PL 149, col. 711
Antiquiores consuetudines Cluniacensis monasterii (Udalricus Cluniacensis), J. P
amat frequenter facere, conventu maxime cernente,
et quoties facit, facit reverenter et pro necessitate,
et nunquam absque alicujus utilitatis ratione,
ut caetera membra, ita ipsum quoque visum
cohibet a vagacitate. Finita missa, cum summo silentio
sedet ad lectionem quousque pueri redeant de
misto.
CAPUT XXIII. Qua disciplina maneat in refectorio.
Ad horam prandii vel coenae, si in dormitorium
non ascendit, lavatis manibus statim intrat in refectorium.
Ad sedem suam facto ante et retro
stando reverenter exspectat dominum abbatem,
nisi adeo sit infirmus ut stare non possit, tunc sedet;
nihil omnino comedit, antequam lectio sit incoepta,
et antequam de manu sacerdotis oblatam
accipiat; si tamen est privata dies, et si ipsa die
non communicavit. De nullo gustat generali priusquam
benedicatur; sibimetipsi nihil unquam apportat
praeter sal et aquam, nisi forte generaliter
serviendo veniat ad sedem suam. Si quid ei per
alium apportatur, reverenter contra porrigit manum,
et aliquantulum inclinat; si quid ei vel ab
ipso domno abbate, vel a priore ad seillam sedente
dirigitur, ex toto surgens altius inclinat, et quantumlibet
forte cupiat abstinere, de hoc tamen praelibare
non dimittit. Scutellam quoque applicat ad
illum potissimum fratrem, qui juxta se superius
sedet ut comedat; si is renuerit, applicat ad inferiorem;
quod si et ille, quantumvis remaneat quod
noluit, vel non potuit comedere, non mittit quoque
longius ad quemquam alium fratrem pro ulla gratia
privata, sed a se tantum amovet scutellam, ut tollatur
a servitore. De micis, diligentissime cavet ne
quid vel minutissimum cadat ad terram et pereat;
cum cultello corrodit eas de mensali, ut ad ultimum
cum flabello gramineo in scutellam colligantur, et
ad eleemosynam deferantur. Quandiu antem non
est a conventu separatus ut sit cum infirmis, nec
unum granum gustat piperis, nec ullo modo quidquam
potionis pro aliqua infirmitate, nisi in refectorio,
eucharistia excepta. Minime quoque bibit
aliquando, nisi pateram cum ambabus manibus tenendo,
et nunquam nisi sedendo. Quod si per vices
contigerit ut aliis considentibus ipse in primis non
adsit, postea veniens ad gradum, cum signo petit a
domno abbate licentiam comedendi; quo annuente,
quae cum aliis fecisset et dixisset, eadem per se facit
et dicit, id est, ante et retro, et versum, si est
prandium, Oculi omnium, etc.; si coena, Edent pauperes,
etc. inclinis, Gloria Patri, et Orationem Dominicam,
erectus manu et ore ita benedicit, Oremus,
Benedic, Domine, etc., inclinat domno abbati,
et recedit ut sedeat. Quod si opus habuerit aliquando
ut, priusquam caeteri, surgat a mensa,
rursum veniens ad gradum, et manum expansam
tractim a pectore trahens, cum hujusmodi signo
licentiam quaerit abeundi. Qua accepta inclinat quasi
gyrando, et versum dicit, si est prandium. Confiteantur,
et quoties facit, facit reverenter et pro necessitate,
et nunquam absque alicujus utilitatis ratione,
ut caetera membra, ita ipsum quoque visum
cohibet a vagacitate. Finita missa, cum summo silentio
sedet ad lectionem quousque pueri redeant de
misto.
CAPUT XXIII. Qua disciplina maneat in refectorio.
Ad horam prandii vel coenae, si in dormitorium
non ascendit, lavatis manibus statim intrat in refectorium.
Ad sedem suam facto ante et retro
stando reverenter exspectat dominum abbatem,
nisi adeo sit infirmus ut stare non possit, tunc sedet;
nihil omnino comedit, antequam lectio sit incoepta,
et antequam de manu sacerdotis oblatam
accipiat; si tamen est privata dies, et si ipsa die
non communicavit. De nullo gustat generali priusquam
benedicatur; sibimetipsi nihil unquam apportat
praeter sal et aquam, nisi forte generaliter
serviendo veniat ad sedem suam. Si quid ei per
alium apportatur, reverenter contra porrigit manum,
et aliquantulum inclinat; si quid ei vel ab
ipso domno abbate, vel a priore ad seillam sedente
dirigitur, ex toto surgens altius inclinat, et quantumlibet
forte cupiat abstinere, de hoc tamen praelibare
non dimittit. Scutellam quoque applicat ad
illum potissimum fratrem, qui juxta se superius
sedet ut comedat; si is renuerit, applicat ad inferiorem;
quod si et ille, quantumvis remaneat quod
noluit, vel non potuit comedere, non mittit quoque
longius ad quemquam alium fratrem pro ulla gratia
privata, sed a se tantum amovet scutellam, ut tollatur
a servitore. De micis, diligentissime cavet ne
quid vel minutissimum cadat ad terram et pereat;
cum cultello corrodit eas de mensali, ut ad ultimum
cum flabello gramineo in scutellam colligantur, et
ad eleemosynam deferantur. Quandiu antem non
est a conventu separatus ut sit cum infirmis, nec
unum granum gustat piperis, nec ullo modo quidquam
potionis pro aliqua infirmitate, nisi in refectorio,
eucharistia excepta. Minime quoque bibit
aliquando, nisi pateram cum ambabus manibus tenendo,
et nunquam nisi sedendo. Quod si per vices
contigerit ut aliis considentibus ipse in primis non
adsit, postea veniens ad gradum, cum signo petit a
domno abbate licentiam comedendi; quo annuente,
quae cum aliis fecisset et dixisset, eadem per se facit
et dicit, id est, ante et retro, et versum, si est
prandium, Oculi omnium, etc.; si coena, Edent pauperes,
etc. inclinis, Gloria Patri, et Orationem Dominicam,
erectus manu et ore ita benedicit, Oremus,
Benedic, Domine, etc., inclinat domno abbati,
et recedit ut sedeat. Quod si opus habuerit aliquando
ut, priusquam caeteri, surgat a mensa,
rursum veniens ad gradum, et manum expansam
tractim a pectore trahens, cum hujusmodi signo
licentiam quaerit abeundi. Qua accepta inclinat quasi
gyrando, et versum dicit, si est prandium. Confiteantur,