντας, μηδὲ τόν Υἰὸν ἐκ
ιι ἷσ. στύλην.