PG 3, col. 873
οἱ τῆς καθ’ ἡμᾶς θεοσοφίας ἀρχηγικοὲ καθηγεμόν
ὑπὲρ ἀληθείας ἀποθνήσκουσι πᾶσαν ἡμέραν, μαρτ
ροῡντες, ὡς εἰκὸς, καὶ λόγῃ παντὶ καὶ ἔργῳ τῇ ἔνια
si?» Χριστιανῶν ἀληθογνωσὲᾀ, τὲ πασῶν aut-ii» ε
ναι καὶ ἁπλουστέραν καί Θειοτὲραν, μᾶλλον δὲ τὸ α
τὴν εἶναι τὴν μόνην ἀληθῆ καὶ μίαν κπιὲ ἁπλῆν Oa
. γνωσίαν. ,
plicem Dei notitiam.
ξι. Ad locum Pauli ξ qu. 1,25, vide_qi_iae_ _supra diximus in potis ad primum caput hujus libri, ς 1.
Sensus litteratis est : Quod etuttuni eet Dei, id est quod_in Deo et Christo nato ac passo putarit gentiles" et
philospphi stultum esse, id sapientius est homnibue, id est omnem humanam sapientiam excedit. lta P.
rne in..
Πιθιιυε.
Ibidem : Islampiiioitem, qua rebus Lee superioribus conjungilur, naturam ipsius longe superare. Ubi nota.
intelligi actum fidei, qua hic in via dirigimur ad res divinaspro capiti nostra apprehendendas, quae est
donum Dei et ordinis supernaturalis.‘ ,Cur autem Deus huiusmodi sublimia'et captum nostrum exce-
(lentia:3 a nobis credi voluerit, tres pulchras rationes alteri Lessius lib. v1 De perfectionibus divinis,
can. .
CdD. ὅ.
ξ’[ἶῖ-’ἱωδ est, inquit, utcaptivantes intellectum nostrum'in obsequium fidei, illum 403 totum Deo subji-
ciamus ; et agnoscentes imbecillitatem mentis nostrae, ac divinae Sapientiae altitudinem. Deum sic hon'o-
remus.
ι Secunda est, ut mens nostra sursum erigatur, et ad divina elevetur : si enim Deus non proponeret ea
quae captu‘mrhumanum excedunt, mens non attolleretur sursum, sed in suo gradu et infima sorte maneret,
titeque ad Deibvisionem disponeretur. fides enim supernaturaliu’m media est inter cognitionem naturalem
e Vismnem catam.
θι νὶειοῃθω beatam.
ι Tertia, quia cum vita aeterna sit supra naturam, ea quoque quae ad illam ducunt debent naturae
gapgudm .s‘uperare ; hinc tantopere in Scripturis donum fidei commendatur, et ex divina illustratione ha-
er ici ur.
ΘΠ (“Cliti ι’.
§II. Ea: ea intellectites ac intelligentes, etc. Hinc divus Thomas parte prima, quiest. 55, artic. 2 conclu-
dit, angelos, cum a corporibus sint abstracti, non intelligere per species a rebus acceptas. sed per species
sibi naturaliter congenitas. Sic enim, inquit. oportet_ intelligere distinctionem spiritualium sub’stantiarum
et ordinem, sicut est distinctio et ordo corporalium. Suprema autem corpora habent potentiam in sui
natura totaliter perfectam per formam ; in corporibusautem inferioribus potentia materia; non totaliter
perficitur per formam, sed'accipit, nunc unam nunc aliam formam ab aliquo agente ; similiter et inferiores
substantize intellectivze. scilicet'animze humanae, habent potentiam intelleitiivam non completam naturali-
ter, sec completur in eis successive, per hoc quod accipiunt species intelligibiles a rebus ; potentia vero
intellect‘iva in substantiis spiritualibus superioribus, id est inangelis, naturaliter completa est per species
intelligibiles connaturales,'ad omnia intelligenda quae naturaliter cognoscere possunt. Et hoc etiam ex‘ipso
modo 'essendigtiujusmodi ‘substantiarum apparet, substantiae enim spirituales inferioris. scilicet animae,
habent esse affine corpori in quantum sunt'corporum formae, et ideo ex ipso modo essendi competit eis ut
a corporibus et per corpora suam perfectionem intelligibilem consequantur,alioquin _frustra corporibus
nnireritur ; sub’siantiie’vero superioresid est angeli, sunt a corporibus totaliter absolutae, immaterial'ter
et in esse inteligibili subsistentes, et ideo suam perfectionem intelligibilem consequuntur per intelligilem
et in esse inieii iniit subsistentes, et meo suam perieciionem inteiiiginiiem consequuntur per inteiiigiiem
eflluxum, quoa ilco species rerum cognitarum acceperunt simul cum intellectuali natura. Unde i_dem_D.
Thomas ex hoc item loco Dionysii quaest. 58, art. 3, concludit,” angelosquaecunque cognoscunt sine dis-
cursu apprehendere, et confirmat apart. Angeli enim, inquit. illum gradum tenent in substantiis spiri-
tualibus’,qu_em corpora cretestia in substantiis corporeis (unde et caelestes mentes a Dionysio ap-
pellantur). Est autem haec differentia, inter cmlestia et terrena corpora, quod corpora terrena per mutatio-
nem et motum adipiscuntur suam ultimam perfectionem, corpora veroncmlestia statim ex ipsa sua natura
suam ultimam perfectionem habent. Sic igitur interiores intellectus, scilicet hominum, per quemdam__mo-
tum et discursum intellectualis operationis perfectionem in cognitione vetitatis adipiscuntur “; dumscilicet
ex uno cognito in aliud cognitum procedunt. Si autem statim in ipsa cognitione principii noti inspicerent,
quasi notas, omnes conclusiones consequentes. in eis discursus lucum non haberet, et hoc est in angelis,
quia statim in illis quae primo naturaliter cognoscunt2 inspiciunt omnia quaecunque in eis cognosci pos-
sunt ; et ideo dicuntur intellectuales, quia etiam apud nos ea quae statim‘natural’iter apprehenduntur, in-
telligi dicuntur. unde intellectus__dicittir habitus primorum principiorum, animai vero humanae, quae veri-
tatis' notitiam per quemdam discursum acquirunt rationales.’vocan_tur. Quod quidem contingit in
eis ex debilitate'lumiiiis intellectualis; si enim ejus plenitudinem ί haberent, sicut angeli, statim in
primo aspectu principiorum totam virtutem eorum comprehenderent, intuendo quidquid ex' eis syllogizari
Ροὲξιξηιω docet, angelos, homines, sensilia, et denique omnia (per Dei sapientiam creata esse, et suo
modo sapientiam Dei praedicare. ut pulchre magnus Basilius in illu Proverbiorum vni. 22 Dominus crea-
Θῐ.
modo sapientiam Dei praedicare, ut pulchre magnus _Basilius in illud Deroverbiorum vni, Ἡ Dominus crea-
vit me principium viai-itm suat-uin. Loquitur,_inquit, de sapientia mundi, quae apparet, et vocem fere per ea
qua: cernunthr_omit_tit_,_ quod scilicet ᾇ Περ iactus sit, et non fortuito tanta sapientia ea quae eflectasunt
decorat. Ut enim Caeli ἓπανταητ gloriam Dei, et opus manuum ejus qnnuntiat firmamentum ti, enarrant, in-
quam, me voce quia itan sunt voce}, neque sermones, quorum non audiantur uoces eorum : ad eumdem mo-
q Psal. xvni, 2.
’ ΡΑτειοι.. Gtt. Ili.
ὑπὲρ ἀληθείας ἀποθνήσκουσι πᾶσαν ἡμέραν, μαρτ
ροῡντες, ὡς εἰκὸς, καὶ λόγῃ παντὶ καὶ ἔργῳ τῇ ἔνια
si?» Χριστιανῶν ἀληθογνωσὲᾀ, τὲ πασῶν aut-ii» ε
ναι καὶ ἁπλουστέραν καί Θειοτὲραν, μᾶλλον δὲ τὸ α
τὴν εἶναι τὴν μόνην ἀληθῆ καὶ μίαν κπιὲ ἁπλῆν Oa
. γνωσίαν. ,
plicem Dei notitiam.
ξι. Ad locum Pauli ξ qu. 1,25, vide_qi_iae_ _supra diximus in potis ad primum caput hujus libri, ς 1.
Sensus litteratis est : Quod etuttuni eet Dei, id est quod_in Deo et Christo nato ac passo putarit gentiles" et
philospphi stultum esse, id sapientius est homnibue, id est omnem humanam sapientiam excedit. lta P.
rne in..
Πιθιιυε.
Ibidem : Islampiiioitem, qua rebus Lee superioribus conjungilur, naturam ipsius longe superare. Ubi nota.
intelligi actum fidei, qua hic in via dirigimur ad res divinaspro capiti nostra apprehendendas, quae est
donum Dei et ordinis supernaturalis.‘ ,Cur autem Deus huiusmodi sublimia'et captum nostrum exce-
(lentia:3 a nobis credi voluerit, tres pulchras rationes alteri Lessius lib. v1 De perfectionibus divinis,
can. .
CdD. ὅ.
ξ’[ἶῖ-’ἱωδ est, inquit, utcaptivantes intellectum nostrum'in obsequium fidei, illum 403 totum Deo subji-
ciamus ; et agnoscentes imbecillitatem mentis nostrae, ac divinae Sapientiae altitudinem. Deum sic hon'o-
remus.
ι Secunda est, ut mens nostra sursum erigatur, et ad divina elevetur : si enim Deus non proponeret ea
quae captu‘mrhumanum excedunt, mens non attolleretur sursum, sed in suo gradu et infima sorte maneret,
titeque ad Deibvisionem disponeretur. fides enim supernaturaliu’m media est inter cognitionem naturalem
e Vismnem catam.
θι νὶειοῃθω beatam.
ι Tertia, quia cum vita aeterna sit supra naturam, ea quoque quae ad illam ducunt debent naturae
gapgudm .s‘uperare ; hinc tantopere in Scripturis donum fidei commendatur, et ex divina illustratione ha-
er ici ur.
ΘΠ (“Cliti ι’.
§II. Ea: ea intellectites ac intelligentes, etc. Hinc divus Thomas parte prima, quiest. 55, artic. 2 conclu-
dit, angelos, cum a corporibus sint abstracti, non intelligere per species a rebus acceptas. sed per species
sibi naturaliter congenitas. Sic enim, inquit. oportet_ intelligere distinctionem spiritualium sub’stantiarum
et ordinem, sicut est distinctio et ordo corporalium. Suprema autem corpora habent potentiam in sui
natura totaliter perfectam per formam ; in corporibusautem inferioribus potentia materia; non totaliter
perficitur per formam, sed'accipit, nunc unam nunc aliam formam ab aliquo agente ; similiter et inferiores
substantize intellectivze. scilicet'animze humanae, habent potentiam intelleitiivam non completam naturali-
ter, sec completur in eis successive, per hoc quod accipiunt species intelligibiles a rebus ; potentia vero
intellect‘iva in substantiis spiritualibus superioribus, id est inangelis, naturaliter completa est per species
intelligibiles connaturales,'ad omnia intelligenda quae naturaliter cognoscere possunt. Et hoc etiam ex‘ipso
modo 'essendigtiujusmodi ‘substantiarum apparet, substantiae enim spirituales inferioris. scilicet animae,
habent esse affine corpori in quantum sunt'corporum formae, et ideo ex ipso modo essendi competit eis ut
a corporibus et per corpora suam perfectionem intelligibilem consequantur,alioquin _frustra corporibus
nnireritur ; sub’siantiie’vero superioresid est angeli, sunt a corporibus totaliter absolutae, immaterial'ter
et in esse inteligibili subsistentes, et ideo suam perfectionem intelligibilem consequuntur per intelligilem
et in esse inieii iniit subsistentes, et meo suam perieciionem inteiiiginiiem consequuntur per inteiiigiiem
eflluxum, quoa ilco species rerum cognitarum acceperunt simul cum intellectuali natura. Unde i_dem_D.
Thomas ex hoc item loco Dionysii quaest. 58, art. 3, concludit,” angelosquaecunque cognoscunt sine dis-
cursu apprehendere, et confirmat apart. Angeli enim, inquit. illum gradum tenent in substantiis spiri-
tualibus’,qu_em corpora cretestia in substantiis corporeis (unde et caelestes mentes a Dionysio ap-
pellantur). Est autem haec differentia, inter cmlestia et terrena corpora, quod corpora terrena per mutatio-
nem et motum adipiscuntur suam ultimam perfectionem, corpora veroncmlestia statim ex ipsa sua natura
suam ultimam perfectionem habent. Sic igitur interiores intellectus, scilicet hominum, per quemdam__mo-
tum et discursum intellectualis operationis perfectionem in cognitione vetitatis adipiscuntur “; dumscilicet
ex uno cognito in aliud cognitum procedunt. Si autem statim in ipsa cognitione principii noti inspicerent,
quasi notas, omnes conclusiones consequentes. in eis discursus lucum non haberet, et hoc est in angelis,
quia statim in illis quae primo naturaliter cognoscunt2 inspiciunt omnia quaecunque in eis cognosci pos-
sunt ; et ideo dicuntur intellectuales, quia etiam apud nos ea quae statim‘natural’iter apprehenduntur, in-
telligi dicuntur. unde intellectus__dicittir habitus primorum principiorum, animai vero humanae, quae veri-
tatis' notitiam per quemdam discursum acquirunt rationales.’vocan_tur. Quod quidem contingit in
eis ex debilitate'lumiiiis intellectualis; si enim ejus plenitudinem ί haberent, sicut angeli, statim in
primo aspectu principiorum totam virtutem eorum comprehenderent, intuendo quidquid ex' eis syllogizari
Ροὲξιξηιω docet, angelos, homines, sensilia, et denique omnia (per Dei sapientiam creata esse, et suo
modo sapientiam Dei praedicare. ut pulchre magnus Basilius in illu Proverbiorum vni. 22 Dominus crea-
Θῐ.
modo sapientiam Dei praedicare, ut pulchre magnus _Basilius in illud Deroverbiorum vni, Ἡ Dominus crea-
vit me principium viai-itm suat-uin. Loquitur,_inquit, de sapientia mundi, quae apparet, et vocem fere per ea
qua: cernunthr_omit_tit_,_ quod scilicet ᾇ Περ iactus sit, et non fortuito tanta sapientia ea quae eflectasunt
decorat. Ut enim Caeli ἓπανταητ gloriam Dei, et opus manuum ejus qnnuntiat firmamentum ti, enarrant, in-
quam, me voce quia itan sunt voce}, neque sermones, quorum non audiantur uoces eorum : ad eumdem mo-
q Psal. xvni, 2.
’ ΡΑτειοι.. Gtt. Ili.