PL 61, col. 329
Epistolae (Paulinus Nolanus), J. P. Migne
brevi laborem 193 istius molitionis hausit; et contra
spem omnium, sed secundum ipsius tantum reginae
fidem, alta egestione reseratis terrae sinibus,
abditae crucis arcana patuerunt. Sed cum tres pariter
cruces, ut quondam fixae Domino et latronibus steterant,
repertae fuissent; gratulatio repertarum coepit
anxia dubitatione confundi, justo piorum metu, ne
forsitan aut pro cruce Domini patibulum latronis
eligerent, aut salutare lignum pro stipite latronis abjiciendo
violarent. Respexit pias fideliter aestuantium
curas Dominus, et ipsi potissimum quae tam piae
sollicitudinis princeps erat hujus consilii lumen infudit,
ut aliquem recens mortuum inquiri et inferri
juberet. Nec mora, verbum factum: cadaver illatum
est; deponitur, jacenti una de crucibus admovetur,
et altera: sed reorum ligna mors sprevit. Postremo
dominicam crucem prodit resurrectio, et ad
salutaris ligni tactum morte profuga funus ( id est cadaver, vel
mortuus excitatus est) excussum, et corpus
erectum est; tremefactisque viventibus stetit mortuus;
et funebribus, ut Lazarus quondam, vinculis
expeditus, illico inter exspectatores suos redivivus
incessit.
6.
Ergo crux Domini tot operta aetatibus, et Judaeis
in tempore passionis abscondita, neque gentibus
in aedificatione fani terram sine dubio ad ipsam
fabricam egerentibus revelata, nonne manu latuit,
ut nunc inveniretur cum religiose quaereretur? Ita, ut
crucem Christi decuit, experimento resurrectionis
inventa et probata crux Christi est; dignoque mox
ambitu ( id est honore et pompa) consecratur, condita
in passionis loco basilica, quae auratis corusca laquearibus,
et aureis dives altaribus, arcano positam
sacrario crucem servat: quam episcopus urbis ejus
quotannis, cum Pascha Domini agitur, adorandam
populo princeps ipse venerantium promit. Neque
praeter hanc diem, qua crucis ipsius mysterium celebratur,
ipsa, quae sacramentorum causa est, quasi
quoddam sacrae solemnitatis insigne profertur, nisi
interdum religiosissimi postulent, qui hac tantum
causa illo peregrinati advenerint, ut sibi ejus revelatio
quasi in pretium longinquae peregrinationis deferatur.
Quod solum episcopi beneficio obtineri ferunt:
cujus et tantum munere de eadem cruce haec minuta
sacri ligni ad magnam fidei et benedictionis gratiam
haberi datur. Quae quidem crux in materia insensata
vim vivam tenens, ita ex illo tempore innumeris pene
quotidie hominum votis lignum suum commodat, ut
detrimenta 194 non sentiat [(V. not. 143)] , et quasi
intacta permaneat quotidie dividua sumentibus, et
spem omnium, sed secundum ipsius tantum reginae
fidem, alta egestione reseratis terrae sinibus,
abditae crucis arcana patuerunt. Sed cum tres pariter
cruces, ut quondam fixae Domino et latronibus steterant,
repertae fuissent; gratulatio repertarum coepit
anxia dubitatione confundi, justo piorum metu, ne
forsitan aut pro cruce Domini patibulum latronis
eligerent, aut salutare lignum pro stipite latronis abjiciendo
violarent. Respexit pias fideliter aestuantium
curas Dominus, et ipsi potissimum quae tam piae
sollicitudinis princeps erat hujus consilii lumen infudit,
ut aliquem recens mortuum inquiri et inferri
juberet. Nec mora, verbum factum: cadaver illatum
est; deponitur, jacenti una de crucibus admovetur,
et altera: sed reorum ligna mors sprevit. Postremo
dominicam crucem prodit resurrectio, et ad
salutaris ligni tactum morte profuga funus ( id est cadaver, vel
mortuus excitatus est) excussum, et corpus
erectum est; tremefactisque viventibus stetit mortuus;
et funebribus, ut Lazarus quondam, vinculis
expeditus, illico inter exspectatores suos redivivus
incessit.
6.
Ergo crux Domini tot operta aetatibus, et Judaeis
in tempore passionis abscondita, neque gentibus
in aedificatione fani terram sine dubio ad ipsam
fabricam egerentibus revelata, nonne manu latuit,
ut nunc inveniretur cum religiose quaereretur? Ita, ut
crucem Christi decuit, experimento resurrectionis
inventa et probata crux Christi est; dignoque mox
ambitu ( id est honore et pompa) consecratur, condita
in passionis loco basilica, quae auratis corusca laquearibus,
et aureis dives altaribus, arcano positam
sacrario crucem servat: quam episcopus urbis ejus
quotannis, cum Pascha Domini agitur, adorandam
populo princeps ipse venerantium promit. Neque
praeter hanc diem, qua crucis ipsius mysterium celebratur,
ipsa, quae sacramentorum causa est, quasi
quoddam sacrae solemnitatis insigne profertur, nisi
interdum religiosissimi postulent, qui hac tantum
causa illo peregrinati advenerint, ut sibi ejus revelatio
quasi in pretium longinquae peregrinationis deferatur.
Quod solum episcopi beneficio obtineri ferunt:
cujus et tantum munere de eadem cruce haec minuta
sacri ligni ad magnam fidei et benedictionis gratiam
haberi datur. Quae quidem crux in materia insensata
vim vivam tenens, ita ex illo tempore innumeris pene
quotidie hominum votis lignum suum commodat, ut
detrimenta 194 non sentiat [(V. not. 143)] , et quasi
intacta permaneat quotidie dividua sumentibus, et