1 Corinzi
Epistola B. Pauli Apostoli ad Corinthios PrimaIntroduzioni
Enciclopedia Cattolica
Lettere indirizzate da s. Paolo ai fedeli della comunità di Corinto (v.), due delle quattro maggiori dell'epistolario paolino. Sono le più strettamente connesse con l'attività dell'Apostolo e con le vicende della comunità destinataria, nondimeno irte d'incertezze concernenti i fatti da cui esse (II C. particolarmente) sono state provocate.
Il primo periodo di lavoro apostolico di Paolo a Corinto, il periodo più lungo, va dal 50 o 51 al 52 o 53 d. C. Una maggiore precisione non è possibile, stante l'incerta data dell'incontro con il proconsole Giunio Gallione (v.) in Acaia, data da cui principalmente dipende la cronologia del secondo viaggio missionario e di buona parte della vita di Paolo.
Haydock
Corinth was the capital of Achaia, a very rich and populous city, where St. Paul had preached a year and a half, and converted a great many. See Acts 18:10. Now having received a letter from them, (chap. 7:1.) and being informed of divers disputes and divisions among them, (chap. 1:11.) he wrote this letter to them, and sent it by the same persons, Stephanas, Fortunatus, and Achaicus, who had brought him their letter, chap. 16:17. It was written about the year 56, not from Philippi, as it is commonly marked at the end of the Greek copies, but rather from Ephesus. The subject and main design of this Epistle was to take away the divisions among them about the talents and merits of those who had baptized and preached to them, and to settle divers matters of ecclesiastical discipline. The apostle justifieth his mission, and his manner of preaching, chap. 1, 2, 3, and 4. He teacheth them what was to be done with the man guilty of a scandalous sin of incest, chap. 5. He speaks of sins against chastity; of matrimony; and of the state of continency, chap. 6 and 7. Of meats offered to idols, chap. 8. Of his manner of conversing with them, and what their conversation ought to be, chap. 9. and 10. Of the holy sacrament of the Eucharist, chap. 11. Of the different gifts of the Holy Ghost, and how to employ them, chap. 12, 13, and 14. Of the faith of the resurrection, chap. 15. Of charitable contributions, and of his design of coming again to them, chap. 16. (Witham) --- St. Paul having planted the faith in Corinth, where he had preached a year and a half, and converted a great many, went to Ephesus. After being there three years, he wrote this first Epistle to the Corinthians, and sent it by the same persons, Stephanas, Fortunatus, and Achaicus, who had brought their letter to him. It was written about twenty-four years after our Lord's ascension, and contains several matters appertaining to faith and morals, and also to ecclesiastical discipline. (Challoner)
Douay 1582/1609
HOVV S. Paul planted the Church at Corinth, cōtinuing there a yere and an halfe together, vve reade Act. 18. After that, vvhen he vvas at Ephesus Act. 19, about the end of the three yeres that he abode there, he vvrote this first Epistle to the Corinthians. For euen as S. Luke there vvriteth, vvhen these things vvere ended, Act. 19, 21. Paul purposed in the Spirit, when he had gone ouer Macedonia and Achaia, to goe to Hierusalem: so likevvise doth S. Paul himselfe vvrite here: 1 Cor. 16, 5. I vvil come to you in Achaia, when I shal haue gone ouer Macedonia, for I vvill go ouer Macedonia. but I vvil tarie at Ephesus vntil Pentecost,
The matter that he vvriteth of, is not one, as in the Epistle to the Romanes, but diuers. partly such faultes of theirs, as vvere signified vnto him by them that vvere of Chloè 1 Cor. 1, 11. partly such questions as them selues vvrote to him of, And concerning the things that you vvrote to me. 1 Cor. 7, 1. for so vve may (as it seemeth) deuide the Epistle into these tvvo partes. Or, to put al together, he vvriteth of eight things: 1 Of 〈◊〉 Schismes beginning among them, by occasion of certaine preachers, vvhom in 〈◊〉 Second Epistle he toucheth more plainely as being False apostles. chap. 1. •. 3. 4. 2 Of an incestuous fornicator, and some that vvent to lavv before infidel. chap. 5. 6. 3 Of Matrimonie and Continencie. chap. 7. 4 Of 〈◊〉 sa•raficed to Idols. chap. 8. 9. 10. 5 Of his Traditions. chap. 11. 6 Of the Giftes of the Holy Ghost. chap. 12. 13. 14. 7 of the Resurrection. chap. 〈…〉 of the Gentiles, to succour the Christian. 〈◊〉 at Hieru salem. chap. 16.
Cornely
S 7. — De epistolis 1 et 2 ad Corinthios.
136. — I. ConivTHUS klUsQUE ECCLESIA. Eo. tempore, quo Paulus ex Macedonia expulsus Achaiae Evangelium attulit, Corinthus « prima Graeciae civitas multis florebat ornamentis et commodis atque opum abundantia ceteris omnibus praestabat; quapropter ex scriptoribus profanis aliquis locum vocavit opulentum (ayvttov); ad mercimonia admodum opportuna, oratoribus quoque et philosophis erat plena » !. Antiqua ium civitas ultimis libertatis Graeciae temporibus tamquam caput concilii Achaeorum inter graecas omnes primum locum occupaverat, usque dum Graecia a Romanis subiecta et « lumen totius Graeciae » a L. Mummio exstinctum est (a. 1&6); at ceutum annis postea a Caesare restituta etsecundum eius nomen Colonia lulia Corinthus appellata (a. 45), ab Augusto autem caput provinciae Achaiae facta (a. 2) brevitempore pristinam opulentiam et celebritatem recuperavit. In Isthmo enim inter duo maria opportunissime sita (9i0zXaoco; vel d:9:02Xx6co; ideo a graecis, bimaris a latinis poetis dicta) duobusque optimis portibus, Lechaeensi versus Italiam et Cenchreensi versus Asiam, praedita commercium integri imperii fere arripuerat. Quanta vero erat urbis opulentia, tanta erat morum eius corruptio; unde factum est, ut. verbo xoptwÜL Z ecu Graeci vitam luxuriosam et libidinusam designarent, S. Chrysostomus autem civitatem illam 4àv oósQv vt xai yeyevnpévov éxagcodvrovívav appellare non dubitaret; celeberrimum enim ibi Aphrodite Pandemas habebat fanum, in quo mille scorta impurae deae et luxuriae serviebant. Quainvis Caesar et Augustus multos colonos italos Corinthum misissent, longe maior tamen incolarum numerus graecae originis erat; quemadmodum autem omnia imperii romani emporia, a multis quoque habitabatur ludaeis, quorum numerus auctus est, quum Claudius decreto suo omnes Iudaeos ex Italiae finibus expulisset.
Continua a leggere 27 paragrafi
Inter illos, qui hac in occasione ex Urbe Corinthum transmigrarunt, Aquila quidam fuit cum uxore suo Priscilla, apud quos Paulus, quia idem, quod illi, opificium exercebat, domicilium suum constituebat. Annus 52. , ut videtur, ad finem vergebat, quando Apostolus, qui Athenis paucos admodum fructus laborum collegerat, in opulentissimam et sceleratissimam Graeciae civitatem ingressus est, ut octodecim mensium spatio florentissimam ibi fundaret ecclesiam?, Atque pro more suo ab initio Iudaeis Evangelium oblaturus singulis sabbathis in synagoga docebat, dum per hebdomadem labore manuum suarum victum quotidianum sibi acquireret. Postquam autem Silvanus et Timotheus ex Macedonía reduces eum adiuvare coeperunt, « instabat verbo Paulus testificans lesum esse Christum ». At frustca; longe maior enim Iudaeorum numerus salutiferam doctrinam respuebat; imo tumultus excitabant, quibus Apostolus synagogam relinquere cst coactus. Igitur « excutiens vestimenta sua dixit ad eos : Sauguis vester super caput vestrum! Ab interitu vestro castus mundusque sum ; ecce ex hoc mead gentes convertam », et in domum synagogae vicinam proselyti cuiusdam Titi Iusti neophytos congregabat. Pauci admodum ludaei eum secuti suut, inter quos Aquila et Priscilla atque archisynagogus Crispus cum tota eius familia: at opimam messem inter etlinicos fecit; nam « multi Corinthiorum audientes credebant et baptizabantur », atque Deus ipse, quum Apostolus crescentibus difficultatibus cedere vellet, eum exhortatus est, « ne timeret neve taceret, neminem enim ei esse vim illaturum atque magnum esse numerum eorum, quos in illa civitate sibi elegisset ». Neque urbis limitibus Apostoli zelus continebatur, sed in vicinis quoque Achaiae civitatibus bonum nuntium praedicabat et ecclesias fuudabat, quarum Corinthus fuit quasj metropolis?.
Laeta igitur fuerunt ecclesiae corinthiae initia, etsi ex nobilibus potentibusque civibus et ex sapientibus philosophis, quibus urbs gloriabatur, admodum pauci Evangelium accepissent *. Quare minime mirum, quod Iudaei infideles prospero Evangelii progressu irritati nova perseeutione Apostoli lahores impedire sint conati. Vix ineunte a. 54. Gallio, novus Achaiae proconsul, provinciae administrationem | susceperat, quum uno anifno ludaei in Paulum insurgentes eum ad tribunal adduxerunt, « quia hie contra legem persuadet hominibus colere Deum ». Proconsul vero, antequam Apostolus eausin dicere coepisset, ludaeos de sola sua Lege violata conqueri perspiciens , accusatorem Sosthenem, principem synagogae, ita repulit, ut adstantes eundem praesente praeside percutere non dubitarent. Nihilominus Paulus, ne maiori periculo neoph ytos exponeret , ad tempus Corinthum reliquit in lllyriam , ut videtur profectus (supra 105. n. &. p. 369). Qua ex expeditione post paucos menses redux ecclesiam in felici illo statu, quem reliquerat, non inveniens cum severitate abusus nonnullos, qui irrepserant, reprimere debuit. Omnibus autem rebus compositis una cum Aquila et Priscilla Ephesum profectus est.
9. 2 Cor. 2,1 « Statui autem hoc ipsum apud mo, ne iterum ín tristitia venirem ad vos ». Semel igitur e in tristitia », i. e. tristitiam afferens ad eos venerat; ita enim verba esse explicanda docont sequentia : « Si enim eco constristo vos » etc. Tristitiam autem attulit, quatenus abusus supprimendos invenit.
137. — Il. Occasto ET rivis kr. 1 Ap Con. Non diu postquam Aposto- ConsELY INTRon, III. — 28 lus Corinthum reliquerat, alii doctores christiani eo advenerunt; inter quos primus fuit Apollos (Appollonius), Alexandrinus genere, qui Ephesi iam, quamvis loannis duintaxat baptisma recepisset, diligenter ea quae sunt lesu docuerat. Ab Aquila autem et Priscilla, quos Paulus, ut lerosolyma et Antiochiam reverteretur, Ephesi reliquerat, diligentius viam Domini edoctus atque literis commendaticiis ad fideles corinthios munitus in Achaiam profectus est. Mazno cum fructu in ecclesia corinthiaaliquamdia laborans « multum his, qui crediderant, contulit ; vehementer enim ludaeos revincebat ostendens per Scripturas lesum esse Christum ». Quamdiu ibi manserit, nescimus; illud unum constat, Ephesum illum esse reversum, antequam Paulus Ephesi priorem suam epistolam Corinthiis scripsit !.
Quoniam Apollos ab Aquila et Priscilla, Pauli discipulis, doctrinam evangelicam acceperat, dubium non est, quin eandem, quam Paulus, Corinthi praedicavcerit; neque enim Paulus eum operis sui continuatorem agnovisset neque eum, ut Corintlium reverteretur, invitassel, si doctrinam differentem proposuissc(?. At alium docendi modum videtur tenuisse « vir eloquens, in Scripturis potens, Alexandrinus genere ». Inter ludaeos alexandrinos enim illo tempore allegorica quaedam Scripturae interpretandae methodus floruit, neque veri similitudine caret eorum opinio, qui eandem ab Apollonio Corinthi adhibitam esse censent; praeterea utpote vir eloquens, graecae eloquentiae magis se, quam Paulus, aecommodavit; quare facile fieri potuit, ut sublimior eius docendi ratio nonnullis Corinthiis magis, quam Pauli simplicitas, placeret : imo forle etiam doetrinae eapifa nonnulla, quae Paulus, quia sublimiora erant, Corinthiis tradere nondum voluerat , publice iam doeuevat, Unde illud Corinthi accidit, quod alibi saepe accidere videmus, ut alii neophyli Paulum primum suum magistrum ct patrem, alii vero Apollonium cloquentiorem praeferrent; atque ita dissensus quidam est exortus, qui tamen. tantus non fuit, ut Paulini et Apolloniani aperto schismate ab invicem recederent.
Eodem fere tempore pseudapostoli illi iudaizantes, qui omnes ecclesias ab Apostolo fundatas perturbabant, Corinthum videntur venisse et Petri auctoritatem extollentesapostolicam Pauli dignitatem impugnasse. Aperle eos circumcisionem. Legisque observantiam commendasse, ex epistolis nostris non apparet, at viam sibi ad Legem imponendam paraverunt ludaeorum prtvileziiset praerogativis exaltatis et commendatis?. Quare neoph yti corinthii illi, «(ui ex cireumcisione venerant, non parvo exposili erant perieulo, ne Paulum despicerent doctrinamque ab eo tvaditm iudaizantium erroribus deturparent; imo nonnulli , etsi errorem iudaizantium nondum accepissent, Pete se esse gloriari inceperunt. Quibus tribus factionibus, quae satis facile distinguuntur*, num quarta accesserit, non omnino constat. Non pauci enim interpretes ceusent, illos quoque qui, quoniam alios omnes hominum nominibus gloriari videbant, ipsi hominum nominibus reiectis se solius Christi esse asserebant, superbia quadam abreptos Apostolis ministrisque Christi despectis schismafico spiritu esse ductos discordiamque auxisse?.
Aperti igitur schismatis periculum imminebat ecclesiis achaicis; at. hoc nonerat unicum. Neophyti corinthii plerique ex ethnicis venerant; ethnicos corinthios autem luxuriae et libidini quam maxime fuisse addictos nemo ignorat; libido et fornicalio ab illis pro peccato non habebatur. Nonnullos neophytos non statim post conversionem pristinos suos mores ethnicos deposuisse dolendum quidein, sed non mirandum est. In priore quadam epistola hodie deperdita Corinthios iam monuerat Paulus, ut a societate fratrum fornicatorum abslinentes eos ad meliorem frugem reducerent?; atilla fructus omnes, quos speraverat, non produxerat, atque res eo paullatim adducta est, ut unus ex neophytis uxorem patris sui defuncti ducere attentavisset. Alii praeterea. abusus irrepserant. ludaei quidem in omnibus locis, in quibus certus corum numerus erat, lites suas contribulibus suis diiudicandas derelinquebant? ; ethnicos autem eas ad magistratus suos detulisse atque neophytos ethnicos in hoc usu, qui per se illicitus non fuit, perseverasse patet. Primis vero fidei temporibus hac agendi ratione scandalum facile dari potuit atque simul nova discordiarum causa iudaieos inter et ethnicos ueophytos exoriri. Negligentia quoque et licentia quaedam in coetibus sacris celebrandis irrepserant, de doctrinae capitibus nonnullis variae exortae erant sententiae; ut uno verbo dicamus, post Pauli discessum numero quidem creverat ecclesia corinthia, interna aufem eius conditio deterior erat facta.
: | Cor. 3.6 : « Ego plantavi, Apollo riravit »; 16,12 : « multtiin rosavi cum, ut veniret ad vos ».
AzoXLO. At rectius S. Augustin. (de unie. bapt. 5. M. 43,598) : « Temporibus Apo-
| stolorum quidicchant : Ezo quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego autem Cephae, quamvis non. per impiorum, scd sanctorum nomina, ipsi tamen impia schismata facicbant ». Itevera S. Clemens Rom. (1 Cor. 47), testis hac in quaestione, utpote Apostolorum coaevus et de corinthiis rebus optime edoctus, omni exceptione maior, partes corinthias secundum Pauli, Petri, Apollo nomina inter so fuisse divisas tradit.
138. — Dum Corinthi internum ecclesiae periculum paullatim crescebat, Paulus ineunte a. 55. tertiam suam expeditionem ingressus Phrygia et Galatia peragratis Ephesum pervenerat ibique per biennium residens in florentissima Asiae ecclesia fundanda erat occupatus. Qua in urbe, quae continuum eum Achaia et Corintho habebat commercium, quun per Aquilam et Priscillam tum per Apollo ex Achaia reducem et per Chloes, mulieris cuiusdam corinthiae, familiam de ecclesiae illius conditione certos nuntios accepit. Quibus non solum permotus est, ut primam illam, quae hodie deperdita est, iis scriberet epistolam, qua eos a fornicariorum societate averteret , sed duos ex suis discipulis, Timotheum et Erastum, in Macedoniam missurus Timotheum quoque iter Corinthum usque pergere iussit, ut ecclesiam corinthiam visitaret neophytosque ad meliorem frugem revocaret!.
Brevi postquam Timotheus profectus est, tres legati corinthii, Steplanas, Fortunatus et Achaicus, Ephesum advenerunt epistolam ecclesiae Paulo afferentes. Prima enim , ut videtur, epistola, quae fornicarios vitandos esse praescripsit, dubium quoddam provocaverat, num ethnici quoque peccatores essent vitandi. Quod dubium Apostolo in epistola sua subiicientes eundem simul de variis doctrinae capitibus, de quibus inter se disceptabant, interrogarunt. At per legatos, quantum esset periculum, in quo ecclesia versabatur, accuratius didicit; quare perterritus diutius non esse cunctandum nee Timothei in urbem adventum exspectandum ceusuit, sed perieulo. gravissimo gravissima epistola occurendum. Per eosdeii. igilur legatos illam inisit, quam hodie 1 ad Cor.
vocamus, ut ea, quae corrigenda. crant, indicaret et ad. quaestiones propositas responderet.
Secundum duplicem hune finem duas quoque praeter. exordium et epilogum distinguimus epistolae parles; in priore enim (1.10-6.20) Corinthios ob partium studium, ob peccatores non vitatos, ob liles coram gentilibus actas, ob fornicationem severo modo reprehendit, in altera longiore (7.1-15.58) Corinthiorum literis respondens de malrimonio et coelibatu. de idolothvtorum manducatione, de decoro in coetibus sacris servando, de charismalis, de mortuorumque resurrectione fuse disserit?. Multae igitur eaeque gravissimae quaesliones in hac epistola tractantur, nec est ulla, quae de primorum Christianorum vita accuratius nos edoceat.
Genuinam epistolae divisionem iam indieat Prologus Glossae, qui eam multas et diversas causas complecti dicit, quarum partem relatione fratrum, partem literis Corinthiorum Apostolus co;novisset, atque undecim doctrinae capita enumerat. Minus recte. scholastici interpretes, qui praecipuum argumentum doctrinam (dc. sacramentis esse statuerunt, epistolam diviserunt. Card. Hugo sex distinguit parles : De baptismo (1,t0- 4,21), de matrimonio 15,1 -7,40j, de Eucharistia (8,1 - 11,31), de sehismatibus (12,1-11,10), de resurrectione. (12,1 -58], de eleemosynis (16,1-285.). Melius quam Card. Hugo, sed etiam a. vero aberrans S. Thomas, quem omnino sequitur 7 yran. : « In sacramentis tria sunt consideranda, ipsum sacramentum, res siznificata et contenta sc. gratia, res significata et non contenta sc. gloria resurrectionis : hinc primo de sacramentis ipsis (1.10-11,31 : baptismus. 1!,10-4,21; matrimonium 5,1-7,10; Eucharistia 8.1- 11.3411, dein de ipsis gratiis 112,1-11.40), tertio de gloria resurreclionis (15,1- 38). Geldhagen (l1. c. p. 352, Kilber (1. c. p. i22 sqq.), Bacuez (Manuel VI. p. 236 sqq.) candem, quam nos, divisionem tradunt; Ad. Maier (Comm. über d. 1. Korintherhr, Freib. 1857. p. 17 sqq.) varia argumenta enumerat, quae tractantur, sed divisionem non indicat; Bisping (1l. c. V. 2. p. 8 sq.), quem omnino sequitur Drach d. c. p. 123 sq.). quatuor facit partes (£,10- 1,21 vituperatio schismaticorum eb apolosia Pauli: 5.1- 11,1 vituperatio fornicationis ct responsa Apostoli ad Corinthiorin quaesita de vita matrimoniali deque idolothytis; 11.2-145,10 de cultu religioso: 15,1216,24 refutatio falsi spiritualismi, qui resurrectionem. nesabat, et monita. vari; Kaulen autem (inl. Ed. 3. 1893. p. 571) quatuor. partes. statuit pro auctorum, a quibus Paulus de rebus corinthiis edoctus sit, varicbite (de schismate, qued rescivit a Chlees familia 1. 10-4. 21; de variis vitiis, quae in ceclesia. corinthia adesse. communis erat fama 35. 1-6, 20; de iis. quae Corinthii in sua epistola interrozarant 7T. 0-10, 33; de iis, quac à Corinthiorum lezatis perquisierat 11, 1-15, 55); Gurllemon (Clef des epitres de S. Paul. I. p. 212 sq.) co fere melo. que Ad. Maier, argumentis enumeratis undecim: sectiones. distinguit (Contre les divisions epp. 1-4; Contre Yinceste ep. 5: Contre Jes procés 6, 1-1? ete.)
I Exonpics epistolae (14,1-9) complectitur l1. oiseniplioaem i1,4-3) Paulus et So-thenes? ecclesiae corinthiae vicinisque Achaiae ecclesiis (cfr. 2 Cor. 1.1), a) Num Sostlienes ille sit, qui Ac/. 18,17 archisynasogus Corinthi fuisse et Paulum coran
9. gratiarum actionem (1,4-95, quam Doo offert, qui fideles muneribus suis ita ditavit, ut in verbo doctrinae eiusque intelligentia abundent, et quem pro fidelitate sua etiam illos esse usque in finem confirmaturum sperat.
II. In rniong. PAnTE (1,10- 6,20; Corinthios ob varios abusus reprehendit.
1. Atque primum quidem EoRUM DisCORDIAM AGGREDITUR (1,10-4,21). Etenim generali exhortatione ad unitatem servandam praemissa (1,10) et facto, de quo eos reprehensurus est, exposito (1,11.12)
A.) rationes afferl, ob quas eorum discordia vituperanda sit (1,13 - 3,5) a.) Prima et praecipua ratio est, quod a solo Christo sint redemti eique soli per baptismum inserti; quis enim baptismi minister fuerit, nihil interest, id quod ex ipsiusagendi ratione appareat (1,13- 16).
b.) Neque ob humilem et simplicem ipsius praedicationem Corinthiis (illis, qui se Apollo esse dicebant) ab ipso recedere et schisma incipere licuit (1,17-3,4). Nam a.) non sine ratione simplici hoc docendi modo usus est. Etenim ne virtutis suae laude crux Christi defraudaretur, Apostoli non sunt missi, ut arte et sapientia humana mundum converterent (1,17. 18). ld iam constat ex Scriptura, quae sapieutiamm humanam reprobatum iri praedixit (4,19); id ex experientia quoque constat, qua teste Deus nec sapientes huius mundi ad praedicandum elegit, ut ita magis appareret divina Evangelii virtus et sapientia (1,20-25), nec multos sapientes et potentes, sed simplices potius et pauperes primos ad fidem vocavit, ne quis suis dotibus naturalibus suam vocationem adscriberet (14,96 -31^. Quare ipse quoque inter Corinthios sublimi sapientiae sermone non esl. usus, ne eorum fides humanis verbis, sed divina virtute niteretur (2,1-5*.
8.) Neque sine ratione ab altioribus doctrinis tradendis abstinuit. Elenim Apostoli quoque, sed non nisi inter perfectos, sapientium praedicant ,2,6) el talem quidem, quae creato intellectui impervia (2,7-9; a solo Spiritu S., qui mysteria omnia novit, quique Apostolis datus est, revelari possit (2,10-12), atque spirituali modo cum spiritualibus comimnunicanda sit (2,43 - 16. Corinthiis vero hane sapientiam tradere nondum potuit, quippe qui suis schismatis se etiam nunc carnales esse demonstrent GS -A.
c.) Absurda. esse schismata demonstrat ex eo, quod omnes Evangelii praedicatores , utpote unius Dei ministri, inter se coniuncti sint eb esse. debeant ac proiu. etiam eorum discipuli concordes sint oporteat (3,3-9). Quo ex argumento sua sponte fluit inonitum pro
Gallione. accusasse. refertur, an aller quidam, quem Atusebius (H. E. 1. 12. M. 20.117) inter septuaginta Domini discipulos enumerat, incertum est. Patres plerique priorem intelligunt, quem perseculione 1a, ut Christianis se adiungeret, permotum putant. Inter Pauli discipulos quidem vel socios alibi non nominatur; euti tamen Corinthi auctorilate multum valuisse ipsa inscriptio docet. Cfr. Comin. in 1 Cor. 1890. p. 11 sq.
illis doctoribus, qui actu inter Corinthios laborant, ut bene atte dant, quasnam doctrinas fundamento, quod ipse posuit, supe struant. quonium vel levissimos errores, quia fidelibus (temp Dei) nocent, Deus sit puniturus (3,10- 17).
D.: Ez proposita hac doctrina practicas conclusiones deducit (3,18- 4,13 : a. Ne fideles in docloribus suis, quos sapientes esse putant, glorientut 13.18 - 21^, mullo minus autem in uno solo glorientur, quia omnes sunt in eorum utilitatem dati ,3,22.235; b.) ne unum super alterum exlollentes diiudicent doctores suos; Deo enim soli competit eiusmodi iudicium : 4,1 - 6); c.) ad doctores ipsos se converlens exhortatur eos, ut humiliter de se ipsis sentiant (4,7.8), suumque reliquorumque verorum Apostolorum conditionem eis ob oculos ponit, ut ex hoc exemplo videant, num genuini sint doctores (4,9- 13).
C.) Primum hoc vituperium tenerrima exhortatione concludit tamquam pater lilios deprecans, ut se ipsum imitentur. Rogat quoque, ut Timothei, quem ad eos miserit, verba bene recipiant, ne ipse, quando venturus sit, severe erga eos agere cogatur (4,1 1-20.
2, Illos oB NON YITATOS PECCATORES VITUPERAT (5,1 - 13) 2 paragrafi
A. Quia unus ex neophytis malrimonium cum patris defuncti uxore allentaverat, vehementer eos increpat, quod illum ex ecclesia non expulerint '5,1.23. alque apostolica sua auctoritate eum excommunicat (5,3-3,, ratione indicata, cur peccalores ex suo coetu expellere debeant (5,6- 8);
D.) atque simul explicat praeceptum, quod in praecedente (deperdita? epistola de fornicariis vitandis dederat. intelligendum esse de fratribus peccantibus; de illis vero. qui extra ecclesiam sunt, iudicium Deo esse relinquendum monet (5,9-13).
3. Vituperal eos 0B LITES CORAM IUDICIBUS ETHNICIS ACTAS /6,1 - 14) 69 paragrafi
A.) Faeto, quod reprehensurus est, exposilu (6,1j omnino dedecere ostendit Christianos ab ethnicis iudicibus causarum decisionem petere, quoniam ipsi, qui aliquandototam mundum atque ipsos Angelos sint iudicaturi, certe de minuliis istis iudicare possint (6.2.3); huic enin muneri vel infimos Christianos esse pares, a forliore sapieutes, qui inter illos sint (6,4 -6).
B.) [iio Christianos iam dedecere docet lites agere, siquidem iniuriae polius patienter sint ferendae (6,7). vehementer simul vituperans eos, qui iniurias inferunt; illos enim aeque parum atque reliquorum criininum ethnicorum, quae enumerat, reos regnum coelorum posse possidere (6,8- 11). ?
À.^ Rationem, qua aliqui fornicationem velut rem indifferentem, ut videtur, excusare conati erant, refutat ostendens principium illud, quod. omnia. adiaphora eliain. sint licita, aliquas restrictiones po. stulare ,6,123, atque fornicationem nequaquaim reliquis naturalibus appetitibus assimilari 16,13. 14);
B. imo duplici ex capite ostendit, quam grave sit peccatum fornicatio, quia nimirum abusus sit membrorum Christi (6,45 -17) et violatio templi Spiritus S. (6,18-30 .
HI. AvrEnA raus (7,1-12,58) varias quaestiones a. Corinthiis propositas solvit. 4. DE MATRIMONIO ET COELIBATU (7,1 - 4). A. De coniugibus (1,4 - 24). a.) De malrimnonii usu (7,1-9). Quamquam per se melius est, ut homo ab eo abstineat (7,1), usus malrimonii tamen licitus est ob incontinentiam vitandam (7,2. 3), neque nisi ex mutuo consensu ad tempus propter altiores rationes interrumpendus (7,4-6., imo semper quoque ab eo abstinere licet*, si donum continentiae habeant, quod omnibus quidem hominibus desiderat, sed quod non omnibus dari insinuat (7,1-9). b.) De matrimonii indissolubilitate (7,10-94).
a.) Matrimonii vinculum ex voluntate divina abselute indissolubile est inter fideles (7,10. 11);
B.) relative autem indissolubile est fidelem inter et infidelem ; nam separatio nec necessaria nec suadenda, si infidelis cum fideli cohabitare velit sine iniuria creatoris (7,19-14), licita autem, si pars infidelis abscedat (7,15. 46). Non temere autem est agendum; sed quantum religio christiana permittit, matrimonium ante conversionem initum eodem modo est retinendum, quo alii vitae status ante conversionem initi retinentur (7,17-24).
B. De relatione inter matrimonium et coelibatum (1,25 - 40).
«.) Virginibus coelibatus non praecipitur quidem, sed suadetur ab Apostolo (1,25 -28).
8.) Ratio autem, cur virginibus coelibatus suadeatur, illa est, quod in brevi hoc tempore, quod homini restat, virgines facilius, quain illi, qui in matrimonio vivunt, Deo servire possint (7,29 -33).
1-) Qua ex doctrina fluunt practicae nonnullae regulae, quas parentibus tradit (7,36-38).
b.) De viduis. Etsi secundae nuptiae licitae sint, illis praeferenda tamen est viduitas (7,39. 40).
a) In v. 6 « hoc autetn dico secundum. indulientiatn, non secundum imperium » , pronomen Aoc nec cum Oecum., S. Thom., Est. aliisque ad v. 2 referimus (« unusquisque suam uxorem habeat » etc), nec cum inodernis mullis inlerprelibus ad integrum praecedentem versum (« Nolite fraudare invicem » ec), sed ad solum ultimum membrum :« iterum revertimini ad idipsum »); baec enim sola ex tribus conditionibus, ob quas usum matrimonii interrumpere licet (ex mutuo consensu , ad tempus , ob orationem f. e. ob rationem altioris ordinis) non est absoluta. In. v. 7. sequimur lectionem : « volo omnes homines csse sicut me ipsum », quam praeter codices graecos et versiones reliquas ex latinis codicibus tueatur Amiat., Fuld., quamque. sequuntur. Ambter, 5. Thom., Lyran. etc.
b) Vocabulum zagüsvo;, quamvis penes scriptores profanos de solis tuulieribus adhibeatur, a S. Paulo de ulroque sexu intelligi clare apparel ex v. 32 3.
À.) lhieoreticam quaestionis solutionem (8,1-13) ita tradit, a.) ut ostendat , quum idola nihil siut, etiam illa, quae idolis offerunlur, per se non coinquinari (cf. 10,19), ac proin illorum usum licitum esse iis, qui hoc sciunt, illicitum iis, qui hoc ignorant (8.1-7).
h.) Quia vero eorum usus non est necessarius nec quidquain ad salutem confert (8,8), etiam illis, qui meliorem scientiam habent, ab iis est abstinendum, quandocunque eoruin usus proximis scandalo esse potest .8,0- 13).
B. Suo exemplo proposito ostendit, quomodo Christiani in omnihus actionibus attendere debeant. ne offendiculo sint. fratribus. et quomodo ad maius bonum assequenduni a licitis interdum sit abstinendum :9,1-10,13:. Sub. duplici autem. respectu. apostolicam suam vitam pro exemplo proponit, quem utrunique ab initio duabus interrogalionibus indicat : « Non sum liber? Non sum Apostolus »?* a.) Quamvis genuinus sit Apostolus, usus non est privilegio Apostolorum relate ad sustentationem. 8,1 - 18). Quod argumentum evolvit ita, ut
1.) ostendat se verum el genuinum esse Apostolum :9,1-31,
P.) Apostolos autem ius habere ad. sustentationem a lidelilus acci. piendam (9,4); id quod constat ex ageudi ratione aliorum Apostolorum (9,5. 6), illustratur analogiis ex vila quotidiana desumtlis (9.7), demonstratur argumento scripturistico (9,8- 11), comparatione Apostolorum cum aliis doctoribus et templi ministfris (9,2. 13), Domini ordinatione (9,14).
1-) Nibiluminus se hoc iure usum non esse nec in posterum uti velle asserit, ob maiorem, ad quam anbelet, perfectionem assequendam maiusque praemium obtinendum :9,15- 18^.
b.) Quamvis liber fuerit qua Apostolus ita, ut a suis discipulis non dependens eam docendi et agendi rationem, quam bonam habuit, eligere potuerit, tamen omnibus sive Iudaeis sive ethnicis sese accommodans omnium servus ficri voluit, ut omnes salvans suam ipsius salutem securius operaretur '0,19-23).
a) De ordine quaestionum non salis constat. Ordinem, quem Vulgata Clem. habet, tuentur ex graecis codd. N. A. P. et nonnulli minusculi, ex Patribus graecis Origenes , inter versiones copt., arm., aeth. et codices nonnulli syriaci ; ex Patribus latinis Terfu/l., Ambros., August., Pelag. — Allerum autem. ordinem (« Non sum Apostolus? Non sum liber?») quem Apostolus in sua argumentatione tenet , tuentur longe plerique codices graeci et inter. Patres graecos. Chrysost, Theodoret., Euthal., Damas.; eundem habent versiones Daslim., goth., antiqui /falae codices (d. e. f. g.) et Fuldensis, alque sequitur Atbr't, Si ad dispositionem epistolae animum advertimus, alter hic ordo videtur esse praeferendus bh) Cum CArysostomo aliisque graecis interpretibus, quos etiam Salmeron aliique moderni interpretes sequuntur, pro. certo supponimus, vocabula £xóv et «ov v. 17. ila usurpari, üt Exo Sit ille, qui sua sponte nullo praecepto coactus agat, àxiv vero ille, qui praecepto ad opus faciendum adigitur, sermonem igitur esse de opere supererogatorio , quud Deus singulari praemio sit remuncraturus.
a.) proposita agonis comparatione monet non suflicere ad salutem assequendam, ut quis Christianus sit, sed secundum suum exemplum magno cum zelo esse laborandum, ut finer assequantur (9, 24-27);
B.) quam conclusionem confirmat ex Israelitarum historia. Qui omnes quidem ex. Aegypto educti et. in itinere iisdem beneficiis dituti sunt, sed lonze plerique finein. itineris non attingentes ob peccata sua in deserto perierunt (10,1-5:. Quare cavendum Christianis, ne ex Aeypto i. e. ex mundo egressi peccatis Israelitarum , idololatriae, fornicationi, tentationi Dei, murmurationi se dedant (10,6- 11); omnes igitur, qui slant, videant ne cadant, el confidant in Deo, qui hominem supra id quod potest tentari non sit periuissurus (10,12. 13^.
C.* Ad quaestionem ex longa dizressione, quae tamen intime cum arg£umento connexa est, regressus practicam eius solutionem. tradit [10,14-11.1).
a. Omnino abstinendum est ab indirecta illa idololatria (10,14;. quae comimniltitur parlicipatione in cocnis sacrilicalibus (10,15 - 21). Christiani enim susceptione panis el vini in altari oblati participes fiunt corporis et sanguinis Christi intimeque cum eo coniunguntur (10,15-17), sicut olim ludaei ex sacriliciis Domino oblatis cum Domino coniunzebantur (10,18). Unde sequitur eos, qui coenis sacrilicalibus ethnicis accumbunt, intime coniungi cum daemonibus , quibus realiter ellinica sacrilicia offeruntur; at Chrisliani simul cum Christo. eb cum daemonibus uniri contradictio est (10,10 - 22). b.? Ad idolothyta extra coenas sacrificales proposita quod attinet, e.) pro regula generali ponit, inter res adiaphoras illam esse praeelizendaim, quae utilis esl et. alterius aedilicalioni itiservit? (10,22-24); unde
$.) auxie inquirendum non est, num quid, quod in macello venit aut in mensa apponitur, idolothytum sit necne (10,25 - 27), sed
123) 5i quis ab allero monetur, cibum appositum esse idolothytum, abstineat oportet, ne scandalum det (10,28 - 30,
2.) In omnibus autem ad gloriam Dei attendant, neve ulli sint. offensioni, Apostolum imilantes, qui ipse Christum imitatur (10,31 - 11,1).
À.) Post brevem captationem benevolentiue (14,3; relate ad extern habitum , quo coetibus saeris intersint (13.2-1U:, a.) praescribit, ut. vir non velato eapite, mulier autein velato eapite oret vel prophetel 41,3-67; a) Ex contextu salis patet ultimam phrasin v. 22. « Oinnia ribi licent, sed. non. ouinia expediunt », quum de adiaphoris agat, non. cum praecedentibus, sed. cum sequentibus esse coniungendam. Ex eodem constat 11,1 omuino cum praecedentibus esse coniungendum.
a.) viri et inulieris ad Deum et inter se relationem 711. £.) sensum naturae communein (11,13- 155, 1-) usum in Ecclesia receptuin (11,16).
B.^ Ad decorum in celchbrandis agapis et Eucharistia observandum ' 3. Y3- Jf transiens a," abusum exponit, qui irrepserat, quum ob schismata. sua fideles communem agapen non celebrarent, sed unusquisque ea, quae altulerat, manducarct, adeo ut alii abundareut alii egerent; quem abusum, utpote contemtum ecclesiae Dei et caritatis fraternae defectum, vehementer reprehendit 11,17-22:.
b.: Beprehensionis rationem explicans docet eiusmodi agapen non esse debitam praeparationem ad. Eucharistiam celebrandam. Nam in SS. Eucharistia fidelihus, id quod ex institutionis verbis elucet. traditur verum corpus et verus sanguis Domini ad commemorationem passionis eius /11,23-96:; quare recipienda est post debitam praeparationem , ne. indigne recipiatur |11,27-209 ; atqui conditio ecclesiae corinthiae ostendil Eucharistiam ibi a multis indigno (et minus digno; modo recipi /11,30-32); ergo apparet eorum agnpas non esse debitam praeparationem ad Christi passionem in Eucharistiae celebratione anuuutiandam. GConclusionem autem hane non exprimit, sed statim c. pauca de modo agaparum celebrandarum praescribit accuratiorem hac de ve instructionem se coram daturum promittens (114. 33. 34).
4. nr cHahIsMATIS. EORUMQUE Ust (12.1-14.40) duo monenda habuit. Quum enim non omues fideles eadem dona acciperent , alii aliis dona, quae maiora esse credebant, videntur invidisse atque praesertim donum linguarum, quippe quod maximum haberent, desiderasse. Alii autem, qui linguarum dono erant ditati, illud ad ostentationem potius. quam ad Ecclesiae utilitatem adhibebant. Hinc Apostolus arzumentum hoc ifa tractat, ut quid de charismatis in universum /12,1 - 13,1205 et de donis prophetiae et linguarum in specie sentiendurn sit (14,4 - 25, doceat, atque practicas regulas de duobus his charismatis adhibendis tradat (14,96 - 40 .
a.) Generale statuit principium, ex quo omnia, quae in statu extraordinario dicuntur vel aguntur, diiudicanda sint: si fidci in Do minum N. J. Chr. augendae inserviunt, a Spiritu S. sunt (12,4 31).
h.? Quo principio statuto. varia quidem esse dona Spiritus docet, at varietatehac unitatem Ecclesiae non destrui, quoniam omniaab uno Spiritu et eundem in finem dentur (12,4- 00). Hinc iim sua sponte
à! « Totus hic locus, inquit S. CArys. (in 1 Cor. hom. 29,) valde obscurus est; obscurilatem autem hane. efficit ignorantia eorum, quae tune quidem contingebant, nunc autem non amplius accidunt ». Propter obscuritatem autem loci analysi pauca quaedam | inserenda duximus, ul idearum nexus clarior evaderet.
quatenus ex utraque parte habeatur unitas totius et multitudo partium, quae singulae ipsae quoque totum aliquod constituant (42,42-14); stiani donis acceptis non contenti aliud desiderent, ostendit membra omnia, etsi diversa sint, eodem modo ad corpus pertinere atque sapienter a Deo diversitatem membrorum esse constitutam , ut omnia oflicia, quibus corpus ad suam conservationem indiget, expleantur, et ut corpus aliquod ordinatum efficiatur (12,135-20). Ne vero Christiani, qui altiora dona accepisse sibi videntur, alios despiciant, ostendit nobiliora membra corporis indigere auxilio minus nobilium, imo infirmiora mayis esse necessaria, et natura duce hominem illis membris, quae minus honesta habentur, maiorem honorem tribuere, atque demum uniuscuiusque membri incrementum vel decrementum aliis omnibus aut prodesse aut nocere (12,21 - 21).
Ecclesia (12,28- 30) et lectoribus relinquit concludendum , eam a Deo sapientissimo esse institutam ad totius Ecclesiae ct singulorum membrorum utilitatem, ac proin Spiritui S. dona pro suo beneplacito distribuenti esse acquiescendum, neque cuiquam licere alterum ob minora dona despicere aut alteri ob maiora invidere.
Excellentior igitur via, quam eis ostendit, est caritas; eam aucaret, charismata ipsa prorsus sint inutilia (43,1- 3j; mater et radix aliarum virtutum esse videatur (13,4- 7); ex eius aeteriitate, quoniam charismatis omnibus cessaturis ipsa sit permansura etiam altera in vita (13,8-12) atque ipsam fidein el spem superet (13, 13). Unde merito concludit : 8«oxece z7v 31a (14, 1).
B.) De donis prophetiae et linguarum in specie (14,1 - 25). Apostolus, qui fideles maiora charismata anhelare vult (44, 4). quuin Corinthios donum linguarum prophetiae dono praeferre sciret, comparatione duorum istorum charisimatum instituta. docet. praeferendam esse prophetiain *.
a.) Ob maiorem prophetiae utilitatem (14,1- 19); nam a.) qui linguis loquitur, nisi simul dono interpretationis gaudeat, ut aliis ea, quac dicit, interpretari possit, soli Deo et sibi loquitur. aliis vero prorsus inutilis est, dum ille, qui prophetiae dono utitur, alios aediflcet et exhortetur (14,1 - 6).
£.* Variis arguinentis inutilitatem hanc doni linguarum nude spectati contirmat ; atque primum quidem similitudine desumla ex instrumentis musicis, quae pulsata, si eorum melodia non discernitur aut eorum melodiae significatio cognita non est, nihil prosunt (14,7-9;, deinde similitudine desumta ex vita quotidiana. in qua nemo prudens linguam adhibebit, quae a colloculore eius non intellizitur (14.10- 43^, tertio quia donum lingtuarum, utpote quod in privata oratione iam parum utilitatis habeat, siquidem non integrum hominem invet, in publica orationo non nisi irrationabililer adhibeatur (15,14-17), demum suo ipsius exemplo in medium allato, qui, quamvis hoc donum summo in gradu possideat, publice eo non utatur (14, 18. 10).
b. Ob finem, propter quem utrumque donum a Deo conceditur (11. 20-23),
&.! Praemisso monito, ne parvulorum more de rebus iudicent (14, 20) typica verborum Isaiae (98, 11) interpretatione ostendit finem doni linguarum illum esse, ut infidelibus sit signum, quo eorum altentio excitetur, dummodo recto. modo adhibealur (14.21-23*;
8.) Finis autem prophetiae est , ut infidelis convertatur /14, 2914. 25).
C.* Praecepta quaedam de charismatum, praesertim linguarum et prophetiae, usu (14,96 - 40) : a.) Omnia ita adhibenda praemiltens, ut aediticationi inserviant(14,96 ; b.) docet, quomodo et quando uti liceat dono linguarum (14, 27. 28; c.) et quomodo adhibenda sit prophetia 34,9023); a) Per se patet S. Paulum aeque parum atque S. Lucam (c£. 10, 46 ; 19, 6 et etiam 2,4- 13) de illo linguarum dono loqui, quod Deum ad praedicandum interdum ininistris suis concessisse scimus, sed de illo, quo quis linguis alienis, quas non didicerat. in oratione Deum celebrat. Quod bene describit Caietanus (i. h. 1.) : « Scito, quod de ratione doni linguarum non erat intelligi ab aliis nec etiam intelligi ab ipso loquente verba, quae Spiritus S. porrigebat; sed ille, qui hoc donum accepit, movebatur a Spiritu S. ad Joquenda magnalia Dei, prout Spiritus S. dabat ei loqui : nec solum movebatur lingua ad illa verba proferenda, sed simul movelatur loquentis affeclus in Deum molu cuiusdam devotionis ad laudandum Deum (quin tainen intellectus de sensu verborum prolatorum edoceretur). Haec omnia ex textu babentur ». Prophetiae donum autem in N. T. eadein fere ratione, qua in V. T., dabatur ad exhorlaudum et reformandum populum in veri Dei cultu adnexamque habuit facultatem cognoscendi et revelandi occulta cordis atque interdum etiam praedicendi fulura /Acf. 11,27 sq. ; 21, 4. 8 sqq.).
d.) sed quominus mulieres donis istis publice utantur prohibet (14,34- 36),
0.) atque demum praecepta haec velut divina agnosci iubens (14,37- 39) concludit tractatum monito generali, ut omnia honeste et secundum ordinem fiant (14, 40).
J. DE MORTUORUM HESURRECTIONE (13,1-57), de qua, quia neophyti quidam de ea dubitaverunt, Corinthii Apostolum interrogaverant, ita agit, ut primum illam certo futuram esse demonstret (15,1-34), dein eius modum, quantum fieri possit, explicet (15,35 -58).
A.) Veritatem dogmatis futurae resurrectionis adstruit triplici argumento a.) Primum et praccipuum futurae resurrectionis argumentum desumit ex. Christi resurrectione : Christus resurrexit, ergo et nos resurgemus (15,1 -28);
«.) atque antecedens quidem probat primum monens se praedicationem apud. eos a Christi morte et resurrectione inchoasse (15,1- 4), de qua ipsa omnino certo constat ex variis Christi resuscitati apparitionibus, inter quas ultima ipsi facta est (15, 5-13). Dein de eadem constare ostendit ex absurdis, quae illa negata sequerentur (15.15 - 19).
8.) Consequens autem probat ex intima nostra cum Christo coniunclione. Eadem enim Christum inter et nos. intercedit relatio, quae Adinum inter et nos (15,20-22), neque integrum erit regnum , quod Patri Christus traditurus sit, antequam cum omnibus Christi adversariis etiain mors crit devicta et evacuata (45,23 - 98^.
b. Duo alia argumenta primi sunt confirmationes :
2.) Ad hominem argumentans interrogat, cur aliqui pro illis, qui morte abrepti baptismum non receperunt, baptizari velint, nisi timeant, ne illi male aut omnino non sint resurrecturi * (13, 29).
8.) Pericula et labores, quibus Apostoli sese exponunt, certe non susciperent, nisi cis de futura resurrectione constaret (13,30-34).
B. Modum resurrectionis exponit 45.33- 57), quia ex eo desumebantur difficultates, ob quas veritas resurrectionis negabatur.
a. Analogiis ex natura desumtis corpus resuscitatum idcm quidem esse docel, ac corpus quod mortuum est, at simul plane ab eo diversum, utpote aliis qualitatibus exornatum (13,33 - 42),quas enumerat ,13,42- 41); b.) Mutationem autem hanc possibilem esse demonstrat, quia in rea) In analysi supponitur ille verborum sensus, quem adiniserunt Tertull. (c. Marc, V. 10;
5. Thomes Aq. aliique interpretes bonae notae, Mirum quidern est, quod. Apostolus, quamvis multa leviores abusus (velato capile orare in viris, non velato capite orare in mulieribus etc; acriter carpat, ex hoc tam foeda nonnullorum errore argumentum desumere voluerit nullo vituperii verbo addito, At num uua ex aliis interpretationibus , quas multas Patres et. iuniores interpretes. excogitaverunt, sil praeferenda, in Conimnentario erit inquirendum.
suscitato corpore dominabitur principium spiritale (tà. mveGy.a), dum nunc in eodem dominetur animale (5 oj5) (15.45- 40); c.) imo ita necessariam esse mulationem banc, ut illi ipsi, qui non sunt morituri*, hanc mutationem subeundam habeant (15.50 - 33), ut ita plenissima et omnimoda vicloria de morte et peccato reportetur (15.54 - 57).
€.) Concludit tractatum exhortatione , ut firmi stent in hac fide et in spe futurae resurrectionis omnia peragant (15, 58). IV. In Eriroco (16.1- 24) 1. 1nonet, ut quemadmodum in ecclesiis Galatiae, ità Corinthi collectae
3. promittit se mox ad eos venturum ct diutius apud. eos esse reman-
3. rogat, ut Timotheum bene recipiant rationemque dat, cur Apollo non-
4. commendat legatos, quos Corinthii ad ipsum miserant. (£6,15-18); $. addit varias salutationes (16, 19. 20) 6. concluditque epistolam sua manu benedictionem apostolicam adscri-
150. — IV. Occasio kr rivis ke. 2. Ap Con. — Postquam priorem epistolam Corinthiis per eorum legatos miserat, S. Paulus de rei exitu, quoniam neoplhytos ob multos et graves abusus non sine acerbitate aliqua vituperaverat, sollicitus Titum eum alio fratre Corinthum mittendum existimavit, ut quem prior epistola fructum tulisset, videret; brevi post ipse quoque illud iter, de «quo in priore epistola loquitur, ingredi et per Macedoniam in Achaiam proficiscens Troade Titum exspectare voluit, ut seeundum nuutios allatos quid facto opus esset decerneret!.. Timotheus quidem, «quem antea iam in Macedoniam et Achaiam miserat, ad Apostolum iam erat reversus, at illa, quae per eum rescivit, parum videntur fuisse fausta *, quandoquidem tanta cum anxietate Titi reditum desideravit, antequam in Europam transiiceret.
Sedifione autem illa, quam Demetrius argentarius excitavit, maturius quam voluerat Ephesum relinquere coactus Troade Titum non invenit et anxius in Macedoniam transfretavit, ubi obviam habuit legatum suum , qui salis laeta ei annuntiavit. Gravissima enim epistola commoti Corinthii incestuosum ex ecclesia eiecerant eumque hac ratione ad poenitentiam agendam adduserant; plerique fideles quam maxime dolebant, «quod patrem suum contristassent, eumque mox apud se videre desiderabant?. At minus laeta quoque. annuntiavit Titus; non omnes enim fideles eadem, qua antea, eum earitate Apostolo suo adb) In 15, 51 praeferendam esse eam, quam sequimur, lectionem : « Non omnes quidem dormiens, omnes autem. immutabimur », et (testimonia critica et contextus ralio et loci paralleli suadent.
haerebant pseudapostolorum verbis seducti. Iudaizantes enim nonnulli, ut Corinthi doctrinas suas erroneas spargere possent, Pauli famam non sine aliquo successu convellere erant conati; levitatis, inconstantiae, arrogantiae etc eum accusaverant apostolicamque eius auctoritatem et dignitatem diminuere et deprimere studuerant.
Quapropter Apostolus , antequam Corinthum veniret, altera epistola viam sihi praeparandam iudicavit; ne enim durius severiusque praesens in nonnullos agere cogeretur utque maiore cum fructu inter eos laborare posset*, suam agendi rationem eis explicare, apostolicam auctoritatem ab adversariorum calumuiis vindicare, pseudapostolos confundere literis maluit. Occasionem autem (velsi mavis, praetextum) iterum Corinthiis scribendi, antequam iter suum pergeret, collectae praebuerunt, quas in priore epistola pro ecclesia hierosolymitana faciendas indixerat atque per Titum, cui alteram hanc epistolam deferendam tradidit, ante adventum suum terminari iussit ?.
Totam igitur epistolam apologiam quandam Pauli apte appellamus, quae tanta eum arte rhetorica proponitur, ut nonnulli eam sub hoc respectu Demosthenis orationi pro Corona aequiparare non dubitaverint. S. Augustinus iam adducta epistolae huius pericope exclamavit : « Quanta sapientia ista sint dicta, vigilantes vident : quanto vero etiam eloquentiae concurrerint flumine , etiam qui stertit animadvertit », atque postquam laudatum locum brevi analysi rhetoricae subiecit, « longum est, inquit, cetera persequi : quid si etiam figuras elocutionis, quae illa arte (rhetorica) traduntur, in iis, quae de Apostoli eloquio commemoravi, ostendere voluissem? Nonne facilius graves homines me nimium, quam quisquam studiosorum sibi sufficientem putaret? Haec omnia, quando a magistris docentur, pro magno habentur, magno emuntur pretio, magna iactatione venduntur. Quam iactationem etiam ego redolere vereor, dum isía sic dissero. Sed maledoctis hominibus respondendum fuit, qui nostros auctores contemnendos putant, non quia non habent, sed quia non ostentant eloquentiam »*, Atque Erasmus magis ad totius epistolae dispositionem idenrumque nexum, quam ad stylum attendens : « Sudatur, inquit, ab erudilissimis viris in explicandis poetarum ac rhetorum consiliis, at in hoc rhetore plus sudoris est, ut deprehendas quid agat, quo tendat, quid velit : adeo stropharum plenus est undique, — absit invidia verbis. Tanta vafrities est, ut non eredas eundem hominem loqui. Nunc ut limpidus fons sensim ebullit, mox torrentis in morem ingenti fragore devolvitur, mulla obiter secum rapiens, nunc placide leniterque fluit, nunc late velut in lacum eifusus exspatiatur; rursum alicubi se condit atque diverso loco subitus emicat, quum visum est; miris Maeandris nunc has nuncillas lambit ripas, aliquoties procul digressus reciprocato flexu in sese redit »?.
Cornelio a Lapide
Argumentum 8 paragrafi
Paulus Corinthum, ut in urbe tam frequenti et celebri disseminaret Evangelium, in eaque annum et sex menses evangelizavit, ac multos ad Christum convertit, confirmante eum Domino, qui ei per visionem Corinthi apparens: «Noli,» inquit, «timere, sed loquere, et ne taceas, propter quod ego sum tecum, et nemo apponetur tibi ut noceat te, quoniam populus est mihi multus in hac civitate,» Actor. xviii, 9. Hac Pauli praedicatione Corinthii Christiani mire profecerunt, adeo ut eorum sapientiam, prophetiam, aliasque eis a Deo datas gratias cap. i, 5; xiv, 26, et alibi celebret ipse Paulus.
Achaia sive Peloponnesus, quae nunc vulgo Morea dicitur, olim celebres habuit urbes; harum metropolis et nobile emporium erat Corinthus, inquit Chrysostomus, duobus inclyta portubus, quorum Lechaeum Ionio, Schoenus Aegeo imminet mari. Unde a duplici hoc mari Poetae «Corinthum bimarem» vocarunt, ut Ovidius, lib. IV Fastor.: Adriacumque patens late, bimaremque Corinthum.
Fertur autem Corinthus primo a Sisypho latrone, Aeoli filio, condita fuisse, et Corcyra nominata, auctore Strabone, lib. VIII Geogr., postea Ephyre: deinde eversa, et instaurata a Corintho Marathonis, seu Pelopis (ut Suidae placet), sive (ut alii malunt) Orestis filio, Corinthus appellata. Hanc urbem Cicero, pro lege Manilia, Graeciae totius lumen appellat. Eo enim potentiae propter situs opportunitatem pervenit, ut vix Romanae urbi concederet.
Abundabat ergo Corinthus opibus, mercibus et metallis, ac praesertim aere, fuitque aes Corinthiacum celeberrimum et laudatissimum; adeo ut Plinius, lib. IV, cap. ii, tradat illud auro et argento aequiparari. Ex hac opulentia manavit Corinthiorum fastus, ingluvies, luxus, libido, magnificentia, ut ea abierit in proverbium: «Non cuivis homini contingit adire Corinthum.» Ubi Demosthenes mulierculae, pro horario usu corporis, deposcenti octona auri talenta, respondit: «Ego tanti poenitere non emo.» Hac de causa harum eorum vitia subinde, ac praesertim cap. vi, invehitur Apostolus.
Rursum secundo, Corinthi erat Oratorum et Philosophorum frequentia; inter quos fuit Periander, unus e septem Graeciae sapientibus. Adiit ergo Paulus Corinthum, ut in urbe tam frequenti et celebri disseminaret Evangelium.
Hinc tertio, inter Corinthios orta est superbia, ambitio, et contentiones, praesertim postquam Apollo, vir eloquens et potens in Scripturis, supervenit Corinthum, Act. xviii, 27; tunc enim nonnulli hunc Apollo praetulerunt Paulo, quasi in sermone minus eleganti et eloquenti; indeque orta sunt schismata, uno jactante et dicente: «Ego sum Pauli;» altero: «Ego sum Apollo,» etc. Paulus ergo hanc ad eos scribit epistolam, in qua statim per quatuor prima capita eos ab humanae sapientiae et eloquentiae fastu, atque inani magistrorum suorum Pauli vel Apollo venditatione, ad humilitatem crucis, ad Christi fidem et doctrinam abducit.
Quarto, scripserant Corinthii ad Paulum varia dubia proponentes, ut patet cap. vii, vers. 1, quae ipse hac epistola resolvit: unde postquam primis quatuor capitibus, eorum schismata et vanae sapientiae ambitionem retudisset; deinde, cap. v, jussisset excommunicari et vitari incestuosum, ac cap. vi, litigia eorum coram judice infideli, atque fornicationem insectatus fuisset; cap. vii, primum eorum dubium de matrimonio et virginitate enodat, docetque quae sint jura matrimonii Christiani, eique opponit et anteponit consilium Evangelicum virginitatis et caelibatus. Mox cap. viii et x, dubium secundum eorum de idolothytorum esu aggreditur, asseritque illum in se licitum esse, sed cavendum, ubi est scandalum infirmorum. Deinde cap. ix, ut ostendat, quam idolothytorum scandala sint cavenda, asseverat se ob aedificationem proximorum, abstinuisse stipendio sustentationis, sibi evangelizanti debito, ac labore manuum victum sibi comparasse. Inde cap. xi, tertium Corinthiorum dubium, de mulierum velatione, et quartum de coena Eucharistica ejusque agape resolvit. Mox cap. xii, disputat de gratiis gratis datis, easque varie variis a Spiritu Sancto distribui docet. Cap. xiii, demonstrat inter Dei dona et gratias excellere charitatem. Cap. xiv, quinto Corinthiorum dubio, An donum linguarum praestet prophetiae? negative respondet. Cap. xv, sextum dubium eorum resolvit, probando multis resurrectionem, ejusque dotes, modum et ordinem docendo. Cap. xvi, jubet fieri collectam eleemosynarum pro pauperibus Hierosolymitanis; ac denique salutationibus claudit epistolam.
Nota quinto: Scripta est tam haec prima, quam secunda ad Corinthios, ante epistolam ad Romanos; nam, ut notat Chrysostomus, Apostolus, I Corinth. xvi, 2, Corinthios ad collectam, qua sublevent famem pauperum Hierosolymitanorum, adhortatur, quam Rom. xv, 25 et 26, jam factam esse docet. Rursum scriptam esse hanc epistolam Philippis, et missam per Timotheum habent Graeca, Syra et Regia Latina, in fine epistolae; sed videtur potius ex cap. xvi, vers. 8 et aliis Ephesi scripta (Actor. xix, 1) anno Christi 57. Ita Baronius, Oecumenius et alii.
San Tommaso d'Aquino
Non abscondam a vobis sacramenta Dei, etc., Sap. VI, 24. Sacramenti nomen dupliciter accipi consuevit. Nam quandoque sacramentum dicitur quodcumque secretum, et praecipue de rebus sacris; quandoque sacramentum dicitur sacrae rei signum, ita quod et eius imaginem gerat, et causa existat, secundum quod nos dicimus septem sacramenta Ecclesiae, scilicet Baptismus, confirmatio, Eucharistia, poenitentia, extrema unctio, ordo et matrimonium. In qua quidem significatione sacramenti etiam prima significatio continetur; nam in his Ecclesiae sacramentis, divina virtus secretius operatur salutem, ut Augustinus dicit. Haec igitur sacramenta Dei praelatus, seu doctor Ecclesiae, fidelibus Christi non debet abscondere sed manifestare, propter tria. Primo quidem, quia hoc pertinet ad honorem Dei, secundum illud Tob. XII, 7: sacramentum regis abscondere bonum est, opera autem Dei revelare et confiteri honorificum est. Secundo, quia hoc pertinet ad salutem hominum, qui per horum ignorantiam in desperationem labi possent, sicut de quibusdam dicitur Sap. II, 22 quod nescierunt sacramenta Dei, nec speraverunt mercedem iustitiae, quia per sacramenta homines purificantur, ut sint praeparati ad recipiendum mercedem iustitiae. Tertio quia hoc pertinet ad debitum officium praelati vel doctoris, secundum illud Eph. III, 8: mihi omnium sanctorum minimo data est gratia haec, illuminare omnes quae sit dispensatio sacramenti absconditi a saeculis in Deo. Sic ergo praedicta verba demonstrant nobis materiam huius epistolae, in qua apostolus agit de sacramentis Ecclesiae. Cum enim in epistola ad Romanos gratiam Dei commendasset, quae in sacramentis Ecclesiae operatur: hic, scilicet in prima epistola ad Corinthios, de ipsis Ecclesiae sacramentis agit; in secunda vero de ministris sacramentorum. Videamus ergo primo textum.
Estius
ARGUMENTUM 7 paragrafi
Duas ad Corinthios epistolas, easque prolixas et multiplici doctrina refertas scripsit Apostolus Paulus, quod eis ipse primus Christum annuntiasset, et, ut loquitur in priori epistola cap. 4., in Christo Jesu per Evangelium eos genuisset. Qua ratione filios suos carissimos, seque eonim patrem eodem loco vocat. Nonnulli, inter quos autor commentarii Ambrosio attributi, putant hanc non esse primam epistolam, quam ad Corinthios Paulus scripserit, eo quod in hac meminerit prioris cujusdam epistolae ad eos datae. Sic enim ait cap. 5.: Scripsi vobis in epistola. Sed hoc rectene opinentur an secus, videbimus, quum ad eum locum perventum erit.
Prior haec epistola non unum, sed multa ac varia continet argumenta, prout multa erant, de quibus vel admonendi Corinthii Apostolo videbantur, vel ipsi ab eo instrui cupiebant. Nam ipsos per literas super quibusdam dubiis inter ipsos exortis Paulum Apostohim suum consuluisse, liquet ex illo septimi capitis initio: De quibus autem scripsistis mihi.
Sunt autem ista summarie, quae tractantur in hac epistola, et hoc ordine. Primum, ac pene ab exordio, Corinthios increpat, quod factiones inter se haberent ei studiis erga magistros, Cujus rei mox EPISTOLAE. causam aperit, quod saecularem sapientiam immodice sectarentur; quibus ipse e diverso commendat humilitatem crucis Christi, docens ejus mysteria saeculo esse incognita, ac revocat a comparandis et judicandis Evangelii ministris. Deinde eos reprehendit, quod hominem incestuosum et excommunicatione dignum in suo consortio et in ecclesia tolerareut, quem et Satanae tradendum judicat. Tertio culpat, quod judiciis inter se contenderent, idque apud judices infideles. Quarto taxat quorundam impudicitiam, matrimonium commendat, ejusque leges praescribit; cui tamen virginitatis ac perpetuae continentiae studium anteponit. Quinto de carnium idolis immolatarum esu eos instruit. Sexto digreditur ad utilem ac necessariam sui commendationem, commemorans, quemadmodum gratis ac nullo stipendio Corinthiis Evangelium praedicaverit, cum juxta Domini constitutionem ex Evangelio vivere potuisset. Septimo generatim eos ad perseverantiam vitae Christianae hortatur, admonens, quae vitia fugere debeant; inde stylum reflectit ad argumentum de immolatitiis. Octavo docet honestatem servandam in conventibus ecclesiae, ne mulieres aperto capite orent. Nono, quod ab eis peccatum erat in celebratione Coenae Dominicae, corrigit, rememorata mysteriorum S. Eucharistiae institutione. Decimo disserit de donis spiritualibus, exhortans exemplo membrorum corporis humani, x\t suum quisque donum conferat in usum communem, praecipue vero omnes studeant caritati tanquam dono omnium excellentissimo. Undecimo praecipit, ut donis prophetiae ac linguarum utantur ordinate. Duodecimo resurrectionem corporum a quibusdam negatam multis argumentis adstruit, et qualitatem ejus ac modum describit. Postremo de colligendis in fratres pauperes eleemosynis eos admonet.
Atque haec de materia totius epistolae satis. Eam scriptam esse Philippis Macedoniae quidam opinantur, et ita habet hypographe in Graecis codicibus epistolae subjuncta. Sed multo verisimilius est, quod Oecumenius sentit, Ephesi scriptam esse; quemadmodum et habet argumentum, quod passim in latinis epistolae praemittitur. Dicit enim Apostolus ultimo capite, se permansurum Ephesi. Meminit etiam Aquilae et Priscillae, velut secum eodem loco morantium, dum ab illis salutem Corinthiis adscribit. Illos autem Ephesi habitasse, testatur Lucas Act. 18., et satis intelligitur ex historiae continuatione cap. 19., circa quod tempus scripta est haec epistola. Certe Philippis aliquando versatos esse nusquam legitur. Sed et ex eo, quod dicit: Salutant vos Ecclesiae Asiae, plane intelligitur, in Asia, ubi Ephesus erat, hanc epistolam ab eo scriptam esse. Nam quod in Macedonia non sit scripta, satis arguunt haec ultimi capitis verba: Venia^n autem ad vos, cum Macedoniam pertransiero. Nam. Macedoniam pertransibo.
Constat etiam, scriptam esse ante epistolam ad Romanos. Nam hujus epistolae capite ultimo dubie loquitur, velut adhuc deliberans de sua profectione in Jerusalem. Dicit enim: Quod si dignum fuerit, ut et ego eam, mecum ibunt. In ea vero, quam scribit ad Romanos, de profectione jam constitutum habet, uti declarant illa verba cap. 15.: Nunc igitur proficiscor in Jerusalem, ministrare, seu ministrans, sanctis.
Quod vero attinet ad eos, quibus scribitur haec epistola: utrum ad Corinthios, qui exgentilibus erant,tantummodo scripta sit; an etiam ad Judaeos Corinthi morantes et Christo initiatos, dubitaverit aliquis, propter illud, quod dicit cap. 12.: Scitis, quoniam cum gentes essetis, ad simulacra muta prout ducebamini euntes. Verum procul dubio sua inscriptione complectitur etiam Judaeos, tanquam ejusdem Corinthiorum ecclesiae fideles, quemadmodum et epistola ad Romanos, et caeterae omnes ad ecclesias gentilium missae, fideles utriusque populi suis inscriptionibus comprehendunt. Nam nt unus erat in singulis civitatibus episcopus, sic et una ecclesia ex omnibus ejusdem loci fidelibus collecta, licet esse potuerint in eadem civitate distinctae, ut ita dicam, parochiae. Habebant enim Judaei Christiani suas synagogas, in quibus et Moses legeretur, et Christi mysteria peragerentur, ut indicant Apostoli Jacobi verba Act. 15.
Quamvis fatendum, Judaeos gentibus tam Corinthi quam in aliis, quae per gentes erant ecclesiis, fuisse multo pauciores. Unde frequenter ita fideles, ad quos scribit, alloquitur Paulus, ac si soli gentes essent. Quod utique eum fecisse credendum est in loco memorato. Nam alioqui in eo, quod scribit cap. 1., quosdam Corinthiorum dicere: Ego Cephae, Judaeos potissimum notat, quorum Cephas, id est, Petrus erat quodammodo peculiaris Apostolus. Alicubi quoque in persona loquitur Judaeorum, videlicet tanquam Judaeus Judaeos alloquens, ut cap. 10., cum dicit: Nolo vos ignorare fratres, quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, etc. Non enim sic loqueretur, nisi inter eos, ad quos scribit, aliqui Judaei fuissent. Sed ad expositionem epistolae veniamus.
Cursus Scripturae Sacrae
1. Quae fuerint ecclesiae corinthiae tnitia!.
In secunda sua expeditione apostolica (4 εἰ. 15,40-18,92) S. Paulus, quum ecclesias in meridionalibus provinciae Galatiae partibus iam antea fundatas visitasset, in aliis vero Asiae Minoris terris Evangelium annuntiare a Spiritu S. prohibitus esset, Troade visione divina, ut Macedonas adiuvaret, invitatus cum sociis suis Silvano (Sila), Timotheo, Luca in Europam traiecit. Felici cum successu Philippis, Thessalonicae, Beroeae verbum Dei propagavit ; δὲ paucis post mensibus insidiis persecutionibusque ludaeorum Macedoniam sociis relictis defugere et in Achaiam transire coactus, quum Athenis fructus quos speraverat non invenisset, exeunte a. 52. solus Corinthum advenit ibique sedem suam fixit.
Continua a leggere 24 paragrafi
Urbs haec, quae saec. 3. et 2. a. Chr. tamquam caput concilii Achaeorum reliquas civitates graecas opibus scientiisque ita superaverat, ut Ἕλλαδος ἄστρον (Polystr. 2), lumen totius Graeciae (Cic. p. leg. Man. 5) appellaretur, à L. Mummio destructa quidem devastataque erat (a. 146.), sed centum annis postea (a. 45.) ἃ Caesare restituta (Colonia Iulia Corinthus) et paullo post (a. 27.) per Augustum caput provinciae Achaiae constituta (Colonia Iulia Augusta Corinthus) illo tempore, quo S. Paulus advenit, pristinam opulentiam et celebritatem non tantum recuperaverat, sed superaverat. In Isthmo Peloponnesi enim inter duo maria, ionium et aegaeum, oportunissime sita (unde Ἰζόρινθος ἀνφιθάλχσσος Poll. 9,17, Corinthus bimaris Ovid. Metam. 5,107 ctc.) 'atque duobus optimis portibus instructa erat, quorum unus, Lechaeon, in mari ionio ifalicis navibus, alter, Cenchreae, in mari aegaeo asianis stationi erat. Hinc una cum Alexandria et Thessalonica integrum fere totius imperii romani commercium arripuerat atque mercatura et divitiis non solum sed literis quoque artibusque, imprimis rhetorum et philosophorum studiis, sorores suas longe superaverat (S. CArys. in 1 Cor. hom. 1,1; cfr Sueton. Tiber. 3* ctc.). At etiam morum corruptela, libidine luxuriaque inter omnes imperii urbes ita erat famosa, ut verbo χορινθιάζεσθαι vita luxuriosa libidinosaque designaretur et Dio Chrys. eam omnium , quae sunt et quae fuerunt, civitatum cultui Aphroditae deditissimam, i. e. in omnium libidinum intemperantia effusissimam , appellaret. Celeberrimum enim in Acrocorintho, urbis arce, Aphrodite Pandemos habebat fanum, in quo mille scorta deae suae inserviebant in libidinem populi sese prostituentia.
Ager igitur praedicationi apostolicae parum foecundus Corinthus esse videbatur, at laelissima messis Apostolo ibi erat praeparata, quum « Deo multus populus esset in civitate illa » (Act. 18,10). Multos quidem colonos italos, qui restitutam civitatem incolerent, Caesar et Augustus miserant, at graecae originis longe maior erat incolarum numerus; graeca erat lingua vulgaris, graecae literae, graeci mores, graecae quoque leges, quamvis inde ab Augusti tempore proconsul romanus ibi sedem suam haberet. Cum Graecis vero et Italis mercatores omnium fere nationum vastissimi imperii erant permixti; multi praesertim Iudaei Corinthum, uti reliqua imperii emporia, incolebant eorumque numerus auctus est, quando paucis mensibus antequam Paulus Corinthum advenit, Claudius imperator cunctos Iudaeos ex Italiae finibus expulerat (Sueton. Claud. 95).
Inter eos, qui illa in occasione ex Urbe Corinthum transmigrarant, Aquila quidam, Ponticus genere, eiusque uxor Priscilla erant, qui Romae iam, ut videtur, christianam fidem receperant. Quoniam eandem, quam ipse, scenofactoriam artem exercebant, Apostolus apud eos domicilium suum constituit; uti enim plerisque in civitatibus (cfr 1 Thess. 2,9; 2 Thess. 3,7 sqq.; Act. 20,35 etc.), Corinthi quoque a neophytis, inter quos laborabat, sustentari noluit, ne eos gravaret, sed manuum suarum labore victum quotidianum quaesivit (4,19; 9 Cor. 11, 7 sqq.). Per totam igitur hebdomadem arti suae vacabat, sabbatis vero in synagoga Iudaeis eorumque proselytis Evangelium annuntiabat; eum enim morem ubique tenebat, ut prius Iudaeis verbum Dei offerret, ad ethnicos autem sese verteret, quum ludaei illud respuissent (cfr Act. 13,46 sqq.; Rom. 1,16 etc.). At Corinthi non minus, quam aliis in civitatibus, Iudaei illud repulerunt indignosque sese iudicarunt aeternae vitae; atque ne tunc quidem, quando Paulus a Sila et Timotheo , qui ex Macedonia reversi eleemosynas Philippensium ei attulerant (2 Cor. 11,9; P/ul. 5,15), adiutus maiore cum libertate pracdicationi vacare coeperat, inter eos multum profecit. Quin etiam tumultus excitarunt ludaei, quibus Apostolus synagogam relinquere coactus est; mundum igitur sese proclamans ab eorum sanguine in domum synagogae vicinam , quae proselyto cuidam , Titio Iusto, erat, secessit ibique ethnicis Evangelium annuntiavit. Haud multi Iudaei eum erant secuti; praeter Aquilam et Priscillam solus archisynagogus Crispus, quem Paulus ipse baptizaverat (1,15) , eiusque familia nominantur; quin tamen plures fuerint, non est dubium. At opimiorem messem inter ethnicos invenit; quum enim crescentibus difficultatibus perterritus esset , animus ei ab ipso Deo additus est, qui multum sibi in hac civitate populum esse revelavit; ac revera « multi Corinthiorum audientes credebant et baptizabantur ». Divino enim auxilio sibi promisso fretus per annum et sex menses Corinthi commoratus est ; nec civitatis limitibus eius zelus continebatur, sed per totam Achaiam ecclesias fundavit, quarum corinthia erat velut centrum et mater (cfr ad 1,2; 2 Cor.1,1; 1 Thess. 1,1 sq.; Rom.16,1). Neophyti plerique quidem pauperes erant rudesque ; nonnulli tamen etiam ex nobilibus, potentibus, sapientibus civibus fidem receperunt nascentique ccclesiae sese adiunxerunt (cfr ad 1,26 sqq.). Ex quorum numero illos fuisse arbitramur, quos Paulusin suis epistolis nominat : Stephanas, Achaiae primitiae, eiusque familia (1,16; 16,15), duo alii Corinthiorum legati, Fortunatus et Achaicus (16,17), Caius, apud quem in tertio suo itinere hospitabatur (1,16; Rom. 16,93), Erastus, civitatis arcarius (οἰχόνομος Rom. 16,93); Chloés quoque familia (1,11) ex nobilioribus fuisse videtur, atque ex eorum numero, qui literis scientiisque exculti erant, procul dubio prodierunt factionum, quae postea exortae sunt, duces. Octodecim igitur mensium spatio fundata est ecclesia corinthia, quae maximam partem ethnicis conversis constabat (cfr 19,9), sed etiam nonnullos neophytos iudaicos complectebatur.
Iamvero fieri non potuit, ut laeta haec nascentis ecclesiae incrementa Iudaeos obstinatos, Evangelii hostes infensissimos, non irritarent; mirum ergo non est, quod Corinthi eodem modo, quo in Macedonia et Asia, Apostolum, etiamsi synagogam reliquerat, persecuti eiusque labores impedire conati sint. Itaque ineunte a. 55. eum ante tribunal Gallionis proconsulis rapuerunt, « quia contra legem persuaderet hominibus colere Deum » ; at irriti fuerunt eorum conatus. Proconsul enim, antequam Paulus causam dicere coeperat, ludaeos de sola lege mosaica violata conqueri perspiciens accusatorem Sosthenem archisynagogum (cfr ad 1,1) ita repulit, ut adstantes eundem praesente proconsule percutere non dubitarent. Nihilominus Apostolus, ut vehementem seditionem sedaret, ad tempus Corinthum relinquendam duxit.nova expeditione apostolica in Illyriam, ut videtur, suscepta !, Quo ex itinere post paucos menses redux ecclesiam in
1. Iter. illyricum (Rom. 15,18) a S. Luca in Actibus silentio praetermissum, si ad eius
felici statu primi fervoris non amplius invenit; in tristitia enim se ad eos revertisse innuit (2 Cor. 2,1 sqq.); cum severitate scilicet abusus quosdam, qui serpere iam coeperant, reprimere atque hac ratione neophytos tristitia afficere coactus erat. Multos dies hac secunda vice usque ad auctumnum a. 55. commoratus demum per Ephesum Ierosolyma et Antiochiam reversus est.
Post eius vero discessum ecclesiae vix natae iam mox multa graviaque pericula imminebant, quorum praecipuum dissensiones constituebant aliis doctoribus Corinthum advenientibus Evangeliumque annuntiantibus exortae. Cum Paulo enim Ephesum usque Aquila et Priscilla profecti ibi Iludaeum invenerunt Alexandrinum quendam, Apollo (᾿Απολλώς i. 4. ᾿Απολλώνιος) nomine, qui quamvis vix primis fidei rudimentis esset imbutus, ut solum sciret baptisma Ioannis, fervens tamen spiritu magna cum eloquentia doctrinam christianam docebat. Quod quum animadvertissent , eum dogmata fidei accuratius cdocuerunt profecturumque in Achaiam fratribus corinthiis commendarunt. Corinthi vero agrum a Paulo plantatum irrigare incipiens (3,4) « contulit multum his qui crediderant; vehementer enim Iudaeos revincebat publice ostendens per Scripturas, Iesum esse Messiam » (Act. 18,24-97); quo ex praedicationum argumento haud sine probabilitate colligere nobis videmur, Apollo etiam in synagoga Evangelium annuntiasse atque Judaeorum certum numerum Evangelio esse lucratum. Quum vir dicatur eloquens et potens in Scripturis, probabile quoque est, eum non tantum graecae eloquentiae magis, quam Paulum, sese accommodasse, sed etiam ex allegoricis Scripturae interpretationibus, quibus Iudaei alexandrini delectabantur, argumenta sua desumsisse (cfr ad 1,12). Qui sublimior, ut putabatur, et eloquentior docendi modus nonnullis neophytis ita arrisit, ut Apollo tamquam virum doctiorem et eruditiorem primo suo magistro et patri Paulo praeferrent. Hinc prima discordiarum semina , quae tamen , quamdiu Apollo Corinthi erat, non videntur germinasse; quamdiu vero remanserit, ignoramus, siquidem id unum constat, eum antcquam Paulus priorem hanc epistolam scripsit, iam dudum Ephesum esse reversum (16,12). Germinare autem et pullulare coeperunt, quando pseudapostoli iudaizantes, qui omnes ecclesias a Paulo fundatas perturbabant, Corinthum advenerunt. Quamquam enim in ecclesia, in qua Iudaeochristianorum numerus non erat. magnus, cireumcisionem et legis mosaicae observantiam postulare non audebant, Petri (Cephae) tamen nomen et auctoritatem celebrantes dignitatem apostolicam Pauli deprimere et impugnare atque praerogativas privilegiaque Iudaeorum decantare coeperunt (cfr 9,1 sqq.; 15,9 sq.; 9 Cor. 10.-12.). Neophytos, qui ex cireumcisione venerant, contribulibus suis aures praebuisse, facile intelligitur, atque verisimile est, etiam nonnullos cum illis Ethnicochristos Paulo magnos Apostolos, quos novi doctores celebrabant (2 Cor. 10,5), anteposuisse οἵ se quoque Petri esse gloriari coepisse. Unde factum est, ut et alii sese istius doctoris, quem praeferebant, esse dictitarent, atque tres exorirentur factiones, quae a Paulo, Apollo, Cepha sese denominarent (cf* ad 1,12).
Aperti igitur schismatis periculum ecclesiae corinthiae imminebat, quod non parum auctum est, quum eodem tempore alia vitia quaedam inter fideles latius serperent apertiusque se proderent. In anteriore quadam epistola, quae hodie deperdita est!, Apostolus neophytos monere iam debuerat, ut fratrum, qui fornicationi essent dediti, societatem fugerent (cfr ad 5,9); ad quod monitum quum Corinthii dissensionibus suis distenti non attendissent, res paullatim eo est deducta, ut non tantum aliqui fornicationem velut rem indifferentem apud se excusare conarentur (cfr ad 6,12 sqq.), sed etiam unus, qui novercam in matrimonium ducere attentaverat, in ecclesia retineretur (cfr ad 5,1 sqq.). l'raeterea inter se li&gabant causasque suas ad ethuicos iudices deferre non dubitabant (cfr ad 6,1 sqq.), in coetibus sacris licentiae et negligentiae indulgebant (11,1 sqq. ; 11,17 sqq.), de variis doctrinae capitibus disceptabant (7,1 sqq.; 8,1 sqq. etc.), charismata ad ostentationem potius quam ad ecclesiae utilitatem quaerebant et adhibebant (12,1 sqq.) ctc. Quamvis igitur multi neophyti corinthii magnis illis laudibus, a quibus Apostolus epistolam exorditur (1,5 sqq.), digni essent, universa tamen ecclesiae conditio satis erat tristis atque periculum aderat, ne aliqui a fide planc deficerent.
Interea S. Paulus pro apostolica sollicitudine, qua fideles per Evangelium in Christo a se genitos velut nutrix fovebat et velut pater educabat, ecclesiae corinthiae, quamvis absens, invigilare non cessavit. Etenim verno tempore a. 55. tertiam suam expeditionem apostolicam ingressus (Act. 18,23) peragratis mediterraneis Asiae Min. terris Ephesum pervenerat, ubi in florentissima hac provinciae Asiae ecclesia fundanda integrum fere triennium posuit ab aestate a. 55 usque ad festa paschalia a. 58. terminata (Act. 19,8. 10; 20,31; 1 Cor. 5,19; 5,7; 16,8). Qua in urbe, cui frequentissimum erat cum Achaia commercium , res corinthias facile rescivit; neque enim dubitari potest, quin non tantum per Apollo ex Achaia reducem (16,12) et per Chloes familiam (1,11), sed etiam per alios fratres advenientes de ecclesiarum achaicarum conditione certos nuntios acceperit. Quibus permotus in anteriore illa epistola, quam deperditam esse diximus, fideles 8 fornicariorum societate retrahere jam studuerat; ingravescente autem schismatis periculo, quum ipse eo tempore Ephesum relinquere non posset (16,8), duos discipulos, Timotheum et Erastum, in Macedoniam missurus priorem iter Corinthum usque pergere iussit, ut ecclesiam illam visitaret neophytosque ad meliorem frugem revocaret (5,171 ; Act. 19,22). Antequam vero Timotheus Corinthum pervenerat (16,10 sqq.), venientes Apostolo literas ecclesiae attulerunt. Prima enim , ut videtur, Pauli epistola, quae fornicarios evitari iusserat, dubium quoddam, num ethnici quoque fornicarii vitandi essent, provocaverat; quod dubium proponentes varia simul doctrinae capita, de quibus inter se autem tristem quoque ecclesi: conditionem accuratius didicit; quare perterritus ipse quidem Corinthum nondum proficisci voluit, ne praegravissimo gravissimam epistolam opponendam esse censuit.
1 Cor. appellamus; scripta autem est Ephesi(16,8. 19) brevi ante festa paschalia (cfr ad 5,8) a. 58. In omnibus fere epistolarum paulinarum catalogis secundum quidem locum obtinet et 9 Cor. tertium ; iuxta temporis tamen, quo scriptae sunt, rationem non nisi quartus et quintus eis debentur; certum enim est, duas epistolas ad Thess. iam in seDE ORIGINE ET INDOLE 1 AD COR. ni cundo apostolico itinere tempore illo, quo Paulus in fundanda corinthia ecclesia erat occupatus, esse scriptas, atque eidem itineri origo quoque epistolae ad (al. rectius attribuitur; quodsi alii eandem Ephesi in tertio itinere scriptam esse censent, nobiscum tamen consen- - tiunt eam epistolis ad Cor. esse antiquiorem. At propter dignitatem ecclesiae corinthiae , quae eadem ratione, qua romana, duos principes Apostolorum, Petrum et Paulum, fundatores habuisse gloriabatur (S. Dion. Cor. apud Euseb. Ἡ. E. II. 24), duae epistolae ad eam datae insigniorem locum obtinuerunt epistolaeque ad Romanos, quae temporis ordine sexta fuit sed semper primum locum tenuit, immediate sunt subiunctae !.
Porro in nostra epistola scribenda Apostolus duplicem sibi proposuit finem ; neophytos enim corinthios a vitiis, quibus dare sese coeperant, revocare et interrogationibus ab ecclesia ei propositis respondere debuit. Cui duplici fini duae respondent partes, quae praeter exordium et epilogum apte distinguuntur. Quoniam in commentario nexum, quo quum sententiae tum sectiones cunctae inter se colligantur, quam diligentissime el accuratissime investigare et explicare studuimus, hoc loco summa quae tractantur capita schemate quodam descripsisse sufficiet ?.
Inter paulinas epistolas non est alia, quae tanta, quanta nostra, argumentorum varietate sit insignis. In plerisque enim (cfr Rom., Hebr., Gal., Eph. etc.) Paulus unam dogmaticam doctrinam demonstrat et explicat additis nonnullis monitis, quae ecclesiae, cui scripsit, utiliora aut magis necessaria esse duxit; in hac vero multa et diversa doctrinae christianae capita quum dogmatica tum ethica accuratius tractari, enumeratio mox proposita satis docet. Praeter quae multas alias doctrinas (ex. gr. de supranaturalitate evangelicae disciplinae, de sacrificio eucharistico, de reali praesentia, de unitate Ecclesiae, de virtute caritatis etc.) occasione data non tam attingit quam diligenter explanat et demonstrat; multa quoque et praeclara de primorum Christianorum vita et moribus, potissimum de eorum coetibus religiosis, nos edocet. Qua argumentorum varietate procul quidem dubio iucundissima et utilissima redditur epistola, at explicationis quoque difficultas augetur, quae eam ob causam 1am satis magna est, . quia Apostolus primis suis lectoribus haud pauca continuo usu cognita supponere potuit ac debuit, quae nos ignoramus neque nisi magna cum difficultate ex magis minusve obscuris indiciis eruere debemus. Eadem autem Patribus quoque non amplius erant cognita; quia vero, ut ea explicarent, Patres ad suae aetatis mores ritusque ecclesiasticos, ac si iidem iam tempore apostolico adfuissent, recurrerunt, aliquoties verba apostolica interpretationibus suis historicis obscurarunt potius quam illustrarunt. Ceterum dicendi genere in hac epistola, si paucae sententiae anacoluthicae aut aliquantulum contortae excipiuntur, facili et claro utitur, atque idearum nexus ubique fere manifestus est et perspicuus.
De eius authentia dicere vix opus est; praeclarioribus enim, quam omnes alii Novi Test. libri, testimoniis genuina demonstratur, siquidem duo immediati Apostolorum discipuli, S. Clemens Rom. et S. Po(ycarpus Smyrn. eam disertis verbis Paulo Apostolo attribuunt!. Quibus alios testes addere eo magis est superfluum, quo clarius et evidentius integra paulinum characterem spirat cum iisque, quae de corinthiae curatius consonat. Quapropter etiam ab omnibus ecclesiis pro genuino Pauli opere semper est habita, atque eius authentia adversarios, qui attentione sint digni, neque inter antiquos haereticos (Marcionem et Gnosticos etc.) nec inter modernos rationalistas et « criticos » invenit. Quae enim ante aliquos annos a Br. Bauer (Kritik der paulin. Briefe.
II. Leipzig 1851; Christus ἃ. die Caesaren. 1877) et recentissime ἃ B. Lomann (Quaestiones paulinae; Paulus en de Kanon. Theolog. Tijdschr. Leyden 1882. 1880) ad apostolicam omnium epistolarum paulinarum originem impugnandam sunt allata, ea ab omnibus iure merito ridentur nec ab ipsis « criticis » refutatione digna habentur.
3. Quibus subsidiis criticis et exegeticis usi simus.
Quoniam iuxta S. August. (Doclr. christ. II. 15) « codicibus emendandis primitus debet invigilare sollertia eorum, qui Scripturas nosse desiderant », nostra autem Vulgata Clementina, quamvis egregia sit, genuina Apostoli verba non ubique accurate reddit, una cum latino textu integrum graecum ex antiquissimo et optimo, qui superstes est, codice (Vaticano) singulis sectionibus praemisimus!; etenim « libros Novi Test., inquit 5. Aug. (l. c. II. 15), si quid in latinis varietatibus titubat, graecis cedere oportere, non cst dubium ». Attamen graecarum quoque lectionum magna est varietas; quapropter annotationes criticas subieciinus, quibus antiquiorum codicum graecorum antiquarumque versionum varietates praecipuas et graviores indicavimus; quamquam enim longe pleraeque satis leves sunt neque universum epistolae sensum 1nutant, aliquac tamen pleniori ct perfectiori sententiarum et argumentationum Apostoli intelligentiae et explicationi haud parum inserviunt. Quae ut ad diiudicandam textus Clementni auctoritatem maiore cum securitate adhiberentur, codicum versionumque aetatem atque notas, quibus in criticis commentariis designari solent, adscribere non inutile esse duximus*.
Inde & primis fidei temporibus multi Patres et theologi epistolas 5. Pauli innumeris fere commentariis, homiliis, scholiis illustrare coeperunt, quórum ex numero, quum omnes recensere non possimus, eos enumerabimus solos, quibus in commentario exarando usi sumus. Satis magna iam est eorum copia; namque quoniam id maxime nobis crat propositum, ut non tam novam quam certam (quantum eius fieri potuit) epistolae explicationem daremus, omnium aetatum praecipuos interpretes, quos Ecclesia vel usus diuturnus approbavit, consulere voluimus, Hac nimirum ratione id nos obtenturos sperabamus, ut traditionali interpretatione accuratius cognita et perspecta non tantum cunctas illas explicationes efficacius tueremur, quae, quia consensu fere unanimi et continuo traditae sunt, genuinum apostolicorum verborum sensum exhibere recte dicuntur, sed inter dissentientes quoque opiniones eam facilius securiusque discerneremus et eligeremus, quae utpole verae proxima reliquis est anteponenda ; ab uno enim auctore, qui interdum satis levis est auctoritatis, non paucas explicaiones in recentioribus et modernis commentariis pervulgatas dependero inveniemus, si in historiam interpretationis difficiliorum sententiarum diligentius investigaverimus.
2. De romanis Vulgatae correctionibus atque editionibus auctoritate Sixti V. (Vulg. Sixt.)
3. De versionibus antiquis fuse egimus in /ntrod. gener. p. 257 sqq. (Comp. Introd.
Haec igitur opera in hoc commentario adhibita sunt ".
1. Ex PATRIBUS GRAECIS : S. IoaNNIs CnRYsosTOMI (Chrys.) homiliae quadraginta quatuor (Migne Patrol. graecae tom. 61) eiusdemque liber de Virginitate (M. 48); S. Cyrilli Alex. (Cyr.) fragmenta explanationis (M. 74); TuEoponErI CR. (Theod.) interpretatio (M. 82), quibus ox iunioribus Graecis addidimus Oecumenti 7'ric. (Oec.) commentarium (M. 118) et TheopAylacti Bulg. (Theoph.) explanationem (M. 194); S. Ioan. Damasceni (Dam.) locos selectos (M. 935) quoque aliquoties consuluimus, plerumque tamen praetermisimus , quia solas Chrys. homilias excoerpsit.
4. Ex INTREPRETIBUS SAEC. 46.-18., qui S. Pauli opistolis praecipuam curam impenderunt : Cardin. Caietani (Cai.) literalis expositio (Romae 1329); loan. Gagnaei (Gagn.) brevissima scholia (Parisiis 1343); A£ph. Salmeronis .(Salm.) commentarii in evangelicam historiam etc. (Matriti 1398-1602) vol. 44. ; BENED. IusriNiANI (Just.) explanationes (Lugduni 1612); Gur. Esrr (Est.) commentarius (Duaci 1614); Bern. a Piconio (Pic.) triplex expositio (Parisiis 1703); Natalis Alexandri (Nat.) commoentarius literalis (Neapoli 4744). Ex iis, qui integram Scripturam exposuerunt, frequentius consuluimus Emman. Sa annotationes (Antw. 1398*, ConN. Δ LaPipE (Zap.) commentarios (Antwerpiae 1614), Joannis Marianae (Mar.) scholia (Matriti 1624), Steph. Menochis (Men.) brevem explicationem (Coloniae 1630), Jac. Tirini (Tir.) commentarium (Antwerpiae 1632), Jacobi Gordon (Gord.) commentarium (Parisiis 1632), Augustini Calmet (Calm.) commentarium (Paris 1707 sqq.).
Duabus sectionibus, uti in plerisque epistolis paulinis, exordium constat : inscriptione (1,1-3) et gratiarum actione de bonis ecclesiae corinthiae a Deo concessis (1,5-9).
Antiquam epistolarum inscriptionem (cfr Ac/. 23,26) Apostoli omnes, excepto S. Iacobo (lac. 1,1; cfr Act. 15,23), ita mutarunt, ut bona, quae fidelibus precabantur, sententia completa exprimentes inscriptioni ipsi sola nomina eorum, qui epistolam dabant quibusque erat destinata, reservareut. Ceterum ex more antiquo (cfr 1 Mac/. 12,6 etc.) nominibus titulos dignitatis suae addiderunt :