To them that so vaunted their libertie about Idolothyta, he bringeth his ovvne example, to vvit, that he also had libertie to liue by the Gospel, but yet that he vsed it not, so to auoid scandal of the infirme, and because it vvas more meritorious. 24 Declaiming against their securitie, and shevving them by similitudes and examples, 24 both of him self, 1 And of the Israelites, that saluation is not so lightly come by: 14 and so concludeth againe against eating of Idolothyta. because it is also to commit idolatrie, 22 and not onely to giue il example to the infirme.
1Am not I free? Am not I an apostle? Have not I seen Christ Jesus our Lord? Are not you my work in the Lord?Non son io libero? Non son io Apostolo? Non ho io veduto Gesù Cristo Signor nostro? Non siete voi opera mia nel Signore?AM I not free? Am I not an Apostle? Haue I not seen Christ IESVS our Lord? Are not you my vvorke in our Lord?Non sum liber ? non sum Apostolus ? nonne Christum Jesum Dominum nostrum vidi ? nonne opus meum vos estis in Domino ? 2And if unto others I be not an apostle, but yet to you I am. For you are the seal of my apostleship in the Lord.E se per altri non sono Apostolo, almeno per voi lo sono: imperocché sigillo del mio Apostolato siete voi nel Signore:And if to others I be not an Apostle, but yet to you I am. for you are the seale of my Apostleship in our Lord.Et si aliis non sum Apostolus, sed tamen vobis sum: nam signaculum apostolatus mei vos estis in Domino. 3My defence with them that do examine me is this.La mia difesa presso coloro, che mi disaminano, è questa.my defense to them that examine me is this:Mea defensio apud eos qui me interrogant, hæc est: 4Have not we power to eat and to drink?Non abbiam noi facoltà di mangiare, e di bere?Haue not vve povver to eate and drinke?Numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi ? 5Have we not power to carry about a woman, a sister as well as the rest of the apostles and the brethren of the Lord and Cephas?Non abbiam noi facoltà di menar dappertutto con noi una donna sorella, come anche gli altri Apostoli, e i fratelli del Signore, e Cefa?Haue vve not povver to lead about a vvoman a sister, as also the rest of the Apostles, and our Lordes brethren, and Cephas?numquid non habemus potestatem mulierem sororem circumducendi sicut et ceteri Apostoli, et fratres Domini, et Cephas ? 6Or I only and Barnabas, have not we power to do this?Forse solo io, e Barnaba non abbiam facoltà di ciò fare?Or I only and Barnabas haue not vve povver to doe this?aut ego solus, et Barnabas, non habemus potestatem hoc operandi ? 7Who serveth as a soldier, at any time, at his own charges? Who planteth a vineyard and eateth not of the fruit thereof? Who feedeth the flock and eateth not of the milk of the flock?Chi è mai, che militi a proprie spese? Chi pianta la vigna, che non mangi del frutto di essa? Chi pasce il gregge, che del latte non si cibi del gregge?Vvho euer plaieth the souldiar at his ovvne charges? Vvho planteth a vine, and eareth not of the fruite thereof? Vvho feedeth a flocke, and eateth not of the milke of the flocke?Quis militat suis stipendiis umquam ? quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit ? quis pascit gregem, et de lacte gregis non manducat ?
8Speak I these things according to man? Or doth not the law also say; these things?Forse in questo parlo da uomo? E non dice questo anche la legge?Speake I these things according to man? Or doth not the Lavv also say these things?Numquid secundum hominem hæc dico ? an et lex hæc non dicit ? 9For it is written in the law of Moses: Thou shalt not muzzle the mouth of the ox that treadeth out the corn. Doth God take care for oxen?Conciossiachè nella legge di Mosè sta scritto: non metter la musoliera al bue, che tribbia il grano. Forse che Dio si prende cura de' buoi?For it is vvritten in the Lavv of Moyses, Thou shalt not moosel the mouth of the oxe that treadeth out the corne. Vvhy, hath God care of oxen?Scriptum est enim in lege Moysi: Non alligabis os bovi trituranti. Numquid de bobus cura est Deo ? 10Or doth he say this indeed for our sakes? For these things are written for our sakes: that he that plougheth, should plough in hope and he that thrasheth, in hope to receive fruit.Nol dice forse principalmente per noi? Conciossiachè per noi ciò è stato scritto: perché e chi ara, debbo arare con isperanza: e chi tribbia, con la speranza di partecipar del frutto.Or for vs certes doth he say it? For they are vvritten for vs, because he that eareth, ought to eare in hope: and he that treadeth, in hope to receiue fruite.an propter nos utique hoc dicit ? Nam propter nos scripta sunt: quoniam debet in spe qui arat, arare: et qui triturat, in spe fructus percipiendi. 11If we have sown unto you spiritual things, is it a great matter if we reap your carnal things?Se noi abbiam seminato per voi semenza spirituale, è ella una gran cosa, se mieteremo del vostro temporale?If vve haue sovven vnto you spiritual things, is it a great matter if vve reape your carnal things?Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si nos carnalia vestra metamus ? 12If others be partakers of this power over you, why not we rather? Nevertheless, we have not used this power: but we bear all things, lest we should give any hindrance to the gospel of Christ.Se altri godono di questo diritto sopra di voi, perché non piuttosto noi? Ma non abbiamo fatto uso di questo diritto: ma tutto sopportiamo per non frapporre impedimento al Vangelo di Cristo.If other be partakers of your povver: vvhy not vve rather? Hovvbeit vve haue not vsed, this povver: but vve beare al things, lest vve should giue any offence to the Gospel of Christ.Si alii potestatis vestræ participes sunt, quare non potius nos ? Sed non usi sumus hac potestate: sed omnia sustinemus, ne quod offendiculum demus Evangelio Christi.
13Know you not that they who work in the holy place eat the things that are of the holy place; and they that serve the altar partake with the altar?Non sapete voi, che quegli, che lavorano per il tempio, mangiano di quello del tempio; e quegli, che servono all'altare, con l'altare hanno parte?Knovv you not that they which vvorke in the holy place, eate the things that are of the holy place: and they that serue the altar, participat with the altar?Nescitis quoniam qui in sacrario operantur quæ de sacrario sunt, edunt: et qui altari deserviunt, cum altari participant ? 14So also the Lord ordained that they who preach the gospel should live by the gospel.Così pure ordinò il Signore a quegli, che annunziano il Vangelo, di vivere del Vangelo.So also our Lord ordained for them that preach the Gospel, to liue of the Gospel.Ita et Dominus ordinavit iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. 15But I have used none of these things. Neither have I written these things, that they should be so done unto me: for it is good for me to die rather than that any man should make my glory void.Io però di nessuna di queste cose mi son prevaluto. E non ho scritte queste cose, perché così facciasi riguardo a me: imperocché buona cosa è per me il morire piuttosto, che alcuno renda vano il mio vanto.But I haue vsed none of these. Neither haue I vvritten these things, that they should be so done in me: for it is good for me to die rather, then that any man should make my glorie void.Ego autem nullo horum usus sum. Non autem scripsi hæc ut ita fiant in me: bonum est enim mihi magis mori, quam ut gloriam meam quis evacuet. 16For if I preach the gospel, it is no glory to me: for a necessity lieth upon me. For woe is unto me if I preach not the gospel.Imperocché se io evangelizzerò, non ne ho gloria: atteso che ne incumbe a me la necessità: e guai a me, se io non evangelizzerò.For and if I euangelize, it is no glorie to me: for necessitie lieth vpon me: for vvoe is to me if I euangelize not.Nam si evangelizavero, non est mihi gloria: necessitas enim mihi incumbit: væ enim mihi est, si non evangelizavero. 17For if I do this thing willingly, I have a reward: but if against my will, a dispensation is committed to me.Conciossiachè se di buona voglia io fo questo, ne ho mercede: se di contraggenio, è stata fidata a me la dispensazione.For if I doe this vvillingly, I haue revvard: but if against my vvil, a charge is committed to me.Si enim volens hoc ago, mercedem habeo: si autem invitus, dispensatio mihi credita est.
18What is my reward then? That preaching the gospel, I may deliver the gospel without charge, that I abuse not my power in the gospel.Qual è adunque la mia mercede? Che in evangelizzando io dia gratis il Vangelo, che non abusi del mio diritto nel predicar il Vangelo.Vvhat is my revvard then? That preaching the Gospel, I yeld the Gospel vvithout cost, that I abuse not my povver in the Gospel.Quæ est ergo merces mea ? ut Evangelium prædicans, sine sumptu ponam Evangelium, ut non abutar potestate mea in Evangelio. 19For whereas I was free as to all, I made myself the servant of all, that I might gain the more.Imperocché essendo io libero da tutti, mi sono fatto servo di tutti per guadagnare que' più.For vvhereas I vvas free of al, I made my self the seruant of al: that I might gaine the moe.Nam cum liber essem ex omnibus, omnium me servum feci, ut plures lucrifacerem. 20And I became to the Jews a Jew, that I might gain the Jews:E mi son fatto Giudeo co' Giudei per guadagnare i Giudei:And I became to the Ievves as a Ievv, that I might gaine the Ievves.Et factus sum Judæis tamquam Judæus, ut Judæos lucrarer: 21To them that are under the law, as if I were under the law, (whereas myself was not under the law,) that I might gain them that were under the law. To them that were without the law, as if I were without the law, (whereas I was not without the law of God, but was in the law of Christ,) that I might gain them that were without the law.Con quegli, che sono sotto la legge, come se fossi sotto la legge (non essendo io sotto la legge) affine di guadagnare quelli, che erano sotto la legge: con quegli, che erano senza legge, come se io fossi senza legge, (non essendo io senza legge di Dio: ma essendo della legge di Cristo) per guadagnare quegli, che erano senza legge.to them that are vnder Lavv, as though I vvere vnder the Lavv (vvhereas my self vvas not vnder the Lavv) that I might gaine them that vvere vnder the Lavv. to them that vvere vvithout the Lavv, as though I vvere vvithout the Lavv (vvhereas I vvas not vvithout the lavv of God, but vvas in the lavv of Christ) that I might gaine them that vvere vvithout the Lavv.iis qui sub lege sunt, quasi sub lege essem (cum ipse non essem sub lege) ut eos qui sub lege erant, lucrifacerem: iis qui sine lege erant, tamquam sine lege essem (cum sine lege Dei non essem: sed in lege essem Christi) ut lucrifacerem eos qui sine lege erant. 22To the weak I became weak, that I might gain the weak. I became all things to all men, that I might save all.Mi son fatto debole con i deboli per guadagnare i deboli. Mi sono fatto tutto a tutti per tutti far salvi.To the vveake I became weake, that I might gaine the weake. To al men I became al things, that I might saue al.Factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem. Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos.
23And I do all things for the gospel’s sake, that I may be made partaker thereof.E tutto io fo pel Vangelo: affine di avere ad esso parte.And I doe al things for the Gospel, that I may be made partaker thereof.Omnia autem facio propter Evangelium: ut particeps ejus efficiar. 24Know you not that they that run in the race, all run indeed, but one receiveth the prize. So run that you may obtain.Non sapete voi, che quegli, che corrono alla lizza, corrono veramente tutti, ma un solo riporta la palma? Correte in guisa da far vostro il premio.Knovv you not that they that runne in the race, al rūne in deede, but one receiueth the price? So runne that you may obteine.Nescitis quod ii qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, sed unus accipit bravium ? Sic currite ut comprehendatis. 25And every one that striveth for the mastery refraineth himself from all things. And they indeed that they may receive a corruptible crown: but we an incorruptible one.Or tutti quegli, che pugnano a' giuochi di forza, sono in tutto continenti ed eglino per conseguire una corona corruttibile; ma noi per una incorruttibile.And euery one that striueth for the maistrie, refraineth him self from al things: and they certes, that they may receiue a corruptible crovvne: but vve an incorruptible.Omnis autem qui in agone contendit, ab omnibus se abstinet, et illi quidem ut corruptibilem coronam accipiant: nos autem incorruptam. 26I therefore so run, not as at an uncertainty: I so fight, not as one beating the air.Io adunque talmente corro, che non sia come a caso: combatto non come battendo l'aria:I therfore so runne, not as it vvere at an vncertaine thing: so I fight, not as it vvere beating the aire:Ego igitur sic curro, non quasi in incertum: sic pugno, non quasi aërem verberans: 27But I chastise my body and bring it into subjection: lest perhaps, when I have preached to others, I myself should become a castaway.Ma premo il mio corpo, e lo riduco in ischiavitù: affinchè talvolta predicato avendo agli altri, io stesso non diventi reprobo.but I chastise my body, and bring it into seruitude, lest perhaps vvhen I haue preached to others, my self become reprobate.sed castigo corpus meum, et in servitutem redigo: ne forte cum aliis prædicaverim, ipse reprobus efficiar.
9:1
Estius
etc. Am not I free? The apostle in this place wishes to teach the Corinthians, how careful and solicitous they should be not to give cause for scandal to their neighbour, and how anxious for his spiritual welfare, informing them, that as he refused to take even what he had a just right to, as a minister of the altar, that is, to live by the altar, so they must do in like manner, abstaining even from things lawful, for the good of religion. (Estius)
Am not I an apostle? etc. St. Paul here, to the 20th verse, answers those reflections, which the new preachers at Corinth made against him and Barnabas, as if they were only an inferior kind of apostles. To this he answers, that he had seen Jesus Christ, who appeared to him. He tells the Corinthians, that they at least, ought to respect him as their apostle, who had converted them. He tells them, that when any persons ask about his apostleship, he has this to say for himself, that he not only laboured as an apostle in converting them, but also laboured without taking of them what might supply him and his companions with necessaries, as to meat and drink. He insists upon this particular circumstance, to shew he did not preach Christ for gain-sake; and at the same time brings seven or eight proofs to shew that he, and all who preach the gospel, have a power and a right to be maintained with necessaries by them to whom they preach. 1. He had a title to be supplied with necessaries, as being an apostle. 2. And by them, as being their apostle. 3. By the example of a soldier, who has a right to be paid: of a husbandman, who has a right to partake of the fruit of his labours: of a shepherd, nourished by the milk of the flock. (ver. 7.) 4. He brings the example of those who threshed, or trode out the corn by oxen, as it was formerly the custom, that the threshers, nay even the oxen, when treading out the corn, were not to be muzzled according to the Scripture, (Deuteronomy xxv.) but were to eat, and to be fed with the corn or straw; much more men that labour, are to be fed with the fruit of their labours. (ver. 8. 9. 10.) 5. Nothing is more reasonable than to supply those with corporal and temporal things, who labour to procure spiritual and eternal blessings for others. (ver. 11.) 6. They who preached to the Corinthians after St. Paul, were maintained by them; had not he and Barnabas as much right as they? (ver. 12.) 7. He shews it by the examples of the ministers and priests in the law of Moses, who had a share of the sacrifices and victims offered, and who, serving the altar, lived by the altar. (ver. 13.) 8. He brings the authority of our Saviour, Christ, who said to his apostles, (Matthew 10:10.) that a labourer is worthy of his meat, or of his reward, as it is said, Luke 10:7. But St. Paul puts them in mind, (ver. 15.) that he did not make use of his right, as to any of these things: that he does not write in this manner, to get or have any thing of them hereafter: nay, he makes warm protestations, says St. Chrysostom,[Ver. 1. St. Chrysostom, om kb, p. 382. meta sphodrotatos arneitai.] that he will take nothing of them; that he will preach without putting others to any cost; (ver. 18.) that he will accept of nothing, lest thereby he put any obstacle to the gospel, or gave any person occasion to say he preached for gain. He tells them, it is better for him to die, than, by taking any thing of them, to make void this, which he has to glory in, and to justify himself against his backbiting adversaries: the sense is, that he is willing to spend his life as well as his labours among them, sooner than in these circumstances receive any temporal reward from them. Yet when the circumstances were different, he received of the Philippians (Philippians 4:15.) enough to supply him in his necessities. He also tells them here, that he does not pretend to glory of boast for having preached: this being a necessary duty.
Witham
For if I do this thing willingly, I have a reward. The sense seems to be, if I do this office cheerfully, and with a right intention to please God only, I shall have a copious reward prepared for such a labourer: if unwillingly, and imperfectly, and not with a pure intention, I cannot expect such a reward; though still a dispensing of it is entrusted to me; that is, it is always my duty to preach. Others, by willingly, understand the doing of it in so perfect a manner, as not to receive any thing, and unwillingly, when they would scarce do it, at least so zealously, unless they received what would maintain them. (Witham)
9:5
Estius
It appears certain, from the testimony of the fathers, that St. Paul was not in the state of wedlock. St. Jerome informs us that the apostle is here speaking of such holy women who, according to the Jewish custom, supplied their teachers with the necessaries of life, as we see was done to Christ himself. It is evident from ancient records that this was a very prevalent custom in Judea, and therefore a cause of no scandal; but to the Gentiles this custom was unknown, and therefore lest it might prove a cause of scandal to any, St. Paul did not allow any woman to follow him as a companion. Tertullian denies, with St. Augustine and St. Jerome, that St. Paul is here speaking of his wife. (Estius; Calmet)
Challoner
A woman, a sister.[Ver. 5. Mulierem sororem, adelphen gunaika. Sororem mulierem, where Estius brings examples to shew that it is the same sense and construction, whether we read mulierem sororem, or sororem mulierem. Tertullian, the most ancient of the Latin fathers, read: mulieres circumducendi, not uxores. De pudicitia, ch. XIV. p. 566. Ed. Rig. and lib. de monogam. ch. VIII. p. 519. he first says, Petrum solum invenio maritum. And on this place, non uxores demonstrat ab Apostolis circumductas....sed simpliciter mulieres, quae, illos eodem instituto, quo et Dominum comitantes, ministrabant. St. Jerome, Ubi de mulieribus sororibus infertur, perspicuum est, non uxores debere intelligi, sed eas, ut diximus, quae de sua substantia ministrabant. St. Augustine, Hoc quidam non intelligentes, non sororem mulierem, sed uxorem interpretati sunt, fefellit illos verbi graeci ambiguitas....quanquam hoc ita posuerit, ut falli non debuerint, quia nequè mulierem tantummodo ait, sed sororem mulierem, neque ducendi, sed circumducendi: verum alios Interpretes non fefellit haec ambiguitas, et mulierem, non uxorem interpretati sunt.] Some erroneous translators have corrupted this text, by rendering it, a sister, a wife; whereas it is certain, St. Paul had no wife, (chap. 7:7-8.) and that he only speaks of such devout women, as according to the custom of the Jewish nation, waited upon the preachers of the gospel, and supplied them with necessaries. (Challoner)
And to what end could he talk of burthening the Corinthians with providing for his wife, when he himself clearly affirmeth that he was single? (Chap. 7:5:7. and 8.) This all the Greek fathers affirm, with St. Augustine, do op. Monach. ch. IV.; St. Jerome, adv. Jovin. ch. XIV. etc. etc. [Also see annotations on ver. 25, below]
9:11
Estius
Is it a great matter? The apostle is here speaking of what he had given to the Corinthians, and what he had received from them; and this he does under the comparison of the sower and the reaper. Can any of you think it hard that we receive some part of your temporal goods, when we have bestowed upon you spiritual: nevertheless, we have not used this power, but we bear all things, etc. (ver. 12.) (Estius)
9:16
Challoner
It is no glory. That is, I have nothing to glory of. (Challoner)
St. Augustine
If I preach the gospel through compulsion, fear, or mere necessity, having no other means of maintenance, I must not look for a reward in heaven; but now doing it through charity and freely, I shall have my reward from God; and the more abundant the charity, the greater the reward. (St. Augustine, de Op. Mor. 1:5.)
9:17
Estius
But if against my will. That is, if I do not do it with alacrity and zeal, but instigated by the sole motive of punishment, woe unto me, as he says in the preceding verse, if I am instigated by this motive alone; still the dispensation of the gospel is entrusted to me, and I must comply with that obligation, either with the zeal and alacrity of a son, or for fear of punishment, as a slave. (Estius)
9:19
Calmet
Free as to all. That is, whereas I was under no obligation to any man, yet I made myself the servant of all, etc. (Calmet)
9:20
Witham
I became to the Jews as a Jew. That is, upon occasions, not to hinder their conversion, I practised the ceremonies of their law; though I am not under their law, which is no longer obligatory, but only under the new law of Christ. (Witham)
9:21
Witham
To them that were without the law. That is, to the Gentiles, who never were under the law of Moses. (Witham)
9:23
Haydock
How convincing is this and many similar texts against those who deny the merit of good works, and who would not have men to act with a view to any recompense, though rewards and recompenses are very frequently mentioned in holy writ. (Haydock)
9:24
Calmet
Know you not? Nothing is more famous in the annals of history than the public games in Greece: it is to these the apostle is here alluding. (Calmet)
Witham
All run indeed, etc. He brings the examples of runners and wrestlers for a prize in the Grecian games, where only one could gain the prize. It is true in our case many obtain the crown for which we strive, but every one is in danger of losing it, and so must use all his endeavours to obtain it. (Witham)
9:25
Witham
He refraineth himself, etc. Curbs his inclinations, abstains from debauchery, or any thing that may weaken him, or hinder him from gaining this corruptible crown, how much more ought we to practise self-denials for an eternal crown? In the fifth verse, where we translate, a woman, a sister, or a sister, a woman: the Protestant translation has a sister, a wife. We have reason to reject this translation, since it is evident by this epistle, that St. Paul at least then had not a wife, 1 Corinthians 7:7-8. And the ancient interpreters expressly examined and rejected this translation. See St. Jerome against Jovian. lib. 1:tom. 4. part 2. p. 167. edit. Ben.; St. Augustine, lib. de opere Monach. tom. vi. 1 Corinthians 4. p. 478. Nov. edit. The Greek word, as every one knows, signifies either a woman or a wife. Nor doth any thing here determine it to signify a wife. He speaks of a woman, or of women that were sisters, that is, Christians; so that a sister expounds what kind of woman it was. Dr. Hammond puts in the margin a sister-woman, as it were to correct the Protestant translation. (Witham)
9:27
Challoner
I chastise, etc. Here St. Paul shews the necessity of self-denial and mortification to subdue the flesh, and its inordinate desires. (Challoner)
Not even the labours of an apostle are exemptions from voluntary mortification and penance.
9:5
A woman, a sister.... Some erroneous translators have corrupted this text by rendering it, a sister, a wife: whereas, it is certain, St. Paul had no wife (chap. 7 ver. 7, 8) and that he only speaks of such devout women, as, according to the custom of the Jewish nation, waited upon the preachers of the gospel, and supplied them with necessaries.
9:16
It is no glory.... That is, I have nothing to glory of.
9:27
I chastise, etc.... Here St. Paul shews the necessity of self-denial and mortification, to subdue the flesh, and its inordinate desires.
9:1
1. My vvorke.] The Heretikes fond pretense of Gods honour. As he called him self before Gods coadiutor, so here he boldly also chalengeth the Corinthians conuersion to be his handy worke in our Lord: nothing derogating thereby frō Christ, as the Protestants rudely charge the Fathers & Catholike men (vnder pretense of Gods honour) for vsing such phrases or speaches in the Apostles sense, of the Saincts or Sacraments.
9:5
5. A vvoman a sister.] Heretical trā slation. The Heretikes peruersely (as they do al other places for the aduantage of their Sect) expound this of the Apostles wiues, new Test. 1580. and for, vvoman, translate, vvife, al belles founding vvedding to them. Vvhere the Apostle meaneth plainely the deuout vvomen that after the maner of Ievvrie did serue the preacher of necessaries, Mat. 27, 55. of vvhich sort many folovved Christ, and sustained him and his of their substance. So doth S. Chrysostome, Theodorete, and al the Greekes (Oecu, in collect super hunc lo.) take it. So doth S. Augustine De op. Monach. c. 4. and S. Hierom li. 1 adu: Iouinianum c. 14. both disputing and prouing it by the very vvordes of the text. S. Ambrose also vpon this place. And the thing is most plaine, for to vvhat end should he talke of burdening the Corinthiā, vvith finding his vvife, vvhen him self (c. 7, 7. 8.) clerely saith that he vvas single?
He nameth Cephas (that is Peter) to proue his purpose by the example of the cheefe and Prince of the Apostles. S. Ambro. S. Chrys. Oecum. vpon this place.
9:7
7. Who plaieth the souldiar?] Pastors and preachers due. He proueth by the Scriptures and natural reasons that Preachers and Pastors may chalenge their finding of their flocke, though him self for causes had not, nor intended not to vse his right and libertie therein.
9:9
Concordanza Deu. 25, 4.
In that coū trie they did tread out their corne vvith oxen, as vve do thresh it out.
9:13
Concordanza Deu. 18, 1.
〈Greek〉,
The English bible (1562) here and in the next chapter, saith thrise for altar, temple: most falsely & heretically, against holy altars, vvhich about the time of that translation were digged dovvne in England.
9:16
16. If I Euangelize.] Vvorke of supererogation. If I should preach either of compulsion and seruil feare, or mere necessitie, not hauing othervvise to liue and sustaine my self in this vvorld, I could not looke for revvard in heauen. but novv doing it, not onely as enioyned me, but also as of loue and charitie, and freely vvithout putting any man to cost, and that voluntarely and of very desire to saue my hearers, I shal haue my revvard of God, yea and a revvard of Supererogation, vvhich is giuen to them that of aboundant charitie do more in the seruice of God then they be commaunded, as S. Augustine expoundeth it. De op. Mon. c. 5.
9:22
Not by fiction or simulation, but by compassion of the infirmities of al sortes. Aug. ep. 9.
9:23
23. That I may be partaker.] Doing vvel in respect of reward. A singular place to conuince the Protestants, that vvil not haue men vvorke vvel in respect of revvard at Gods hand: the Apostle confessing expresly, that al this that he doth either of duety or of Supererogation aboue duety (as to preach of freecost, and to vvorke vvith his ovvne hands to get his ovvne meate and his fellovves, and to abstaine from many lavvful things) al is, the rather to attaine the revvard of heauen.
9:24
24. So runne.] Running for the game. If such as runne for a price, to make them selues more svvift, and to vvinne the game, abstaine from many meates and pleasures: vvhat should not vve doe or suffer to vvinne the crovvne of glorie, proposed and promised to none but such as runne, trauel, and endeuour for it?
Liturgia The Epistle vpon the Sunday of Septuagesme.
9:27
27. I chastise.] The goale of euerlasting glorie is not promised nor set forth for onely-faith men, for such runne at randon: Penance meritorious. but it is the price of them that chastise and subdue their bodies and fleshly desires by fasting, vvatching, voluntary pouertie, and other afflictions. Lord, hovv farre is the carnal doctrine of the Sectaries and the mauers of these daies from the Apostles spirit. Vvherein euen, vve that be Catholikes, though vve do not condemne vvith the Protestants these voluntarie afflictions as superfluous (much lesse as superstitious or iniurious to Christs death,) but much cōmend them, yet vve vse nothing the zeale and diligence of our first Christian aunceters herein, and therfore are like to be more subiect to Gods temporal chastisments, at the least in the next life, then they vvere.
9:72
72. Lest perhaps.] Aug. apud Pet. Lomb. in hunc locum. Here may vve lambes tremble (saith a holy father) vvhen the ramme, the guide of the flocke, S. Paul had not the Protestants securitie of saluation. must so labour and punish him self (besides al his other miseries adioyned to the preaching of the Gospel) lest perhaps he misse the marke. A man might thinke S. Paul should be as sure and as confident of Gods grace & saluation as vve poore vvretched caitiues: but the Heretikes vnhappy securitie, presumption, and faithles persuasion of their saluation is not fides Apostolorum but fides daemoniorum, not the faith of the Apostles, but the faith of Diuels.
9:1
Tertulliano † 220 d.C. Against Praxeas 15
… It is of course the Father, with whom was the Word, the only begotten Son, who is in the bosom of the Father, and has Himself declared Him. He was both heard and seen and, that He might not be supposed to be a phantom, was actually handled. Him, too, did Paul behold; but yet he saw not the Father. “Have I not,” he says, “seen Jesus Christ our Lord ?”
Tertulliano † 220 d.C. On Monogamy 8
… Nor indeed, if, among the Greeks, in accordance with the carelessness of custom, women and wives are classed under a common name—however, there is a name proper to wives —shall we therefore so interpret Paul as if he demonstrates the apostles to have had wives?
Tertulliano † 220 d.C. On Modesty 14
… since we have been made a spectacle to this world, both to angels and to men:” And, “We have been made the offscourings of this world, the refuse of all:” And, “Am I not free? am I not an apostle? have I not seen Christ Jesus our Lord?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Colossians 12
… 28 .) These eyes saw Paradise, saw the third heaven: but I count not them so blessed because of this sight, as because of those tears, through which they saw Christ. Blessed, indeed, was that sight; for he himself even glories in it, saying, “Have I not seen Jesus Christ our Lord?” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 4
… and yet himself exacted not the pay which was his due, that he might make himself a pattern to them which desired what was not their due; as he saith to the Corinthians, “Who goeth a warfare at any time at his own charges? Who planteth a vineyard, and of its fruit eateth not? Who feedeth a flock, and of the milk of the flock partaketh not?”
9:2
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 21
Ver. 2 . “If to others I am not an Apostle, yet at least I am to you.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 4
… And he saith not simply “the love,” but “which I have more abundantly unto you.” For hereby also he desires to win them, by showing that he loveth them more than all and feels towards them as to chosen disciples. Whence he saith, “Even if I be not an Apostle unto others, yet at least I am to you;” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 6
What means this, “ye are?” ‘Did we need to be commended to others, we should have produced you before them instead of an epistle.’ And this he said in the former Epistle. “For the seal of mine Apostleship are ye.” (
9:3
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 42.2
… while a gloomy darkness, far more oppressive than the ninth plague of Egypt, the darkness which might be felt, enveloped and concealed everything, so that we could scarcely even see one another.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 21
… to all such, my instruction given to you and these things which I am about to say, may stand for a full explanation and defence.” What then are these?
9:4
Tertulliano † 220 d.C. On Exhortation to Chastity 8
… They had a “licence,” too, to “live by the Gospel.”
Afraate † 346 d.C. Aphrahat: Select Demonstrations 6.5
… But what shall we say of John? He also used to dwell amongst men, and preserved his virginity honourably, and received the Spirit of God. More over, the blessed Apostle said concerning himself and concerning Barnabas:— Had we then not power to eat and to drink and to lead about wives with us? But it was not becoming or right.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 14
… but we as having been made free, have received the adoption, and are waiting for Heaven. And with them He discoursed through the intervention of others, with us by Himself. And all that they did was through the impulse of fear, but the spiritual act through a coveting and a vehement desire. And this they show by the fact of their
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 21
Ver. 4, 5 . “Have we no right to eat and to drink? Have we no right to lead about a wife that is a believer?” Why, how are these sayings a defence? “Because, when it appears that I abstain even from things which are allowed, it cannot be just to look suspiciously on me as a deceiver or one acting for gain.”
san Girolamo † 420 d.C. The Perpetual Virginity of Blessed Mary 13
… “These all with one accord continued stedfastly in prayer, with the women and Mary the mother of Jesus, and with his brethren.” Paul the Apostle also is at one with them, and witnesses to their historical accuracy, “And I went up by revelation, but other of the apostles saw I none, save Peter and James the Lord’s brother.” And again in another place,
9:5
Tertulliano † 220 d.C. On Exhortation to Chastity 8
… Thus it comes to pass that “all things are lawful, but not all are expedient,” so long as (it remains true that) whoever has a “permission” granted is (thereby) tried, and is (consequently) judged during the process of trial in (the case of the particular) “permission.” Apostles, withal, had a “licence” to marry, and lead wives about (with them
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 3.30
1. Clement , indeed, whose words we have just quoted, after the above-mentioned facts gives a statement, on account of those who rejected marriage, of the apostles that had wives. “Or will they,” says he, “reject even the apostles? For Peter
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 22.20
… for, when he is discussing continence and commending perpetual chastity, he uses the words, “I would that all men were even as I myself.” And farther on, “I say, therefore, to the unmarried and widows, it is good for them if they abide even as I.” And in another place, “have we not power to lead about wives even as the rest of the apostles?”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 47.2
2. I offer my congratulations to you and to your holy and revered sister,
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 118.4
… But why should not you aspire to be perfect? Why should not you who hold a foremost place in the world hold a foremost place also in Christ’s household? Is it because you have been married? Peter was married too, but when he forsook his ship and his nets he forsook his wife also.
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 123.15
… I do not care what people say of me.’ That was not the principle on which the apostle acted. He provided things honest not only in the sight of God but in the sight of all men; that the name of God might not be blasphemed among the Gentiles. Though he had power to lead about a sister, a wife,
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 1.26
… all and followed thee,” the Lord answered him, “Verily I say unto you, there is no man that hath left house or wife, or brethren, or parents, or children for the kingdom of God’s sake, who shall not receive manifold more in this time, and in the world to come eternal life.” But if, in order to show that all the Apostles had wives, he meets us with the words
Ecumenical Councils The Canons of the 318 Holy Fathers Assembled in the City of Nice, in Bithynia 3
Fuchs in his Bibliothek der kirchenver sammlungen confesses that this canon shews that the practice of clerical celibacy had already spread widely. In connexion with this whole subject of the subintroductæ the text of St. Paul should be carefully considered.
9:6
Tertulliano † 220 d.C. On Modesty 20
… For there is extant withal an Epistle to the Hebrews under the name of Barnabas—a man sufficiently accredited by God, as being one whom Paul has stationed next to himself in the uninterrupted observance of abstinence: “Or else, I alone and Barnabas, have not we the power of working?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 21
Ver. 6 . “Or I only and Barnabas, have we not a right to forbear working?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 80
… For He also saith, “Ye seek not the glory which is from the only God.” ( c. v. 44 .) Well then; shall not the Son be God? But if the Son be God, and the Son of the Father who is called the Only God, it is clear that He also is true, and the Son of Him who is called the Only true God. Why, when Paul saith, “Or I only and Barnabas” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 22
… for they were tent-makers.” This if they shall essay to interpret allegorically, they show what proficients they be in ecclesiastical learning, on which they glory that they bestow all their time. And, at the least, touching those sayings above recited, “Or I only and Barnabas, have we not power to forbear working?” and, “We have not used this power;”
9:7
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 5.7
… From Him, therefore, amongst the “ all things ” comes also Christ. When he teaches that every man ought to live of his own industry, he begins with a copious induction of examples—of soldiers, and shepherds, and husbandmen.
Afraate † 346 d.C. Aphrahat: Select Demonstrations 10.6
6. I beseech you, ye pastors, that ye set not over the flock, leaders who are foolish and stupid, covetous also and lovers of possessions. Every one who feeds the flock shall eat of their milk.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 30
… after that He said, “Go ye and learn what that meaneth, I will have mercy, and not sacrifice.” Thus doth Paul also: when he had first established his reasoning by illustrations from common things, and had said, “Who feedeth a flock, and eateth not of the milk thereof?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 21
… For not with men alone was their warfare, but with demons also, and against the prince of those beings was their battle array. What he saith therefore is this: “Not even do heathen governors, cruel and unjust as they are, require their soldiers to endure service and peril and live on their own means. How then could Christ ever have required this?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Commentary on Galatians 3
… and this he does invariably, in order to sweeten his discourse, and render it more acceptable and intelligible to the duller sort. Thus he argues with the Corinthians, “Who feedeth a flock, and eateth not of the milk of the flock? Who planteth a vineyard, and eateth not the fruit thereof?” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 6
… For it had been said to the inn-keeper to whom that wounded man was brought, “Whatever thou layest out more, at my coming again I will repay thee.” The Apostle Paul, then, did “lay out more,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 8
… Saith not the Law the same? For in the law of Moses it is written, Thou shall not muzzle the ox that treadeth out the corn. Doth God care for oxen? Or saith he it for our sake altogether? For our sakes truly is it written, because he that plougheth ought to plough in hope, and he that thresheth in hope of partaking of the fruits.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 16
… Who planteth a vineyard, and eateth not of the fruit thereof? Who feedeth a flock, and partaketh not of the milk of the flock?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 37
… For though we might say, “Who goeth a warfare any time at his own charges? Who planteth a vineyard, and eateth not of the fruit thereof? Who feedeth a flock, and partaketh not of the milk of the flock?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Harmony of the Gospels 2.30
… For which reason Paul also speaks in this wise: “Who goeth a warfare any time at his own charges? who planteth a vineyard, and eateth not of the fruit thereof? who feedeth a flock, and eateth not of the milk of the flock?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 104.18
… to the soldier they are due, to the soldier thou returnest them; thou art the paymaster of Christ. “Who goeth a warfare any time at his own charges? who planteth a vineyard, and eateth not of the fruit thereof? or who feedeth a flock, and eateth not of the milk of the flock? I speak not thus, that it should be so done unto me.”
9:8
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 2.3
… “Or does not the law say these things also? For it is written in the law of Moses, Thou shalt not muzzle the mouth of the ox that treadeth out the corn. Doth God care for oxen? or saith He it altogether for our sakes? for for our sakes it was written,” and so on?
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 21
Ver. 8 . “Do I speak these things after the manner of men? or saith not the law also the same?”
9:9
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 3.5
… But why enlarge on such a subject? When the very apostle whom our heretics adopt, interprets the law which allows an unmuzzled mouth to the oxen that tread out the corn, not of cattle, but of ourselves;
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 5.7
… But he wanted divine authority. What was the use, however, of adducing the Creator’s, which he was destroying? It was vain to do so; for his god had no such authority! (The apostle) says: “Thou shalt not muzzle the ox that treadeth out the corn,”
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 2.4.2
… Moreover, also the following, “Thou shalt not muzzle the mouth of the ox that treadeth out the corn. Doth God take care for oxen? or saith he it altogether for our sakes? For our sakes, no doubt, this is written, that he that plougheth should plough in hope, and he that thresheth in hope of partaking of the fruits.”
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis iv.1.12
… whereas of that sense which we have called above the “soul,” as it were, of Scripture, the Apostle Paul has given us numerous examples in the first Epistle to the Corinthians. For we find the expression, “Thou shalt not muzzle the mouth of the ox that treadeth out the corn.”
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis iv.1-2.12
… while of that interpretation which is referred back to the “soul,” there is an illustration in Paul’s first Epistle to the Corinthians. The expression is, “Thou shalt not muzzle the mouth of the ox that treadeth out the corn;”
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 4.49
… “It is written in the law, Thou shalt not muzzle the mouth of the ox that treadeth out the corn. Doth God take care for oxen? or saith He it altogether for our sakes? For our sakes, no doubt, this is written, that he that plougheth should plough in hope, and he that thresheth in hope of partaking.”
Archelao † fl. 278 d.C. The Acts of the Disputation with the Heresiarch Manes 21
… Moreover, it is in perfect harmony with these sayings that Paul speaks, when he interprets to the following intent certain things written in the law: “Thou shalt not muzzle the mouth of the ox that treadeth out the corn. Doth God take care for oxen? Or saith He it altogether for our sakes?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 30
… when he had first established his reasoning by illustrations from common things, and had said, “Who feedeth a flock, and eateth not of the milk thereof?” then he brings in the Scriptures also, saying, “It is written in the law of Moses, Thou shalt not muzzle the ox that treadeth out the corn;”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 21
Ver. 9 . “For it is written in the law of Moses, Thou shalt not muzzle the ox when he treadeth out the corn.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 15
… For [to convince thyself] that it is the same, unfold his conception and thou wilt perceive the difference to be nothing. ‘For because I love you exceedingly,’ saith he, ‘I was afraid lest ye should suffer any injury from that quarter, and yourselves succeed to that sorrow.’ As therefore when he says, “Doth God take care for oxen?” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 1 Timothy 3
… Yet they who spent their days on lakes and rivers, and the very publicans, have embraced the Gospel, whilst thou that studiest the law art persecuting it! It is for this he condemns himself, saying, “I am not meet to be called an Apostle.” (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 66.8
… And when you have sold all, give the proceeds not to the wealthy or to the high-minded but to the poor. Give each man enough for his immediate need but do not give money to swell what a man has already. “Thou shalt not muzzle the mouth of the ox that treadeth out the corn,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Christian Doctrine 2.10
… but then further by that ox understand a preacher of the gospel, as Scripture signifies, according to the apostle’s explanation, when it says: “Thou shalt not muzzle the ox that treadeth out the corn.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Reply to Faustus the Manichæan 6.9
… now it is lawful. The apostle explains this when he quotes the text about not muzzling the ox that is treading out the corn. He says, "Does God care for oxen?" What, then, have we to do with an obsolete prohibition? The apostle teaches us in the following words, "For our sakes it is written."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 10.7
… The apostles were oxen, the prophets were oxen. Whence the apostle says: “Thou shalt not muzzle the mouth of the ox that treadeth out the corn. Doth God take care for oxen? Or saith He it for our sakes? Yea, for our sakes He saith it: that he who ploweth should plow in hope; and he that thresheth, in hope of partaking.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 8.12
… For as regards the oxen, this sentence is easily despatched; since men themselves are for no other reason called oxen, but because by preaching the Gospel of the word of God they imitate Angels, as where it is said, “Thou shalt not muzzle the ox that treadeth out the corn.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 66.18
… “I will offer to Thee oxen with he-goats.” Oxen we find treading out corn, and the same are offered to God. The Apostle hath said, that of the preachers of the Gospel must be understood that which hath been written, “Of the ox treading out corn the mouth thou shalt not muzzle. Doth God care for oxen?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 104.18
… 14 ). This is true, I perceive; I recognise the creation: the earth doth bring forth grass for the cattle, and green herb for the service of men. But I perceive the words, “Thou shalt not muzzle the mouth of the ox which treadeth out the corn: Doth God take care for oxen? For our sakes therefore the Scripture saith it.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 146.5
… It is too little to say, thee; the sparrow, the locust, the worm, none of these did He not make, and He careth for all. His care refers not to His commandment, for this commandment He gave to man alone.…As regards then the tenor of the commandment, “God doth not take care for oxen:”
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. The Book of Pastoral Rule 2.5
… 23 , seq .), whose faces indeed stand out to view, but whose hinder parts are hidden. For what is signified by the twelve oxen but the whole order of pastors, of whom the law says, as explained by Paul, Thou shalt not muzzle the mouth of the ox that treadeth out the corn (
9:10
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 2.17
… when at the same period the land is spared from tillage; a place is also granted to the needy; and from the treading ox’s mouth the muzzle is removed, for the enjoyment of the fruit of his labour before him, in order that kindness first shown in the case of animals might be raised from such rudiments to the refreshment
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 12.4
… but if the husband—that is, the law die—she is discharged from the law, which is her husband. Now the law dies to him who has gone up to the condition of blessedness, and no longer lives under the law, but acts like to Christ, who, though He became under law for the sake of those under law, that He might gain those under law,
9:11
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 21
[6.] Ver. 11 . “If we sowed unto you spiritual things, is it a great matter if we shall reap your carnal things?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Commentary on Galatians 6
… This he expresses in another place, “If we sowed unto you spiritual things, is it a great matter if we shall reap your carnal things?” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 15
… Wherefore said he not, “no Church gave to me,” but “had fellowship with me, in the matter of giving and receiving”? Because it is a case of communication. He saith, “If we sowed unto you spiritual things, is it a great matter if we shall reap your carnal things.” (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 108.20
20. I shall now describe the order of her monastery and the method by which she turned the continence of saintly souls to her own profit. She sowed carnal things that she might reap spiritual things;
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 125.11
… Always have some work on hand, that the devil may find you busy. If apostles who had the right to live of the Gospel laboured with their own hands that they might be chargeable to no man, and bestowed relief upon others whose carnal things they had a claim to reap as having sown unto them spiritual things;
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 17
… For it hath pleased them; and their debtors they are. For if in their spiritual things the Gentiles have communicated, they ought also in carnal things to minister unto them.” This is like that which he says to the Corinthians: “If we have sown unto you spiritual things, is it a great thing if we reap your carnal things?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Harmony of the Gospels 2.30
… And so, a little further on, he says: “If we have sown unto you spiritual things, is it a great thing if we shall reap your carnal things? If others are partakers of this power over you, are not we rather? Nevertheless we have not used this power.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 53.5
5. Good are ministrations done to the poor, and especially the due services and the religious offices done to the saints of God. For they are a payment, not a gift, as the Apostle says, “If we have sown unto you spiritual things, is it a great thing if we shall reap your carnal things?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 122.3
… that is, to take their bodily support, and, as the soldiers of Christ, to receive the wages due to them, as from the inhabitants of provinces subject to Christ. Hence that same illustrious soldier had said a little before, in reference to this matter, “Who goeth a warfare any time at his own charges?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 81.4
… 2 ). Both “take,” and “give.” What is, “take”? what, “give”? “Take the Psalm, and give the tabret.” The Apostle Paul saith in a certain place, reproving and grieving, that no one had communicated with him in the matter of giving and receiving. What is, “in the matter of giving and receiving,” but that which he hath openly set forth in another place.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 104.18
… for the labourer is worthy of his hire.” …They give spiritual, they receive carnal things; they give gold, they receive grass.…“If we have sown unto you spiritual things, is it a great matter if we shall reap your carnal things?”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 21.1
… of piety among other owners who were eager to offer tithes and first-fruits of their substance to the old man I mentioned, and when the old man saw them pouring in upon him with many gifts, and was anxious to make some recompense in return for their offerings, he began, as the Apostle says, to sow spiritual things to them whose carnal gifts he was reaping.
9:12
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 21
Ver. 12 . “If others partake of this right over you, do not we yet more?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 24
“If a man bring you into bondage.” ‘Ye have given away both your money,’ he says, ‘and your persons, and your freedom. For this is more than taking of you; to be masters not only of your money, but of yourselves also.’ And he makes this plain even before, where he says, “If others partake of this right over you, do not we much more?” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Lying 30
… And yet that it may more laudably not be done is sufficiently proved in the Apostle Paul: who, while he said, “Let him that is taught in the word, communicate unto him, that teacheth in all things,” and showed in many places that this is wholesomely done by them to whom he preached the word, “Nevertheless,” saith he, “I have not used this power.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 9
… Nevertheless, we have not used this power, but tolerate all things that we may not cause any hindrance to the Gospel of Christ.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 23
… and by His saying, “The workman is worthy of his meat;” which power Paul, laying out somewhat more, would not use; then truly they sinned not. If they sinned not, they caused no hindrance. For it is not to be thought no sin to hinder the Gospel.
9:13
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 5.7
… From Him, therefore, amongst the “ all things ” comes also Christ. When he teaches that every man ought to live of his own industry,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 43
… I grant indeed that if I said, “give it me,” and “lay it up in my house,” there might perchance be something to be ashamed of in what I said: hardly however even in that case; for “they who wait upon the altar,” we read, “have their portion with the altar.” (c.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Thessalonians 3
… Even so also did Christ ordain that they which proclaim the Gospel should live of the Gospel.” (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 14.8
… Having the keys of the kingdom of heaven, they judge men to some extent before the day of judgment, and guard the chastity of the bride of Christ. But, as I have before hinted, the case of monks is different from that of the clergy. The clergy feed Christ’s sheep; I as a monk am fed by them. They live of the altar:
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 52.5
… with such portions as these the Lord will not deign to be his portion. I, if I am the portion of the Lord, and the line of His heritage, receive no portion among the remaining tribes; but, like the Priest and the Levite, I live on the tithe, and serving the altar, am supported by its offerings.
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 66.8
… Give each man enough for his immediate need but do not give money to swell what a man has already. “Thou shalt not muzzle the mouth of the ox that treadeth out the corn,” and “the labourer is worthy of his reward.” Again “they which wait at the altar are partakers with the altar.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 41
… and may fruit be brought forth in patience by the saving grace of stedfastness unto the end! May the Lord “not suffer us to be tempted above that we are able, but with the temptation may He make a way to escape, that we may be able to bear it”!
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 10
… “Do ye not know,” saith he, “that they which work in the temple, eat of the things which are in the temple? they which serve the altar, have their share with the altar? So hath the Lord ordained for them which preach the Gospel, to live of the Gospel. But I have used none of these things.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Our Lord’s Sermon on the Mount 2.16
… Evidently in such a way as to place the reward in the gospel itself, and in the kingdom of God: for thus he can preach the gospel, not of constraint, but willingly. “For if I do this thing willingly,” says he, “I have a reward: but if against my will, a dispensation of the gospel is committed unto me;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Harmony of the Gospels 2.30
… and they which wait at the altar are partakers with the altar? Even so hath the Lord ordained, that they which preach the gospel should live of the gospel. But I have used none of these things.”
9:14
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 30
… by illustrations from common things, and had said, “Who feedeth a flock, and eateth not of the milk thereof?” then he brings in the Scriptures also, saying, “It is written in the law of Moses, Thou shalt not muzzle the ox that treadeth out the corn;” and again, “Even so hath the Lord ordained, that they which preach the gospel should live of the gospel.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 37
… But how comes it that he said, “That we should go unto the heathen, and they unto the circumcision” ( Gal. ii. 9 ), and yet discoursed to the Jews? ( α ) He did this as a thing over and above. ( β ) For he did other things also more than he was obliged. For instance, Christ ordained that they should “live by the Gospel” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 43
… See, for instance, how many things they order by an economy of their own. “That we give not offence” ( 2 Cor. vi. 3 ) to those who wish (to take offence), and, “That our ministry be not blamed.” Behold, both an irreproachable life and on the other hand condescension. This is (indeed to be) called economy, to the (very) summit and height (of it).
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 22
Ver. 14 . “Even so did the Lord ordain that they who proclaim the Gospel should live of the Gospel.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Commentary on Galatians 6
Here he proceeds to discourse concerning Teachers, to the effect that they ought to be tended with great assiduity by their disciples. Now what is the reason that Christ so commanded? For this law, “that they which preach the Gospel should live of the Gospel,” (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 123.15
… He provided things honest not only in the sight of God but in the sight of all men; that the name of God might not be blasphemed among the Gentiles. Though he had power to lead about a sister, a wife, he would not do so, for he did not wish to be judged by an unbeliever’s conscience. And, though he might have lived by the gospel,
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 125.11
… Do not let your mind become a prey to excitement, for if this effects a lodgment in your breast it will have dominion over you and will lead you into the great transgression. Always have some work on hand, that the devil may find you busy. If apostles who had the right to live of the Gospel
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 22
… “Or I only and Barnabas, have we not power to forbear working?” and, “We have not used this power;” and, “When we might be burdensome to you, as Apostles of Christ,” and, “Night and day working that we might not burden any of you;” and, “The Lord hath ordained for them which preach the Gospel, of the Gospel to live; but I have used none of these things:”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Twelve Books on the Institutes of the Cœnobia, and the Remedies for the Eight Principal Faults 10.8
… “Nor did we eat any man’s bread for nought.” By each expression the teacher of the Gentiles advances a step in the rebuke. The preacher of the gospel says that he has not eaten any man’s bread for nought, as he knows that the Lord commanded that “they who preach the gospel should live of the gospel:”
9:15
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 5.7
… “For our sakes was this written.” Still he declined to use this power which the law gave him, because he preferred working without any restraint. Of this he boasted, and suffered no man to rob him of such glory
Tertulliano † 220 d.C. On Modesty 14
… am I not an apostle? have I not seen Christ Jesus our Lord?” With what kind of superciliousness, on the contrary, was he compelled to declare, “But to me it is of small moment that I be interrogated by you, or by a human court-day; for neither am I conscious to myself (of any guilt);” and, “My glory none shall make empty.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 22
[2.] Ver. 15 . “But I have used none of these things:”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 32
… xv. 10 .) And even by famine was he willing to perish for the salvation of the disciples. “For it were better for me to die,” saith he, “than that any man should make my glorying void:” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 17
And yet Christ praised the contrary conduct in the widow’s case, that she emptied out all of her living and gave out of her want. ( Mark xii. 43 .) But because he was discoursing to Corinthians amongst whom he chose to suffer hunger; “for it were good for me rather to die, than that any man should make my glorying void;” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 23
… He shows, moreover, that they even considered this to be a burden; wherefore he said, “I have kept myself from being burdensome, and so will I keep myself.” He says this in his former Epistle also, “I write not this that it may be so done unto me; for” it were “good for me rather to die, than that any man should make my glorying void.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 27
… Then that he may not seem, as he also said before, to be continually harping upon this for the sake of receiving from them, he remedies this [suspicion], even in his former Epistle, saying, “But I write not these things that it may be so done in my case; for it were good for me rather to die, than that any man should make my glorying void;” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 15
Here some one may enquire, how when he had said, “It is more blessed to give than to receive” ( Acts xx. 25, 34 .); and, “These hands ministered to my necessities, and to them that were with me”; and again when writing to the Corinthians, “For it were good for me rather to die, than that any man should make my glorying void” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 28
… For he says, “I knew a man fourteen years ago, whether in the body, or out of the body, I know not.” ( 2 Cor. xii. 2 .) And again, “After three years” (he says) “I went up to Jerusalem.” ( Gal. i. 18 .) And again hear him saying, “It were better for me to die, than that any man should make my glorying void.” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 58.2
… and there you will see the ecstasy of my joy in your good work, an ecstasy which I cannot describe with tongue or pen, glowing and burning in the offering of praise to Him by whose inspiration you were made willing, and by whose help you were made able to serve Him in this way. “Thanks be unto God for His unspeakable gift!”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 11
11. And he goes on, and adjoins, lest perchance any should imagine that he only therefore received not, because they had not given: “But I have not written these things that they may be so done unto me: good is it for me rather to die than that any make void my glory.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 5.14
Chapter 14.— 16. Accordingly we find the apostles using the expressions, "My glorying,"
9:16
Tertulliano † 220 d.C. An Answer to the Jews 6
… while the light from on high would beam upon us who were sitting in darkness, and were being detained in the shadow of death. And so there is incumbent on us a necessity
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Festal and Personal Letters of Athanasius 49
… it and took counsel because of his family , or blessed Paul, who, the moment the stewardship was entrusted to him, ‘straightway conferred not with flesh and blood ?’ For although he said, ‘I am not worthy to be called an Apostle ,’ yet, knowing what he had received, and being not ignorant of the giver, he wrote, ‘For woe is me if I preach not the gospel
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 2
Which also he said when writing to the Corinthians. And he says it, to ascribe the whole to God. (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 22
… for necessity is laid upon me; for woe is unto me, if I preach not the Gospel! For if I do this of mine own will, I have a reward: but if not of mine own will, I have a stewardship entrusted to me. What then is my reward? That when I preach the Gospel, I may make the Gospel of Christ without charge, so as not to use to the full my right in the Gospel.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 11
Hence it is that even he himself saith, “Woe is unto me, if I preach not the Gospel.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 1 Timothy 1
1. Great and admirable is the dignity of an Apostle, and we find Paul constantly setting forth the causes of it, not as if he took the honor to himself, but as intrusted with it, and being under the necessity of so doing. For when he speaks of himself as “called,” and that “by the will of God,” and again elsewhere, “a necessity is laid upon me” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Titus 1
… For these things we may either do or not do. But commandments are not left to our choice, we must either perform them, or be punished for not doing so. This is implied when he says, “Necessity is laid upon me; yea woe is unto me, if I preach not the Gospel.” (
Tirannio Rufino † 411 d.C. Rufinus's Epilogue to Pamphilus the Martyr's Apology for Origen; otherwise The Book Concerning the Adulteration of the Works of Origen 1
For instance, one of these men, who thinks that a necessity is laid upon him,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 11
… good is it for me rather to die than that any make void my glory.” What glory, unless that which he wished to have with God, while in Christ suffering with the weak? As he is presently about to say most openly; “For if I shall have preached the Gospel, there is not to me any glory: for necessity is laid upon me;”
9:17
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Duties of the Clergy 1.30
… we must also do well. Nor, again, is it enough to do well, unless this springs from a good source even from a good will. “For God loveth a cheerful giver.” If we act unwillingly, what is our reward? Wherefore the Apostle, speaking generally, says: “If I do this thing willingly, I have a reward, but if unwillingly, a dispensation is given unto me.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Colossians 12
… 9 .) And he always so expresses himself when he would terrify. “Take heed,” he saith, “to the ministry which thou hast received in the Lord, that thou fulfill it.” He doth not even allow him the power of choosing, as he saith himself, “For if I do this of mine own will, I have a reward: but if not of mine own will, I have a stewardship entrusted to me.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 9
… Hear Paul telling you. For that blessed person searching exactly into these things, ceased not until he had found the cause, and had declared it to all others. What then is it? and whence came such blindness upon the Jews? Hear him who was entrusted with this stewardship declare. What then does he say in resolving this doubt of the many? (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 11
… For he goes on, and says; “For if willingly I do this, I have a reward.” By his doing it willingly, he means, if he do it uncompelled by any necessity of supporting this present life; and for this he hath reward, to wit, with God, of glory everlasting. “But if unwilling,” saith he, “a dispensation is entrusted unto me:”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Answer to the Letters of Petilian, the Donatist 3.55
… but if he is a bad man,—that is, one who seeks his own and not the things of Jesus Christ,—he does it unwillingly, for the sake of other things which he is seeking after. See, however, what the same apostle has said: "For if I do this thing willingly," he says, "I have a reward; but if against my will, a dispensation of the gospel is committed unto me;"
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Grace and Free Will 4
… “Let him do what he willeth; he sinneth not if he marry. Nevertheless, he that standeth stedfast in his heart, having no necessity, but hath power over his own will, and hath so decreed in his heart that he will keep his virgin, doeth well.” And so again, “If I do this willingly, I have a reward;”
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. The Ecclesiastical History of Theodoret 2.6
From this letter may be learnt the duplicity of the calumniators, and the injustice of the former judges, as well as the soundness of the decrees. These holy fathers have taught us not only truths respecting the Divine nature, but also the doctrine of the Incarnation
9:18
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 32
… Since Paul also himself said, that a great reward was laid up for him, not because he wrought miracles, but because “to the weak he became as weak. For what is my reward?” saith he. “That, when I preach the Gospel, I may make the Gospel without charge.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 23
… For so that he may not wound them there either, he says, “What then is my reward?” “That when I preach the Gospel, I may make the Gospel of Christ without charge.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 27
… xi. 10 .) then again, “Because I love you not? God knoweth..…But that I may cut off occasion from them that desire occasion, and that wherein they glory, they may be found even as we.” ( Chap. xi. 11, 12 .) And in the former Epistle “What is my reward then?” Verily, “that when I preach the Gospel, I may make the Gospel without charge.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 44
… And in another place the same saith again; “These hands have ministered to my necessities, and to them that were with me.” ( Acts xx. 34 .) And writing to the Corinthians he said, “What is my reward then? Verily, that when I preach the Gospel, I may make the Gospel of Christ without charge.” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 11
… And yet he comes back again and again, that he may show what, by warrant of the Lord, he hath a right unto, yet doeth not: “that I abuse not,” saith he, “my power in the Gospel.”
9:19
Tertulliano † 220 d.C. On Idolatry 18
… but you, through it, will be unable to be clean. Now by this time, you who argue about “Joseph” and “Daniel,” know that things old and new, rude and polished, begun and developed, slavish and free, are not always comparable. For they, even by their circumstances, were slaves; but you, the slave of none,
Tertulliano † 220 d.C. On Fasting 13
… Shall human volition have more licence than Divine power? I am mindful that I am free from the world ,
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 12.41
… It is, therefore, the part of a righteous man who possesses “the love which seeketh not its own” to be free from all, but to bring himself under bondage to all those below that He might gain the more of them.
san Basilio † 379 d.C. The Letters 22.1
… and, giving careful heed to all things as the Lord’s, not to overlook any of the things that are being thrown aside and disregarded, should this be the case. No Christian ought to think of himself as his own master, but each should rather so think and act as though given by God to be slave to his like minded brethren;
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 22
[4.] Ver. 19 . “For though I was free from all men, I brought myself under bondage to all, that I might gain the more.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 82.11
… Let his words no longer be tinged with a gall that flows from the heart of another. Let him do what he wishes himself, and not what others force him to wish. Either as a pontiff, let him exercise authority over all alike, or as a follower of the apostle, let him serve all for the salvation of all.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 82.27
… But far be it from us to entertain such thoughts of him. To both Jews and Gentiles he owed “charity out of a pure heart, and of a good conscience, and of faith unfeigned;” and therefore he became all things to all men, that he might gain all,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 12
… To them that are under the law, I became as under the law, that I might gain them that are under the law; to them that are without law, as without law, (being not without law to God, but under the law to Christ,) that I might gain them that are without law.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Our Lord’s Sermon on the Mount 2.19
… but he did so from love, under the influence of which he thought of the infirmity of him whom he wished to help as if it were his own. For this he also lays as the foundation beforehand, when he says: “For although I be free from all men, yet have I made myself servant unto all, that I might gain the more.”
9:20
Tertulliano † 220 d.C. The Prescription Against Heretics 24
… inasmuch as our very perverse cavillers obtrude the rebuke in question for the set purpose of bringing the earlier doctrine into suspicion, I will put in a defence, as it were, for Peter, to the effect that even Paul said that he was “made all things to all men—to the Jews a Jew,” to those who were not Jews as one who was not a Jew—“that he might gain all.”
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 5.3
… Their truth may be inferred from their agreement with the apostle’s own profession, how “to the Jews he became as a Jew, that he might gain the Jews, and to them that were under the law, as under the law,”—and so here with respect to those who come in secretly,—“and lastly, how he became all things to all men, that he might gain all.”
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on the Gospel of John 10.5
… Of the carnal one are the words, “Not what I would that do I practise, but what I hate that do I.” And he too who was caught up to the third heaven and heard unspeakable words is a different Paul from him who says, Of such an one I will glory, but of myself I will not glory. If he becomes
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 11.8
… for not before He suffered did He “redeem us from the curse of the law,” who in suffering for men “became a curse for us.” But just as fittingly Paul became a Jew to the Jews that he might gain Jews,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 22
… What sayest thou? The herald of the world and he who touched the very heavens and shone so bright in grace, doth he all at once descend so low? Yea. For this is to ascend. For you are not to look to the fact only of his descending, but also to his raising up him that was bowed down and bringing him up to himself.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Commentary on Galatians 1
… Now in fact they did not forbid these things, but this was not by way of delivering positive doctrine, but in condescension to the weakness of the Jewish believers, which condescension Paul had no need of when preaching to the Gentiles; but when he was in Judæa, he employed it himself
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Commentary on Galatians 2
Ver. 9 . “That we should go unto the Gentiles and they unto the Circumcision.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 6
… viii. 35 .) And again; “In much patience, in afflictions, in necessities, in distresses, in stripes, in imprisonments, in watchings.” ( 2 Cor. vi. 4, 5 .) Then again, his prudence and management; “To the Jews I became as a Jew, to them that are without law as without law, to them that are under the law as under the law.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Titus 3
And from what writers should he address them? From the Prophets? They would not have believed them. Since with the Jews too he does not argue from the Gospels, but from the Prophets. For this reason he says, “Unto the Jews I became as a Jew, to them that are without law, as without law, to those that are under the Law, as under the Law.” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 40.4
4. You do not require me to teach you in what sense the apostle says, “To the Jews I became as a Jew, that I might gain the Jews,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 75.12
12. You say in your letter: “You do not require me to teach you in what sense the apostle says, ‘To the Jews I became as a Jew, that I might gain the Jews;’
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Against Lying 26
… Whence is that of the Apostle, which I have before rehearsed, “Brethren, if a man be overtaken in a fault, ye which are spiritual restore such an one in the spirit of meekness, considering thyself lest thou also be tempted.” For if, because he said, “To the Jews became I as a Jew, and to them which were under the law as under the law,”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 17.20
… to those who were without law, I became as without law, though I was not without the law of God but under the law of Christ, that I might gain those who were without law; to the weak I became weak, that I might gain the weak: I became all things to all men, that I might save all;”
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Letters of the Blessed Theodoret, Bishop of Cyprus 3
… for we can see only outward deeds, but the God of all knows also the intention of the doers, and when He delivers his sentence judges not so much the work as the will. So He will crown the divine Apostle who became to the Jews as a Jew, to them that were under the law as under the law, and to them that were without law as without law
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. The Book of Pastoral Rule 2.5
… Hence, therefore, he says, Who is weak, and I am not weak? Who is offended, and I burn not? ( 2 Cor. xi. 29 ). Hence again he says, Unto the Jews I became as a Jew (
9:21
san Basilio † 379 d.C. De Spiritu Sancto 8
… fled for refuge to His ruling care, and through patient endurance have mended their wayward ways, He calls “sheep,” and confesses Himself to be, to them that hear His voice and refuse to give heed to strange teaching, a “shepherd.” For “my sheep,” He says, “hear my voice.” To them that have now reached a higher stage and stand in need of righteous royalty,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 16.9
… And how this was, I proceed to explain. He was addressing a Gentile, and an unbeliever, who knew nothing of our matters. Hence he was unwilling to introduce him by way of disagreeable things, but as he said, “I became to them that are without law, as without law;”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 47
… ( b ) What then? he did not deny (that he was a Christian): God forbid: for he was both a Jew and a Christian, observing what things he ought: since indeed he, most of all men, did obey the law: ( a ) as in fact he elsewhere calls himself, “Under the law to Christ.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 11
So he first adopted a form of adjuration, because it was an absurd thing he had named. And then he makes his discourse pass on to exhortation, and shows the great facility of the struggle, in the following words.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 22
… but ‘outside of the Law,’ as was Cornelius, and if there were any others like him. For among these also making his appearance, he used to assume many of their ways. But some say that he hints at his discourse with the Athenians from the inscription on the altar, and that so he saith, “to them that are without law, as without law.”
9:22
Tertulliano † 220 d.C. On Idolatry 14
… “As I,” he says, “please all by all means.” No doubt he used to please them by celebrating the Saturnalia and New-year’s day! [Was it so] or was it by moderation and patience? by gravity, by kindness, by integrity? In like manner, when he is saying, “I have become all things to all, that I may gain all,”
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 4.3
… But then, even if he censures Peter and John and James, who were thought to be pillars, it is for a manifest reason. They seemed to be changing their company from respect of persons. And yet as Paul himself “became all things to all men,”
Tertulliano † 220 d.C. On Monogamy 14
… circumcising Timotheus on account of “supposititious false brethren;” and leading certain “shaven men” into the temple on account of the observant watchfulness of the Jews—he who chastises the Galatians when they desire to live in (observance of) the law. But so did circumstances require him to “become all things to all, in order to gain all;”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 51.15
… And what will become, dearest brother, of what the apostle says: “I please all men in all things, not seeking mine own profit, but the profit of many, that they may be saved. Be ye followers of me, as I also am of Christ.” And again: “To the weak I became as weak, that I might gain the weak.”
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Festal and Personal Letters of Athanasius 63
… For from what the beloved Dianius has related, they appear to be vexed without cause. For he, as I am confident, to the weak becomes weak to gain the weak
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 10.5
… For to those who have need of gladness He becomes a Vine; and to those who want to enter in He stands as a Door; and to those who need to offer up their prayers He stands a mediating High Priest. Again, to those who have sins He becomes a Sheep, that He may be sacrificed for them. He is made all things to all men
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 2.51
… To heal and stay this disease needs a Peter or Paul, those great disciples of Christ, who in addition to guidance in word and deed, received their grace, and became all things to all men, that they might gain all.
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 42.24
… For they seek not for priests, but for orators, not for stewards of souls, but for treasurers of money, not for pure offerers of the sacrifice, but for powerful patrons. I will say a word in their defence: we have thus trained them, by becoming all things to all men,
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 43.64
… His very smile often amounted to praise, his silence to rebuke, racking the evil in the secret conscience. And if a man have not been a chatterer, and jester, and gossip, nor a general favourite, because of having pleased others by becoming all things to all men,
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 5.pref.3
3. Blessed also is that servant who can say: “I have fed you with milk and not with meat; for hitherto ye were not able to bear it.” For he knew how to feed them. Who of us can do this? Who of us can truly say: “To the weak became I as weak, that I might gain the weak”?
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 43
… This is (indeed to be) called economy, to the (very) summit and height (of it). For he that went beyond the commandments of Christ, was on the other hand more humble than all. “I am made all things to all men,” he says, “that I might gain all.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 22
… However, those were much greater things, but this more to the purpose; whence also he hath placed it after them. Indeed he did the same thing likewise in his Epistle to the Romans, when he was finding fault about meats; and so in many other places.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 40.6
… Herein he exercised not the subtlety of a deceiver, but the sympathy of a compassionate deliverer. In the same passage the apostle has stated the principle more generally: “To the weak became I as weak, that I might gain the weak; I am made all things to all men, that I might by all means save some,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Catechising of the Uninstructed 10
… And, neverless, “although He was in the same form, He emptied Himself, taking the form of a servant,”—and so on down to the words “the death of the cross.” What is the explanation of this but that He made Himself “weak to the weak, in order that He might gain the weak?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Lying 42
… For all those sayings of our Lord in the Gospel, which to more ignorant minds seem lies, are figurative significations. And as to what the Apostle says: “I am made all things to all men, that I might gain all;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Against Lying 26
… For it was a compelling, to preach them to be so necessary as if, even after the Gospel received, without them were no salvation in Christ. This the error of certain did suppose, this Peter’s fear did feign, this Paul’s liberty did beat down. What therefore he saith, “I am made all things to all, that I might gain all,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 12
… that is, that he might in that way succor carnal Jew or Pagan, in which way himself, if he were that, would have wished to be succored: bearing, to wit, their infirmity, in likeness of compassion, not deceiving in fiction of lying; as he straightway goes on, and says, “I became to the weak as weak, that I might gain the weak.”
Socrate Scolastico † 440 d.C. The Ecclesiastical History of Socrates Scholasticus 7.2
… and thus he could not be confused by the reasonings of the philosophers, and the fallacious subtleties of the sophists. Besides this he was affable and entertaining in conversation, and ever ready to sympathize with the afflicted: and in a word, to sum up his excellences in the apostle’s saying, ‘He was made all things to all men.’
9:23
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 22
Ver. 23 . “And I do all things for the Gospel’s sake, that I may be a joint partaker thereof.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Concerning Man’s Perfection in Righteousness 19
… For why should not such perfection be enjoined on man, although in this life nobody may attain to it? For we do not rightly run if we do not know whither we are to run. But how could it be known, unless it were pointed out in precepts? Let us therefore “so run that we may obtain.”
9:24
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 4.37.7
… now these men [do it] that they may obtain a corruptible crown, but we an incorruptible. But I so run, not as uncertainty; I fight, not as one beating the air; but I make my body livid, and bring it into subjection, lest by any means, when preaching to others, I may myself be rendered a castaway.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 8
… This is the struggle which the blessed Apostle Paul has shown to us, in which it behoves us to run and to attain the crown of glory. “Do ye not know,” says he, “that they which run in a race, run all indeed, but one receiveth the prize? So run that ye may obtain.” “Now they do it that they may receive a corruptible crown, but we an incorruptible.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Exhortation to Martyrdom, Addressed to Fortunatus 8
… “Know ye not, that they which run in a race run all indeed, yet one receiveth the prize? So run, that ye may obtain. And they, indeed, that they may receive a corruptible crown; but ye an incorruptible.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 3.27
In the first Epistle of Paul to the Corinthians: “Know ye not, that they which run in a race run indeed all, although one receiveth the prize? So run, that ye may obtain. And those indeed that they may receive a corruptible crown, but we an incorruptible.”
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Festal and Personal Letters of Athanasius 14
… and for pleasant feasts .’ Since therefore this occasion for exercise is set before us, and such a day as this is come, and the prophetic voice has gone forth that the feast shall be celebrated, let us give all diligence to this good proclamation, and like those who contend on the race course, let us vie with each other in observing the purity of the fast
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 30
… but if a woman have long hair, it is a glory to her?” ( 1 Cor. xi. 14, 15 .) And when he spake concerning the idol-sacrifices, forbidding to touch them, he drew an argument from the examples also of them that are without, both making mention of the Olympic games, where he saith, “they which run in a race run all, but one receiveth the prize:” (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 71.2
2. Many begin but few persevere to the end. “They which run in a race run all, but one receiveth the crown.” But of us on the other hand it is said: “So run that ye may obtain.”
san Girolamo † 420 d.C. Against the Pelagians 3.1
… It is ours to ask, to Him it belongs to bestow what we ask; ours to begin, His it is to finish; ours to offer what we can, His to fulfil what we cannot perform. “For except the Lord build the house, they labour in vain that build it. Except the Lord keep the city, the watchman waketh but in vain.” Wherefore the Apostle
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of Holy Virginity 30
30. Ye also who have not yet made this vow, who are able to receive it, receive it. Run with perseverance, that ye may obtain.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Concerning Man’s Perfection in Righteousness 19
… For we do not rightly run if we do not know whither we are to run. But how could it be known, unless it were pointed out in precepts? Let us therefore “so run that we may obtain.” For all who run rightly will obtain,—not as in the contest of the theatre, where all indeed run, but only one wins the prize.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Predestination of the Saints 2.57
… But it must be said, “So run that you may lay hold;
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 13.10
… “Come unto Me all ye that labour and are heavy laden, and I will refresh you,” but the same Lord testifies to its weakness, by saying: “No man can come unto Me except the Father which sent Me draw him.” The Apostle indicates our free will by saying: “So run that ye may obtain:”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 21.9
… Further that the grandeur of perfection was open to every age and either sex, and that all the members of the Church were urged to scale the heights of heavenly goodness when the Apostle said: “So run that ye may obtain;”
Pseudo-Cyprian On the Glory of Martyrdom 28
28. And to return to the praise of martyrdom, there is a word of the blessed Paul, who says: “Know ye not that they who run in a race strive many, but one receiveth the prize? But do ye so run, that all of you may obtain.”
9:25
Tertulliano † 220 d.C. Ad Martyras 3
… They are kept from luxury, from daintier meats, from more pleasant drinks; they are pressed, racked, worn out; the harder their labours in the preparatory training, the stronger is the hope of victory. “And they,” says the apostle, “that they may obtain a corruptible crown.”
san Teona di Alessandria † 300 d.C. The Epistle of Theonas, Bishop of Alexandria, to Lucianus, the Chief Chamberlain 2
… Be clothed with patience and courtesy; be replenished with the virtues and the hope of Christ. Bear all things for the sake of your Creator Himself; endure all things; overcome and get above all things, that ye may win Christ the Lord. Great are these duties, and full of painstaking. But he that striveth for the mastery
san Basilio † 379 d.C. The Letters 22.1
… The Christian ought not to be enslaved by wine; nor to be eager for flesh meat, and as a general rule ought not to be a lover of pleasure in eating or drinking, “for every man that striveth for the mastery is temperate in all things.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 23
Ver. 25 . “And every man that striveth in the games is temperate in all things.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 12
… just as when a monarch arrives, it is a time not for judgment, but for grace and pardon. Wherefore also He calleth it acceptable. Whilst then we are yet in the lists , whilst we are at work in the vineyard, whilst the eleventh hour is left [us], let us draw nigh and show forth life; for it is also easy. For he that striveth for the mastery
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Twelve Books on the Institutes of the Cœnobia, and the Remedies for the Eight Principal Faults 5.12
… For in these conflicts, which, as the same Apostle says, hold out “a corruptible crown”
9:26
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 7.52
… “I have fought a good fight, I have finished my course, I have kept the faith; henceforth there is laid up for me a crown of righteousness.” And each of us runs “not as uncertain,” and he so fights with evil “not as one beating the air,”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 73
… Thou art all things to me, brother, and joint heir, and friend, and member.” What wouldest thou more? Why dost thou turn away from Him, who loveth thee? Why dost thou labor for the world? Why dost thou draw water into a broken cistern? For it is this to labor for the present life. Why dost thou comb wool into the fire? Why dost thou “beat the air?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 23
[2.] Ver. 26 . “I therefore so run, as not uncertainly.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Commentary on Galatians 2
… this difficulty, however, will afford a solution of the former one. Had he gone up of his own accord, it would have been most unreasonable, nor is it possible that this blessed soul should have fallen into such folly; for it is himself who says, “I therefore so run, as not uncertainly; so fight I, as not beating the air.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 5
… For the wrestler contendeth with dust, with oil, with the heat of the sun’s ray, with much sweat, with pressure and constraint. This is the time for contest and for fighting, therefore also for being wounded, and for being bloody and in pain. Hear what the blessed Paul says, “So fight I, not as one that beateth the air.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 7
[7.] Let us then be earnest. For even Paul saith, “I so run not as uncertainly.” (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 109.4
4. I would dictate more were it not that the limits of a letter impose upon me a modest silence. I might have gone on, had you sent me the books which contain this man’s rhapsodies, for in that case I should have known what points I had to refute. As it is I am only beating the air
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Our Lord’s Sermon on the Mount 1.6
… by means of the voice and tongue, and the other movements of the body in good works. The apostle therefore puts his candle on a candlestick, when he says, “So fight I, not as one that beateth the air; but I keep under my body, and bring it into subjection, lest that by any means, when I preach to others, I myself should be found a castaway.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Our Lord’s Sermon on the Mount 1.22
… Look at the Apostle Paul; does it not seem to you that he avenges the martyr Stephen in his own person, when he says: “So fight I, not as one that beateth the air: but I keep under my body, and bring it into subjection”?
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 2.8
… that is, being now renewed, your covering of clay worn out, that is, the carnal vessels of error which belong to your past life, “now understand,” ye who now are “kings;” that is, able now to govern all that is servile and brutish in you, able now too to fight, not as “they who beat the air, but chastening your bodies, and bringing them into subjection.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 76.13
… rule thou the earth which thou bearest. Hear the Apostle ruling the earth: “I do not so fight as if beating air, but I chasten my body, and bring it into captivity, lest perchance preaching to other men, I myself become a reprobate.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Twelve Books on the Institutes of the Cœnobia, and the Remedies for the Eight Principal Faults 5.17
Would you like to hear a true athlete of Christ striving according to the rules and laws of the conflict? “I,” said he, “so run, not as uncertainly; I so fight, not as one that beateth the air: but I chastise my body and bring it into subjection, lest by any means when I have preached to others I myself should be a castaway.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Twelve Books on the Institutes of the Cœnobia, and the Remedies for the Eight Principal Faults 5.19
… And so if we want to rise with ever-growing virtue to these stages of triumph we ought also in the same way to enter the lists of battle and begin by saying with the Apostle: “I so fight, not as one that beateth the air, but I chastise my body and bring it into sub jection,”
9:27
Tertulliano † 220 d.C. On Fasting 8
By and by the Lord Himself consecrated His own baptism (and, in His own, that of all) by fasts; having (the power) to make “loaves out of stones,” say, to make Jordan flow with wine perchance, if He had been such a “glutton and toper.” Nay, rather, by the virtue of contemning food He was initiating “the new man” into “a severe handling” of “the old,”
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 5.49
We, however, when we do abstain, do so because “we keep under our body, and bring it into subjection,”
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Life of Antony. (Vita Antoni.) 7
… For the demon loves sin. Wherefore more and more he repressed the body and kept it in subjection
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Festal and Personal Letters of Athanasius 13
… Had they however known that ‘tribulation perfecteth patience, and patience experience, and experience hope, and hope maketh not ashamed,’ they would have exercised themselves, after the example of Paul, who said, ‘I keep under my body and bring it into subjection, lest when I have preached to others, I myself should be a castaway
san Basilio † 379 d.C. The Letters 188
… So far is this as regards what depends on law laid down. But generally a truer remedy is the departure from sin. Wherefore that man will give me full proof of his cure who, after rejecting grace for the sake of the indulgence of the flesh, has then, through bruising of the flesh and the enslaving of it
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 2.55
55. He glories in his infirmities and distresses. He takes pleasure in the dying of Jesus, as if it were a kind of ornament. He is lofty in carnal things, he rejoices in things spiritual; he is not rude in knowledge, and claims to see in a mirror, darkly. He is bold in spirit, and buffets his body,
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 3.1.5
5. But if the poet judged the enticement of worldly pleasure and licence destructive of men’s minds and a sure cause of shipwreck, what ought we to think, for whom it hath been written: “Train not the flesh in concupiscence”? And again: “I chastise my body and bring it into servitude, lest whilst I preach to others, I myself become a castaway.”
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 5.8
… Thus glory is referred to its own proper nature, but lordship to the service of the body that was assumed. For if the flesh is subject to the soul of a just man as it is written: “I chastise my body and bring it into subjection;”
sant'Ambrogio † 397 d.C. Selections from the Letters of St. Ambrose 63.7
… But if he had thought it madness, Paul the Apostle would never himself have acted thus, nor written to instruct others. For he glories in it, saying: “But I chasten my body, and bring it into bondage, lest, after preaching to others, I myself should be found reprobate.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 1.9
… for even he, after he had been rapt into the third heaven, and transported to paradise; and had heard unutterable words; and taken part in such mysteries; and traversed the whole world, like some winged being, when he wrote to the Corinthians, said, I fear “lest by any means having preached to others, I myself should be a castaway.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 6.7
… On the contrary, we love to follow this voluptuous and dissolute and indolent life; therefore also it is but natural that we cleave to present things; since if we spent this life in fastings, vigils, and poverty of diet, cutting off all our extravagant desires; setting a restraint upon our pleasures; undergoing the toils of virtue; keeping the body under
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 44
… 28 .) Do you mark? he enjoins them two things. Neither success in bringing others right of itself is any gain—for, I fear, he says, “lest by any means, when I have preached to others, I myself should be a cast-away” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 16
“For I could wish that I myself were accursed.” What does the “I myself” mean? It means I that have been a teacher (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 32
… ( ib. iv. 11 ) lest as the serpent beguiled Eve; ( 2 Cor. xi. 3 ) lest when I come I should find you not such as I would;”) ( ib. xii. 20 ) which both feared for itself, and was confiding too, (for I fear, he says, “lest by any means after having preached to others I myself should be a castaway,” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 13
… his nakedness than all riches: no security would I compare with the buffeting of that sacred head: no diadem, with the stones to which he was a mark. This crown let us long for, beloved: and if persecution be not now, let us mean while prepare ourselves. For neither was he of whom we speak glorious by persecutions alone: for he said also, (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 23
Ver. 27 . “But I buffet my body, and bring it into bondage lest by any means, after that I have preached to others, I myself should be rejected.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 22
… for hear what he saith, “I fear lest by any means, as the serpent beguiled Eve in his craftiness, your minds should be corrupted from the simplicity that is toward Christ.” ( 2 Cor. xi. 3 .) True, you will say, but he uses this word touching himself also, where he saith, “For I fear
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 4
… How then dost thou, who livest a life so exceeding bitter, wish to remain still here? Didst thou not say, I am in dread, “lest by any means, after that I have preached to others, I myself should be rejected?” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 8
… for it is impossible for one, who lives devoid of fear, to set forth any high or commanding example; and he said not merely “with fear,” but “and with trembling,” which is an excessive degree of fear. Such fear had Paul: and therefore he said, I fear “lest having preached to others, I myself should be rejected.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 11
… as he said elsewhere, “Let him that thinketh he standeth, take heed lest he fall.” ( 1 Cor. x. 12 .) And again, “I fear lest by any means, after that I have preached to others, I myself should be rejected.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 1 Timothy 5
For he that would be a Teacher must first teach himself. For as he who has not first been a good soldier, will never be a general, so it is with the Teacher; wherefore he says elsewhere, “Lest when I have preached to others, I myself should be a cast-away.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 1 Timothy 16
… For though Timothy was his beloved son, he did not therefore stand in awe of him. For as he was not ashamed to say of himself, “Lest by any means when I have preached to others, I myself should be a cast-away” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 10
… If “he that thinketh he standeth” ought to fear “lest he fall”; for (he says) “Let him that thinketh he standeth, take heed lest he fall” ( 1 Cor. x. 12 ); he that falleth, how anxious ought he to be that he may rise up again! If Paul fears, “lest that by any means, when he had preached to others, he himself should be a castaway” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 33
… vii. 14 ), so that affliction thrusts us into the narrow [way]. He who is not pressed by affliction cannot enter. For he who afflicts himself in the narrow [way], is he who also enjoys ease; but he that spreads himself out, does not enter in, and suffers from being so to say wedged in. See how Paul enters into this narrow way. He “keeps under” his “body” (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 22.5
5. If, then, the apostle, who was a chosen vessel separated unto the gospel of Christ, by reason of the pricks of the flesh and the allurements of vice keeps under his body and brings it into subjection, lest when he has preached to others he may himself be a castaway;
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 54.8
… Why then must we needs boast of our chastity, a thing which cannot prove itself to be genuine without its companions and attendants, continence and plain living? The apostle macerates his body and brings it into subjection to the soul lest what he has preached to others he should himself fail to keep;
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 79.7
… “The good that I would I do not: but the evil which I would not that I do.” And again: Therefore “I keep under my body and bring it into subjection lest that by any means when I have preached to others I myself should be a castaway.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 108.1
… “I keep under my body and bring it into subjection; lest that by any means, when I have preached to others, I myself should be a castaway;”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 125.7
… Woe be to us who commit fornication every time that we cherish lust. “My sword,” God says, “hath drunk its fill in heaven;” much more then upon the earth with its crop of thorns and thistles. The chosen vessel who had Christ’s name ever on his lips kept under his body and brought it into subjection.
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 130.9
… but an inviolate virgin may hope to save the ship itself. For it is one thing to look for what you have cast away, and another to keep what you have never lost. Even the apostle kept under his body and brought it into subjection, lest having preached to others he might himself become a castaway.
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 2.3
… Why do we pray that we may not enter into temptation, and that we may be delivered from the evil one, if the devil cannot tempt those who are baptized? The case is different if this prayer belongs to the Catechumens, and is not adapted to faithful Christians. Paul, the chosen vessel,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 10.31
… But now is necessity sweet unto me, and against this sweetness do I fight, lest I be enthralled; and I carry on a daily war by fasting, oftentimes “bringing my body into subjection,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 48.3
3. Moreover, when you are exerting yourselves with energy and fervour, whatever you do, whether labouring diligently in prayer, fasting, or almsgiving, or distributing to the poor, or forgiving injuries, “as God also for Christ’s sake hath forgiven us,” or subduing evil habits, and chastening the body and bringing it into subjection,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 78.8
… “All therefore whatsoever they bid you observe, that observe and do; but do not ye after their works: for they say, and do not.” Pray by all means for me, lest perchance “when I have preached to others, I myself should be a castaway;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 85
… For what else do you believe concerning my spirit, if I am to judge by what you have written, than that I cherish towards you dislike and antipathy which merit blame and detestation; as if in a matter about which, there could be but one opinion I was not careful lest, while warning others, I myself should deserve reproof,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 1.70
… however, (notwithstanding the loosening of the bond of guilt in which the devil, by it, used to keep the soul, and the destruction of the barrier which separated man from his Maker,) remains in the contest in which we chasten our body and bring it into subjection, whether to be relaxed for lawful and necessary uses, or to be restrained by continence.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Concerning Man’s Perfection in Righteousness 18
… and that now we hold to the rectitude and perfection of our course, by “keeping under our body and bringing it into subjection,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 57.2
… In such she says it, when they deliberate whether to undertake such a ministry, for which they do not consider themselves qualified, so as to discharge it blamelessly, and so as not, after preaching to others, themselves to become castaways.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 50.23
… I will hear first, will hear, and chiefly I will hear what speaketh in me the Lord God, for He shall speak peace to His people. Let me hear, and “chasten my body, and to servitude subject it, lest perchance to others preaching, myself be found a cast-away.”
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. Register of the Epistles of St. Gregory the Great 7.25
… xii. 2 , &c.), and yet, still fearful, he said, I keep under my body, and bring it into subjection, lest that by any means, while preaching to others, I myself should become a castaway (
Pseudo-Clement The First Epistle of the Blessed Clement, the Disciple of Peter the Apostle 9
… so that, while preaching to others,” he may be a beautiful example and pattern to believers, and may spend his life in works which are worthy of the Holy Spirit, so that he may “not be cast away,”
9:1
1. NON SUM LIBER? NON SUM APOSTOLUS? — Quaeres: Quomodo haec cohaerent praecedentibus? videtur enim ex abrupto hic loqui Paulus. Respondeo: Dixerat Paulus in fine cap. praeced. omnino cavenda esse scandala: hic ut illud persuadeat, proponit se in exemplum, quod tam ad cavendum scandalum, quam ad dandum rarae virtutis exemplum, iure suo tot nominibus sibi debito cesserit, nolens recipere stipendium praedicationis suae, sed proprio labore victum sibi parans; ut et Corinthii suo iure decedant, ac praesertim non vescantur idolothytis, in gratiam proximorum, cum vident eos inde scandalizari, aut in periculum peccati induci. Simul tamen Paulus tacite, et quasi aliud agens contra pseudoapostolos suae praedicationis sinceritatem et auctoritatem hac narratione tuetur, utpote qui gratis tanto labore evangelizarit, cum pseudoapostoli sua lucra ex Evangelio captarent. Dicit ergo: «Non sum liber? non sum Apostolus?» q. d. Nonne mei iuris sum, ut tanquam Christi Apostolus sumptus et alimoniam a vobis exigere et accipere possim? hoc tamen non facio, ut ostendam quanti sit facienda proximi salus, et consequenter quam vos scandala idolothytorum, et alia quaevis vitare debeatis. Ita Chrysostomus, quem vide in moral. hic homil. 20 De cavendo scandalo. Nota: Utitur hic crebra interrogatione Apostolus, tum ex phrasi Hebraeorum, qui ea gaudent, cum se insinuare, vel aliquid inculcare volunt; tum ad maiorem emphasim et energiam orationis. NONNE CHRISTUM VIDI? NONNE OPUS MEUM VOS? — q. d. Hinc patet me esse Apostolum, quia Christum vidi, et ab eo ad evangelizandum missus sum, Actor. IX, 5, et Actor. XXII, 18. Secundo, quia vos meum estis opus in Christo Domino, id est, quia ego per Evangelium in Christo vos genui; vestra Ecclesia a me aedificata est, vos estis mea structura. Alludit ad Hebraeum ben, id est filius: dicitur enim בן ben, quasi בנין binian, id est fabrica, vel aedificium, a radice בנה bana, id est aedificavit, quasi filius sit fabrica et aedificium patris, q. d. Vos estis mei filii, mea fabrica, meum aedificium in Christo.
9:2
2. NAM SIGNACULUM APOSTOLATUS MEI VOS ESTIS IN DOMINO. — «Signaculum,» graece σφραγίς, sigillum, id est testimonium apostolatus mei extat in vobis, scilicet in evangelizando, in edendis miraculis, in labore et periculis, quae vel suscepi, vel feci apud vos ad vestram conversionem, quibus quasi sigillis divinis consignavi, confirmavi et corroboravi apostolatum meum. Haec enim clare testantur me esse verum Apostolum, a Deo missum ad vos docendos et salvandos.
9:3
3. MEA DEFENSIO APUD EOS, QUI ME INTERROGANT (qui inquirunt de mea vocatione et apostolatu), haec est, quae extat in vobis, ut dixi vers. praeced. Ita Anselmus. Sed Chrysostomus et Ambrosius aeque apposite haec referunt ad sequentem versum. Nota: «Interrogare,» id est inquirere, est iudiciale verbum: Latini enim dicunt, interrogare aliquem de legibus, id est examinare secundum leges.
9:4
4. NUMQUID NON HABEMUS POTESTATEM MANDUCANDI? — scilicet de sumptibus vestris, q. d. Haec est gloria et defensio mea, et mei apostolatus, quod nullo pretio, ut pseudoapostoli; imo nec ullo sumptu accepto, uti Apostoli alii, sed gratis evangelizem, cum tamen ad sumptum hunc ius ac potestatem habeam, aeque ac alii.
9:5
5. NUMQUID NON HABEMUS POTESTATEM MULIEREM SOROREM CIRCUMDUCENDI, SICUT ET CETERI APOSTOLI? — «Mulierem sororem,» graece ἀδελφὴν γυναῖκα. Quod Beza, Petrus Martyr, Vatablus et Valla vertunt, «sororem uxorem.» Ergo, inquiunt, Paulus fuit coniugatus. Licet enim Graecum γυνή et «mulierem» et «uxorem» significet, hic tamen significare «uxorem,» patet ex verbo «circumducendi.» Virorum enim est circumducere uxores, non sorores. Sed errant: Christus enim circumduxit mulieres, non ut maritus uxores, sed ut doctor discipulas et quasi famulas, vel vitae et victus administras, Lucae viii, 3. Secundo, quia inepte dicitur «soror uxor,» et redundat vox «soror.» Tertio, quia in Graeco non est articulus τὴν designans certam mulierem, scilicet uxorem. Quarto, quia Paulum fuisse virginem, patet cap. vii, vers. 8. Ita diserte docent et explicant hunc locum S. Augustinus, De Opere monachorum, cap. IV; Hieronymus, lib. I Contra Iovinian.; Chrysostomus, Ambrosius, Theodoretus, Theophylactus hic et alii Patres passim, praeter unum Clementem Alexandrinum, lib. III Stromat. Imo S. Hieronymus docet inter Apostolos solum Petrum habuisse uxorem, idque tantum ante conversionem; idem tradit Tertullianus, lib. De Monogamia, ante medium: «Petrum, inquit, solum invenio maritum.» Dico ergo, «sororem mulierem» esse Christianam matronam (sic in Actis Apost. dicitur, «Viri fratres,» id est viri Christiani), quae scilicet Paulo subministraret necessaria de suis facultatibus, q. d. Possem matronam quae me aleret, circumducere, aeque ut Petrus, sed nolo; quia scilicet haec res Gentiles, quorum Paulus erat Apostolus, offendere, eisque malam suspicionem indere potuisset. Ita Ambrosius, Chrysostomus, Theodoretus, Oecumenius, Anselmus. Dices: S. Ignatius, epist. ad Philadelph., ponit Paulum inter coniugatos. Respondet bene Baronius anno Christi 57, pag. 518, et alii, Pauli nomen ibi insertum esse a Graecis clericis posterioribus, ut suo coniugio Pauli exemplum praetexerent: nam exemplaria epistolarum S. Ignatii Vaticana, Sfortiana et alia antiquissima et correctissima non habent nomen Pauli. Dices secundo: Clemens Alexandrinus, lib. III Stromat., hic per γυναῖκα intelligit uxorem Pauli. Respondeo primo: Verum est; sed addit illum post apostolatum non habuisse eam ut uxorem, sed ut sororem: quod est contra haereticos. Secundo, contra Clementem sunt omnes Patres. FRATRES DOMINI. — Est hebraismus: «fratres,» id est cognati Christi, scilicet Iacobus, Ioannes, Iudas. Ita Anselmus. ET CEPHAS, — imo Petrus, princeps Apostolorum et Ecclesiae.
9:7
7. QUIS MILITAT SUIS STIPENDIIS UNQUAM? — q. d. Sicut aequum est milites ali et vivere suis stipendiis; vinitorem pasci fructu suae vineae, pastorem lacte gregis quem pascit: ita par est praecones Evangelii vivere ex Evangelio, puta ex sua vinea, scilicet Ecclesia, et ex suo grege, id est Christianorum bonis, sumptus et alimoniam accipere. Incipit hic Apostolus multis ius suum de accipiendo praedicationis stipendio probare, ut possint omnes sciant illud plane praedicatoribus verbi Dei deberi, utque ostendat quanto et quam claro iure suo cesserit ipse, dum haec stipendia recusavit in gratiam Corinthiorum, ut eos hac liberalitate et generositate sua pelliceret ad Christum, et ad salutem promoveret. Rationes eius omnes colligam et digeram vers. 12.
9:8
8. NUMQUID SECUNDUM HOMINEM HAEC DICO? — an humanis tantum rationibus et similitudinibus militis, vinitoris, pastoris iam allatis mea dicta probo et confirmo? Minime. Quin vero illa ipsa ex lege et divina stabilio et communio.
9:9
9. SCRIPTUM EST IN LEGE MOYSIS (Deuter. XXV): NON ALLIGABIS OS BOVI TRITURANTI, — quia nimirum par est ut animalia laborantia comedant: unde ego Deus veto claudi capistro ora boum triturantium ne comedant ex sua tritura. Solebant enim in Palaestina, ut etiamnum in Canariis et nonnullis regionibus fit, per boves, qui circumacti ungulis pedum suorum segetes terebant, ut grana excutere. Unde poeta: ... Bobusque triturant. Hunc esse sensum litteralem, patet ex verbis, quae legem hanc duris Iudaeis insinuant. Dices: Apostolus hic videtur excludere hunc sensum; ait enim: «Numquid de bobus cura est Deo?» Respondet Abulensis in Deuter. xxv, huius sententiae: «Non alligabis os bovi trituranti,» Deut. xxv, duplicem esse sensum litteralem: Primum planum de bobus, ut verba sonant, quem iam dedi, qui tamen minus praecipuus est. Secundum, quem hic affert Apostolus de praedicatoribus, eumque esse praecipuum et magis intentum a Spiritu Sancto, q. d. Apostolus, minus praecipuam Dei curam esse de bobus; praecipuam vero de praedicatoribus, ideoque magis ad litteram praecepisse ut praedicatores alantur, quam ut boves, cum dixit: «Non alligabis os bovi trituranti.» Verum non esse utrumque hunc sensum litteralem, sed primum tantum, patet. Nam «bos» litteraliter non significat «praedicatorem,» sed tantum verum bovem, praedicatorem autem tantum significat typice. Alioqui enim omnis allegoria esset sensus litteralis: quod plane est falsum. Nam sensus litteralis est is, qui primo per sententiam aliquam significatur; allegoricus autem vel typicus, qui secundo, seu mediante sensu litterali. Sicut ergo umbra corporis non est corpus, ita typicus sensus non potest esse litteralis, sed tantum litterali sensu adumbratus. Dico ergo sensum litteralem esse quem diximus, typicum autem, vel tropologicum esse quem dat Apostolus, videlicet praedicatoribus dandam esse alimoniam, eosque posse vivere ex Evangelio, sicut bos alitur sua tritura; quorum quia praecipua Deo est cura, ut praecipue hac lege intenderet significare typice, praedicatores alendos esse; hinc Apostolus ait: «Numquid de bobus cura est Deo?» Ubi nota: De fide est, Deo curam esse de bobus; Deus enim sua providentia curat et prospicit passeribus de victu rebusque necessariis, Matth. x, 29, et pullis corvorum invocantibus eum, Psal. cxlvi, cunctisque animalibus et creaturis, ut docet Psaltes tum alibi, tum toto Psal. ciii. Sensus ergo Apostoli est, q. d. Praecipua cura Dei in hac lege non fuit boum, sed altius quid spectavit, videlicet nos et nostri similes, qui sumus boves typici laborantes et triturantes in agro et area Dominica, ex Evangelio posse vivere, et hoc est quod subdit:
9:10
10. AN NON PROPTER NOS UTIQUE HOC DICIT? NAM PROPTER NOS SCRIPTA SUNT. — Apostolus ergo hic, uti saepe alias, argumentatur ex sensu, non litterali, sed allegorico; vel potius ex sensu litterali argumentatur ad allegoricum, per argumentum a minori ad maius, q. d. Si bos vivit ex tritura, ergo multo magis Apostolus ex Evangelio. Ita Tertullianus, lib. V Contra Marc., cap. vii, et Theodoretus, Quaest. XXI in Deut. Ubi Nota, licet sensus litteralis sit primus, allegoricum tamen posse esse primarium, et praecipuum, sive magis intentum a Spiritu Sancto, uti hic fit. QUONIAM DEBET IN SPE, QUI ARAT, ARARE. — Est nova ratio ab exemplo aratorum et triturantium, q. d. Qui arant et triturant, arant et triturant «in spe,» sperantes scilicet mercedem, et quod participes erunt messis et triturae suae. Ergo et praedicator sperare potest alimoniam ex sua praedicatione. Pulchre de hac spe canit Ovidius, lib. I De Ponto: Spes fovet agricolas, spes sulcis credit aratis Semina, quae magno fenore reddat ager. Hinc a proportione minoris ad maius deducitur et evincitur esse actum spei et virtutis, si quis spe mercedis aeternae operetur, et consequenter actum hunc bonum esse et meritorium. Unde Facultas Parisiensis, ut testatur in hunc locum scribens Claudius Guiliaudus, ex hac et similibus Apostoli sententiis, definivit hunc articulum cuiusdam, «Qui praemii causa certat, non certaturus nisi sciat dandum praemium, is se ipsum praemio frustratur,» erroneum esse. Idem definit Concilium Tridentinum, sess. VI, can. 31.
9:12
12. SI ALII POTESTATIS VESTRAE PARTICIPES SUNT, QUARE NON POTIUS NOS? — «Potestatis vestrae,» id est iuris sui quod habent in vos. Unde Graece clarius dicitur, ἐξουσίας ὑμῶν, potestatis vestrum, id est quam habent in vos. «Vestrae» enim passive capitur, iuxta Can. 30, q. d. Si alii usi sunt iure accipiendi alimoniam, quod habent in vos, cur non et ego uti possim? P. Salmeron Graecum ἐξουσίας, id est «potestatis,» accipit pro οὐσίας, id est «substantiae,» q. d. Si alii participes sunt vestrae substantiae, facultatum et opum, cur non et ego? Sed velim videre locum et exemplum, ubi ἐξουσία significet opes. Nota: Apostolus probat hic sex argumentis licere sibi aliisque ministris verbi Dei et Ecclesiae, a suis sumptus accipere: primo, exemplis aliorum Apostolorum, vers. 5; secundo, similitudinibus militum, pastorum et agricolarum, vers. 7; tertio, ex lege Moysis, vers. 9; quarto, vers. 13, ex exemplo sacerdotum et Levitarum veteris Testamenti, qui ex victimis et oblationibus altaris, cui serviebant, vivebant; quinto, vers. 14, ex Dei et Christi ordinatione; sexto, vers. 11, ex ipsa rei natura, sive iure, non tantum divino positivo, sed etiam naturali, quod dictat, sicut operario debetur merces, ita ministro verbi et Ecclesiae deberi stipendium, non quasi pretium rei sacrae (hoc enim indignum esset et simoniacum), sed quasi stipendium sustentationis quod vocant, quo scilicet sustentetur, ut suas functiones sacras pro populo obire possit. Unde hoc stipendium ei debetur ex iustitia. Ita Chrysostomus. SED NON USI SUMUS HAC POTESTATE (iure accipiendi stipendium): SED OMNIA SUSTINEMUS, — omnem scilicet penuriam, et omnes labores, quo penuriam levemus, laborando manibus nostris suscipimus et toleramus. NE QUOD OFFENDICULUM DEMUS EVANGELIO CHRISTI, — «Offendiculum,» Graece ἐγκοπήν, id est interruptionem, interpellationem, remoram, q. d. Ne accipiendo sumptus demus occasionem, qua homines tenaces et indiscreti abutantur, ut remorentur Evangelium, illique obloquantur. Nam non fuisse hic scandalum ab Apostolis datum, sed acceptum ab aliis; in Apostolo autem fuisse opus liberae supererogationis, quod noluerit stipendium sibi debitum accipere, patet ex omnibus antecedentibus, et vers. 15, ubi ait: «Bonum est mihi magis (id est melius et satius duco) mori, quam ut gloriam meam (quod gratis et liberaliter evangelizem) quis evacuet.»
9:13
13. NESCITIS QUONIAM QUI IN SACRARIO (id est in templo) operantur (id est sacris funguntur aut subserviunt, ut sacerdotes et Levitae), QUAE DE SACRARIO SUNT (id est hostias aut templi proventus, puta decimas et primitias, participant et) EDUNT? — Nota τὸ «operantur.» Sacerdotum enim erat iugulare, excoriare, secare, coquere, comburere victimas: quod operosum est, estque alias opus lanionum. Graeca iam habent οἱ τὰ ἱερὰ ἐργαζόμενοι ἐκ τοῦ ἱεροῦ ἐσθίουσιν, «qui sacris operantur, de sacrario comedunt.» Noster et Syrus aptius legerunt, οἱ τῷ ἱερῷ ἐργαζόμενοι, «qui in sacrario operantur.» ET QUI ALTARI DESERVIUNT. — Graece τῷ θυσιαστηρίῳ προσεδρεύοντες, id est «sacrario assistentes,» sive «assidentes.» Non dicit, ait S. Chrysostomus, «sacerdotes,» sed «qui assident altari,» ut intelligamus assiduum cultum sacrorum requiri a ministris templi Christi, qui de bonis templi participant. Contra hodie nulli magis absunt ab altari, quam aliqui qui maxime participes sunt altarium et decimarum, quos Concilium Tridentinum damnat. CUM ALTARI (de oblationibus altaris) PARTICIPANT. — Est metonymia.
9:14
14. ITA ET DOMINUS ORDINAVIT IIS QUI EVANGELIUM ANNUNTIANT, DE EVANGELIO VIVERE. — Ita enim sancit Christus, Lucae x, 7: «In eadem autem domo manete edentes et bibentes quae apud illos sunt. Dignus est enim operarius mercede sua.» Similia habet Matthaeus x, 10, 11 et 14.
9:15
15. BONUM EST MIHI MAGIS (melius est) MORI, QUAM UT GLORIAM MEAM QUIS EVACUET. — «Gloriam meam,» evangelizandi scilicet ἀδαπάνως, sine sumptibus; sive «gloriam» de opere liberali, indebito et supererogationis, patet ex vers. 18. Hinc patet esse consilium Evangelicum, evangelizare gratis non accipiendo sumptus, quod modo nonnulli viri Apostolici et Religiosi sequuntur. Ita Theophylactus, Theodoretus et Anselmus. Vide Chrysostomum et Anselmum. Nota: Pro «gloria,» graece non est δόξα, id est «gloria,» sed καύχημα, id est «gloriatio,» qua scilicet gloriari poterat Paulus apud Deum, vel potius apud homines, maxime pseudoapostolos, qui Corinthiis graves erant et sumptuosi, se eis ἀδάπανον, prius praedicasse Evangelium. Unde contra hos gloriatur cap. xi, epist. II, 7 et seq., se nulli in sumptu oneri fuisse. VAE MIHI EST, SI NON EVANGELIZAVERO. — Hinc patet gravi praecepto praeceptum fuisse Apostolis, Matth. xxviii, 19, ut evangelizent, et doceant omnes Gentes, adeo ut, si neglexissent evangelizare, peccassent mortaliter: talibus enim intentatur vae irae Dei et gehennae. Eodem praecepto iam tenentur Pastores, Episcopi, Archiepiscopi, ut dixi cap. i, 17.
9:17
17. SI ENIM VOLENS HOC AGO, MERCEDEM HABEO, — id est, ut Chrysostomus, Theophylactus, Oecumenius, Anselmus, si voluntarius, liberaliter et gratis praedicem, habeo non qualem qualem mercedem operis praecepti, scilicet praedicationis, ut alii Apostoli, sed mercedem per excellentiam, scilicet copiosam gloriam operis indebiti et heroici (quale est gratis praedicare) animique sponte sua tam liberalis apud Deum. SI AUTEM INVITUS. — Graece ἄκων, non ultroneus, nec liberaliter aut gratis praedicem, sed quasi coactus praecepto Dei, vel metu poenae. Opponit enim Apostolus haec duo, ἄκων et ἑκών; atqui haec Graecis idem est quod sponte sua, sua voluntate, electione, et motu proprio rem agere: ergo ἄκων idem hic est, quod iussum, motum et quasi coactum aliena voluntate et praecepto operari. DISPENSATIO MIHI CREDITA EST, — q. d. Tunc non habeo gloriam illam singularem, sed neque pecco, quia officio fungor meo, et facio quod iubeor. Nam commissa est mihi et demandata haec dispensatio, sive administratio Evangelii. Tunc non pecco, sed serviliter ago, sicut agit dispensans sibi credita non sponte, sed propter praeceptum domini, eo quasi adactus, quia quod debuit facere fecit, ut ait Christus in parabola, Lucae xvii, 8. Ita Patres citati, et patet ex antecedentibus et sequentibus. Aliter aliqui explicant, nimirum sic: Si volens hoc ago, id est evangelizo, habeo meritum et mercedem, quia libera voluntate praeceptum Christi impleo: sin invitus et voluntate reluctante, careo merito et mercede, quia praecepto ad hoc cogor. «Dispensatio» enim Evangelii «mihi credita est,» commissa et praecepta, et sic per me licet invitum dispensatur et propagatur Evangelium Christi, ut aliis proficiam, licet non mihi: quia hoc verba proprie et simpliciter sonare videntur. Et huic explicationi favent S. Thomas, Lyranus et commentarius Ambrosii. Sed antecedentia et sequentia priorem sensum, qui est Graecorum et Communis, requirunt: mercedem enim non vocat «qualem qualem,» sed «gloriam,» id est gloriosam et singularem ex opere tam heroico, indebito et liberali, quale est evangelizare gratis.
9:18
18. QUAE EST ERGO MERCES MEA? — gloriosa illa et singularis iam dicta. Nota: «Merces» ponitur hic pro merito, sive opere heroico et meritorio magnae mercedis per metonymiam. Sequitur enim: «Ut Evangelium praedicans, sine sumptu ponam,» tradam et annuntiem; Graece ἀδάπανον, id est a sumptibus immune, reddam Evangelium: «immunes» enim civitates vocat Cicero, quae nullum solvant vectigal. Ecce merces, id est meritum, Pauli, scilicet sine sumptu praedicare Evangelium. Ex hoc ergo loco clare patet, non omnia opera bona esse praecepti; sed nonnulla esse consilii et supererogationis, taliaque insignem et illustrem gloriam et coronam apud Deum promereri. Inter consilia itaque Evangelica ponit hic Apostolus praedicare gratis, ut dixi vers. 10. Ita S. Chrysostomus, Ambrosius et S. Augustinus, lib. De Opere monachor., cap. v. Vide Bellarminum, lib. II De Monachis, cap. ix. Nota: Alii Apostoli, utpote zelo Dei pleni, aeque ac Paulus gratis evangelizassent, si inde maiorem animarum fructum et gloriam apud Deum sperassent. Verum hoc non sperabant: nam fideles in eos erant liberales, ac Iudaei eis erant addicti, sponteque omnia sua eis offerebant, ut patet Actor. iv, 34. Paulus autem quasi extra ordinem et numerum duodecim Apostolorum, post mortem Christi ad apostolatum vocatus, auctoritatem sibi conciliare debebat, ad eamque rem perutile fore censuit, si gratis praedicaret. Rursum Corinthii, licet divites, tenaciores tamen erant: ne ergo illi putarent Paulum non se, sed sua bona quaerere, hac de causa Paulus gratis eis praedicavit. A Thessalonicensibus vero et Philippensibus, utpote liberalioribus, alimoniam accepit, ut infra videbimus. Denique voluit Paulus hac ratione Iudaeis, quibus invisus erat, et pseudoapostolis os claudere. Hanc causam ipsemet assignat epist. II, cap. xi, vers. 12, ubi ait: «Quod autem facio (quod gratis praedico) et faciam, ut amputem occasionem eorum, qui volunt occasionem, ut in quo gloriantur, inveniantur sicut et nos.» UT NON ABUTAR POTESTATE MEA IN EVANGELIO. — Id est, ut non utar summo iure et libertate mea in minus bonum Evangelii. Non quod recipere sumptus pro praedicatione revera sit abusus, sed quia minoris boni est usus. Unde recte Theophylactus: «Abutar,» id est, inquit, omnino utar omni iure meo: sic enim κατάχρησιν pro χρήσει, «abusum» pro «pleno usu» posuit, cap. vii, vers. 31 in Graeco. ut ibidem annotavi. Sic vocem «abuti» capit S. Paulinus, epist. 11, cum ait: «Itaque prompto filii Imperatoris assensu, mater Augusta, patefactis ad opera bona thesauris, toto abusa fisco est.» Dices: Ambrosius hic «abusum» intelligit proprie talem qui sit peccatum, ait enim: Qui utuntur iure suo cum non expedit, seu cum alius detrimentum patitur, rei fiunt; ergo peccant. Respondeo: Hoc verum est, cum facile possunt cedere iure suo, et ni hoc faciant, alii grave damnum patientur; tunc enim charitas iubet ut cedas: quod Ambrosio adscriptus Commentarius hic videtur putare locum habuisse in Paulo et Corinthiis. Verum contrarium est longe verius; nam valde difficile erat Apostolo cedere iure sustentationis sibi a Corinthiis debitae, quia cedendo debebat ipse manibus laborando noctes ducere insomnes, ut sibi et suis victum compararet, cum Corinthii, qui divites erant et permulti, facile eum alere potuissent: nec debuissent in eo scandalizari, quia alii Apostoli ita faciebant, et omnis lex et ratio dictat esse aequissimum, ut qui pro alio laborat, ab eo alatur. Voluit ergo Apostolus dare illustre exemplum paupertatis, sinceritatis, zeli, ad maiorem apud teneros in fide et divites avaros, fidei et christianismi commendationem et propagationem. Hoc autem tam heroicum opus charitas non praecipit, sed consulit. Unde vers. seq. dicit se in hisce fuisse liberum.
9:19
19. NAM CUM LIBER ESSEM EX OMNIBUS (ab omnibus, q. d. Cum nemini essem obstrictus), omnium (tamen) me servum feci, — ad omnia me demisi, etiam ad inopiam et famem, omnium infirmitatibus me accommodavi, ut, cum Corinthios viderem in danda Apostolis sustentatione tardiores et parciores, ego noluerim quidquam ab eis in sumptum accipere ut eorum infirmitati condescenderem, et sic omnes lucrifacerem.
9:21
21. IIS QUI SUB LEGE SUNT (Iudaeis, factus sum) QUASI SUB LEGE ESSEM, — Mosaica nimirum. Factus est Paulus quasi sub lege, cum Timotheum circumcidit, ait Oecumenius, cum purificatus voti causa templum adiit, Actor. xxi, 26. IIS QUI SINE LEGE ERANT (Gentilibus, factus sum meque exhibui) tanquam sine lege essem, — quasi naturam tantum ducem et lucem sequerer, ut faciunt Gentiles. Ita Oecumenius, Theophylactus et Chrysostomus.
9:22
22. OMNIBUS OMNIA FACTUS SUM, — non mentientis, vel peccantis actu, sed compatientis affectu, ut omnium moribus me contemperans quantum honestas et Dei lex patitur, omnium morbis mederi possem. Ita S. Augustinus, epist. 9 et 19: «Non mentiendo, inquit, sed compatiendo; non simulantis astu, sed commiserantis affectu omnibus omnia factus est Paulus.» Non ergo vult Apostolus id, quod volunt et agunt politici, ut nimirum per fas et nefas omnibus se accommodent, et simulent se cum haereticis haereticos, cum Turcis Turcas, cum castis castos, cum obscoenis obscoenos. Id enim reprobat Paulus ad Galat. ii, 11 et sequent. Quocirca prudens est dogma S. Ephrem in illud, «Attende sibi,» cap. x: «Charitatem cum omnibus habe, et ab omnibus abstine.» Et illud S. Bernardi, quod omnem virtutem complectitur: «Vive cautus tibi, utilis aliis, gratus Deo.» S. Iordanes, successor S. Dominici in Generalatu Ordinis, solebat dicere, ut habet eius Vita: «Si cuicumque scientiae aut disciplinae tantum studuissem, quantum studui huic sententiae S. Pauli: Omnibus omnia factus sum, essem doctissimus et eminentissimus in illa: quia tota vita mea studui me accommodare cuilibet, ut essem miles cum milite, nobilis cum nobili, plebeius cum plebeio, procurando semper hac ratione ipsorum emendationem, atque advigilando ne perderem aut laederem animam meam per lucrum alienae.»
9:23
23. OMNIA FACIO PROPTER EVANGELIUM, UT PARTICEPS EIUS EFFICIAR, — ut nimirum fructum praedicati Evangelii suo tempore percipiam et participem cum aliis praedicatoribus. Graece enim pro «particeps» est συγκοινωνός, q. d. «Comparticeps, consocius.» Unde secundo, Chrysostomus: «Evangelii,» inquit, id est «fidelium Evangelii,» q. d. Ut coronarum fidelibus repositarum fiam particeps. Ubi recte advertit Chrysostomus miram Pauli humilitatem, utpote qui aliis, etiam communibus fidelibus se aequat, cum omnium non tantum fidelium, sed etiam Apostolorum labores superasset, ut patet I Cor. xv, 10.
9:24
24. II QUI IN STADIO CURRUNT, OMNES QUIDEM CURRUNT, SED UNUS ACCIPIT BRAVIUM, — q. d. Ideo sine sumptu evangelizo, ideo omnibus omnia fio, ideo laboro, quia in stadio hoc curro, quia ad bravium concerto pro praemio, etiam primo et maximo. UNUS ACCIPIT BRAVIUM, — q. d. Sicut in stadio, ita in via et vita Christiana non omnes currentes accipient bravium, sed tantum bene et rite currentes ad metam usque. Rite, inquam, secundum leges stadii, quas «agonotheta» Christus cursoribus praescripsit, et secundum quas rite currentibus bravium promisit. Cum ergo ait «unus,» non negat plures accipere bravium. Non enim vult dicere, ut recte advertit S. Chrysostomus, quod unus tantum Christianus caeteris omnibus praecurrens et ferventior ad opera virtutis, bravium sit accepturus. Nam similitudo non debet per omnia esse similis, sed tantum in eo, in quo fit comparatio: hic autem fit in eo, quod sicut in stadio qui recte currit, accipit bravium, sic et qui recte currit in christianismo, coronam gloriae accipiat. Quod patet, quia sic explicat se dicens: «Sic currite ut comprehendatis,» non unus, sed singuli. Adde, in stadio saepe non tantum ille qui primo metam attingit, et velocissime currit, sed et secundo, tertio, quarto, suum dari bravium. Apostolus tamen dicit «unus,» non «tres, vel quatuor,» quia proprie respicit ad bravium, id est «aureolam» et excellens praemium, quod non omnibus electis, sed paucis heroice certantibus datur, ut iis qui non tantum praecepta, sed et consilia Christi heroice sequuntur. Respicit enim Paulus ad bravium, quod sibi exspectat ex eo, quod ipse prae omnibus Apostolis evangelizasset gratis, ingenti labore et charitate, «omnibus omnia factus,» vers. 18 et 22, q. d. O Christiani, currite non tantum rite, ut comprehendatis, sed et quam optime et velocissime currite, ut primum et nobilissimum gloriae bravium reportetis. Socordis enim animae est dicere: Sufficit mihi si salver, si ad coelum perveniam. Quisque enim conari debet ut in coelo sit primus, primumque ibidem referat bravium, inquit Chrysostomus. Alii haec de mansionibus, vel coronis et braviis, singulis electis praeparatis accipiunt, q. d. Unusquisque sic currat, ut suum bravium comprehendat. Sed id acutius est, quam simplicius. Aliter quoque Anselmus: Currunt, inquit, Ethnici, haeretici, reprobi, sed unus Christianorum et electorum populus bravium accipit. Verum Apostolus solis Christianis loquitur quasi currentibus, eosque incitat ut currant et comprehendant bravium, ad quod per Christi Evangelium vocantur. SIC CURRITE UT COMPREHENDATIS, — scilicet coronam gloriae et bravium victoriae. Alludit ad stadiodromos, qui cursu certantes in stadio, coronam ex edito appensam, et certantibus propositam currendo manibus prendebant, itaque victores evadebant, eaque coronabantur, uti ex Agonisticis lib. II, cap. vii, Petri Fabri ostendi Apocal. III, ad illud vers. 11: «Tene quod habes, ut nemo accipiat coronam tuam.» Vox «sic» notat rectitudinem, diligentiam, celeritatem et perseverantiam, quae maxime in cursu ad bravium requiritur. Talis fuit cursus Christi, quem omnes Christiani imitandum sibi proponere debent. «Ipse,» inquit Bernardus, epist. 254 ad Guarinum, «hominis saeculique auctor, quamdiu cum hominibus conversatus est, numquid stetit? et quidem teste Scriptura pertransiit benefaciendo, et sanando omnes. Pertransiit ergo sicut non infructuose, ita non remisse, non pigre, non lento gradu, sed, quemadmodum de eo scriptum est: Exultavit ut gigas ad currendam viam. Porro currentem non apprehendit, qui et ipse pariter non currit: et quid prodest Christum sequi, si non contingat consequi? Ideo Paulus aiebat: Sic currite, ut comprehendatis. Ibi, Christiane, fige tui cursus profectusque metam, ubi Christus posuit suam. Factus est, inquit, obediens usque ad mortem. Quantumlibet ergo cucurreris, si usque ad mortem non perveneris, bravium non apprehendes. Bravium Christus est.» Deinde docet quod in stadio virtutis non currere, sed sistere, sit deficere et regredi. «Quod si, inquit, illo currente, tu gradum sistis, non Christo appropias, sed magis elongas, timendumque tibi est, quod ait David: Ecce qui elongant se a te, Domine, peribunt. Itaque, si proficere currere est, ubi et proficere, ibi et currere desinis: ubi vero non currere, ibi et deficere incipis. Hinc plane colligitur, quia nolle proficere, nonnisi deficere est. Vidit scalam Iacob, et in scala angelos, ubi nullus residens, nullus subsistens apparuit; sed vel ascendere vel descendere videbantur universi, quatenus palam daretur intelligi, inter profectum et defectum in hoc statu mortalis vitae nihil medium inveniri: sed quomodo ipsum corpus nostrum continue aut crescere constat aut decrescere, sic in hac vita nihil necesse sit et spiritum aut proficere semper, aut deficere.»
9:25
25. OMNIS QUI IN AGONE CONTENDIT (ἀγωνιζόμενος, id est agonizans, in agone decertans, gymnasticam exercens), ab omnibus (scilicet eum in agone impedientibus) se abstinet. — Nota: Alludit ad agones Olympicos aliaque certamina Graecorum, maxime Isthmia, quae Corinthi celebrabantur in honorem Neptuni et Melicertae, in quibus victor donabatur corona pinea. De quibus Archias poeta ita canit: Sacra per Argivas certamina quatuor urbes Sunt duo facta viris, et duo coelitibus; Et Iovis et Phoebi, Melicertaeque, Archemorique Praemia: oleaster, poma, apium, picea. Hinc secundo, consequenter alludit ad athletas, palaestritas et pugiles, qui pugnis; ad stadiodromos, qui cursu in stadio certabant; ad acrochiristas, qui summis inter se manibus depugnabant; ad pancratiastas, qui toto corpore, manibus pedibusque certabant. Ubi Nota tertio: Hi omnes delicatis cibis abstinebant, et certo necessario victu utebantur; quem Aristoteles ἀναγκοφαγίαν, quasi «cibi sumendi necessitatem» appellat, et panis eorum κολίφιον dicebatur, ἀπὸ τοῦ κώλου καὶ ἰσχύος, id est «a robore membrorum.» Hinc Iuvenalis: Luctantur paucae, comedunt coliphia paucae. Idemque ex Quintiliano, Cicerone, Aristotele docet Budaeus in Pandectis, pag. 180. Inde dictus est «victus athleticus,» «valetudo pugilica et athletica,» id est firmissima. Et hoc est quod ait Apostolus: «Qui in agone contendit, ab omnibus se abstinet,» Graece πάντα ἐγκρατεύεται, «per omnia temperans est;» et, ut Cyprianus, «continens.» Addit Clemens Alexandrinus, lib. III Stromat., secutus Platonem, lib. VIII De Legibus, athletas abstinuisse venere. Sicut enim libido corpus debilitat, enervat et exhaurit; ita continentia et castitas roborat corpus, ac multo magis mentem. Et ita hoc Apostoli dictum, «ab omnibus,» id est ab omni libidine, «se abstinet,» explicat S. Ephrem tractatu in illud Apostoli: «Melius est nubere, quam uri.» Nota quarto: Stadium est vita praesens, vel cuiusque status, maxime evangelizandi; stadiodromus et pugil est quisque Christianus. Unde S. Dionysius, lib. De Ecclesiast. hierarch., cap. VII, pag. 3, docet eos qui baptizantur, oleo inungi, ut intelligant hoc signo se quasi athletas Christi, ac consequenter vocari ad sacra certamina pro fide et pietate obeunda; additque etiam mortuis eisdem solere oleum infundi, quasi athletis morte consummatis. «Atque tunc quidem, inquit, olei unctio baptizandum avocabat ad sacra certamina: nunc autem (in morte) infusum oleum designat eum qui defunctus est, eadem sacra exegisse certamina, sicque fuisse consummatum.» Nota quinto: In hoc stadio et certamine antagonista Christianum est mundus, caro, daemon; coliphium est victus sobrius et ieiunium; pugna est castigatio corporis, et omnia ardua virtutis officia, quae cum conflictu interno vel externo peraguntur; maxime autem talis est Evangelii praedicatio et propagatio: ex quibus oritur victoria contra mundum, carnem, daemonem. Bravium est corona incorrupta, id est gloria aeterna, ad quam iam victor anhelans Paulus, II Timoth. IV: «Bonum, inquit, certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi. In reliquo reposita est mihi corona iustitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die iustus iudex.» Poena victi est reprobatio et confusio aeterna, vers. ult.; q. d. Sicut athleta corpus abstinentia, exercitio, labore subigit, exercet, parat ad cursum et luctam, ut in ea legitime et generosa decertans vincat, et quasi victor coronam corruptibilem adipiscatur: ita multo magis pro corona aeterna nos Christiani, et ego imprimis Apostolus vester corpus meum inedia, labore, fatigatione subigo et exerceo, acerbe a me omnia officia pugilum exigo, quasi athleta certaminis divini; ne corpus meum continentiae, et severioris vitae lacertos in delicias mutet, et in imbelliam vanescat licentioris vitae. Sed potius ut luctaturus cum daemone, carne et mundo athleticis viribus decertem, vincam, atque coroner. Agite ergo, o Corinthii, in stadio hoc mecum decurrite, et non tantum idolothytis ob scandalum, sed et deliciis, vino et venere abstinete, ut luctari victoriam et bravium reportetis. Occasione enim idolothytorum, ut iis abstineant Corinthii, haec dicit et hucusque excurrit Apostolus, ut dixi cap. VIII initio. Praeclare Tertullianus, ad Martyres, cap. IV: «Si tantum, inquit, terrenae gloriae licet de corporis et animi rigore, ut gladium, ignem, crucem, bestias, tormenta contemnant, sub praemio laudis humanae; possum dicere: Modicae sunt istae passiones ad consecutionem gloriae caelestis. Tanti vitrum, quanti verum margaritum? Quis ergo non libentissime tantum pro vero habeat erogare, quantum alii pro falso?» De Iunio Bruto iubente occidi filios, qui cum Tarquiniis contra Romanos conspiraverant, dixit Virgilius: «Vicit amor patriae, laudumque immensa cupido.» Christianum ergo: «Vincat amor Christi, coelique immensa cupido.» Audiat pugil Christi classicum S. Chrysostomi, serm. De Martyribus, tom. III: «Delicatus es miles, si putas te posse sine pugna vincere, sine certamine triumphare. Exsere vires, fortiter dimica, atrociter in praelio isto concerta. Considera pactum, conditionem attende, militiam nosce: pactum, quod spopondisti; conditionem, qua accessisti; militiam, cui nomen dedisti.» Hinc patet, ait Chrysostomus, non solam fidem sufficere ad salutem, sed etiam opera requiri, imo labores athleticos, atque imprimis insignem continentiam ab omnibus mundi illecebris. Nam, ut ait S. Hieronymus, epist. 34 ad Iulianum: «Difficile, imo impossibile est, ut praesentibus quis et futuris fruatur bonis, ut hic ventrem et ibi mentem expleat, ut de deliciis transeat ad delicias, ut in utroque saeculo primus sit, ut in coelo et in terra appareat gloriosus.» Moraliter S. Augustinus athletas Christi pie consolatur et animat serm. 103, ubi sic ait: «Adiuvat certantes, qui certamen indixit; non te sic spectat Deus in agone certantem, ut populus solet athletam: clamore enim populus monet athletam, adiuvare non novit. Coronam parare potest qui indixit certamen, vires autem subministrare non potest. Deus autem quando spectat certantes suos, adiuvat eos certantes et invocantes. Nam vox athletae ipsius est Psalm. XCIII: Si dicebam: Motus est pes meus, misericordia tua, Domine, adiuvat me.» Et S. Dionysius, De Ecclesiast. hierarch., cap. II, sub finem: «Certantibus, inquit, Dominus praemia proponit ut Deus; leges autem certaminis tulit ut sapiens, praemiaque vincentibus decora constituit et pulcherrima: et quod est profecto divinius, ipse ut est summe clemens et bonus, in suis bellatoribus vincit, dum in illis habitans, pro illorum salute atque victoria adversus mortis et corruptionis imperium pugnat.» Epaminondas, dux Thebanus, fortissime in bello dimicans, laesus ad mortem, moriens rogavit, an suus clypeus esset salvus, et an hostes essent caesi; cum et illum salvum, et hos caesos audisset: «Nunc finis, ait, vitae meae: sed melius et altius initium advenit: nunc Epaminondas nascitur, quia sic moritur.» Ita Valerius Maximus. Si Epaminondas pro victoria temporaria, pro laude et gloria corruptibili ita certavit, ita laete et gloriose mortuus est; quid faciet miles Christi pro corona incorruptibili, pro gloria sempiterna?
9:26
26. Ego sic pugno, non quasi aerem verberans. — «Pugno,» id est, praelior in bello, inquit S. Thomas. Verum graece est πυκτεύω, id est, pugilem ago, pugnis certo. Persistit enim in palaestra et athletis. NON QUASI AEREM VERBERANS. — Id est, frustra et inaniter laborans; sed hostem verbero, scilicet corpus et carnem meam subigo, qua subacta facile duo reliqui hostes, scilicet daemon et mundus, subiguntur. Nec enim daemon et mundus nos, nisi per corpus nostrum, puta per oculos, aures, linguam aliosque sensus aggredi, tentare, ferire, sauciare, occidere possunt.
9:27
27. SED CASTIGO CORPUS MEUM, ET IN SERVITUTEM REDIGO. — «Castigo,» ait Ambrosius, «ieiuniis ango;» S. Basilius, lib. De Virginit., «plagis affligo.» Origenes, «macero.» «Daemon,» ait S. Augustinus, De Utilit. ieiunii, «saepe assumit patrocinium ipsius (carnis) contra animam, et dicit: Quid facis, quia ieiunas? tibi ipsi poenam ingeris, tuus ipse tortor et trucidator existis. Responde ei: Castigo, ne me hoc iumentum praecipitet.» Caro enim nostra est instrumentum, imo «laqueus diaboli,» ut ait S. Bernardus, serm. 8 in Psalm. XC. Graece ὑπωπιάζω, quod Erasmus ex Theophylacto, et Paulinus, epist. 58 ad S. Augustinum, vertunt, «lividum facio,» vel «livoris et sanguinis nota suggillo oculos.» Graeci enim ὦπας, oculos vocant; ὑπώπια, tales oculorum notas, teste Hesychio et Suida. Et in gymnicis pugil, qui antagonistam in humum deiciebat, eum «supplantare» dicebatur; «suggillare» vero, cum notam insignem faciei inflixisset. Verum alii omnes generalius accipiunt hic ὑπωπιάζω, ut sit idem quod ὑποπιέζω, id est, subigo, coerceo, contundo. Nostrum «castigo» utrique sensui convenit, sed melius secundo, qui planior et simplicior est, et Graeco convenientior. Nam iuxta priorem sensum, ὑπωπιάζω non per ο micron, sed per ω mega scribendum esset: derivatur enim ab ὦπας, ut dixi. Iam autem communiter etiam veteres legunt hic per ο micron; Theophylactus tamen, Œcumenius et Erasmus legunt per ω mega; quae lectio satis apte pugili congruit. Porro castigatio corporis fit per ieiunia, cilicia, humiliationes, plagas aliasque carnis macerationes et afflictiones. Hinc nonnulli censent Paulum corpori suo plagas et verbera inflixisse. Haec enim proprie significat τὸ «castigo,» et ὑπωπιάζω, quod Beza, Melanchthon, Castalion et Henricus Stephanus vertunt, «contundo»: contusio autem non fit sine percussione et verbere, sive baculo, sive flagellis, aliove instrumento et modo illa fiat. Et quia ieiunium (quod nonnulli, ut Ambrosius, Gregorius et Chrysostomus mox citandi, putant fuisse hanc Pauli castigationem) non tam pugna et lucta est, quam praeparatio ad luctam; de illo enim dixit: «Omnis qui in agone contendit, ab omnibus se abstinet.» Pluribus id probat Iacobus Gretserus, lib. I De Disciplinis, cap. IV. Rursum, ut notant Anselmus et S. Gregorius loco mox citando, Apostolus dum carnem castigat et flagellat, hoc ipso simul daemonem antagonistam suum, cum concupiscentia nostra carnali confoederatum, et in lustro carnis delitescentem, per eamque nos tentantem et oppugnantem flagellat et verberat. NE REPROBUS EFFICIAR, — id est, reprobatus, q. d. Ne reprober et reiciar a Deo coeloque excludar. Erudite Maldonatus in Notis manuscr.: ἀδόκιμον, ait, id est «reprobum,» vocari arbitror hoc loco, qui in certamine vincitur, quia de pugilibus agitur, q. d. Ne cum ego doceam alios vincere, ipse vincar. Loquitur Apostolus non de reprobatione aeterna, quae est in mente divina, sed temporali, quae est executio aeternae. Hanc enim significat verbum «efficiar.» Alludit ad Ierem. cap. VI, vers. ultim., ubi sic dicitur: «Argentum reprobum vocate eos, quia Dominus proiecit eos,» hebraice מאַס maas, id est «reprobavit,» «illos.» Unde patet Apostolum non loqui, uti aliqui volunt, de reprobatione hominum, de qua loquitur epist. II, cap. XIII, vers. 7, q. d. Quod doceo, hoc facio, nimirum non laute vivo, sed castigo corpus meum, ne ab hominibus reiciar et reprober, quasi qui non faciam ea quae doceo. Ieremias enim clare loquitur de reprobatione, non hominum, sed Dei: et hanc passim alibi significat «reprobatio,» et «reprobus,» cum absolute ponitur, et ad homines non restringitur, uti restringitur citato cap. XIII, epist. II. Hinc patet incertitudo gratiae et praedestinationis. Paulus metuit damnari, tu fide credes te salvandum? Secundo, hinc colligitur Paulum non habuisse revelationem de sua salute. Ita S. Gregorius, lib. VI, epist. 22 ad Gregoriam. Tertio, non ita fuisse confirmatum in gratia, quin ab ea excidere potuisset. Ex hoc Apostoli loco patet pugnam et luctam Christianam, tum in aliis conflictibus, tum maxime in corpore et carne subigenda et castiganda sitam esse. Hic enim est internus et gravissimus noster hostis, ideoque prae caeteris omnibus carnis insidiae formidandae sunt, ut ait Origenes in cap. VIII ad Rom., in fine. Atque ad hanc luctam per «coliphium,» id est, sobrietatem, nos comparare debemus, adeoque in ipsa sobrietate hanc luctam inchoare, in eaque quotidie increscere, roborari et perfici; a gula ergo debellanda Christiano incipiendum est: ea enim debellata facilius cetera vitia profligabit, ut Cassianus aliique docent. Hinc ergo patet, pugili et militi Christiano castigandum esse corpus, ne illius concupiscentiae cum in perditionem abripiant; adeoque corporis castigationem per vigilias, ieiunia aliasque afflictiones et austeritates rectam esse ad salutem viam, esseque instrumentum aptissimum ad virtutem et perfectionem, plenamque vitiorum victoriam, si sit discreta, et viribus ac valetudini commensurata, ut docet S. Thomas II II, Quaest. CLXXXVIII, art. 7. Sed veteres Ecclesiae Doctores hac de re audiamus. Ambrosius, epist. ad Eccles. Vercellensem: «Audio, inquit, homines qui dicunt nullum esse abstinentiae meritum, delirare eos qui castigant carnem suam, ut menti subditam faciant, quod nunquam fecisset, neque scripsisset Paulus, si deliramentum putasset; gloriatur autem dicens: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne, cum aliis praedicaverim, ipse reprobus inveniar. Ergo qui non castigant corpus suum, et volunt praedicare aliis, ipsi reprobi habentur. Quae istos Epicuros nova schola misit, qui voluptatem praedicent, delicias suadeant? Dominus Iesus, volens nos adversus diaboli tentamenta fortiores reddere, certaturus ieiunavit, ut sciremus quia aliter illecebras mali non possemus vincere. Qua causa Christus ieiunaverit, hi astruant, nisi ut nobis exemplo esset eius ieiunium?» S. Gregorius, lib. XXX Moral., cap. XXVI: «Muros Ierusalem coquorum princeps (Nabuzardan) destruit, quia virtutes animae, dum non restringitur venter, perdit. Hinc est quod Paulus contra Ierusalem moenia decertanti vires coquorum principi (id est ventri) subtrahebat, cum diceret: Castigo corpus meum, et servituti subiicio. Unde praemiserat: Sic pugno non quasi aerem verberans, quia, cum carnem restringimus, ipsis abstinentiae nostrae ictibus, non aerem, sed immundos spiritus verberamus; et cum hoc quod est intra nos subiicimus, extra positis adversariis pugnos damus. Hinc est quod, cum rex Babylonis succendi fornacem iubet, stuppae et picis ministrari congeriem praecepit, sed tamen abstinentes pueros hoc igne minime consumit: quia antiquus hostis, licet innumeras ciborum concupiscentias nostris obtutibus opponat, quibus libidinis ignis crescat, bonis tamen mentibus superni Spiritus gratia insibilat, ut a carnalis concupiscentiae aestibus illaesae perdurent.» S. Basilius, hom. De Legendis Gentilium libris: «Est, inquit, corpus castigandum, ac ferae cuiusdam instar cohibendum, et ab ipso adversus animam tumultus orientes, ratione veluti flagello compescendi, ne fraenum voluptati omnino laxando, mens velut auriga ab equis contumacibus, et minime obtemperantibus, feratur ac rapiatur; ac inter cetera Pythagorae meminisse oportet, qui videns quemdam exercitationibus ac cibis laute appositeque sese curantem ac saginantem: Heus, inquit, miser, non desinis continuo duriorem tibi carcerem praeparare! Ideo et Platonem dicunt, cognito quod ex corpore est nocumento, Academiam Athenis loco pestilenti elegisse, ut nimiam corporis prosperitatem, veluti vitem palmite luxuriantem amputaret. Ego vero bonam valetudinem quae in summo sit, ex medicis saepe audivi fallacem esse. Quando igitur ipsa corporis diligentia et corpori pariter et animae inutilis esse apparet, hanc sarcinam delinire, et illi famulari, manifesta fuerit insania. Si autem hoc contemnere studeamus, nihil aliud rerum humanarum facile admirabimur.» Idem Basilius in Regul. fusius disp., Reg., 17: «Uti, inquit, optimus corporis habitus, et coloris bonitas pugilem a ceteris distinguit; sic Christianum a ceteris secernit macilentia corporis, pallorque deflorescens, qui continentiae velut adiunctus est comes: indicio est enim Christi mandatorum vere pugilem esse, qui in infirmitate corporis adversarium suum in lucta prosternit; et quam potens sit in pietatis certaminibus, declarat convenienter verbis illis: Cum infirmor, tunc potens sum.» S. Chrysostomus hic: «Castigo corpus meum, q. d. Multum sustineo laborem, ut sobrie vivam; si quidem intractabilis est cupiditas, ventris voracitas; verumtamen eam cohibeo, et non trado meipsum affectibus, sed affectus comprimo, et ipsam naturam multis sudoribus subiicio; haec autem dico, ut nemo a certando desperet pro virtute; nam laboriosum est. Quare, inquit, castigo et in servitutem redigo; non dixit, Perdo et punio, non enim inimica caro est; sed, Castigo et redigo in servitutem, quod Domini est, non hostis; magistri, non inimici; exercitatoris, non adversarii; ne forte cum aliis praedicaverim, ipse reprobus inveniar. Quod si Paulus hoc timuit, cum talis esset praeceptor, et post praedicationem, et orbis terrarum susceptum patrocinium formidavit; quidnam nos dicemus?» S. Hieronymus contra Iovinianum haereticum, hostem ieiunii, castitatis et austeritatis, haec ipsa mire tuetur et depraedicat, adeoque sub finem lib. II: «Quod multi, inquit, acquiescunt sententiae tuae, o Ioviniane, indicium voluptatis est; et pro magna sapientia deputas, si plures porci post te currant, quos gehennae succidiae (vel, ut alii legunt, succendio) nutrias. Basilides, magister luxuriae et turpissimorum complexuum, post tot annos in Iovinianum, quasi in Euphorbum, transformatus est, ut Latina quoque lingua haberet haeresim suam. Vexillum crucis, et praedicationis austeritas idolorum templa destruxerat. E regione luxuria pernis, ventris et gutturis subvertere nititur fortitudinem crucis. Semper pseudoprophetae dulcia pollicentur, nec modicum placent. Amara est veritas, et qui eam praedicant, replentur amaritudine.» Cassianus, lib. V De Instit. renunt., cap. XVII et seq.: «Vis, inquit, audire verum athletam Christi, legitimo agonis iure certantem? Ego igitur, inquit, sic curro non quasi in incertum; sic pugno non quasi aerem verberans; sed castigo corpus meum et servituti subiicio, ne aliis praedicans ipse reprobus efficiar. Vides ut in seipso, id est, in carne sua, colluctationum summam, velut in base quadam firmissima statuerit, et proventum pugnae in sola castigatione carnis, et in subiectione sui corporis collocarit?» Et aliquanto post repetitis hisce Apostoli verbis, subdit: «Quod proprie ad continentiae labores et corporale ieiunium atque afflictionem carnis pertinet: per hanc se pugilem quemdam strenuum suae carnis esse describens, nec in vanum adversus eam ictus continentiae exercuisse designans, sed triumphum palmae mortificatione sui corporis acquisisse: quo verberibus continentiae castigato, et caestibus ieiuniorum eliso, victori spiritui immortalitatis coronam, et incorruptionis contulit palmam.» Et paucis interiectis: «Sic pugnat, ieiuniis scilicet et afflictione carnali, non quasi aerem verberans, id est, in vanum ictus continentiae porrigens, per quos non aerem vacuum, sed illos spiritus qui in eo versantur, castigatione sui corporis verberabat. Qui enim dicit: Non quasi aerem verberans, ostendit se tametsi non aerem vacuum et inanem, aliquos tamen in aere verberare.» Denique prisci illi sanctissimi in eremo patres studio perfectionis ita corpus castigarunt, ut pene videatur incredibile; Deoque id placuisse, patet ex vita eorum tam sancta, quam longaeva et felici. Videre est Hieronymum in Vita S. Hilarionis, S. Pauli, S. Malchi; Athanasium in Vita S. Antonii, Theodoretum in Vita Simeonis Stylitis, qui 80 annos perpetuo noctu diuque sub dio stetit in columna, vix cibum, vix somnum capiens, aliorumque plurimorum. Adeoque a viris prudentibus in Vitis Sanctorum solerter observatum est, nullos pene Sanctos miraculis, et gestorum rerumque admirandarum gloria claruisse, nisi illos qui ieiuniis et vitae austeritate excelluerunt, quique corpus afflixerunt, aut a Deo morbis, vel ab hostibus et tyrannis tormentis et aerumnis afflicti fuerunt; ceteros Sanctos qui communem vitam egerunt, multum quidem sibi et Ecclesiae profuisse, sed miracula aut nulla, aut rara patrasse.
9:1
Superius monuit cavere ab edendo idolothita coram infirmis, propter scandalum fratrum infirmorum, hic proponit se in exemplum, quia propter alios abstinet se a sibi licitis, scilicet ab acceptione sumptuum, ubi primo proponit multipliciter, quia licitum est sumptus accipere; secundo quod nihilominus non vult accipere, ibi ego autem nullo horum usus sum, et cetera. In prima parte, quod licitum sit sumptus accipere, probat tripliciter. Primo per auctoritatem; secundo per rationem, ibi si nos vobis spiritualia seminavimus, etc.; tertio per exemplorum similitudinem, ibi nescitis quod hi qui, et cetera. In prima, primo probat per auctoritatem apostolicae dignitatis; secundo per auctoritatem humanae consuetudinis, ibi quis militat suis stipendiis, etc.; tertio per auctoritatem divinae legis, ibi numquid secundum hominem, et cetera. In prima primo probat quod sit apostolus generaliter; secundo quod sit apostolus eorum specialiter, ibi et si aliis non sum apostolus; tertio quod potest accipere sumptus licite, ibi numquid non habemus, et cetera. In prima, primo quaerit an habeat libertatem accipiendi sumptus; secundo an sit apostolus, ibi non sum apostolus, etc.; tertio probat duplici ratione quod sit liber, et apostolus, ibi nonne dominum Iesum Christum, et cetera. Dicit ergo non sum liber? etc., quasi dicat: abstinete ab hoc licito, scilicet ab esu idolothitorum, quia ego etiam abstineo a stipendiis, cum tamen habeam libertatem accipiendi.
9:2
Numquid enim non sum apostolus? Immo vere sum apostolus. Gal. II, 8: qui operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes. Est ergo ratio sua talis: omnis apostolus ratione sui apostolatus habet libertatem accipiendi sumptus; sed ego sum apostolus: utrumque probat postea; ergo, et cetera. Deinde cum dicit nonne dominum Iesum Christum, etc., hic probat duplici ratione quod sit apostolus, primo per causam, secundo per effectum, ibi nonne opus meum, et cetera. Prima ratio sumitur ex parte Christi mittentis; secunda ex parte Corinthiorum quibus mittitur. Prima ratio talis est: ego vidi dominum qui me misit ad praedicandum, ergo sum apostolus. Et hoc est quod dicit nonne, etc.; quasi dicat: vere sum apostolus, nonne dominum Iesum Christum vidi? Hoc dicit propter pseudoapostolos, qui dicebant ipsum non esse apostolum, quia non fuerat in societate domini sicut caeteri apostoli. Ipse autem vidit eum iam immortalem, secundum Glossam, vel in via, Act. III, 9, vel in templo, Act. XXII, 19. Unde, Act. IX, 27, Barnabas apprehensum illum duxit ad apostolos, et narravit quomodo in via vidisset dominum. Infra, XV, 8: novissime omnium tamquam abortivo visus est et mihi. Nonne opus meum, et cetera. Ecce secunda ratio talis: vos estis conversi ad fidem per me missum ad hoc; ergo sum apostolus; nonne opus meum vos estis, o Corinthii? Sicut templum architecti, supra III, 10: ut sapiens architectus fundamentum posui. Item ut filius opus genitoris, supra IV, 15: in Christo Iesu per Evangelium vos genui. Opus, inquam, meum, et hoc in domino, id est, domino cooperante. Vel in domino, id est ad gloriam domini, quasi dicat: sic estis. Deinde cum dicit et si aliis apostolus, etc., hic probat quod est apostolus eorum specialiter. Ubi primo proponit quod est apostolus eorum specialiter; secundo probat hoc per effectum, ibi nam sigillum apostolatus, etc.; tertio ostendit quod per effectum illum defendit se esse apostolum, ibi mea defensio ad eos, et cetera. Dicit ergo et si, etc., quasi dicat: vere opus meum estis, quia et si aliis, scilicet Iudaeis quorum legem evacuo, non sum, id est non videor esse, apostolus, sed tamen vobis sum, qui per me conversi estis specialiter. Rom. XI, 13: quamdiu gentium sum apostolus, ministerium meum honorificabo. Et vere vobis sum apostolus, nam vos estis sigillum apostolatus mei, id est forma et sigillum, quia apostolatus meus impressus est in vobis, sicut forma sigilli in cera. Glossa: in vobis apparet quod sum apostolus dum habetis per me quod etiam per alios apostolos. I Cor. IX, 2: signa apostolatus mei facta sunt super vos. Vos estis, inquam, in domino, id est domino principali auctore.
9:3
Et vere ita est, quia mea defensio ad eos qui me interrogant, utrum scilicet sim apostolus, scilicet hoc estis vos; per vos enim ostendo me esse apostolum.
9:4
Deinde cum dicit numquid non habemus, etc., hic ostendit quod potest accipere sumptus licenter. Ubi primo quaerit an habeat hanc potestatem generaliter; secundo quantum ad personas determinatas specialiter, ibi numquid non habemus potestatem, etc.; tertio an ipse et Barnabas sint hac potestate privati singulariter, ibi an ego solus, et cetera. Dicit ergo numquid, etc., quasi dicat: nam cum sim apostolus, numquid non habemus, ego et mei, potestatem manducandi et bibendi nostra, id est, vivendi stipendiis nostris? Augustinus: permisit dominus, non iussit apostolis accipere necessaria a subditis.
9:5
Numquid non habemus potestatem mulierem sororem, scilicet fide, circumducendi nobiscum, propter sumptus ministrandos? Ambrosius in Glossa: mulieres desiderio doctrinae dominicae et virtutum cupidae, apostolos sequebantur, et ministrabant eis sumptus, et servitia. Et similiter Christum secutae sunt, Lc. VIII, 2 s. et XXIII, v. 27, sicut caeteri apostoli, ut habetur Act. VI, 1, et sicut fratres, id est, cognati, domini, qui maiores sunt. Gal. II, 9: Iacobus et Ioannes, qui videbantur columnae esse, etc., et Cephas, qui maximus est inter apostolos, unde Cephas interpretatur caput. Ambrosius: non hos reprehendit apostolus, sed eorum more sibi probat licere; idcirco autem, ut ait Augustinus; dominus mulieres ministraturas sequi voluit, ostendens quid debetur a plebibus Evangelistis. Vel ideo etiam ne viderentur alienae a salute.
9:6
Aut numquid ego solus et Barnabas (isti enim fuerunt coniuncti ad praedicandum gentibus, Act. XIII, 2: segregate mihi Barnabam et Paulum in opus ad quod assumpsi eos), non habemus, secundum opinionem vestram, potestatem hoc operandi? Scilicet mulieres circumducendi, et sumptus accipiendi, quasi dicat: imo habemus sicut alii, sed omnes alii licite accipiunt, ergo et nobis licet.
9:7
Deinde cum dicit quis militat suis stipendiis, etc., hic secundo probat quod licet accipere sumptus per auctoritatem humanae consuetudinis: et primo in statu militis; secundo agricolae, ibi: quis plantat vineam, etc.; tertio pastoris, ibi: quis pascit gregem, et cetera. Militi comparatur praelatus propter subsidium, agricolae propter verbum, pastori propter exemplum. Debet enim subditos defendere suffragio, plantare verbo, pascere exemplo. Primum respicit extra Ecclesiam existentes, secundum Ecclesiam intrantes, tertium in Ecclesia commorantes. Dicit ergo, quis militat, quasi dicat: utique habemus potestatem accipiendi sumptus, et merito quis militat suis stipendiis? Quasi dicat: unquam nullus, dabantur enim militibus stipendia de republica. Unde Ioannes dicit: contenti estote stipendiis vestris. Sic praedicatores et praelati accipere possunt sumptus a subditis. I Tim. I, 18: ut milites in illis militiam bonam. Quis enim plantat vineam, et de fructu eius non edit? Vinea domini est Ecclesia. Is. V, 7: vinea domini Sabaoth, domus Israel est. Apostoli enim fuerunt plantatores huius vineae. Supra XIV, 6: ego plantavi, Apollo rigavit. Quis etiam pascit gregem, et de lacte eius non manducat? Quasi dicat: nullus. Grex domini sunt fideles Ecclesiae. Ez. XXIV, v. 31: vos greges pascuae meae. Huius gregis pastores sunt praelati et praedicatores. Unde primo praelato dictum est: pasce oves meas, Io. XXI, 17. Tales possunt pasci de lacte gregis, quia possunt accipere sumptus a subditis. Si ergo defendimus, plantamus et pascimus more boni militis, boni agricolae, boni pastoris, licet nobis sumptus accipere. Sed quia hodie multi sunt qui stipendia accipiunt, et non militant, edunt fructum vineae, et non plantant, lac comedunt, et gregem non pascunt. Ez. XXXIV, 3: lac comedebatis, gregem autem meum non pascebatis. Notandum super illud nonne dominum Iesum vidi? Quod multiplicem domini legimus visionem. Unam corporalem, quae praeteriit, de qua Bar. IV, 38: post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est. Secundam spiritualem, quae praesens est. Ps. XLV, 11: vacate et videte, quoniam ego sum Deus, et cetera. Tertiam aeternalem, quae futura est, de qua Io. XVII, 24: volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum, ut videant claritatem meam. Iob XIX, 26: in carne mea videbo Deum. Quartam momentaneam, quae etiam futura est, de qua Lc. XXI, 27: tunc videbunt filium hominis venientem in nube cum potestate magna. Prima fuit in mundo, secunda in animo, tertia in caelo erit, quarta erit in iudicio. Prima visio dat exemplum vivendi; secunda adiutorium proficiendi; tertia desiderium perveniendi; quarta odium peccandi. Prima dat exemplum vivendi tripliciter, quia visus est pauper et pannosus, ut refrenetur cupiditas divitiarum. Ps. LXVIII, 30: ego sum pauper et dolens, etc., et, v. 33: videant pauperes, et laetentur. Sic viderunt pastores, Lc. II, 16. Vilis et abiectus, ut refrenetur ambitio honorum. Is. LIII, 2: vidimus eum, et non erat aspectus, et desideravimus eum virum despectum. Ideo dicitur Matth. XI, 29: discite a me, quia mitis et humilis sum. Afflictus et passus, ut refrenetur concupiscentia voluptatum. Thren. I, v. 12: o vos omnes, qui transitis per viam, videte, et cetera. Secunda visio dat adiutorium proficiendi tripliciter, quia dat robur poenitentibus, culpas et poenas ostendendo, sicut sol atomos. Dan. V, 5: vidit Balthassar manum scribentis. Iob XLII, 5: nunc oculus meus videte, et cetera. Spem certantibus, mercedem manifestando, sicut dominus operanti. Act. VII, v. 55: ecce video caelos, et cetera. Laetitiam contemplantibus, praegustationes offerendo, sicut tabernarius modicum vini. Ps. XXXIII, v. 9: gustate et videte, quoniam suavis est dominus. Gen. XXXII, 30: vidi dominum facie ad faciem, sicut Paulus hic. Tertia visio aeternalis dat desiderium perveniendi propter tria, videlicet propter veram iucunditatem. Is. ult.: videbitis, et gaudebit cor vestrum, quia dulce lumen et delectabile, et cetera. Hoc significatum est Io. XX, 20: gavisi sunt discipuli, viso domino. Propter iucunditatis multiplicitatem, sive pluralitatem. Is. LX, 5: tunc videbis et afflues, etc.; quippe quia videbimus eum sicuti est, et ipse erit omnia in omnibus. Erit enim rationi plenitudo lucis, voluntati multitudo pacis, memoriae continuatio aeternitatis. Propter puritatis aeternitatem. Apoc. ult.: servi eius servient illi, et videbunt faciem eius, et regnabunt in saecula saeculorum. Ps.: adimplebis me laetitia, et cetera. Quarta visio dat odium sive terrorem peccandi propter tria, videlicet propter furtum propalandum coram iudice vidente. Mal. III, v. 2: ecce veniet, et quis stabit ad videndum eum? Ipse enim quasi ignis conflans, et cetera. Propter malefactorum severam ultionem. Latro enim videns socium suum suspendi, plus timet furari. Ier. VII, 12: ite ad locum meum in Sylo, et videte quod fecerim ibi. Sylo interpretatur avulsa. Apoc. I, 13: vidi similem filio hominis, et infra v. 16: ex ore eius, quasi gladius ex utraque parte acutus exibat, et cetera. Propter visam bonorum praemiationem; videns enim clericus alium praebendari, quia bonus, cavet a malo. Ps. CVI, 42: videbunt iusti, et laetabuntur, et omnis iniquitas oppilabit os suum.
9:8
Deinde cum dicit numquid secundum hominem, etc., hic probat tertio, quod licet sumptus accipere per auctoritatem divinae legis. Ubi primo proponit, quod lex haec dicit; secundo verbum legis ponit, ibi scriptum est enim, etc.; tertio qualiter intelligendum sit, ostendit ibi numquid de bobus cura est, et cetera. Dicit ergo numquid, etc., quasi dicat: probavi ratione humanae consuetudinis, quod licet nobis sumptus accipere; sed numquid secundum hominem, id est, secundum humanam consuetudinem vel similitudinem tantum, dico hoc? An non lex Moysi divinitus promulgata hoc dicit? Quasi dicat: immo dicit. Scriptum est enim in lege Moysi, Deut. XXV, 4, et habetur idem I Tim. c. V, 18: non alligabis os bovi trituranti, ut possit vivere de labore suo, id est, non prohibebis praedicatorem vivere de Evangelio. Triturare enim est separare granum a paleis, quod facit praedicator abstrahendo animas a terrenis, discernendo virtutes a vitiis, separando utilia a vanis. Ier. XV, 19: si separaveris pretiosum a vili, quasi os meum eris.
9:9
Deinde cum dicit numquid de bobus, etc., hic ostendit qualiter dicta auctoritas intelligenda sit. Et primo, quod intelligenda sit litteraliter de bobus; secundo quod non tantum litteraliter de bobus, sed spiritualiter de praedicatoribus, ibi an propter nos, etc.; tertio replicat, quod licet accipere sumptus, ibi nam propter nos utique scripta, et cetera. Dicit ergo numquid, etc.; quasi dicat: haec auctoritas de bobus spiritualibus, id est praedicatoribus, intelligitur. Numquid enim de bobus materialibus cura est Deo, ut de eis lege praecipiat? An propter nos hoc utique dicit? Quasi dicat: hoc utique propter nos dicit.
9:10
Nam propter nos scripta sunt haec et similia. Rom. XV, 4: quaecumque scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt. Propter nos, inquam; idcirco, quoniam praedicator, qui corda aperit ad fidem, debet arare in spe stipendiorum temporalium, non tamen propter spem hanc. Debet enim primum quaerere regnum Dei. Et qui triturat, id est bonos a malis, quasi grana a paleis, discernit praedicando, scilicet ad mores, debet hoc facere in spe fructus percipiendi. II Tim. II, 6: laborantem agricolam oportet primum de fructibus percipere. Eccli. VI, v. 19: is qui arat et qui seminat accedit ad illam, et sustinet bonos fructus illius.
9:11
Superius probavit per auctoritatem, quod licet accipere sumptus, hic probat idem per rationem. Et primo probat hoc ex eorum obligatione; secundo ex pseudo-apostolorum accipientium ab eis comparatione, ibi si alii potestatis vestrae, etc.; tertio dicit, quod nihilominus noluit uti hac potestate, ibi sed non usi sumus, et cetera. Prima ratio talis est: maius est dare spiritualia quam accipere temporalia; ergo si apostolus dat spiritualia, licet ei accipere temporalia. Primo ergo explicat beneficium impensum; secundo explicat stipendium exhibendum, ibi magnum est si nos, et cetera. Dicit ergo si nos, etc., quasi dicat: vere habemus potestatem accipiendi sumptus a vobis; si enim nos seminavimus vobis spiritualia, fidem scilicet et sacramenta spiritum alentia, a spiritu sancto ministrata, magnum est si nos metamus, ad sustentationem nostram, carnalia? Id est, ad carnis sustentationem concessa. Quasi dicat: non est magnum. Rom. XV, 27: si spiritualium eorum participes facti sunt gentiles, debent in carnalibus ministrare. Deinde cum dicit si autem alii, et cetera. Ecce secunda ratio ad idem talis: veri apostoli licentius participant bona subditorum, quam pseudo, sed pseudo-apostoli participant, ergo multo plus veri apostoli participare debent. Primo ergo ponit antecedens; secundo consequens, ibi quare non potius nos, et cetera. Dicit ergo si autem alii, scilicet pseudo, quos non exprimit ex nomine, ne confundantur, vocat eos alios quasi a consortio alienos Ecclesiae. Omnes enim Catholici unum sunt. Io. XVII, 11: ut sint unum, et cetera. Si, inquam, alii potestatis vestrae participes sunt, id est, tam potenter utuntur bonis vestris, quare non potius nos apostoli, qui causa salutis vestrae laboramus? Eccli. XII, 5: da bono, et ne receperis peccatorem.
9:12
Deinde cum dicit sed non usi sumus, hic ostendit, quod noluit uti hac potestate. Ubi dicit primo se sumptus non accepisse; secundo dicit se nihilominus indiguisse, ibi sed omnia sustinemus, etc.; tertio rationem utriusque assignat, ibi ne quod offendiculum, et cetera. Dicit ergo sed non, etc., quasi dicat: ecce patet quod licet nobis sumptus accipere, sed tamen usi non sumus hac potestate. Supra VI, 12: omnia mihi licent, sed non omnia expediunt. Non sumus, inquam, usi, non quia non indigeamus; sed omnia sustinemus, quia et si penuriam patiamur, tamen patienter sustinemus. II Cor. XI, 9: cum essem apud vos et egerem, nulli onerosus fui. Et hoc feci ideo, ne quod offendiculum demus Evangelio Christi. Hoc autem posset accidere, vel quia pseudo-apostolis daret exemplum accipiendi; vel quia Corinthii avari erant et scandalizarentur si ab eis acciperet, vel forte putarent se emisse licentiam peccandi et diminueretur in apostolo auctoritas arguendi, et his modis daret offendiculum Evangelio Christi. Prov. XV, 19: via iustorum absque offendiculo.
9:13
Deinde cum dicit nescitis quoniam qui in sacrario, et cetera. Probavit quod licet sumptus accipere, primo per auctoritatem, secundo per rationem; tertio idem probat hic per exemplorum multitudinem. Ubi primo inducit similitudinem eorum qui templa reparant: secundo, eorum qui templo ministrant, ibi et qui altari deserviunt, etc.; tertio adaptat similitudinem his, qui praedicant, ibi et dominus ordinavit his, et cetera. Quasi dicat: et vere licet mihi sumptus accipere: nescitis quoniam qui in sacrario, id est, templo Iudaeorum vel gentilium, operantur, ut artifices, quae de sacrario sunt, edunt? Sustentabantur enim artifices de denariis qui in gazophylacio templi offerebantur, ut patet tempore Ioas IV Reg. XII, 4 ss. Et qui altari templi Ierosolymitani, vel etiam ipsi templo, ut sacerdotes, deserviunt, id est, devote serviunt: una enim de duodecim abusionibus est irreverentia coram altari; cum altari participant? Quia partem habent de his, quae offeruntur in altari, ut patet per totum Leviticum, et maxime VI et VII cap., et sicut fit hic.
9:14
Ita et dominus ordinavit, id est rationabiliter disposuit, his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. Hoc ordinavit, dicens Matth. X, 10 et Lc. X, v. 7: dignus est enim operarius mercede sua. Notandum est hic, quod apostolus nominibus multorum officiorum, praedicatorem hic designat, quia vocat eum primo militem propter officium, Ecclesiam contra adversarios defendendo. II Cor. X, 4: arma militiae nostrae, et cetera. II Tim. II, 3: labora sicut bonus miles Christi. Secundo vinitorem, propter officium palmites superfluos, id est malos, resecandi. Os. II, v. 15: dabo ei vinitores eius ex eodem loco. Sed heu Cant. I, 5 dicitur vineam meam non custodivi. Tertio pastorem, propter officium subditos bono exemplo pascendi. I Petr. V, 2: pascite qui in vobis est gregem. Sed heu, quia hodie impletur illud Zach. XI, 17: o pastor et idolum derelinquens gregem, et cetera. Quarto bovem, propter officium maturitatis in omnibus procedendi. Prov. XIV, 4: ubi non sunt boves, praesepe vacuum est. Iob I, v. 14: boves arabant, et asinae pascebantur iuxta eos, et cetera. Quinto aratorem, propter officium corda ad fidem et poenitentiam aperiendi. Os. X, v. 11: arabit Iudas, confringet sibi sulcos Iacob, et cetera. Sexto trituratorem, propter officium malos a bonis discernendi. Is. XLI, 15: ego posui te quasi plaustrum triturans novum, habens rostra ferrantia, et triturabis montes, et cetera. Septimo seminatorem, propter officium frequenter et utiliter praedicandi. Lc. VIII, 5: exiit qui seminat seminare semen suum. Ps. CXXV, 6: euntes ibant, et cetera. Octavo templi architectum, propter officium Ecclesiam construendi et reparandi. Supra III, 10: ut sapiens architectus fundamentum posui, et cetera. Nono altaris ministrum, propter officium Deo devotum impendendi. Supra IV, 1: sic nos existimet homo, et cetera. Quaeritur hic super illud non sum liber, Glossa: ipse enim apostolica dignitate potestatem habens non operari manibus, sed de Evangelio vivere. Contra: ergo qui praedicant, non habentes apostolicam dignitatem, non possunt sine opere manuum de Evangelio vivere. Responsio. Glossa loquitur de potestate qua potest invitos ad hoc cogere, non de spontanea, qua potest a voluntarie dantibus petere et accipere. Item ex dicta Glossa videtur quod praelati non teneantur manibus operari. Contra Gen. III, 19: in sudore vultus tui vesceris pane tuo. Ipsi non sunt exempti ab hac maledictione; ergo, et caetera. Responsio. Tenentur ad laborem spiritualem, non corporalem, tamen bene facerent si occuparent se in honestis antequam vacarent. Item super illud: nonne opus meum? Glossa: perfectum. Contra: ipsi erant imperfecti. Responsio. Opus perfectum dicebantur, quia eis apostolus praedicaverat, vel quia eos perfecte docuerat quantum in se erat. Item super illud: numquid non habemus potestatem manducandi? Contra Matth. X, 8: gratis accepistis, gratis date. Responsio. Gratis, id est, sine pretio, sed non sine stipendio. Item super illud: quis pascit gregem, Glossa: ex Evangelio viventes, panem gratuitum manducabant. Contra, subditi tenebantur dare. Responsio. Gratuitas erat ex parte recipientium, quia humiliter, non potestative recipiebant, licet debitus ex parte dantium. Item: numquid de bobus cura est Deo? Quasi dicat: non. Contra Sap. c. VI, 8: cura est illi de omnibus. Respondeo. Ibi loquitur de cura generali, scilicet providentiae; hic de speciali, scilicet disciplinae. Item debet in spe qui arat arare. Contra: spes non est de visibilibus, sed aeternis. Responsio. Spes accipitur aequivoce. Item in spe fructus percipiendi. Contra: non debet poni lucerna praedicationis sub modio rei temporalis. Respondeo. Praedicare in spe rei temporalis, non est ponere lucernam sub modio, sed praedicare propter spem. Item si nos vobis seminaverimus spiritualia, et cetera. Contra Gal. VI, 6: quae seminaverit homo, haec et metet; ergo qui seminat spiritualia, debet metere spiritualia, non carnalia, et cetera. Respondeo. Ibi loquitur de messione mercedis, hic de messione stipendii.
9:15
Superius multipliciter probavit, quod sibi licet accipere sumptus, hic ostendit, quod nihilominus non vult accipere, sed abstinere tribus rationibus. Primo propter intentionem praemii; secundo propter dilectionem Evangelii, ibi nam cum liber essem ex omnibus, etc.; tertio propter expeditionem cursus sui, ibi nescitis quod hi, qui in stadio currunt. In prima, primo dicit quare non vult accipere, scilicet ne gloria sua evacuetur; secundo ostendit, quod accipiendo evacuaretur, ibi nam si evangelizavero, non est mihi gloria, etc.; tertio quod non accipiendo conservabitur, ibi quae est ergo merces mea, et cetera. In prima, primo ostendit quod potestate accipiendi uti noluit; secundo quod uti non intendit, ibi non autem scripsi hoc, ut, et cetera. Dicit ergo ego autem, etc., quasi dicat: tot modis constat, quod licet mihi sumptus accipere, sed tamen ego nulla horum auctoritate, ratione, exemplo, ad accipiendum usus sum. Ipse enim vel ab aliis Ecclesiis accipiebat, ut II Cor. XI, 8: alias Ecclesias spoliavi, etc., vel manibus operabatur, Act. XX, v. 34. Non autem, etc., quasi dicat: non sum usus, sed nec uti volo. Non enim scripsi haec, scilicet quod licet mihi accipere, ut ita fiat in me, sicut scripsi, id est, ut ego accipiam, quia non quaero datum, sed fructum. Deinde cum dicit bonum est enim mihi, etc., hic ostendit quare hoc fecit, scilicet ne gloria sua evacuetur. Ubi primo multiplicat afflictionem corporalem; secundo supponit ei gloriae diminutionem, ibi quam ut gloriam, et cetera. Dicit ergo bonum est, etc., quasi diceret: non accipiam, nam si acciperem, gloriam meam evacuarem, quod nullatenus facerem. Bonum est enim mihi mori, non solum sumptuum egestate affligi, magis quam ut gloriam meam, quam habeo de gratuita sinceritate praedicationis, de praemio supererogationis, abstinendo a licitis, quis evacuet, ab aliquo importune accipiendo, vel propter sumptus evangelicos. Multi tamen moderni doctores gloriam istam evacuant, vel propter intentionem sumptuum, vel propter favorem humanum, dicente Iob XII, 19: ducit sacerdotes inglorios et optimates supplantat. Notandum est hic, quod gloria amittitur septempliciter propter septem vitia. Nam gloria gulosorum evacuatur. Unde hic dicitur: bonum est enim mihi magis, et cetera. Gloria luxuriosorum maculatur. Eccli. c. XLVII, 21 s.: inclinasti faemora tua mulieribus, dedisti maculam in gloria tua. Gloria superborum captivatur. I Mach. c. II, 9: vasa gloriae eius captiva ducta sunt. Gloria iracundorum intermittitur. Ps. XII, v. 5: si reddidi retribuentibus mihi mala, etc., et post: persequatur inimicus animam meam, etc., et post: et gloriam meam in pulverem deducat. Gloria invidorum excluditur. Rom. III, 27: ubi est gloriatio tua? Gloria avarorum annihilatur. Ps.: ne timueris dum dives factus erit homo, et cetera. Gloria accidiosorum culpatur. I Mach. IX, v. 10: moriamur in virtute propter fratres nostros, et non inferamus crimen gloriae nostrae. Eccli. XXXIII, 44: praecellens esto in operibus tuis, et ne dederis maculam in gloria tua. Ergo per gulam evacuatur gloria sobrietatis: per luxuriam maculatur gloria castitatis: per superbiam captivatur gloria humilitatis: per iracundiam intermittitur gloria mansuetudinis: per invidiam excluditur gloria charitatis: per avaritiam annihilatur gloria liberalitatis: per accidiam culpatur gloria strenuitatis. De istis dicitur Osee IV, 7: gloriam eorum in ignominiam commutabo. De primo exemplum in Esau, Gen. XXV, v. 29, in Holoferne, Iudith XIII, 1; de secundo in Salomone, III Reg. II, 13; de tertio in Lucifero, Is. XIV, 12; de quarto in Achitophel, II Reg. XVI, 20; de quinto in Cain, Gen. IV, v. 3; de sexto in Giezi, IV Reg. V, 20; de septimo in exploratoribus, Num. XIII et XIV. Nam et si evangelizavero, et cetera. Hic ostendit quod accipiendo sumptus evacuaretur gloria eius, quia non supererogaret. Et est sua ratio talis: gloria quae est praemium supererogationis, non debetur operibus necessitatis, ad quae tenemur ex praecepto; sed evangelizare tenebatur ex praecepto, ergo ex hoc non habebat gloriam supererogationis, sed potius ex hoc, quod non accipiebat sumptus. Primo ergo tangit gloriae evacuationem; secundo evacuationis rationem, ibi necessitas enim mihi est, etc.; tertio rationis declarationem, ibi vae enim mihi est, etc.; quarto recte evangelizantium mercedem, ibi si volens hoc ago, et cetera.
9:16
Dicit ergo nam si evangelizavero, etc., quasi diceret: vere evacuaretur gloria mea, nam si evangelizavero, ita quod sumptus accipiam, non est mihi gloria, id est, supererogationis praemium; necessitas enim mihi incumbit, Act. XXII, 21: vade, quoniam ad nationes longe mittam te. Et vere necessitas vae enim mihi est, id est poena transgressionis in me manet, si non evangelizavero, Is. VI, 5: vae mihi, quia tacui. Aliter legitur secundum Glossam. Et hoc dupliciter. Primo modo sic nam si, etc., quasi dicat: utique evacuaretur gloria mea caelestis, scilicet si ideo praedicarem, ut sumptus acciperem. Nam si evangelizavero tantum, ita quod non ex dilectione Dei et proximi hoc faciam, nec libera voluntate, non est mihi gloria apud Deum; necessitas enim praecepti, quod non audeo omittere, mihi incumbit; unde si solo timore servili praedico, vae enim, id est, aeterna damnatio, mihi est si non evangelizavero, sicut mihi iniunctum est. Si autem volens, et cetera. Quasi dicat: si necessitate hoc facio, non est mihi gloria, si autem volens hoc ago, id est, si voluntatem adiungo necessitati, mercedem aeternam habeo; ideo Ps. LIII, 8 dicit: voluntarie sacrificabo tibi, et confitebor, et cetera.
9:17
Si autem invitus, id est, solo praecepto coactus evangelizo, dispensatio mihi credita est, sicut servo, ut scilicet dispensem ad aliorum utilitatem, non meam; quasi dicat, aliis proficio, non mihi. Intelligit enim hoc de dispensatione servili, non filiali; secundum Glossam Augustini, nemo invitus bene facit, etsi bonum est, quod facit. Infra XIII, 3: si charitatem non habuero, factus sum velut aes sonans, et cetera. Secundo modo legitur sic: nam si evangelizavero pro sumptibus accipiendis, non est mihi gloria de supererogatione in praedicando. Peto enim contra me (Matth. X, 8: gratis accepistis, gratis date); necessitas enim vitae sustentandae mihi incumbit; quia pro necessitate vitae praedico. Vae enim mihi est, id est, famis cruciatio, si non evangelizavero. Si autem volens, id est, si non pro victus necessitate, sed pro charitate, hoc ago, mercedem aeternam habeo: si autem invitus, id est, pro necessitate coactus, dispensatio mihi credita est sicut servo, et cetera.
9:18
Deinde cum dicit quae est ergo merces mea, etc., hic ostendit, quod non capiendo sumptus, gloria eius conservatur. Ubi primo quaerit, secundo solvit, ibi ut Evangelium praedicans, et cetera. Dicit ergo quae est merces mea, id est, quid faciendo mercedem accipiam? Quia hoc est meritum mercedis, ut scilicet ego praedicans Evangelium sine sumptu, ponam, id est stabiliam, Evangelium, Is. XXVIII, 25: ponet triticum per ordinem, et cetera. Hoc autem faciebat, secundum Glossam, ne Evangelium venale putaretur. Sine sumptu, inquam, et hoc ut non abutar potestate mea, id est, mihi commissa in Evangelio praedicando, quod esset si acciperem indistincte, quia perderem auctoritatem libere arguendi: quia, Eccli. XX, 31, xenia et dona excaecant oculos iudicum, et quasi mutus in ore avertet correptionem. Ecclesiastica ergo utilitas implicatur in hac solutione, scilicet confirmatio boni, quia ut Evangelium praedicans, et declinatio mali, quia ne abutar potestate. Et notandum, quod quatuor tetigit differentias eorum, qui tenentur praedicare. Quidam enim tenentur, sed non evangelizant, hi merentur poenam. Quidam tenentur et evangelizant, sed coacti, hi non merentur mercedem, sed vitant poenam. Quidam tenentur et evangelizant voluntarie, sed accipiunt sumptus, et hi merentur mercedem, et vitant poenam, sed non habent supererogationis gloriam. Quidam tenentur et evangelizant voluntarie, nec accipiunt sumptus, et hi mercedem merentur, et vitant poenam, et habent supererogationis gloriam. Primum statum tangit, ibi vae mihi est, etc.; secundum ibi nam si invitus, etc.; tertium, ibi si autem volens, etc.; quartum, ibi quae est ergo merces, et cetera.
Superius ostendit, quod non vult sumptus accipere, et hoc propter intentionem praemii, hic ostendit, quod idem fecit propter amorem Evangelii. Ubi primo dicit, quod omnium se servum fecit; secundo quod omnibus se contemperare studuit, ibi et factus sum Iudaeis, etc.; tertio subdit causam quare hoc fecit, ibi omnia autem facio propter Evangelium, et cetera. In prima implicat triplicem conditionem commendabilem in servitio: quae sunt generalitas, liberalitas, utilitas. Servit ergo gratis sive liberaliter, ibi cum essem liber, etc., generaliter, ibi omnium me, etc., utiliter, ibi ut plures lucrifacerem, et cetera. Dicit ergo nam cum essem, etc., quasi dicat: sine sumptu ponam Evangelium, nam et maius feci, scilicet quod cum liber essem ex omnibus, etc., id est, nullius meritis obnoxius, omnium me servum feci, omnibus me contemperando per vilitatem, et quasi debitorem constituendo, II Cor. IV, 5: nos autem servos vestros per Iesum.
9:19
Et hoc ut plures lucrifacerem, id est, lucrum meae praedicationis et servitutis facerem. Quaerebat enim non res, sed animas. II Cor. XII, v. 14: non quaero vestra, sed vos. Si enim commendabile est servire in temporalibus propter lucrum temporale, quanto plus in spiritualibus propter lucrum spirituale? Deinde, cum dicit et factus sum Iudaeis, etc., hic ostendit, quod omnibus se contemperare studuit. Et primo dicit quod contemperavit se nondum conversis; secundo quod etiam iam conversis, ibi factus sum infirmis, etc.; tertio quod generaliter universis, ibi omnibus omnia factus sum, etc. in prima primo dicit, quod contemperavit se Iudaeis; secundo quod Samaritanis, ibi et his qui sub lege, etc.; tertio quod gentilibus, ibi his qui sine lege erant, et cetera. In prima, primo tangit contemperationem; secundo contemperationis rationem, ibi ut Iudaeos, et cetera.
9:20
Dicit ergo: et factus sum Iudaeis tamquam Iudaeus, scilicet aliqua legalia servando, sicut in discretione ciborum, in circumcisione Timothei Act. XVI, 3, in purificatione legali Act. XXI, 24. Potest autem hoc intelligi dupliciter. Uno modo, secundum Hieronymum, factus sum Iudaeis tamquam Iudaeus, per simulationis dispensationem. Simulabat enim se servare legalia aliqua, quae tamen non servabat. Alio modo, secundum Augustinum, factus sum Iudaeus, et cetera. Vere enim condescendebat eis in observatione aliquorum legalium propter piam compassionem; et hoc fecit, ut Iudaeos lucraretur Christo, id est, eos ad fidem Christi converteret. Deinde, cum dicit et his qui sub lege sunt, etc., hic dicit quod contemperabat se Samaritanis. Ubi notantur tria de ipso. Primo eius sagacitas in hoc quod se contemperabat; secundo eius libertas in hoc quod sub lege non erat; tertio eius utilitas in hoc quod lucrifaciebat. Dicit ergo: sum etiam his qui sub lege Moysi sunt, id est Samaritanis, qui non sunt Iudaei sed Assyrii, qui fuerunt adducti ad inhabitandum terram Israel, IV Reg. XVII, v. 24 ss. Isti etiam erant sub lege Moysi, quia tantum quinque libros Moysi recipiebant. His ergo factus sum quasi sub lege essem, approbando scilicet legem, et ex ea docendo Christum, cum tamen ipse sub lege non essem, secundum litteralem observantiam, vel serviliter, quia iusto non est lex posita, I Tim. I, 9. Et hoc ideo feci ut eos, qui sub lege erant, scilicet ipsos Samaritanos, lucrifacerem, eos ad fidem Christi convertendo.
9:21
Deinde, cum dicit his qui sine lege erant, etc., hic dicit quod contemperavit se gentilibus. Ubi primo tangit suam conformitatem; secundo suae fidei veritatem, ibi cum tamen sine lege, etc.; tertio suae intentionis rectitudinem, ibi ut lucrifacerem, et cetera. Et hoc est: et factus sum his qui sine lege erant, id est gentibus, Rom. II, 14: cum enim gentes, quae legem non habent, tamquam sine lege essem, id est, assentiendo rationibus eorum, et bonis positionibus philosophorum, ut patet Act. XVII; cum tamen sine lege non essem. Rom. VII, 25: mente servio legi Dei. Sed in lege essem, non Iudaica, sed Christi, qui est Deus, non autem Moyses. De qua Gal. VI, 2: alter alterius onera portate, et sic adimplebitis, et cetera. Et hoc ideo feci ut lucrifacerem eos qui sine lege erant, gentiles ad fidem convertendo. O felix zelator. Gregorius: nullum tale sacrificium quale zelus animarum.
9:22
Deinde, cum dicit factus sum infirmis, etc., hic ostendit quod se contemperavit iam conversis. Ubi primo ponit modum bonum, secundo finem debitum, ibi ut infirmos. Dicit ergo factus sum etiam infirmis, in fide, infirmus, a licitis abstinendo. II Cor. c. XI, 29: quis infirmatur, et ego non infirmor? Sic facit bonus medicus, qui comedit cibum infirmi, ut eum provocet ad comedendum, et sic sanet. Et hoc feci ut infirmos lucrifacerem, eos in fide roborando. Et breviter omnibus omnia factus sum, quasi essem omnium sectarum. Ideo dicitur infra X, 33: sicut et ego per omnia omnibus placeo. Et hoc ut omnes facerem salvos. In vestimento poderis quod habebat Aaron, totus orbis terrarum erat descriptus, Sap. c. XVIII, 24. Et, IV Reg. IV, 34, Eliseus contraxit se ad modum pueri, et sic suscitavit illum. Et quia, secundum Boetium, omnis alteritas discors, similitudo vero appetenda est; ideo viri spirituales, salva vitae et religionis suae observantia, omnibus se debent conformare. Deinde, cum dicit omnia facio propter Evangelium, superius ostendit quod omnibus se contemperare studuit; hic subdit rationem quare hoc facit, et hanc duplicem: unam ex parte Evangelii, scilicet ut cursum liberum habeat; aliam ex parte sui, scilicet ut promissum praemium obtineat, ibi ut particeps, et cetera.
9:23
Et hoc est quod dicit omnia autem facio propter Evangelium, sine impedimento praedicandum, ut particeps eius, id est, promissionum, quae in eo continentur, efficiar. Matth. V, 19: qui fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno caelorum.
9:24
Superius ostendit quod proposuit a sumptibus abstinere, primo propter intentionem praemii, secundo propter amorem Evangelii, hic, tertio, propter expeditionem cursus et agonis sui. Primo quidem ostendit quod oportet in stadio expedite currere; secundo quod similiter oportet in agone expedite certare, ibi omnis enim qui in agone, etc.; tertio quod ipse facit utrumque, ibi ego igitur sic curro, et cetera. In prima, primo ponit exemplum expedite currentium; secundo monet eos ad similiter currendum, ibi sic currite, et cetera. In prima, primo tangit currendi exercitium; secundo convenientiam currentium, ibi omnes quidem currunt, etc.; tertio differentiam pervenientium, ibi sed unus accipit bravium, et cetera. In primo notatur conditio viatorum; in secundo multitudo vocatorum; in tertio paucitas electorum. Matth. XX, 16: multi sunt vocati, pauci vero electi. Conditionem vero viatorum describit a tribus. A certitudine, cum quaerit nescitis; a brevitate, cum addit in stadio; a labore, cum subdit currunt. Dicit ergo nescitis. Quod tripliciter continuatur. Primo modo sic quasi dicat: recte abstineo a sumptibus sumendis, ut particeps efficiar. Nam si non abstinerem a contrariis Evangelio, non essem eius particeps. Nescitis enim quod hi, et cetera. Vel sic: nescitis quod hoc facio, ut particeps Evangelii efficiar? Et utique possum esse particeps. Nam non sic est de Evangelii praemio, vel de cursus bravio; quia hic unus accipit bravium, ibi vero omnes accipere possunt. Tertio modo sic: nescitis, quasi diceret: ideo autem sic curro, quia licet multi currentes sint, pauci tamen sunt pervenientes. Nescitis enim quod hi qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, in labore pares sunt, sed unus tantum accipit bravium, id est, praemium cursus? Stadium enim est spatium in quo pedites currunt, quod Hercules dicitur statuisse. Perficiunt autem stadium 125 passus. Et dicitur stadium a stando, quia Hercules tot passus currebat et postea stabat et respirabat; in fine huius spatii ponebatur aliquid quod erat praemium cursus, ut equus et pannus purpureus, et hoc dicitur bravium. Et licet in hoc stadio omnes currerent, unus tamen solus accipiebat bravium, scilicet qui citius perveniebat. Sic in cursu spirituali unus tantum, scilicet perseverans, accipit bravium. Quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Deinde, cum dicit sic currite, etc., monet eos ad currendum. Ubi implicat tria: actum strenuum currite, modum debitum sic, finem optimum ut comprehendatis. Dicit ergo sic, etc., quasi diceret: quia unus accipit bravium, sic currite, per viam veritatis perseverantes, ut comprehendatis bravium vitae aeternae. Hebr. XII, 1: per patientiam curramus ad propositum nobis certamen.
9:25
Deinde, cum dicit omnis autem qui in agone, etc., ostendit quod in agone oportet expedite certare. Ubi primo tangit agonizantium pugnam; secundo pugnandi formam firmam, ibi ab omnibus se abstinet, etc.; tertio sic pugnantium mercedem debitam, ibi et illi quidem ut corruptibilem, et cetera. Primum est necessitatis, scilicet pugnare; secundum virtutis, scilicet abstinere; tertium felicitatis, scilicet coronam accipere. Dicit ergo omnis qui in agone, etc., quasi diceret: vere sic agendum est, quod patet exemplo: quia omnis qui in agone contendit, ab omnibus impedientibus se abstinet. Unde et nudi agonizabant in palaestra. Attende, ut Augustinus ait, quod de rebus non laudandis multae trahuntur similitudines. Deinde, cum dicit et illi quidem ut corruptibilem, etc., tangit pugnantium mercedem, et primo pugnantium materialiter; secundo pugnantium spiritualiter, ibi nos autem incorruptam, et cetera. Dicit ergo et illi quidem abstinent, ut corruptibilem coronam accipiant, quod modicum est. Nos autem abstinere debemus, ut accipiamus incorruptam, scilicet coronam vitae, de qua Iac. I, 12: beatus vir qui suffert tentationem, quoniam cum probatus fuerit, et cetera.
9:26
Deinde, cum dicit ego igitur sic curro, etc., ponit exemplum utriusque, scilicet currendi et pugnandi. Ubi primo tangit cursum suum in profectu boni; secundo pugnam suam in victoria mali, ibi sic pugno, etc.; tertio rationem utriusque facti, ibi sed castigo, et cetera. Dicit ergo ego igitur etc., quasi dicat: quia talis corona servatur, igitur ego sic curro, bonum operando, non quasi in incertum, id est, ut sim incertus de praemio. In incertum enim currit qui talia facit, ut de quibusdam sperare, ex aliis vero possit desperare. Omnia instruunt ad bonum: et persona apostolica, quae notatur ibi ego, et forma implicita, quae notatur ibi sic, et actio strenua, quae notatur ibi curro, et merces sperata, quae notatur ibi non quasi in incertum. Phil. II, 16: non in vacuum cucurri, nec in vacuum laboravi. Sic pugno contra hostes, decertando contra malum, non quasi aerem verberans, id est, non verbis tantum, sed factis. Non enim in sermone est regnum Dei, sed in virtute, supra IV, 20. Vel non quasi aerem verberans, id est, non inaniter me fatigando, adversarium non laedendo. Sic erit perfectus homo, si sic se habeat, ut sit intentus in confessione, Is. XXXVIII, 15: recogitabo tibi omnes annos meos in amaritudine animae meae, devotus in oratione, Matth. VI, 9: sic ergo orabitis: pater noster, qui es in caelis, etc., efficax in praedicatione, Iac. II, 12: sic loquimini, et sic facite. Haec tria pertinent ad actum oris recti, ita tamen quod confessio dirigitur Deo et proximo, oratio soli Deo, praedicatio soli proximo. Fortis in pugnando. Unde sic pugno, et cetera. Apoc. III, 5: qui vicerit, sic vestietur veste alba. Patiens in sustinendo. Iudith VIII, 23: sic Isaac, sic Iacob, sic Moyses, et omnes qui placuerunt Deo, per multas tribulationes transierunt fideles. Cautus in servando. Ios. c. II, 16: ad montana conscendite, ne forte occurrant vobis revertentes, et cetera. Et sic ibitis viam vestram. Primum propter malum culpae, scilicet pugna; secundum contra malum poenae, scilicet patientia; tertium contra malum tentationis, scilicet cautela. Benignus in condonando. Matth. XVIII, 14: sic non est voluntas ante patrem, et cetera. Inutilem se reputando. Lc. XVII, 10: sic et vos cum feceritis omnia quae praecepta, et cetera. Sollicitus, se discutiendo. Infra XI, 28: probet autem se homo, et sic de pane illo edat, et cetera. Primum reprobat malitiam proximi; secundum probat bonitatem Dei; tertium dubietatem status proprii. Humilis in obsequendo. Matth. III, 15: sic decet nos implere omnem iustitiam. Agilis in proficiendo. Unde hic v. 24: sic currite, id est, proficite in bono, ut comprehendatis. Constans in perseverando. Unde hic v. 24: sic currite. Phil. IV, 1: sic state in domino, charissimi. Famosus in conversando. Supra IV, 1: sic nos existimet homo, et cetera. Primum respicit incipientes; secundum proficientes; tertium perseverantes; quartum perfectos.
9:27
Deinde, cum dicit sed castigo corpus meum, etc., tangit rationem praedictorum utriusque. Ubi primo tangit austeritatem vitae; secundo commendationem doctrinae, ibi ne forte, etc.; tertio rationem concordiae utriusque, ibi ipse reprobus, et cetera. Ergo implet facto, quod docet verbo, ne se damnet ore proprio. Et hoc est quod dicit sed castigo corpus meum, per declinationem mali, motus carnis illicitos reprimendo. Castigo ergo, non occido, corpus meum, non tantum alienum. Rom. XII, 1: exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium vestrum. Et in servitutem redigo per operationem boni, corpus scilicet spiritui servire cogendo et sensualitatem rationi subiiciendo, sicut de beato Martino legitur: carnem spiritui servire cogebat. Et hoc facio, ne forte, cum aliis praedicaverim, et cetera. Augustinus: suo timore nos terruit apostolus; quid enim faciet agnus, ubi aries timet et tremit? Ipse reprobus, id est, a Deo reprobatus, efficiar, quod turpe esset. Rom. II, 21: qui praedicas non furandum, furaris. De huiusmodi posset vere dici illud Iob IV, 3: ecce docuisti plurimos, etc.: nunc autem venit super te plaga, et defecisti. Hic quaeritur, ibi melius est mihi mori, et cetera. Contra: gloria non evacuatur nisi per peccatum; ergo accipere esset ei peccatum, non ergo licitum. Respondeo. Gloria essentialis per hoc non evacuaretur, sed gloria accidentalis est de hoc opere supererogationis. Item si evangelizavero, non est mihi gloria. Contra: evangelizanti et sumptus accipienti debetur et aurea et aureola. Sed Glossa exponit: quando evangelizatur ex necessitate timoris, vel ex cupiditate mercedis temporalis. Item super illud dispensatio mihi credita est, Glossa: non debemus evangelizare, ut manducemus. Contra: ergo praedicatores quaestuarii peccant mortaliter, quia faciunt quod non debent. Respondeo. Si propter quaestum principaliter faciunt, peccant: sed si propter fructum spiritualem inde provenientem, bene faciunt, item ibidem Glossa: propter regnum Dei debemus operari omnia non solum, sed cum regno Dei mercedem temporalem meditari. Contra: ergo qui vadunt ad Ecclesiam pro distributionibus, peccant. Respondeo. Verum est, si solum vel principaliter propter hoc vadant. Item super hoc ut non abutar potestate, Glossa: quod esset, si acciperet, quod probavit supra eodem quod ei licet accipere. Respondeo. Intelligendum est si acciperetur indiscrete et inordinate et immoderate. Item omnium servum me feci. Contra supra VII, 23: nolite servi effici hominum. Respondeo. Hic loquitur de servitute charitatis, scilicet in bono, ibi de servitute iniquitatis, scilicet in malo. Item factus sum Iudaeis Iudaeus, Glossa: in cibis accipiendis, vel non accipiendis. Contra Glossa: iniuste ergo reprehendit Petrum de discretione ciborum, Gal. II, 11. Immo bene, quia Petrus discernebat cum scandalo gentium, scilicet in locis gentilium, Paulus autem non. Item ibidem Glossa: propter scandalum Iudaeorum circumcidit Timotheum, Act. XVI, 3. Contra: veritas doctrinae vitae et iustitiae non debet dimitti propter scandalum. Respondeo. Usque ad divulgationem Evangelii non erat de veritate doctrinae sive vitae, ne homines circumciderentur, sed ne spem ponerent in circumcisione. Item ut omnes facerem salvos. Contra, sciebat non omnes salvandos. Respondeo. Volebat omnes in particulari, id est, quemlibet per se, non omnes simul. Item super illud omnes quidem currunt, Glossa: in spirituali agone, quotquot quidem currunt, si spiritualiter currunt, accipiunt; et qui prior venerit, expectat, ut coronetur cum posteriori. Contra, unusquisque in morte coronatur. Respondeo. Hoc intelligitur de gloria corporis, non animae. Item super illud ne forte cum praedicaverim, Glossa: suo timore nos terret apostolus. Contra, I Io. IV, 18: perfecta charitas foras mittit timorem. Verum est timorem poenae, sed non timorem separationis sive offensae.
9:1
1. Non sum liber? non sum Apostolus? Ingreditur hoc capite Paulus aliud argumentum, simile tamen superiori; quo declarat se a multis licitis abstinuisse causa promovendae sahitis aliorum: ac nominatim ab accipiendis vitae necessariis, quae sibi tanquam Apostolo ab iis, quibus Evangelium annuntiabat, exChristi institutione debebantur. Qua in re explicanda pkisculam immoratur, ut suo etiam exemplo doceat, non modo quam studiose cavenda sintinfirmorum scandala, praesertim in re non necessaria, et a qua facile sit abstinere, quale erat esus idolothytorum; verum in genere, quantum cuique cv;rae esse debeat proximorum salus atque profectus. In hoc enim tandem concludittotum hunc sermonem, ita inquiens: Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos. Igitur seipsum quidem Apostolus hoc capite commendat, sed justa ratione: sciUcet ut doctrinam utilissimam, quam de scandalo fratrum evitando tradiderat, ab exemplo siio confirmet: quemadmodum illud idem facit in secunda epistola, aliam ob causam: nempe propter Pseudapostolos, qui ipsius ministerium deprimebant. Atque interim libenter occasionem arriptiit pressius exponendi et inculcandi Corinthiis, qui ditiores erant quam largiores, quid jure deberetur iis, qui praedicarent Evangelium. Dicit ergo: Non sum liber? non sum Apostolus? vel, ut in Graecis codicibus ordine converso: Non sum Apostolus? non sum liber? tametsi in editione Syriaca idem est ordo, qui in Latinis. Sicque legunt veteres, Tertull. lib. de pudic. cap. 14. August. de opere monach. cap. 4. et alii. Et ipsa connexio sermonis cum superioribus hunc ordinem postulat: quemadmodum et cum sequentibus, ut facile est animadvertere. Sunt autem erotemata, quae vim habeant indubitatae affirmationis: ac si dicat, omnino ac citra controversiam se liberum et Apostolum esse. Jacobus Faber haec duo membra cum tertio sequente: Nonne Christum Jesum etc, legi mavult sine interrogatione, tanquam verba detractorum Pauli, ob ipso resumpta, ut ea refellat: quod alioqui tumens et arrogans videatur oratio, quae Paulinae modestiae non congruat. Verum non est, quod metuamus, ut bene Erasmus annotat, ne haec videantur arrogantius dicta a Paulo. Nihil enim magis in illum convenit, quam hujusmodi sancta quaedam ostentatio, et pia insolentia: qua aliis quoque locis utitur. Adde, quod in tertio membro non est ou, sed ob'/\, interrogandi adverbium; nec aliter fere in sacris literis usurpatum. Porro liberum se dicit Apostolus, non ab alieno sumptu, ut plane contra mentem Apostoli Cajetanus interpretatur. Nam nec ea libertas esset, sed servitus quaedam, etsi voluntaria, Evangelistam ab alieno sumptu abstinere, ac de proprio vivere, Sed liberum, ut plerique interpretantur, a praecepto vetante, ne ex Evangelio vivat, et sumptum accipiat Apostolorum more. Non enim hoc Paulo minus licebat quam caeteris Apostolis. Sunt, qui libertatem hic intelligant vescendi quibuslibet; nam proxime dixerat: non manducabo carnem in aeternum, ne fratrem meum scandalizem. Id, inquit, non dixi, quasi non sit mihi liberum quidvis edere; sed caritas fratris admonet, hac libertate mihi non esse utendum cum ejus scandalo: quemadmodum urget eadem caritas, ne sumptum a vobis accipiam tanquam vester Apostolus, quamvis accipiendi jus habeam. Forte rectius liberum intelligas generali significatione, quae sensum utrumque jam dictum comprehendat. Sic enim generaliter lilterum se vocat infra dicens: Cum liber essem ex omnibus, omnium me servum feci. Itaque liber, id est, nemini lege aut praecepto specialiter obnoxius: veluti qui conditione aut pacto sunt aliis obligati. Apostolum vero se dicit, ut qui tanquam Apostolus uti possit Apostolorum jure, quod est ex Evangelio vivere. Sic enim ait 1 Thess. 2. Cum possemus vobis oneri esse, ut Christi Apostoli. Quanquam non solis Apostolis, sed omnibus Evangelii praedicatoribus illud jus ex ordinationeChristiDomini competit, ut infra docet.
Nonne Christum Jesum Dominum nostrum vidi? In Graecis ordo, Jesum Christum. Ne quis objiciat alios Apostolos ipso majores esse, quibus nec comparandus sit; eo quod Christum, quocum illi fuerant familiariter conversati, nunquam vidisset, ideoque plus juris Apostolici illis merito tribuendum: dicit et affirmat, se quoque Christum in carne vidisse, nimirum oculis corporeis. Neque enim sufficit huic loco, ubi se confert cum aliis Apostolis, commentarius de visione ecstatica. Sic infra cap. 15. Novissime omnium tanquam abortivo visus est et mihi. Caeterum quando viderit, num in ipsa suae conversionis hora, an intra triduum a conversione proximum, an autem alio quopiam tempore (sunt enim diversae ea de re opiniones), inferius ad locum memoratum exponemus.
Nonne opus meum vos estis in Domino? Nonne, graece ou non, quemadmodum in primo et secundo membro. Sed, ut dictum est, interrogative eo utitur Apostolus; ita tamen ut interrogando affirmet. Certe, inquit, vos Corinthii negare non potestis, me esse Apostolum, neque meam Apostolici muneris dignitatem imminuere debetis: ut qui Apostolatu maxime functus fuerim apud vos. Nam ego primus omnium vobis Christum praedicavi, vosque fideles feci, et in Jesu Christo vos genui; ideoque opus meum vos estis in Domino, id est, in fide ac religione Christi. Sic enim suum opus eos vocat in Domino, quemadmodum supra cap. 4. filios a se genitos in Christo.
9:2
2. Et si aliis non sum Apostolus, sed tamen vobis sum. Et si duae dictiones Bunt, tametsi in Graeco et in vetustis quibusdam Latinis, nec non in textu et commentario Ambros. priorum editionum, si tantum legitur. Non negat Paulus se aliis Apostolum fuisse, qui ab Jerusalem per circuitum usque ad Illyricum repleverat Evangelium Christi, Rom. 15. et plus omnibus laboraverat, infra cap. 15. Sed per concessionem quandam loquitur, ac si dicat: Esto non sim aliis Apostolus: at sane negari non potest vestrum Apostolum me esse.
Nam signaculum Apostolatus m,ei vos estis in Domino. Signaculum, graece ocppaytg^ id est, sigillum, quod haberi solet apud homines certum signum veritatis. Nam vos, inquit, mei filii, meumque opus in Domino, certum estis argumentum Apostolatus mei. Si quis scire vohierit, an sim Apostolus, vos ostendam, apud quos manifesta et indubitata mei Apostolatus exstant indicia ac documenta: primum fides Christi, quam me praedicante recepistis; deinde multa et varia Spiritus sancti charismata, quae per fidem apud vos vigent, de quibus infra cap. 12. et 14. Huc referendum et illud, quod scribit 2 Cor. 13. Signa tamen Apostolatus mei facta sunt sunt super vos, in signis, prodigiis et virtutibus.
9:3
3. Mea defensio apud eos, qui me interrogant, haec est. Demonstratio spectat superiora, non sequentia, quod putant nonnulli. Defensio, graece «710X071« _, id est, responsio, quae fit defendendi causa. Aimd eos, Graece dativus est sine praepositione, toTc efjis aTcoxptvouoi. Quod bene vertit interpres noster, Erasmo sufiragante, apud eos, qui me interrogant: nec male Faber, adversus eos. Nam quod Augustinus legit ad eos, de opere monachorum cap. 4. minus convenit. Porro verbum a7ioxp''v£'.v proprie quidem significat dijudicare; sed fere capitur pro eo, quod est interrogare modo et via examinis. Sic enim et infra cap. 10. semel et iterum: nihil interrogd7ites (a7:oxp''vcivbum hoc interdum significationem forensem, ut Latinis, quaerere; quod dicunt informationem facere. Sensus: Si qui meum Apostolatum in dubium vocant, meque discutiunt, examinant et inquirunt, quo argumento doceam Apostolum me esse: respondeo in vobis existere certa et evidentia mei Apostolatus argumenta; atque haec mea apud illos, sive adversus illos defensio est.
9:4
4. Numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? Docuit se Apostokim esse; nunc probat se liberum. Qui probationis ordo nonnihil favet lectioni Graecorum, juxta quam initio capitis prius Apostolum, deinde liberum se nominavit, Loquitur autem plurali numero, quia mox sibi socium adjuncturus est alterum Apostolum, Barnabam. Supra quidem singulari numero usus; quia superiora non perinde erant Barnabae communia, ut Dominum vidisse, et Corinthios esse opus ejus, adeoque Apostolum esse conferendum cum })rimis. Porro potestatem ex Evangelio vivendi vocat potestatem edendi et bibendi: quoniam et Christus, qui potestatem illam dedit, sic eam expressit, Luc. 10. dicens: In eadem domo manete, edentes et bibentes, quae apud illos sunt. Sub his enim caetera vitae necessaria comprehenduntur.
9:5
5. Numquid non habemus potestatem mulierem sororem circumducendi? Mulierem sororem, Graece et Syriace, sororem mulierem. Quo ordino leg-itur etiam iu vetustis quibusdam Latinis. Atque ita citant Augustinus loco superius indicato, et Hieronymus ad cap. 27. Matth., sed hic quidem plurali numero sorores muUeres. Quanquam idem Hieronymus lib. 1. contra Jovinian. cap. 14. et ad Eustoch. de custod. virginit. cap. 8. itemque commentator Ambrosiaster, Pelagius ac Sedulius tantum mulieres legunt: ut et Tertullian. lib. de pudic. cap. 14., de exhortat. castit. cap. 8. et de monog. cap. 8. Imo videtur Hieron. loco jam dicto contra Jovin. eam lectionem, quae sororis aut sororum meminit, ita Graecis codicibus propriam facere, ut a Latinis excludat. Qua tamen in re cum Latinis convenit tract. de singular. cleric, qui Cypriano perperam adscriptus, Origenis esse putatur, interprete Ruffino. Nam semel et iterum citans hunc Apostoli locum, pluraliter dicit mulieres, nec addit sorores. Occasio mutandi numeri fuisse potuit, quia plurali numero dicit Apostolus: Numquid non habemus potestatem etc. Cur autem sororis vocabulum omissum fuerit, ratio non occurrit. Nunc certe tara Latini quam Graeci codices constanter legunt sororem. Quo nomine Christianam intelligi, non est dubium apud interpretes. Is enim mos erat ecclesiae primitivae, Christianos, fratres; et Christianas, sox-ores appellare. Baronius in Annal. ad annum Domini 57. putat hunc locum accipi posse de sorore Pauli secundum carnem, cujus mentio fit Actor. 23. Verum textus repugnat, quia loquitur phirali numero: Numquid non habemus potestatem etc, et addit, sicut caeteri Apostoli. Jam quod dicit mulierem sororem, vel sororem mulierem, simile est cum eo, quod Petrus et Jacobus et Paulus ipse in Actis apostolicis Judaeos alloquentes dixisse leguntur: Viri fratres, utique Judaeorum more. Constat autem Graecam vocem yuvaTxa communem esse ad significandum mulierem et uxorem. Unde nonnulli ex hoc loco suspicati sunt, Paulum habuisse uxorem; idque eo adhuc tempore, quo haec scripsit. Hujus opinionis inter veteres fuit Clemens Alexand., ut patet ex ejus lib. 3. strom., ubi referens hujus loci verba, simul et alterius, qui est ad Phil. 4., confirmat, Apostolo Paulo uxorem fuisse: quam tamen sororis, non uxoris loco haberet. Sic enim intelligit illud aSsAcpyjv yuvalxa, sororem uxorem. Neque enim de uxore retenta ad usum conjugalem quisquam probus interpres hunc locum intellexit. Unde male hinc sibi novi blandiuntur evangelici ministri, qui uxoribus se posse carere negant. Eadem porro sententia, quam tradit Clemens, inter neotericos Laurentio Vallae placuit in suis ad hunc locum annot. et Catharino in commentariis: item Jacobo Fabro, qui vertit uxorem, et eam versionem in examinatione literae defendit, plura promittens ad locum Phil. 4. Horum argumentum est, quia Paulus cum dixisset sororem, addidit mulierem: quae additio nugatoria sit-, nisi uxorem voluisset intelligi: cum alioquin omnis soror mulier sit. In quo primum falluntur, non animadvertentes tam yuvaTxa Graece quam mulierem Latine non dici, nisi de ea, quae sit aetatis adultae, ut uxor fieri possit. Quocirca non eis concedimus omnem sororem mulierem esse. Sed ut hoc dissimuletur; facilis adhuc responsio est, frequens esse, ut verborum ordine praecedat, quod constructione et sensu sequitur: idque interdum etiam fieri in appositiva locutione. Cujus rei duplex exemplum est Dan. 8. in his verbis: Cum essem in Susan castro, quod est in Aelam regione: quum recto ordine dicendum fuisset: In castro Susan, quod est in regione Aelam. Ita 1 Machab. 3. Transfretavit Euphratem fluvium. Et ut de novo testamento pruferam exempla: Marc 1. dicitur: Et haptizahantur ah illo in Jordane flumine. Sic enim habent Graeca: non in Jordanis fLumine. Et Hebr. 12. Sed accessistis ad Sion montem. Quo loco quum Erasmus et alii verterint ad montem Sion; quid est, cur hic displiceat, vulgatum interpretem simili metathesi vertisse (si tamen ita vertit) mulierem sororem; nisi quia suspicio cie uxore Pauli quibusdamnimium arrisit? Alioqui non magis de uxore cogitationem ingerere debet, quod dicit sororem mulierem; quam si Christianam mulierem dixisset. Nec vero sororem mulierem aliter dicere potuit Graece, quam aasA^TjV juvalv.a: etsi minime vellet uxorem intelligi. Certe Paulum coelibem fuisse, quo tempore scripsit hanc epistolam, satis arbitror constare ex ipsius verbis, quae scripsit supia cap. 7. vers. 7. et 8. et ex patrum testimoniis ibidem a nobis allegatis. Quorumautoritati Clementis opinionem de uxore Pauli inter veteres singularem, jure merito postponimus. Et quod ad hunc locum attinet, commentarium de uxore ex professo rejicit Hieron. lib. 1. coutru Jovin. cap. 14. ac docet Apostolum loqui de sanctis quibusdam mulieribus, quae juxta morem Judaicum magistris de sua substantia ministrabant: sicut legimus, inquit, ipsi quoque Domino factitatum. Eadem tradit August. lib. de opere monach. cap. 4. et 5. Uterque vero ex ipsius Apostoli verbis et verborum contextu convincit, falsos eos fuisse, qui Graecam vocem ambiguam interpretati sunt uxorem. Cum his plane sentiunt commentator Ambros. et Sedulius: nec non Primasius ad Augustini verba alludens. Sed et antiquissimus Tertull. libro de monog. cap. 8. diserte negat, de uxore Paulum hic agere: probatque iisdem argumentis, quibus usi postea fuerunt Hieronymus et Augustinus. Quem locum opponimus iis, qui pro diversa sententia Tertullianum adducunt, utpote libro de exhort. cast. cap. 8. ita loquentem: Licebat et Apostolis nubere, et uxores circumducere. Nec enim ea verba Tertullianus ex sua dicit persona, sed eorum, qui secundas nuptias, quas ipse oppugnat, ex hoc loco Paulino probare nitebantur, hujusmodi argumento: Si licuit Apostolis uxores
circumducere, licuit et accipere, etiam priore mortua: cum sermo Pauli sit generalis. Ubi Tertullianus, quod de circumducendis uxoribus dicitur, pro loco dissimulans, tantum respondet Paulum, ut ad exemphim nos suum provocaret, his usum non fuisse, quae sibi licere dixerat. Vide scholion Jacobi PameUi ad ea verba Tertulliani. Jam vero Latinis accedunt et Graeci commentatores; qui omnes non de uxore, sed de muliere rerum victualium curatrice, locumhuncinterpretati.sunt: Eam quippe fuisse Apostolorum consuetudinem, ut divites foeminas comites haberent, quibus necessaria vitae subministrantibus, ipsi securius atque expeditius Evangelio vacarent. Ac sane ad hunc intellectum cogit exemplum Christi, cujus et autores supra dicti, praesertim Latini, meminerunt. Nam de eo refert Lucas cap. 8., quod eum secutae muUeres aliquae ministrabant ei de facultatibus suis. Hoc autem erat mulieres circumducere. Quo potissimum exemplo idipsum fecerunt Apostoli, Quod si nefas est eo loco uxorem, vel quod longe est absurdius, uxores suspicari: neque igitur hic de uxore Paulum loqui putandum est. Et quidem quod ad Apostolos attinet, qui cum Christo fuere conversati, primum, de nullo eorum constare, excepto Petro, quod uxorem habuerit, autores sunt Tertull. libro de monog. cap. 8. et Hieron. libro 1. adv. Jovin. cap. 14. Deinde ut habuerint: quod de omnibus praeter Joannem sontire videtur Ignatius in epist. ad Philadelphios, et nos de quibusdam non negamus: de nullo tamen omnium doceri potest, quod evangelizans uxorem circumduxerit. Nec ratio patitur id opinari de illis, qui Christum secuti omnia reliquerant, etiam uxores, Matth. 19. Non enim facile creditur esse continens ab uxore, qui eam apud se retinet, perque regiones et domos comitem trnhit. Ut igitur ad verba Pauli redeamus, ea sensum hunc habent planum et perspicuum: An non ego et Barnabas habemus potestatem adducendi nobiscum, quuties Evangelii causa terras obimus, aliquam mulierem Christianam, quae suis sumptibus (aut etiam alienis, ut vult Cajetanus) ministret nobis ea, quae sunt humanae necessitatis? Nominat autem mulierem potius quam virum: quia sic erat apud Judaeos consuetudo: propterea qr.od ad hujusmodi ministeria vel aptiores, vel promptiores ac magis officiosae soleant esse mulieres. Si quaeras, quomodo mulierem, quae uxor non esset, circumducere, non fuerit apud homines, saltem infirmiores, scandalosum: respondetur, apud Judaeos non fuisse: quia fiebat consuetudine in tantum recepta, ut et Christus Dominus eandem circa se admittere non fuerit dedignatus. Neque enim assumebantur ad hujusmodi ministerium mulieres, nisi quarum castitas cum pietate conjuncta adeo nota esset ac probata, ut omnem excluderet incontinentiae suspicionem, Adde, quod et Apostolorum ea fuit vitae perfectio, et perfectionis apud omnes existimatio; ut nemo facile sinistrum quid propter foeminas comites de eis suspicari potuerit, quemadmodum nec Judaei, quantumvis malevoli, tale quid de Christo suspicati fuisse, ac ne quidem per calumniam objecisse, leguntur. Verum quia factum hujusmodi poterat oflfendere gentiles, apud quos inopinabile erat, mulierem passim circumducere et non tangere: propterea Paulus gentium Apostolus, ne quod obstaculum poneret Evangelio, prudenter admodum existimavit ab eo sibi abstinendum. Qua de re tota sic Hieron. in commentario super Matthaeum ad illud cap. 27. Erant autem ibi mulieres, quae secutae fuerant Jesum a Galilaea, ministrantes ei: Consuetudinis, inquit, Judaicae fuit, nec ducebatur in culpam, more gentis antiquo, ut ■ mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent. Hoc quia scandalum facere poterat in nationibus, Paulus abjecisse se memorat. Sic ille. De loco Philipp. 4., quem perinde ut istum novriore.s ad uxoi-em Pauli referunt, agemus illic accurate: siraol ad Ignatium Martyrem, quem suae sententiae volunt esse, responsuri.
Sicut et caeteri ApostoU et fratres Domini et Cephas? Haec pars non ad id solum refertur, quod proxime praecessit, de sorore muliere circumducenda: sed simul ad illud superius: Numquid non habemus potestatem munducandi et bibendi? Quare quod de muliere circuraducenda dixit, non est necesse intelligi factum ab omnibus Apostolis caeteris, et a fratribus Domini, et ab ipso Cepha, id est, Petro; sed ab aliquibus istorum. Quod addit, etfratresDomini, et Cephas, cum auxesi dicitur. Intendit enim orationem velut gradibus quibusdam, ac si dicat: An non habemus potestatem praedictorum, quam habent, quaque utuntur caeteri Apostoli, etiam qui inter eos praecipui, id est, fratres Domini, adeoque ipse Petrus princeps et capuf Apostolorum? Nam Petrum ultimo loco nominatum tanquam caeteris majorem attestantur Graecorum commentarii. Sic enim et 1. cap. hujus epist. gradatim ad majores ascendit, quando post senominavit Apollo, Petrum, Christum. Sic et Angelus ad mulieres Marci ultimo: Ite, inquit, dicite discipulis ejus et Petro.
Fratres Domini, qui dicantur tam hoc loco, quam apud Evangelistas (ut qui omnes fratrum Domini raerainerunt), vetus quaestio est. Ubi priraura cavendus exsecrabilis evror infidelium Judaeorum, qui fratres germanos Domino Jesu assignant, tanquam nato ex Joseph et Maria conjugibus, ex quibus et illos genitos volunt. Cavendus item error Helvidii, qui Domino fratres adscribebat uterinos. Nam etsi fateretur, Dominum ex Maria virgine natum, eos tamen, qui fratres Domini in Scriptura vocantur, ejusdem Mariae matris Domini filios ex Joseph postea susceptos dicebat, detrahens perpetuae ejus virginitati. Quem errorem docte et solide refutavit ex Scripturis S. Hieron. libro adversus Helvid. scripto. Ecclesia vero semper ut haeresim detestata est: ipsius potissiraura virginis instructa certissimo fideque dignissirao testimonio, sic loquentis ad Angelum divini partus nuntium: Quomodo f.et istud. quoniam virum non cognosco? Luc. 1. Caeterum multorum opinio fuit, fratres Domini vocari filios Joseph ex alia conjuge priore, qua mortua duxerit beatam Mariam: ut quomodo Joseph pater Domini fuit putativus, sic et illi fratres ejus putativi fuerint; fratres, inquam, ex eodem patre, licet matre diversa geniti. Ita senserunt Origenes super Matth. cap. 13., Eusebias hist. eccles. lib. 2. cap. 1., Hilarius canone 1. in Matth., Epiphanius in haeresi 28. et 78., item commentator Ambros. in epistolam ad Galatas 1., et his omnibus antiquior Hippolytus Portuensis, citante Nicephoro libro 2. suae hist. cap. 3. Sic quoque Theophylact. passim; ut scribens in Matth. 13. et 27. et Joann. 19. ct epist. ad Gal. 1., item Euthymius in Matth. 12. et 27., Oecumen. in hunc locum, et Cajetanus in epistolam ad Galat. Verum hanc cpinionem Hieron. in comment. Matth. 12. ad apocryphorum deliramenta rejicit: et adv. Helvid. disserens cap. 9. refellit; vocans non,tam piam quam audacem temeritatem eorum, qui hujusce figmenti sunt autores. Certe Scriptura nusquam aliquid tale significat: nec vero congruit dignitati beatissimae Virginis, attribuere ei virum non virginem, sed prius uxoratum, et e priore conjugio liberis onustum, atque eorum cura distentum; cui custodia mandanda erat pueri salvatoris, simul et matris, inter pericula per- Bequentiura. Ut et hoc addam, parum decere matrem Domini, novercam esse filiorum Joseph. Praeterea si fratres Domini putative tantum dicerentur, non honoris causa Jacobum fratrem Domini Pauhis appellaret Gal. 1., ut nec fratres Domini hoc loco. Non enim verus est honor ab excellentia putativa. Qua ratione etiam illorum infirmatur opinio, qui fratres Domini interpretantur propinquos ejus ex parte Joseph: extenso videlicet fratrum nomine ad cognatos in genere. Nam et sic a putativa fratevnitate non receditur, ut quae nitatur patre putativo. Dicamus igitur, quod habet sententia verior, eademque apud Latinos communior: fratres Domini veros intelligi, id est, ex parte B. Mariae virginis, quae vere et proprie mater Domini fuit: extenso tamen, ut dictum est, nomine fratrum ad quoslibet cognatos seu carne propinquos: idque juxta morem Hebraici ac Syriaci sermonis, qui frequens est in sacris literis: quod bene declarat Hieron. adversus Helvid. cap. 8. Confirmatur haec sen+,entia primum ex eo, quod fratres Domini nusquam nominantur cum Joseph, sed cum matre Jesu, tanquam ex ejus parte fratres, id est, propinqui ipsius. Loca sunt Matth. 12. et 13., Marc. 3. et 6., Luc. 8., Joann. 2. et Act. 1. Deinde ex narratione Joannis, qui cap. 19. Mariam Cleophae sororem matris Domini diserte nuncupat. Erat autem Maria Cleophae eadem cum Maria matre Jacobi et Joseph, sive ut in Graeco Josae (Hieronymus Josetem vocat), fratrum Domini: quemadmodum ex collatione Matth. 27. et Marc. 15. cum dicto loco Joannis perspicue deducit idem Hieron. contraHelvid. cap. 7. et alii post eum. Nec tamen hinc colligas Mariam matrem Domini non fuisse unigenitam suis paventibus. Nam ut secundum et tertium Annae matris ejus maritum prorsus repudiamus, ita duas aut tres illi filias ejusdem nominis fuisse, quod vulgo putatur, non est verisimile: cum nomina filiis et filiabus imponantur ad distinctionem. Sed sororem matris Domini dixit Joannes eo sensu, quo fratres Domini dixerat, ejusdem sui Evan^jelii cap. 2. et 7., et quomodo sorores Domini dictae sunt apud Matthaeum 13. et Marcum 6. Fuit igitur Maria Cleophae soror matris Domini, id est cognata, forte consobrina, certe ita propinqua, ut ejus filii fratres Domini possent appellari. Qui quidem fuerunt juxta Matthaei et Marci locis proxime cifatis enumerationem, Jacobus et Joseph, Giaece Joses, et Simon et Judas, licet opinentur nonnulli, duos posteriores non fuisse germanos priorum, sed ex alia quapiam matre propinquitatem habuisse cum Christo: propterea quod Maria tantum legatur Jacobi et Joseph mater, Matth. 27. et Marc. 15. Quod si ita est. • fatendum erit Judam, qui se fratrem Jacobi nominat in sua Epistola, nec germanum nec uterinum Jacobi fratrem fuisse, sed tantum ea generali ratione, qua fratres, ut ante dictum est, vocantur propinqui. Porro multi hoc loco etiam Joannem, et consequenter fratrem eijus Jacobum, in fratres Domini numerant, ut Haimo, Aquinas, Carthusianus, glossam interlinealem secuti: et his recentiores Erasmus, Gaignaeus, Hofmeisterus, Tittelmaunus, Guilliaudus: addo etiam Calvinum. Ac simile quidhabet Theophylactus in Prologo super Evangelium Jnannis. Sed et vulgo putatur, hos duos fratres cognationis iiducia ausos petere a Christo primas sedes in ejus regno, Matth. 20. Verum haec opinio nata videtur ex apocryphis nec fide dignis historiis, partim ea, quam refert de Joseph viro B. Mariae Theophylactus loco jam dicto: partim altera passim recepta, quae B. Annae tres filias adscribit, quarum unam dicunt illam, quae ex Zebedaeo Jacobum et Joannem suscepit. Certe patres antiquiures hujus cognationis non meminerunt. Et quidem Epiphanius utroque loco supra citato, diserte negat, Joannem Christo fuisse carne propinquum. Quam sententiam merito probant hac aetate vu-i doctissimi Com. Jansenius et Joann. Hesselius in suis ad locum Matth. 20. comment. et Joan. Molanus lib. 3. historiae SS. imatfinum cap. 28. Etenim cum frequenter horum fratrum mentio fiat in Scriptura; nusquam tamen quod fratres Domini fuerint indicatur: imo potius negatur. Cum enim inter Apostolos Christi duo fuerint Jacobi, non uterque, sed alter ad discrimen alterius, frater Domini legitur appellatus.
9:6
6. Aut ego solus et Barnabas non habemus potestatem hoc operandi? Graece -. Aut solus ego et Barnabas. Ita dictio solus commodius etiam Barnabam comprehendit. Caeterum Barnabae meminit, quod eum in praedicandu gentibus Evangelio, et per hoc in abstinentia sumptuum alienorum, habuisset socium. Pariter enim ad gentium conversionem Paulus et Barnabas missi fuerunt a Spiritu sancto, Act. 13. Hic obberva Pauli candorem, qui laudem hanc abstinentiae non sibi soli vendicat, sed Barnabam ejus participem libenter ac sponte declarat. Hoc operandi, id est, faciendi, quod caeteri faciunt, vivendi ex Evangelio et mulierem circumducendi. Sic fere Latini exponunt, ac nominatim commentator Ambros. At sciendum, iu Graeco et Syriaco legi non operandi. Atque ita vertisse nostrum interpretem verisimile est. Sic enim etiam Augustinus lib. de opere monach. cap. 7. et legit et exponit. Cujus verba Beda quoque in sua collectanea retulit. Ac meminit hujus lectionis glossator interlinealis, inquiens: vel potestatem non operandi, id est, cessandi a labore manuum. Quae eadem verba inter liaeas scripta vidimus in pervetusto cudice Laudensi. Utramque vero lectionem adfert et interpretatur Lombardus. Estque sensus Graecae lectionis perspicuus. Alii, inquit Apostolus, non operantur manibus, sed vivunt ex Evangelio, utentes potestate sibi data a Christo. Aa solus ego et Barnabas potestatem non operandi manibus non habemus, ut et nobis liceat ex Evangelio vivere? Constat autem ex aliis locis, Paulum operatum fuisse manibus, praecipue Corinthi: ne qua remora fieret Evangelio currenti, si sumptum acciperet ab iis, quibus Evangelium ministrabat. Idque de sejam supra testatus est cap. i. dicens: Laboramus operajites manibus nostris. Vide quae illic a nobis annotata. Sensum hunc confirmat Graecum verbum IpyaCsaOai ^ operari; quo significari solet opus manuum: atque eo passim utitur ApostoUis, cum de upere manuum loquitur. Haec omnium Graecorum expositio est. Itaque miror Erasmi fluctuationem in anuotationibus: ubi cum praesentem locum bene ex Chrysostomo et Theophylacto exposuisset, pustea ad diversum sensum delabitur, tanquam duabus negationibus (j'j,u/) unius vice sit abusus Apostolus: quod Graeca minime permittunt, obstante articulo ToO, verbum infinitum determinante, xoufATj IpyaCso&ai, id est (ut crasse explicem), ejus quod est non operari.
9:7
7. Quis militat suis stipendiis unquam? Deinceps argumentis quibusdam ostendit, tam se quam alios Evangelii ministros habere potestatem vivendi ex Evangelio. Est enim tota probatio communis omnibus Evangelii praedicatoribus, et in universum ecclesiae ministris, quatenus indigeant sumptu ad vitam in obeundis ministeriis sustentandam. Primum autem argumentatur ab exemplis humanis, scilicet militum, agricolarum et pastorum. Neque enim miles tenetur suo sumptu militare; sed a provincialibus, ut Augustinus loquitur, accipit decreta sibi stipendia.
Quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit? Id est: Quis prohibetur edere de fructu vineae, vel cujuslibet arboris a se plantatae? quasi dicat, nemo. Quis pascit gregem, et de lacte gregis non manducat? Graece: Aut quis? Et edit potius quam manducat, ut in parte praecedenti vertit idem verbum --O^Ui. Porro sensus est similis. Significant enim hae percontatioues, non tam quid fiat, quam quid jure fiat, cic fieri possit. Vult autem Apostolus ex his similibus intelligi, quod ei, qui Christo militat in Evangelii praedicatione, debeatur stipendium, ex quo vivat: et quod plantanti vineam Christi, sicut apud Corinthios ipse se fecisse commemorat supra cap. 3. dicens: Ego plantavi, debeatur fructus ex vinea plantata; quodque pascenti gregem ovium Christi debeatur lac et lana ex ipso grege. Bene Chrysostomus admonet, Paulum non dixisse: Quis militat, et non est dives? Quis plantat vineam, et aurum non colUgit? Quis pascit gregem, et de agnis non exercet mercaturam? Sed militi stipendium, quodGraece est 0(|/d>viov _, plantatori de fructu, pastori de lacte cibum assignat: ostendens quod oportet doctorem parvo salario esse contentum, solo^ue necestario.
9:8
8. Numquid secundum hominem haec
dico? Graece AaXto loquor. Plerique tam Graeci quam Latini subaudiunt exclusivam particulam; et secundum hominem exponunt secundum humanam rationem, ut sensus sit: An solum ex rebus humanis mihi suppetunt argumenta ad probandum quod dico, scilicet me et Barnabam habere potestatem ex Evangelio vivendi? Alii sic: Numquid haec dico ex humano et carnali affectu; tanquam mihi, meisque commodis consulere volens? Favere videtur haic sensui phrasis ipsa, secundum hominem, prout ea Paulus alias utitur, ut Roman. 3. Secundum hominem dico, et hujus epistolae cap. 3. Secundum hominem ambulatis, et infra cap. 15. Si (secundum hominem) ad bestias pugnavi. Verum in priori sensu phrasim hanc usurpavit Gal. 3., ubi similiter, ut hic fecit, a rebus humanis allaturus exemplum, id est, a vahditate testamentihumani, sicait: Fratres, secundum hominem dico, etc. Denique eidem sensui melius respondet, quod sequitur:
An et lex haec non dicit? Graece: Aut nonne et lex haec dicit? videlicet sub allegoria hoc ipsum docens, Evangelii ministros habere potestatem exEvangelio vivendi. Legem veterem intelligit, quae certe divina est, non humana.
9:9
9. Scriptum est enim in lege Moysi. Non Mosis legislatoris, si proprie loquendum sit, sed ministri: qui legem a Deo acceptam Israelitis attulit. Neque enim Scriptura Mosen usquam legislatorem vocat. Et utique plus est esse Dei ministrum in lege ejus ferenda, quam suam ferre legem.
Non alligabis os bovi trituranti. Alligabis, Graece cpifJLtoostc:, significantius obligabis, ut alii verterunt. Locus est Deut. 25. Ubi quamvis os non exprimitur, includitur tamen in verbo tam Hebraeo ciuam Graeco: ut obturare, sive obligare bovem, sit ligare os ejus. Noster interpres eandem vocem 1 Tim. 5. transtulit infraenabis. Liranus super Deuteronomium scribens inrostrare vocat. Nos ibidem ex versione S. Hieronymi sic legimus: Non ligabis os bovis terentis in area fruges tuas. Mos enim erat apud Orientales, ut et hodie in quibusdam Galliae locis, boum opera uti ad fruges pedibus triturandas. Qui vero tenaciores erant, bobus ora obligabant, ne de frugibus, quas terebant, edere pcssent. Quod erat inclementiae cujusdam et injustitiae, quam lex inhibet. Hebraismum nota, ligabis pro ligato.
Numquid de bobus cura est Deo? Omnium quidem et singularum rerum curam et providentiam habet Deus, etiam in particulari, testante Scriptura, quod Dei sapientia attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter, Sap. 8. Hinc scriptum est: Homines et jumenta salvabis Domine, Psalm. 35. et iterum: Qui dat jumentis escam ipsorum, Psalm. 146. Quare et de pecoribus ita praecipit Ecclesiasticus cap. 7. Pecora tibi sunt? attende illis. Ipsumque adeo praeceptum seu Dei seu Sapientis, datum homini de jumentis et pecoribus, arguit, i]la Doo curae esse. Non igitur absolute curam boum a Deo removet Aposlolus; sed quod dicit, hunc sensum habet: Num Deo cura e?t de bobus, ut propter illos det hominibus praecepta, ac non potius propter ipsos homines? Nam praeceptum istud de ore bovi trituranti non obligando, non boum sed hominum causa datum est; tum ut clementiae et humanitati assuescerent, unde Salomon: Novit justus jumentorum suorum animas: viscera autem impiorum crudelia VvowQxh. 12., tum proprie, ut quod de bobus praecipitur, intelligerent sibi multo magis observandum erga homines: id est, ne eos, quorum utuntur opera, fraudarent alimonia debita. Maxime vero ad significandum, quid ministris verbi divini tanquam bobus in area dominica triturantibus debeatur ab illis, quibus ministrant. Id enim est quod sequitur:
9:10
10. An non propter nos utique hoc dicit? Graece: An propter nos omnino dicit? absque non et hoc: quae voculae etiam iu multis Latinis ac probatis codicibus non habentur. Posterior adscripta videtur a nonnullis ad supplendum sensum: tametsi et in Graecis quibusdam atque in Syris legatur. Sensus autem est: An potius existimandum est, omnino seu principaliter hoc Deum praecepisse propter nos Evangelii ministros? ut jam explicatum est.
Nam propter nos scripta sunt. Graecum verbum iypacpyj, cum sit numeri singularis, rectius vertas scriptum est: quemadmodum paulo ante yeypaTtxat. Nihil enim est, quod cogat aut suadeat pluraliter vertendum. Nam de eodem adhuc testimonio Scripturae loquitur, affirmans id quod interrogatione quaerebat, an propter nos hoc dictum esset.
Quoniam debet in spe qui arat arare. In spe, id est, cum spe, Hebraismus. Haec nova sententia est, qua ad thesim probandam, Scriptarae rationem subjungit. Ubi verbum debet sic expone, ei debetur; quomodo si quis dicat: Ego debeo patri succedere in haereditate, tale est ac ^i diceret: haereditas patris mihi debetur. Igitur sensus est: Si([uidem et homo, qui arat, merito sperat fructum, Nam debetur ei pro suo labore: proinde fraudandus non est spe fructus inde percipiendi. Hanc enim spem explicat id, quod sequitur.
Et qui triturat, in spe fructus percipiendi. Graeca sunt obscuriora, sic enim habent: Et qui triturat, spei suae particeps esse in spe. Supple debet. Hoc enim repetendum ex membro praecedente. Sensum vero bene reddidit interpres. Est autem hujusmodi: Et homo, qui triturat fruges suas, id jure facit cum rpe percipiendi fructum speratum, hoc est, utendi frumento a palea separato: neque ab ea spe pruhibendus est. Itaque nota, in Graeco spem priori loco poni pro re sperata: quemadmodum et alibi interdum, ut Gal. 5. Ex fide spem justitiae e.rspectamus, et Tit. 2. Exspectantes beatam spem.. Erasmus ita vertit: Et qui triturat sub spe, spei suae particeps esse debet, videlicet extrema particula in spe, vel sub spe, reducta ad verbum triturat initio positum. Sequuntur hoc Cajetanus et alii quidam recentiores. Sed revera coactior est ea versio: nec respondet priori membro, nec sensum facit perinde commodum. Quod vero quidam codices hoc loco non addunt in ope, inde factum arbitror, qtiia putabatur esse superfluum. Jam hinc colligi rursum vult Apostolus, Evangelii ministrum, utpote spiritualiter arantem et triturantem in agro et familia Dei, jus habere percipiendi fructum sustentationis ex opere suo spirituali. De quo iam sequitur:
9:11
11. Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si nos carnalia vestra metamus? Graece {>spioo,uev metemus. Ratiocinatur ab inaequalitate dati et accepti, idque sub metaphora seminantis et metentis: qui multo plus exspectat e terra, quam in eam projecit. Hic vero contrarium accidit. Nam spiritualia, quae seminantur, incomparabiliter meliora sunt carnalibus, quae metuntur. Unde nihil magnum, inquit, nobis praestatur, nec vobis onerosum videri debet, si nos spiritualia vobis subrainistrantes, vicissim eamalia recipiamus. Quanquam autem propter dictam inaequalitatem non potest alterum pro altero velut pretium dari vel accipi: tamen ita dantur spiritualia, ut inde nascatur in dante jus et potestas carnalia percipiendi, ei iu accipiente debitum reddendi. Spiritualia vocat doctrinam Evangelicam et sacramenta per Spiritum sanctum efficacia, quibus anima pascitur. Carnalia vero dicit alimenta, ac caetera subsidia, quibus caro, id est, corpus nutritiu- atque fovetur. Eandem i^^ententiam Apostolus Rom. 15. sic extulit: Nam si spirituaUum eorum participes facti sunt gentiles, debent et in carnalibus ministrare illis. Vide, quae nos eo loco diximus.
9:12
12. Si alii potestatis vestrae participes sunt, quare non potius nos? Quare, de suo addidit interpres, ut expressior esset interrogatio. Nam absque eo legunt etiaraLatinl, Tertullianus, etcommentator Ambros., quorum ille partem hanc sic recitat lib. de pudicitia cap. 14. Si alii de potestatelvestra consequuntur, non magis nos? ilste vero legit ad hunc mo- dum: Si alii potestate vestra utuntur, nonne magis nos? Argumentatur Apostolos ab exemplo aliorum, qui cum minus laborassent apud Corinthios in negotio Evangelii, tamen ab illis alimenta sumebant. Videtur autem notare Pseudoapostolus, qui sub occasione qualiscunque sui ministerii Corinthiis impensi, permultum potestatis sibi apud eos vendicabant: de quibus in 2. epist. cap. 11. ita scribit: Sustinetis enim, si quis vos in servitutem redigit, si quis devorat, si quis accipit. Pro vestrae clarius ad sensum, atque etiam ex Graeco ad verbum reddi potuit vestri, id est, in vos. Nam sensus est: Si alii potestatis erga vos participes sunt, hoc est, utentes apud vos potestate ministrorumEvangelii: dum pro suo qualicumque ministerio recipiunt a vobis temporalia subsidia; an non potiori jure ego et Barnabas a Spiritu sancto missi ad opus Evangelii, ac primi gentium Apostoli, fieri potuimus hujusmodi potestatis participes? Ego quidem apud vos, quos per Evangelium in Christo genui; Barnabas autem apudalias gentes, quibus Evangelium praedicavit. Nam Barnabam Corinthiispraedicasse non apparet, neque ex actis Apost. neque ex epistolis Pauli.
Sed non usi sumus hac potestate. Negat se et Barnabam passim usos fuisse ea potestate. Nam Paulum apud Macedones usura fuisse, constat ex iis, quae scribit in 2. epist. cap. 11. et ad Philipp. cap. 4. Cur autem usus non fuerit, statim dicet.
Sed omnia sustinemus. Omnia, mala ex non usu potestatis antedictae provenientia: nempe faraera, sitim, frigus. nuditatem, vigilias, manuum laborom, cujusmodi in 2. epist. cap. 6. et 11. recenset.
Ne quod offendiculum demus Evangelio Christi. En causam, cur ipse et Barnabas non fuerint usi potestate ex Evangelio vivendi: ne scilicet ullum darent oflFendiculum Evangelio Christi. Offendiculum, Graece lyxoTiTjv, id est, intercisionem, interruptionem: et sumitur pro obstaculo ac remora, ut sensus sit: Ne utentes potestate et jure nostro, moram injiciamus Evangelio, quo minus celeriter ae feliciter currat atque fructificet. Quod contingit apud eos, qui vel sumptu gravati, vel suspicantes Apostolum evangelizare sui quaestas et commodi causa, reddantur ab Evangelio, quod praedicat, alieniores. Addit et alia nonnulla offendicula Cajetanus. Quanquam ipsi Paulo praecipua ratio, cur apud Corinthios abstinuerit a sumptu capiendo, fuisse videtur, quam in consequentibus aperit; ut adversus pseudoapostolos, autoritatem ipsius ac ministerium cum manifesto Evangelii dispendio deprimentes, integram sibi servaretmateriam gloriandi. Caeterum apud quoscumque offendiculi periculum erat, tenebantur Apostoli abstinere ab usu suae potestatis; secundum ea, quae de scandalo infirmorum vitando dicta suntcap. superiori.
9:13
13. Nescitis quoniam qui in sacrario operantur, quae de sacrario sunt edunt? Redit ad confirmandam amplius suam propositionem, adferens argumentum ab exemplo ejusdem generis, eoque fundato in lege divina: scilicet eorum, qui quod sacrorum ministri sunt, ex oblationibus et sacrificiis vivunt. Haec pars iu Graeco sic legitur: Nescitis quod qui sacra operantur e templo edunt. Atque ita transtulit Hentenius. Erasmus quidem aliter: ex sacrificio vivunt. Nam Graeca vox lepov et sacrificium et templum significat: sed templum multo usitatius, maxime in sacris literis Graece editis, in quibus passim hoc nomen attribuitur templo Hierosolymitano, non sine allusione ad nomen urbis. Namque de certo templo Paukim loqui, significat articulus sx zoo tspou. Sed et Graeci tractatores de templo Judaico exponunt: tametsi interpretes Chrysostom. et Theophyl. rem minus fuerint assecuti, vertentes ex sacro: cum Apostolus ita conjungat haec duo, e templo edere, et (quod sequitur) cum altari participare, quomodo conjunxit Christus Matth. 23. jurare in templo, et jurare in altari. Quod ergo noster interpres sacrarium dixit, templum intelligere debemus, quemadmodum diserte Sedulius exponit: idque juxta aliam quandam veterem translationem, quae citante Augustin. lib. 2. de serm. Dom. in monte cap. 16. et de opere monachor. cap. 9. sic habet: NeS' citis quoniam qui in templo operantur, quae de templo sunt edunt? Cui consonat translatio Syriaca: Nescitis quod qui in domo sancta ministrant, ex domo sancta alantur? Ex quibus etiam perspicitur, Apostolum hac parte non vohiisse significare legem gentilium, ut in altari legem Judaeorum; quod putat Ambros. commentator, et post eum alii: sed potius utroque membro ad eandem legem Judaeis datam respexisse, ut procedat argumentatio a ministris veteris legis ad ministros novae. Porro sacrificium, quod Erasmus reddere maluit, in Scripturis non Ispov, sed ^iioia solet appellari. Sacra operantes, sive in templo operantes vocat Apostolus eos, qui sacra obeunt ministeria: quae quidem varia erant, sed praecipuum illud, quod in offerendis sacrificiis versabatur. Edere e templo, est vivere ex oblationibus templi, qualescunqueeae sint: erant enim et oblationes variae, partim lege praescriptae, pertim spontaneae: et inter has etiam pecuniariae, quae mittebantur in gazophylacium.
Et qui altari deserviunt, cum altari participant? Voculam et Graeca ac multa Latina non addunt. Altari, Graece {^uoia- OTYjpta). Qua voce cum passim altare significetur, et Erasmus quoque sic vertat alibi, mirum sane, cur hoc loco sacrarium, et cap. seq. vers. 18. sacrificium pro altari scripserit: qua in re nescio, num quis alius interpres ei suffragetur. Qui deserviunt, graece Tcpoos^pc-JovTSc^ qui assident. Cujus vocis emphasim Chrysostomus et Theophylactus annotarunt, ut quae sonet continuam et perseverantem servitutem, quam et latine vocamus assiduam. Atque eandem vim habere potest latinum verbum interpretis deserviunt. Nam praepositio de interdum auget in compositione, ut demiror, deamo. Porro similis erat consideratio in vocabulo huic cognato su7rp6os<5pov ^ supra cap. 7. vers. 35. Sensus Apostoli est: eos, qui assistunt altari, sive ipsi sacrificia offerentes, sive offerentibus ministrantes, suas accipere partes ex oblatis. Nonnulli membrum hoc a priori ita destinguunt, ut illud ad sacerdotes pertineat, istud ad Levitas. Magis verisimile est utrumque utrisque esse commune. Nam et sacerdotes et Levitae sacra templi atque altaris ministeria exercebant, etsi non eadem omnia. Utrique etiam ex oblatis templi atque altaris participabaut. Exstant de his in lege praecepta, Num. 18. Deuter. 10. et 18. et passim in Levitico.
9:14
14. Ita et Dominus ordinavit iis, qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. Sic igitur, inquit, etiam Christus Dominus in sua, id est, nova lege ordinavit atque constituit, ut qui Evangelium annuntiant, ex Evangelio vivant. Igitur haec pericope partim infertur ex praecedentibus, argumento, ut dictum est, a veteri lege ad novam (si enim ministris antiquae legis attributum fuit a Deo jus ex suo ministerio vivendi; quantc magis aequum erat, idem jus a Domino constitui pro ministris novae legis?), partim nova probatio est thematis Paulini, eademque praecipua, qua ad extremum allegat super hac re constitutionem expressam Domini Jesu: scilicet eam, quam fecit tunc, quando mittens Apostolos suos ad praedicandum regnum coelorum, dixit eis: Nolite possidere aurum, neque argentum, neque pecuniam in zonis vestris, et quae sequuntur, hac denique subjecta ratione: JDignus enim est operarius cibo suo. Et iterum quando mittens ad idem opus discipulos suos septuaginta duos, eis dixit: In quamcumque domum intraveritis, in eadem domo manete, edentes et bibentes quae apud illos sunt. Dignus est enim operarius mercede sua. His enim et hujusmodi verbis potestatem dedit Dominus suis discipulis et omnibus Evangelii ministris, smnendi vitae necessaria ab iis, quibus Evangelium praedicant. Ordinavit ergo Dominus, non praecipiendo ut accipiant, sed dando potestatem accipiendi. Quae tamen ordinatio continet praeceptum, quo teneantur illi, quibus Evangelium annuntiatur, alere Evangelii ministros. Unde et horum debitores illos vocat Apostolus Rom. 15. vers. 27. Nam ipsis Evangelizantibus non esse praeceptum ut accipiant, liquet exemplo Pauli et Barnabae, qui, ne quod offendiculum Evangelio Christi darent, ea potestate non sunt usi; quod utique erat magnae et perfectae caritatis: tantum abest, ut praecepto Dominico contravenirent. Hanc illorum perfectionem imitantur hodie religiosi, qui cum annuntient populo verbum Dei, quaedam etiam sacramenta ministrent, nihil tamen pro jure exigunt, sed mendicato victum quaerunt.
9:15
15. Ego autem nullo horum usus sum. Cum, inquit, tot sint argumenta potestatis nostrae, hactenus a me producta, ab autoritate, ratione, exemplis, nullo tamen eorum usus fui; ne quidem ordinatione Christi, ut a vobis alerer, ac si dicat: pro potestate mea non certavi argumentis, quum apud vos essem: sed magis eam dissimulavi, sustinens inediam meque meo labore transigens: quemadmodum scribit in 2. epist. cap. 11. Cum essem apud vos, et egerem, nulli onero- 8us fui. Hic jam se solum nominat Paulus Barnaba praetermisso: quia causa cura Corinthiis et pseudoapostolis, quam deinceps tractat, erat Paulo propria.
Non autem scripsi haec, ut ita fiant in me. Fiant, Graece ysvyjrat. Quod hoc loco numeri est ambigui, ut etiam verti possit: flat. Idque h)C0 magis quadrat. Nam sensus est: Ac ne nunc quidem ideo haec scripsi, ut similiter erga me fiat; sed ad hoc, ut ostendam, quod initio proposui, me tanquam Apostolum Christi et ministrum Evangelii jus ct potestatem habere vivendi ex Evangelio.
Bonum est enim mihi magis mori, quam ut gloriam meam quis evacuet. Specialem nunc rationem indicat instituti sul, cur a sumptu apud Corinthios abstinendum sibi statuerit. Dictio magis determinat bonum: ac si dicat: Melius est enim mihi mori; quomodo transtulerunt Theophylacti et Oecumenii interpretes. Nam quod ipsum comparativum Apostolus non expressit, idiomatis est Hebraei, quo positivus accipit vim comparativi sequente vocula quam, etiam non addito magis, quod addere non solent: licet hoc loco Paulus suppleat ex usu sermonis Graeci. Porro gloriam seu gloriationem (est enim Graece xa(i'/r\\ia, tam hic quam in versu proximo) eam intelligit, qua gloriabatur adversus pseudoapostolos, qui Corinthiis graves erant et sumptuosi, quemadmodum expresse dicit in 2. epist. cap. 11. verbis superius allatis. Adversus hos enim gloriam sibi pepererat gratis evangelizando, quam et omni studio conservare volebat; adeo ut potius eligat mori, id est, fame et egestate confici, quam ut patiatur a quoquam Corinthiorum volente sibi victum suppeditare, gloriam illam evacuari: id est, inanem et cassam reddi: quod contingeret hac erepta sibi gloriandi materia. Sensum hunc tradit August. lib. 2. de serm. Dom. inmonte cap. 16. desumptum videlicet ex iis, quae in posteriore Epist. cap. 11. scribit idem Apostolus: ubi cum de hac eadem gloriatione mentionem fecisset, ista subjecit: Quod autem facio, et faciam: ut amputem occasionem eorum, qui volunt occasionem, ut in quo gloriantur, inveniantur sicut et nos. Sed de sensu horum verborum suo loco plenius. Qui vero de gloria regni coelestis locum praesentem interpretati sunt, non satis attendisse videntur ad significationem vocabuli Graeci, et ad scopum Apostoli. Quanquam ex consequenti, recte contra haereticos, ex his et sequentibus verbis statuatur gloria singularis, quamapudDeumcousequuntur, qui opera faciunt supererogationis atque consilii, id est, ea quae sic commendantur, ut tamen de iis absolute non sint tradita praecepta.
9:16
16. Nam si evangelizavero, non est mihi gloria. Quidam Latini codices legunt: Nam et si evangelizavero. Verum particula et nec in Graecis est, nec in melioribus Latinis: adeoque quoad sensum redundat. Nam, inquit, si evangelizem, Graece suayysAiCcojjiai, id est, si Evangelium praedicem, non est unde gloriari possem adversus pseudoapostolos, tanquam aliquid faciens supra id, quod ex Christi praecepto me facere oporteat. Unde sequitur:
Necessitas enim mihi incumbit. Scilicet evangelizandi. Necessitatem intellige ex praecepto Christi. Nam ut alii Apostoli expresso Christi praecepto jussi fuerant praedicare Evangelium, Matth. 28. Marc. 16. et Act. 1., sic et Paulus non semel sed saepius: primum, quando ei caelitus vocato a Domino dicta sunt illa, quae ipse plenius coram Agrippa rege narrat Act, 26. Deinde quando ei reverso Hierosolymam et in templo oranti, per revelationem a Christo dictum est: Vade, quoniam ego in nationes longe mittam te: quemadmodum de se refert Act. 22. Rursus, quando dixit Spiritus sanctus ad ecclesiam Antiochenam: Segregate mihi Saulum et Barnabam in opus, ad quod assumpsi eos. Act. 13. His adde jussionem ei factam, quando suum Evangelium accepit per revelationem Jesu Christi, ut ipse scribit ad Gal. 1. Quae tamen an diversa sit a superioribus, et quando facta fuerit, haud satis constat. Nos ad dictum locum epist. ad Gal. ea de re, quid nobis videatur, annotabimus.
Vae enim mihi est, si non evangelizavero. Graeci codices paucis exceptis habent o6ai ^k, vae autem. Quod tamen illative videtur exponendum, hoc sensu: Ideoque aeternam maledictionem mihi accersam, tanquam Dominici praecepti transgressor, si non evangelizem, id est, si munus Evangelii praedicandi deseram. Hoc vae Dominus exponit, ubi servum, qui talentum sibi commissum non dederat ad usuram, sed absconderat in terra, damnat hac sententia: Servum inutilem ejicite in tenebras exteriores. Illic erit fietus et stridor dentium, Matth. 25. Commentarius iste Graecorum est, et interLatinosHieronym. iuenarrat. Jerem. cap. 21. Minus probabile, quod Augustin. lib. 2. de serm. Dom. in monte cap. 16. et de oper. monach. lib. 10. putat hic intelligi necessitatem accipiendi vitae necessaria, premente scilicet egestate: et vae interpretatur eandem egestatem, quod nempe sine Evangelio Paulus non posset vitam transigere: non quod ita res haberet, sed quod sic homines opinarentur, videntes eum accipere victum ex Evangelio. Minus, inquam, probabile. Nam absolute dixit Apostolus: si evangelizavero, non addendo, victum accipiens ex Evangelio, vel aliquid tale. Deinde priorem sensum confirmant, quae sequuntur.
9:17
17. Si enim volens hoc ago, mercedem habeo. Volens, Graece Ixwv^, ultroneus, voluntarius. Et sensus est: Quod tamen si volens, id est, libenter et ex animo faciam, hoc est, evangelizem; nimirum studens promovere gloriam Christi, et quaerens Evangelii fructum, id agens, ut quam plurimos Christo lucrifaciam; mercedem habeo repositam apud Deum. Mercedem enim intelligitbonis doctoribus promissam, de qua dixerat cap. 3. Si cujus opus manserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet, et de qua Daniel cap. 12. Qui docti fuerint, fulgebunt quasi splenior firmamenti: et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. Merces igitur haec diversa est a gloria, seu gloriatione, de qua paulo ante.
Si autem invitus, dispensatio mihi credita est. Id est, si non ex animo et prompta voluntate serviendi gloriae Christi id faciam: sed vel coactus timore poenae, quoniam alioqui vae mihi esset; vel in eo munere privata spectans commoda, quemadmodum multi, qui in Evangelio Christi praedicando quae sua sunt, quaerunt, non quae Jesu Christ: nihilominus tamen Evangelii dispensatio mihi commissa est, saltem ut servo; quasi dicat, etiam sic per me dispensatur Evangelium Christi, licet non ad meam, sed aliorum tantum utilitatem. Nam invitus evangelizat, non solum, qui timore compulsus evangelizat, ne puniatur; quomodo Balaam benedixit filiis Israel, Numer. 22., verum etiam, qui id facit, non ipsum amans Evangelium, sed suas utilitates ex Evangelio, cujus alioqui praedicandi molestiam nollet sustinere. Isto fere modo locum hunc tractant expositores Latini, plerique secuti glossam ordinariam exAugustino desumptam. Meminit autem Apostolus dispensationis concreditae, ne quis contemnendum putet Evangelium, quod praedicatur per servum malum et sua quaerentem. Non enim quod suum est, annuntiat, sed quod Domini, dispensat. Aliter interpretantur hunc locum Graeci, iisque consentientes Gaignaeus et Cajetanus. Nam volentem intelligunt eum, qui facit nullum habens praeceptum, sed sponte ac motu proprio; quem dicunt habere mercedem, non qualemlibet Evangelistis debitam, sed magnam et multam, scilicet prae aliis, qui sumptum accipiebant. Invitum autem interpretantur eum, qui facit ex praecepta et injuncta sibi dispensatione: etiamsi libenter ex animo faciat. Sed hic commentarius nimium profecto violentus est. Nam ut de mercede taceam, quae nusqaam eo modo sumitur; ista ratione fatendum esset, omnes Apostolos invitos Evangelium praedicasse; et tam angelos quam homines invitos facere, quaecumque faciunt ex Dei praecepto; denique Christum hominem invitum praedicasse Evangelium, et caetera, quae pro nostra salute in carne gessit, invitum egisse; quae ut ageret, mandatum habebat a Patre. Quod quidem dicere quam sit absurdum, quis non videt?
9:18
18. Quae est ergo merces mea? Mea, Graece \i.fji, mihi. Interpres legisse videtur,uoD mea. Verum sensus unus est: Quid faciendo mercedem accipiam, praemium consequar a Deo? Huic interrogationi respondet, subjungens, quod sequitur.
Ut Evangelium praedicans, sine sumptu ponam Evangelium. Sine sumptu, Graece ii.ddiza.vov, ac si dicas, insumptuosum, hoc est gratuitum, ut vertit Erasmus. Sic enim loquitur ipse Paulus in Epist. 2. cap. 11. Gratis Evangelium Dei evangelizavi vobis. Neque hic in Graeco simpHciter est EvangeUum, sed Evangelium Christi. Sensus: Ita demum mercedem ac praemium boni doctoris a Deo exspectabo, si praedicans Evangelium Christi sumptum ab iis, quibus praedico, non accipiam. Hoc est enim Evangelium ponere seu facere insumptuosum atque gratuitum. Nam ponere pro facere frequens est in sacris literis. Porro sequentibus verbis explicat, quatenus teneatur Evangelium sine sumptu ponere, sic ut aliter mercedem non sit habiturus: quum jam supra satis ostenderit, accipiendi jus ac potestatem sibi nequaquam deesse.
Ut non abutar potestate mea in Evangelio. Graece sig t6 |jfyj xaiaxpvjcraoOat, ad non abutendum. Erasmus: In hoc ne abutar, etc. Significat ergo, se eatenus teneri ad ponendum sine sumptu Evangelium, ne in Evangelio praedicando potestate sua, qua sumptus accipere poterat, abuteretur. Hoc autem faceret, si passim et indifferenter apud quoscumque praedicaret, sumptus acciperet. Unde dicit alibi: Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt, et iterum: sed non omnia aedificant, supra cap. 6. et infra cap. 10. Multa namque licita sunt in genere, quae nullo praecepto leguntur prohibita; quae tamen in particulari saepe redduntur illicita, seu propter scandali periculum, seu propter aliud. Huic sensui plane respondent ea, quae sequuntur. Ex quo illud etiam liquet, quomodo negaverit Apostolus, se habiturum mercedem, s" sumptum ex Evangelio accipiat. Nam si non habita ratione profectus Evangelii quis sumptu gravet auditores, nec infirmorum scandala curet; is utique non volens evangelizat, sed invitus, juxta superiorem expositionem. Ostendit enim, se non id facere studio propagandi Evangelii, et promovendae gloriae Christi, sed sui commodi; ideoque mercede frustrabitur. Rursus hunc locum aliter exponunt Graeci, mercedem intelligentes ut ante, majorem et excellentiorem: abusum vero per usum interpretantes. Sed et haec mihi coactiora videntur. Nec vero convenit Paulinae modestiae, majorem sibi mercedem et gloriam apud Deum promittere, quam essent accepturi alii sincere Evangelium praedicantes, etsi sumptum acciperent; quum praesfcrtim etiam in illos competeret, quod supra dixit, nullum dare offendiculam Evangelio Christi: et quod hic deinceps de se praedicat, omnibus omnia factum esse: maxime vero in Petrum, qui plus caeteris Dominum diligebat, Joann. 21. Atqui non omnibus eadem occurrebant causae, cur id facerent apud suos, quod apud Corinthios Paulus se fecisse memorat. Nec dubium, quin et illi usu potestatis hujus abstinuerint, ubicumque spiritus ac ratio dictabant abstinendum esse, quemadmodum Paulo. Qui et ipse causis abstinendi cessantibus aliorum Apostolorum more sumptus non renuebat; velut apud Macedones et alibi. At quaeres, quomodo Paulus non accipiendo sumptum ex Evangelio, fecerit opus supererogationis, si ad non accipiendum vinculo saltem caritatis obstrictus erat; ne vel scandalum daret infirmis, vel occasionem relinqueret adversum se gloriandi pseudapostolis? Respondeo, supererogationis opus dici, non quod, dum fit, nuUam vel minimam ex lege caritatis obligationem habet: sed quod simpliciter ac nude consideratum non est praecepti, sed consilii: licet ex circumstantiis aliquam, nunc majorem, nunc minorem accipiat obligationem, quemadmodum et per circumstantias vitiatur interdum. Tale erat sine sumptu ponere Evangelium. De quo Paulus Act. 20. ad Episcopos Asiae sic ait: Omnia ostendi vobis, quoniam sic laborantes oportet suscipere infirmos. Vide, quae de hujusmodi operibus scribit Augnstin. lib. 1. de adult. conjug. cap. 14. et seq.
9:19
19. Nam cum liber essem ex omnibus, omnium me servum feci. Graece, IXsu- Ospoc yap Si\, Uber enim existens. Quod potest etiam ita verti, nam cum Uber sim. Superius enim dixerat, n07i sum Uber? Sicque legit August. de opere monach. cap. 11. Quod sequitur, ex omnibus, alii vertunt, ab omnibus, ut liberum ab omnibus se dicat, quod non sit alienae potestatis, quod nulli servus. Rursus illud, omnium me servum feci, graece est, Tiaoiv lp,auT6v hdooXoioa, omnibus meipsum servum dedi, feci, subjeci. Dicere vult Apostolus, non solum se non usum fuisse apud Corinthios potestate vivendi ex Evangelio: verum etiam studiose semetipsum omnibus, quibuscumque Evangelium ministrabat, accommodasse: nec id, ut gloriam apud homines captaret, quod videri cuiquam posset, quia gloriationis mentionem supra fecerat; sed ex amore salutis proximorum, et ut ipse etiam praemii in Evangelio promissi, quod paulo ante mercedem vocaverat, particeps fieret. Cum, inquit, liber sim vel essem ab omnibus, id est, nemini mortalium subjectus, nec Judaeo, nec gentili, sed meae potestatis, meique juris; tamen omnibus me ut servum subjeci, omnium utilitatibus usque hodie subservio.
Vt plures lucrifacerem. Vel lucrifaciam, id est, ut quam plurimos acquiram Christo, salvosque faciam. Sic enim infra: Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos.
9:20
20. Et factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrarer. Erat quidem Paulus gente Judaeus, ex tribu Benjamin: sed hic religione et secta Judaeos intelligit, hoc est, eos, qui legalium observationem sibi necessarium ad salutem arbitrabantur; Judaizantes vocari solent. Judaeis, inquit, cum quibus mihi conversandum fuit, factus sum tanquam Judaeus, id est, similis illis; intellige quoad actiones quasdam et observationes exteriores: non tamen quoad fidem internam, qua certissime tenebat, legis Mosaicae caerimonias esse per Christum abolitas, proindeque non amplius cuiquam ad salutem observatu necessarias. Quas tamen ipse, quum apud Judaeos ageret, observabat, velut circumcidens Timotheum, tondens sibi caput cum voto secundum legem, ac rursus ex voto sese purificans, diesque purificationis in templo cum oblationibus annuntians (quae leguntur Act. 16. 18. 21. et 24.), item abstinens a cibis secundum legem immundis ac vetitis: ut per haec ethujus generis alia sese Judaeis assimilans, facilius eos ad Christum attraheret. Neque vero, sicut opinati sunt quidam, simulata erat illa legis observatio. Vere enim Paulus in talibus legem servabat, dicente ad eum Jacobo: Ambulas et ipse custodiens legem, Act. 21.; non tamen ut legi obnoxius, quam sciebat esse jam mortuam, ideoque vim obligandi penitus amisisse, sed propter aliorum sahitem. Nam et Christus Dominus legem servavit, legi non obnoxius. Sensum hunc probat id, quod explicando sequitur.
9:21
21. lis, qui sub lege sunt, quasi sub lege essem. Graece iis, qui sub legem, tanquam sub legem, tametsi recte vertit et supplet interpres, Erasmo suffragante. Sensus enim est: Judaeis, qui legem Mosis tanquam adhuc necessariam servant, aut servare se profitentur, ideoque legis servitute premuntur, a Christi gratia adhuc alieni: similis factus sum, observans ea, quae legis sunt, Erant ergo Judaei sub lege, quanquam abolita, et adhuc hodie sub lege sunt, non per legis vigorem, sed per conscientiam errantem: dum falso credunt legem adhuc vigere, sibique necessario observandam esse. Vide, quae de hac phrasi Paulina, sub lege esse, diximus ad illud epist. ad Rom. 6. Non enim sub lege estis, sed sub gratia. Chrysost. et Theophylact. eos, qui sub lege sunt, interpretantur proselytos, aut certe eos, qui ex Judaeis Christi religioni jam accesserant, et adhuc tamen lege detinebantur. Quod posterius Theodoreto placet. Ambrosiaster et alii post eum Latini de Samaritanis exponunt, qui receperant quinque libros legis. Adjungunt his Liranus et Carthusianus Sadducaeos. At vero nihil prohibet generaliter hanc partem accipi, volui explicationem, ut dixi, superioris. Nam et id suggerit Chrysostomus: et ita sentit Cajetanus. fCum ipse non essem sub lege). Id est: cum probe scirem, me lege Mosaica non teneri. Hanc parenthesim Graeci et Syri codices non habent. Augustinus tamen legit, cum non sim ipse sub lege. Habetur etiam in textu commentarii Ambrosiani, sed non exponitur.
Ut eos, qui sub lege erant, lucrifacerem. Nempe Christo: ad ejus fidem illos adducendo. Hunc enim finem Apostolus in observandis legalibus habebat propositum. Erant interpretis supplementum est, quemadmodum supra sunt • quod et hic scribi potuit, et in parte sequenti. lis, qui sine lege erant, tanquam sine lege essem. In Graeco tres tantum dictiones sunt, xoTg avofjioic: loc avofxog, id est ad verbum: exlegibus tatiquam exlex. Quod tamen interpres bene et explicate pluribus verbis reddidit, nisi quod hoc loco sunt malim quam erant. Est enim gentium epitheton perpetuum, esse sine lege, id est scriptam legem non accepisse: quomodo de iis etiam ad Christum conversis loquitur Apostolus Rom. 2. Gentes, inquit, quae legem non habent, naturaliter ea, quae legis sunt, faciunt. jSensus: lis, quibus lex scripta non est data a Deo, id est, gentilibus, factus sum similis in eo, quod legem scriptam apud eos non servavi: idque, ne meo exemplo viderer inducere eos ad subeundum jugum legis Mosaicae: tum ne legis observatione eos alienarem a Christo. Hoc quemadmodum fecerit Apostolus liquet ex iis, quae scribit in epist. ad Gal. cap. 2. Graeca vox avofJtog^ etiam iniquum et impium significat: sed ea significatio praesenti loco non quadrat. Jam ne male quis infelligat, quod dicit, tanquam sine lege essem, quasi sine lege fuerit, quomodo gentiles Dei legem omnino non servantes, subnectit parenthesin. fCum sine lege Dei non essem, sed in lege essem Christi). Graeca, si verbum verbo reddas, ita sonant: non existens exlex Deo, sed inlex Christo. Sunt enim in Graeco compositae dictiones avojuioCj svvofjioi^^ jucundam inter se paronomasiam habentes. Sensus est: Quum tamen revera non sim nec vivam sine lege Dei, sed observem legem Christi, cui sum obnoxius. Quod apud Chrysostomum et Theophylactum pro tertio casu ■&S(0 legitur secundus dsou^ sensum non variat: tametsi et Syriaca versio habet Deo. Hic duo sunt observanda: contra veteres quidem haereticos, Christum vocari Deum. Probat enim Apostolus se non esse sine lege Dei, ideo quod sit in lege Christi. Quae probatio firma non esset, nisi Christus sit Deus. Contra novos autem, Christum nobis datum esse, non solum ut redemptorem, cui fidamus; verum etiam ut legislatorem, cui obediamus, ut definiendo loquitur Synodus Tridentina sess. 6. can. 21.
Ut lucrifacerem eos, qui sine lege erant. Graece, ut lucrifaciam exleges, hoc est, gentiles. Proinde vel erant, vel potius sunt exprimendum in Latino.
9:22
22. Factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem. Graeca constanter habent: Factus sum infirmis, tanquam infirmus, textu Syriaco suflfragante. Quod etsi ab Apostolo scriptum non esset, ex superioribus t^men intelligi poterat, atque etiam oportebat, si infirmum accipit eodem modo. Neque enim Paulus infirmis vere infirmus factus erat, qui dicit Rom. 15. Debemus nos fi,rmiores iynbecillitates infirmorum sustinere • non autem: debemus propter infirmos infirmari. Verumtamen nostra lectio omnium est codicum Latinorum, et ab omnibus Latinis tractatoribus exponitur. Nec aliter referunt Cyprianus in epist. 52. ad Anton. et August. epist. 9. ad Hieron., Ambros. quoque in enarrat. Psalm. 104. ita se legisse ostendit, cum dicit de Paulo: Et infirtyiis volens fiebat infirmus, ut eos confirmaret. Facile vero adducor, ut credam hanc esse lectionem germaniorem. Nam proclivius erat in Graecis adscribere adverbium a>c tanquam, quod legebatur in tribus membris praecedentibus; quam in Latinis expungere aut omittere nulla occasione. Prohabilitatem auget alter locus similis 2 Cor. 11. Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quanquam fatendum, quod ad sensum attinet, nihil interesse. Factum enim se dicit infirmis infirmum, sive quasi infirmum, id est, infirmis similem; animo quidem per afi^ectum commiserationis; opere vero per hoc, quod infirmis accommodaverit sese, similia quaedam faciens: veluti legales observationes exercens, ab idolothytis abstinens, et omnino ofi"ensiones illorum et scandala diligentissime cavens; quemadmodum dicere solemus nutricem puerascere cum infantulo quadam actionum similitudine: et medicam aegrotare quodammodo cum aegroto, dum se ejus infirmitati, quoadpotest, attemperat. Hoc autem quomodo Paulus fecerit, ostondit ejus doctrina ad Rom. 14. et hujus epist. cap. super. et rursum cap. proxime sequenti: quibus locis de infirmis agit, partim Judaeis, partim gentilibus, ex caritate fovendis et supportandis. Denique ne longius discurrat per singula; quod generatim dixerat, se factum omnium servum, nunc repetit et concludit aliis verbis, dicens:
Omnibus omnia factus sum. Id esl, omnium moribus et aff"ectibus quantum licet, me accommodo. Qui sensus jam patet ex praecedentibus. Hac Paulina sententia ac toto hoc loco abutuntur, qui, ut in proverbio est, cum Cretensibus cretizandum dicunt: id est, exemplo Pauli Christianum debere apud homines omnia simulare ac dissimulare, ne quos oS^endat, aut etiam ut quam plurimos Christo lucrifaciat; non attendentes, quod idem Apostolus ad Galat. 2. scribit, se nec ad horam cessisse falsis fratribus, in hoc ut Titum, qui gentilis erat, circumcideret; ipsique Petro cum reprehensione iu faciem restitisse, quod simulatione quadam usus non recte ambularet ad veritatem Evangelii. At neque cum ebriosis inebriatus est Paulus, neque cum idclolatris idola coluit, aut aliud tale fecit: sed omnibus omnia factum se dicit, ut ante dictum est, partim commiserando, partim similia quaedam cum illis agendo, quae tamen cum lege Dei minime pugnarent. Omnibus omnia factus est, inquit Augustinus, compassione misericordiae, non sitnulatione fallaciae; et iterum: non mentientis astu, sed compatientis affectu, Epist. 9. et 19. utraque ad Hieronymum scripta. Vide eundem lib. quaest. 83. quaest. 71. et lib. contra mendacium cap. 12s
Ut omnes facerem salvos. Quod aliquoties dixit lucrifacere, id nunc expressius dicit salvos facere. Graeca sic habent: ut omnino aliquos salvos faciam. Per quod, ut Graeci commentatores annotant, declaratur magna caritas Apostoli Pauli, quod omnium servum se fecerit, ut ex omnibus saltem aliquos, etsi paucos ad salutem perduceret: quando sciret, se non omnes salvos facere posse. Secundum nostram lectionem, quae eadem est in Syriaco, non minor Pauli caritas significatur; qui omnibus omnia f actus sit, omnium studens saluti: id est, circa singulos quosque, excluso nemine, hoc agens ut salvi fiant. Non enim studium ejus erat, ut nulli perirent, quod sciebat non futurum: sed ut quoscunque posset, ad salutem adduceret. Propter hoc Pauli et aliorum piorum desiderium, conatum et studium, quod Deus in illis operatur, recte intelligitur dictum ab eodem Apostolo 1 Tim. 2. Deum velle omnes homines salvos fieri et ad agnitionem veritatis venire: quamvis absoluta voluntate id non velit. Porro notandum, quod ad textum attinet, ut jam ante indicavi, verba modi subjunctivi ab illo loco: nam cum liber essem etc, quae interpres noster ita vertit, ut praeteritum tempus respicere videantur, essem, lucrifacerem, salvos facerem, convenientius ex Graeco verti verbis partim praesens, partim futurum indicantibus, sim, lucrifaciam, salvos faciam. Non enim sentit Apostolus se haec olim egisse, nunc autem desiisse: sed etiamnum agere et acturum esse. ■
9:23
23. Omnia autem facio propter Evan- I gelium, ut particeps ejus efficiar. Graece et Syriace: Hoc autem facio etc, tametsi commentarii Graecorum sonant ac si legissent, omnia. Hactenus ostendit Apostolus, tanto studio se laborasse in Evangelio propter aliorum salutem: nunc declarat, se id faciendo etiam suam ipsius salutem spectasse. Haec, inquit, omnia, quae commemoravi, feci et facio propter Evangelium, id est, ut ex Evangelio fructus quam uberrimus sequatur; cujus ego quoque cum caetei-is particeps efficiar, hoc est, ut una cum illis assequar ea bona, quae promittit Evangelium. Nam Graeca vox auyxotvcovoc comparticipem significat. Et eum sensum explicat, quod in fine capitis ait: Ne forte cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar. Qua in re Chrysostomus, ejusque sequaces admonent, considerandam insignem Pauli modestiam; qui cum excellentiori praemio dignus esset, simpliciter se fidelibus ut aequalem et socium adjungat in fructus Evangelii participatione. Hinc recte statuitur, non esse servilis animi, minusve quam oporteat Deum diligentis, si cum hoc, ut in primis glorificetur Deus (quomodo loquitur synodus Tridentina sess. 6. cap. 11.) in bonis operibus mercedem quis intueatur aeter' nam: quandoquidem ipse Paulus id se facere testatur, non hic solum, sed et alibi. Sic enim ait Phil. 3. Si quomodo occurram ad resurrectionem, quae est ex mortuis. Et iterum: Ad destinatum persequor, ad bravium supernae vocationis. Eodem pertinent, quae hic deinceps sequuntur.
9:24
24. Nescitis quod ii, qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, sed unus accipit bravium? Ex similitudine eorum, qui cursu certant praemio proposito, ostendit, tam sibi quam aliis in doctrina et vita evangelica sic currendum esse, ut praemium, quod Evangelium promittit, de quo dixerat, ut particeps ejus efficiar, as.sequantur. Stadium locus erat, in quo cursu certabatur pedibus aut equis. Bravium, sed potius brabium, proprie significat praemium, quod datur iis, qui ex certamine victores sunt. Utrumque vocabulum Graecum est, oxaSiov, PpaPsTov^ sed hoc illo minus usurpatum Latinis. Et pro eo pahnam legunt commentator Ambrosiaster et Cyprianus lib. 6b1I. Eitii Comm. Tom. I. 3. testim. cap. 26. et de exhort. martyrii cap. 8. Caeterum similitudo, quam Apostolus adducit, non est in eo, quod sicut in illo currendi certamine unus solus praemium aufert, ita et hic \ sed sicut ibi non omnes, qui currunt, praemium acci piunt, sed unus tantum: ita et hic non omnes, qui curmnt, comprehendunt; sed ii soli, qui bene, legitime et perseveranter currunt. Hoc enim declarat exhortatio subjuncta.
Sic currite, ut comprehendatis. Sic igitur, inquit, et vos currite stadium vitae Christianae, ut praemium accipiatis vitae aeternae. Modus, quem significat dicens, sic currite, is est, ut bene et perseveranter curratur. Quidam enim curruntbene, sed in bono cursu non perseverant: quales Galatae, quibus ait cap. 5. Currebatis hene; quos tamen in illo cursu queritur impeditos. Unde et hic paulo post de seipso loquens, affirmat se currere, haud dubium bene: et tamen adhuc se castigare corpus suum dicit, ne forte, cum aliis praedicaverit, ipse reprobus fiat. Constat igitur ex hoc Scripturae loco, quemadmodum ex multis aliis, veram justitiam amitti posse: quod negant haereses novae.
9:25
25. Omnis autem, qui in agone contendit, ah omnibus se abstinet. Docet, quid observandum ei, qui velit sic currere, ut comprehendat: idque rursus ab exemplo eorum, qui corporali certamine contendunt ad praemium. Graeca verbatim sic habent: Omnis autem agonizans omnia temperat, id est, per omnia. Subauditur enim xata. Cyprianus legit: Omnis autem, qui agonizatur, in omnibus continens est. Loca sunt in epist. ad mart. et confes. de Mappalico, et de exhort. martyrii cap. 8. Sic etiam reddidit hunc locum Irenaei interpres lib. 4. cap. 72. Sed hic, qui agonizatur, active dicitur, respondens participio apud Graecos medio aycuviCo/Jisvo';. Valla monet in vulgata versione supervacuam esse praepositionem in. Est enim agon certamen, non locus. Rectius in loco ab reponas, in omnibus abstinens est: sicut in illa vetusta versione. Sensus enim Apostoli est: Omnis, qui certat publico aliquo certamine, sive cursu, sive pugillatu (tale enim genus certaminis proprie Graecis signiticat aytov), per omnia temperans est et abstinens. Solent enim athletae temperatissima victus ratione servata ad certamina se praeparate. Quo exemplo tam seipsum quam alios fideles excitat Apostolus, ut similiter faciant in suscepto certamine cursus hujus ac pugillatus Evangelici; tantoque magis, quanto gloriosior ex hoc certamine corona speratur. Unde sequitur:
Et illi quidem ut corruptibilem coronam accipiant. Graece: ItU quidem igitur, subaudi, id faciunt, ut corruptibilem coronam, id est, praemium aliquod temporale ac periturum accipiant.
Nos autem incorruptam. Vel, inccrruptihilem: ut sit expressior antithesis, sicut in Graeco (f^apxbv, acp&apxov. Et sensus est: Nos autem similiter facimus aut faciamus, moderatissime utendo rebus hujus saeculi, et ab omnibus, quae cursum nostrum remorari, pugnamve impedire poFsent, abstinendo: idque ut incorruptibilem, id est, aeternam coronam, in coelo repositam iis, qui bene certaverint et cursum consummaverint, assequamur.
9:26
26. Ego igitur sic curro, non quasi inincertum. Graece, log oux adri)M<z, tanquam non incerte. Singulariter de se loquitur Apostolus, sed sic, ut suo exemplo Corinthios excitet, ac doceat quemadmodum certandum sit pro corona incorruptibili. Persistit autem in adsumpta similitudine cuisorum et pugilum. Itaque ego, inquit, more bonorum athletarum, sic curro in hoc Evangelico ministerio, tanquam non in incertum, id est, non temere, et quamlibet in partem: quomodo 61 quis currat, nihil assequetur praemii; sed recto cursu, totoque nisu tendens ad metam destinatam: uti faciunt, qui in stadio currunt-, et vincere volunt. Hoc est, quod ait Phil. 3. Ad destinatum persequor.
Sic pugno. Graece oStoj iiuxTeuw, pro quo textus commentarii Ambros. Sic enitor. Quod et apud verum Ambrosium lego lib. de Elia et jejunio cap. 21. et lib. 4. in Lucam cap. 4. Sed enim constat Graeco verbo proprie eam pugnam significari, quae pugilum propria est. Unde Augustinus in enarratione Psalm. 57. legit: pugiilor, idque interpretatur j)ancratium facere. Rursum Ambrosius lib. de paradiso cap. 12. pugnis percutio, quod probat Valla. Alii verterunt, pugilem ago. Sensus est: More bonorum pugilum sic certo in pugna Christiana. iYon quasi aerem verberans. Etiam hic interpres negationem Iransposuit, absque sensus tamen dispendio. Nam Graece est: tanquam non aerem verberans. Aerem verberat in pugna, qui irrito conatu verbera intentat adversario; cujus verbera adversarius eludit. Dicit ergo, sic se pugnare, tanquam qui non aerem verberot, sed suum, quod est boni pugillatoris, antagonistam. Hinc sequitur:
9:27
27. Sed castigo corpus meum. Significat adversarium in hac pugna se habere corpus suum, utique ratione carnis, id est, carnalis concupiscentiae, de q\ia dicit Galat 5. Caro concupiscit adversus spiritum: spiritus autem adversus carnem. Haec enim sibi itivicem adversantur. Ideoque nobis perpetua pugna debet esse contra carnem, atque adeo contra corpus nostrum, quatenus per carnem adversatur spiritui. Pro castigo alii vertunt subigo, subjicio, quidam o66'w/co.Irenaeiinterpres lib. 4. cap. 72. vertit, lividum facio corpus meum: quemadmodum et legit Paulinus in Epist., quae est apud Augustinum 58. Quae versio proprietatem Graeci verbi tJ7ia)TCia'Cw, quo Paulus usus est, expressit. Nam 6iiio7ita'C£'-V (quod annotat Eraslare, proprie oculos, quos Graeci coitag vocant, et uTicoTcta notas ejusmodi. Id vero contingit, ubi pugnis certatur. Adhuc enim perstat Apostolus in metaphora pugilum, ac dicit se more boni pugilis adversarium, id est, corpus suum non leviter ferire, sed usque ad deformationem et vulnera. Denique in hunc sensum Graecam vocem diligenter expendit Theophylactus. Observavit quidem E. Stephanus exemplarunum, quod habebat 'JTiioTrilCa)^ id est, siccum et squalidum reddo, ut intelligas, Paulum fame et inedia corpus suum attenuare et affligere. Verum Theophylactus eam lectionem negat: ac revera non perinde congruit metaphorae, in qua versatur Apostolus.
Et in servitutem redigo. Quod eleganter uno verbo Graeco dixit, 5ouAaycuyui^ id est, ut servum ago, ac subjectum mihi teneo: sic tracto, ut cogatur et assuescat servire. Id autem fit, dum ita nutritur et fovetur corpus, ut tamen in officio contineatur: dum ea subtrahuntur, quae provocant ad rebellionem, et sola suppeditantur necessaria, veluti servo aut jumento. De quo utroque sic Ecclesiasticus cap. 33. Cibaria et virga et onus asino; panis et disciplina et opus servo. Alludit autem Apostolus ad id, quod de pugile dixerat: ab omnibus se abstinet. Jam quomodo corpus suum castigaverit et in servitutem redegerit, alibi significat, ut iliis verbis 2 Epist. cap. 6. in laboribus, invigiliis, in jejuniis. Porro notandum est, Apostolum solius corporis sui hic meminisse, non autem reliquorum duorum hostium, cum quibus nobis pugna est, diaboli et mundi: quia corpus seu caro domesticus hostis est, quo superato facilius sit, externos hostes diabolum et mundum debellare: ut et hoc addam, quod circa diabolum et mundum non id agendum, quod circa corpus, ut castigentur et in servitutem redigantur; sed tantum ut velut hostes arceantur ac profligentur, ne noceant.
Ne forte cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar. Neforte, Graece est, ne quo modo. Sensus: Ne quo pacto contingat, ut cum aliis praedicaverim, et ad salutem mea praedicatione perduxerim, ipse reprobus efficiar, id est, abjiciar tanquam salute indignus, eo, quod secundum camem vixerim, contra quam aliis pradicavi. Non significat Apo- stolus, fieri posse, ut quis ex electo reprobus efficiatur, id est, ex praedestinato ad salutem praedestinatus ad interitum: quod est impossibile (non enim mutari potest aeternum Dei decretum); sed ut quis posteaquam aliis Evangelium praedicavit, ipse tanquam reprobus abjiciatur ac damnetur: vel quia non vixit, secundum Evangelium a se praedicatum, vel quia in tali vita non perseveravit. Quae damnatio effectus est divinae reprobationis. Atque id de seipso Paulum metuisse, locus hic aperte declarat. Nec aliter eum sancti Patres interpretati sunt. Si Paulus haec timuit, ait Chrjsost. (illud nempe, ne reprobus efficeretur), qui tam multos docuit, et timuit postquam praedicavit; quid nos dixerimus? Augustinus serm. 10. de verbis Apost. citante etiam Beda: Suo timore nos terruit. Quid enim faciet agnus, ubi aries tremuit? Addo Gregorium Papam, qui lib. 6. regist. Epist. 22. ad Gregoriam scripta, affirmat, Apostolum Paulum haec scribentem, quamvis jam ad tertium coelum adscendisset, et in paradisum ductus arcana verba audiisset, quae homini loqui non liceret, tamen adhuc trepidasse et timuisse, ne a salute excideret. Notanda sunt haec adversus haereticos Specialistas. Hieronymus quidem in epit, Paulae, et Augustin. passim legunt, reprobus inveniar, tanquam id sit reprobum effici, quod reprobum inveniri. Quod aeque servit iisdem haereticis refellendis, qua parte docent, certissime persuasum nobis esse debere, quod sumus justi et electi. Verum prior sensus germanior est. Ex his postremo etiam illud satis apparet, Apostolos hac vita durante non ita fuisse confirmatos in justitia, quin excidere ab ea potuerint; contra quam nonnulli opinantur absque solido fundamento. Lege Prosperum lib. 2. de vocat. gent. cap. 28., ubi docet, excepto Christo, in caeteris hominibus, donec caro concupiscit adversus spiritum, et-spiritus adversus carnem, incommutabilem animi fortitudinem non posse reperiri: idque post alia probat evidenti argumento ex oratione Dominica, qua non solum ab incipientibus, verum etiam a provectissimis sanctis (inter quos Petrum nominat) uniformiter Domino supplicatur et dicitur: Ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo.
9:1
1. Non sum liber? Non sum Apostolus? De earum ordine quidem non plane constat (cfr VV. LL.), sed Vulgatae Clem. ordinem praeter meliores testes criticos ipse quoque contextus tuetur; arcte enim prior interrogatio cum immediate praecedente sententia, altera vero cum sequente argumentatione connectitur. Ad continuam scilicet et perpetuam carnium abstinentiam, ne fratri scandalum praeberet, Apostolus sesc paratum declaraverat; ne vero aliunde ad illam obligatus esse videatur, libertatem suam omnimodam proclamat, quae sola caritatis lege ligatur. Immerito enim aliqui libertatem hanc arctiore sensu aut de facultate. vescendi quibuslibet cibis (Sa etc.) aut de facultate sustentationis ab ecclesiis accipiendae vel non accipiendae (C/Arys. et plerique antiquiores) intelligunt; generali potius modo libertatem suam asserit (cfr Thom. Est. Nat. etc.); quomodo vero propter caritatem fraternam in apostolica sua vita libertati renuntiaverit, infra (v. 19 sqq.) accuratius explicabit. Sed antea alio modo ostendere vult, se ob fratrum scandalum evitandum suamque ipsius salutem promovendam a licitis abstinuisse ; hinc altera interrogatio (non sum Apostolus), quam statim demonstrare aggreditur. In argumenti enim sui Maiore, quam in hac pericopa (1-15) explicat et probat, duo complectitur, se esse genuinum Apostolum, et se ideo ad sustentationem accipiendam verum ius possidere; sed quia utrumque in controversiam vocari potuit οἱ forte jam eo tempore Corinthi apostolica eius dignitas impugnabatur (c/r 2 Cor. 10,1 sqq.), utrumque demonstrat (1-3, et 4-15). « Duplici modo, inquit Thom., probat se esse Apostolum , primo per causam, secundo per effectum ; primam rationem sumit ex parte Christi mittentis, secundam ex parte Corinthiorum, ad quos missus est ». Ad characterem genuini Apostoli praeprimis pertinet, ut resurrectionis Christi sit testis ocularis (quatenus sc. Christum resuscitatum suis oculis viderit c4. 1,21. 22), atquea Christo ipso praedicationis munus immediate acceperit (/Ac£. 10,41 ; Ga/. 1,1. 12); atquiliaec in seinveniri ostendit interrogans : Nonne Christum Iesum Dominum nostrum vidi? In catechesi sua procul dubio Corinthiis narraverat, quomodo in itinere damasceno visione Christi ad fidem essel conversus et quomodo a Domino ipso praedicandi munus accepisset (Act. 26,15-18; 9,17; 22,1* sqq.; cfr znfra 15,8) ; quapropter haec uberius non explicat. At attende, verbum videndi hic proprio suo sensu esse sumendum; oculis suis corporeis Christum resuscitatum Paulus spectaverat; visione enim quadam exstatica testis resurrectionis constitutus non esset; re vera alibi quoque (15,8) se eadem ratione, qua alios Apostolos, Dominum resuscitatum vidisse clarissime docet. « Minus autem dicit, inquit Ca/., et plus significat; dicit : vzd?, et significat : vidi et missus sum ». Alter genuini Apostoli character est praedicationis efficacitas (cfr &, 19. 20; 2 Cor. 19,12; 1 Tess. 1,5); etenim « Iudas quoque, inquit CArys., apostolus erat οἱ liber atque Christum viderat; sed quia apostoli opus non habuit, nihil ista ei profuerunt; propterea et hoc adiicit cosque ipsos testes citat » : Nonne opus meum vos estis ὧν Domno? Fructus in cognitionem arboris ducunt; ecclesia igitur corinthia a Paulo fundata certissimum est argumentum efficacitatis praedicationis eius ac proinde etiam divinae missionis eius; neque enim propriis suis viribus talem animorum conversionem efficere potuit, sed semper et ubique Paulus totum laborum suorum fructum Deo adiuvanti attribuit (cfr 3,6. 5; 15,10; 9 Cor. 3,3 etc.). Idem divinum auxilium verbis zn Domino exprimi censent multi (CA»rys. « Dei opus est, non meum », TAeoph. Lomó. Thom. « Domino cooperante sic estis », Lyr. Iust. etc. — God.); sed non satis recte, quia magnum bonum ipsum designant, quod Corinthiis Paulus praedicatione sua attulerat; quatenus nimirum Corinthii in Christo Domino i. e. Christiani sunt, eos dicit opus suum (cfr P»?m. Herv. Cat. Est. Lap., moderni fere omnes), atque hac ratione ad ecclesiam corinthiam velut ad documentum apostolatus sui provocat (c/fr 2 Cor. 3,2). Hunc enim sensum verba sequentia postulant :
9:3
3. Et si (vel melius : s?) adtts non sum Apostolus, sed tamen vobis sum; nam signaculum apostolatus mei vos estis àn Domino. Se aliis quoque esse Apostolum negare (id quod Vw/g. multi codd. sua lectione ets? insinuant) nec vult, siquidem diu antea Galatis scribens apostolicam suam dignitatem fortissime vindicaverat (Ga/. 1,11-94) , nec potest, quia iam « verbo et factis in virtute signorum et prodigiorum, in virtute Spiritus S. ab Ierusalem per circuitum usque ad Illyricum repleverat Evangelium Christi » (Rom. 15,18 sqq.); sed alias ecclesias quasi praetermittens ait : « si forte aliqui sunt, qui me, quia inter eos non praedicaverim, ceu genuinum Apostolum agnoscere nolint, vobis tamen meam apostolicam dignitatem in dubium vocare non licet, quia tota vestra ecclesia est sigillum (σφραγίς), quo Apostolatus mei documentum consignatum et confirmatum est ». Quapropter omnibus iis, qui de divina eius missione dubitantes apostolicam eius auctoritatem in controversiam aut in iudicium vocare audent, ecclesiam corinthiam velut libellum apologeticum opponit : ὃ. Mea defensio (ἀπολογία) apud eos , qui me interrogant (τοῖς ἐμὲ ἀναχρίνουσιν, iis, qui iudiciali more in me, quid sim , inquirunt), Aaec est. Eadem igitur ratione, qua literis commendaticiis se non indigere asserit, quia ecclesia corinthia sit sua epistola, quae sciatur et legatur ab omnibus hominibus (2 Cor. 3,2), alio libello apologetico non indiget, quia ipsa ecclesiae corinthiae exsistentia apostolicam suam missionem satis superque demonstret; « opus vestrum mihi sufficit ad labores meos testificandos » (T/Aeod.). Nonnulli interpretes cum Chrys. et Theod. quatuor interrogationes τ. 1. codem tenore progredi atque gradalionem quandam exprimere censent, ut Apostolus pracprimis libertatem, deinde apostolicam dignitatem eamque eiusdom perfectionis, qua eam primi Apostoli posscderunt, immo eiusdom quoquo cfficaciae sibi vindicct (cfr Bisp. 1, R. etc.). At nec per sc apta videtur eiusmodi gradatio, ncc verbis ullo modo indicatur (siquidem de aliis Apostolis non fit serino) ncc demum cum et. 2. satis cohaerct. Quaro duabus prioribus argumontum totius pericopao (1-24) indicari, duabus posterioribus vero secundam domonstrari, cum plerisque admittimus (cfr Thom. etc.). Neque lis assentimur, qui v. 3. ad sequentia cum 420 trahunt (Iust. ctc.) aut cum Chrys. oum ad praecedentia et ad sequentia portinere volunt; ita enim verba Chrys. explicat : « lis, qui discoro volunt, undenam sim Apostolus, aut qui mo criminantur, ac si pecunias acciperem, aut qui causam quaerunt, cur non accipiam, aut qui volunt ostendere me non essc Apostolum, vostra institutio ct ea quae dicturus sum (f, ὑμετέρα χκατήχησις χαὶ ταῦτα 3 μέλλω λέγει") volut dofensio afforuntur ». Noxum cum sequentibus quidem indicat ctiam Yulgatae. Clem. interpunctio; quapropter pauci moderni (Dr. oto.) eum rctinent; at non tantum longe plerique antiquiores (ctr Theod. etc., Prim. etc., Thom. ctc.) sed ctíam fero omnes moderni recte cun reliquerunt, quia in sequentibus Paulus Apostolatum suum non amplius defendit. Verus igitur Apostolus est Paulus atque ideo etiam privilegia apostolica ei competunt; inter quae unum solum affert, sc. ius ad sustentationem ab ecclesiis, in quibus laborat, accipiendum. Iam vero hoc ius (v. 4) sibi competere demonstrat variis argumentis : a.) agendi ratione aliorum Apostolorum (3. 6), ὁ.) analogiis ex vita quotidiana desumtis (c. 7), c.) testimonio scripturistico explicato (8-11), d.) comparatione cum aliis doctoribus et templi ministris (19. 13), e.) ipsius Domini praecepto (v. 15). Ab assertione sui iuris hanc demonstrationem incipit atque interrogationibus procedit, «quibus oratio vividior redditur ac nervosior :
9:5
5. Numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? sc. sustentati a fidelibus, quoruin gratia laboramus. « Quid ergo? inquit CAÀrys.; non manducabat? non bibebat? Saepe certe nec manducabat nec bibebat; nam ait: in fame et siti, in frigore et nuditate versati sumus (2 Cor. 11,21); hic autem hoc non dicit, sed quid? Non manducamus, nec bibimus, a discipulis accipientes, etiamsi potestatem habeamus accipiendi ». A communi hac interpretatione solus fere dissentit TAom., qui Paulum sibi ius vindicare censet « manducandi et bibendi sua, i. e. vivendi stipendiis suis »; quae explicatio contextu reprobatur, siquidem ad aliorum Apostolorum, qui omnes alienis stipendiis, a fidelibus sustentati, vivebant, Paulus provocat. Primum enim suum argumentum ex eorum agendi ratione desumit : 5. Numquid non potestatem habemus multerem sororem ctrcumducendi sicut et ceteri Apostoli et fratres Domini et Cephas? « Quemadmodum Dominum sequcbantur fideles mulieres necessaria discipulis alimenta suppeditantes (cfr Mau. 27,55; Luc. 8,1 sqq.), ita etiam aliquos ex Apostolis sequebantur mulieres quaedam ardentiorem fidem ostendentes et ab corum doctrina pendentes et divinae pracdicationi cooperantes » (TAeod.), quatenus sive Apostolis ea quae ad victum erant necessaria suis sumtibus ministrabant (vel, ut vult Cai., ab aliis divitibus mulieribus conquirebant), sive « in gynaecea absque ulla reprehensione malave suspicione Evangelium introducebant » (Clem. Alex. Strom. III. 6). « Consuetudinis enim iudaicae fuit, nec ducebatur in culpam more gentis antiquo, ut mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent » (S. Hier. in Matth. 27,55). Quem cominunem doctorum iudaicorum morem ἃ Domino ipso observatum reliqui Apostoli retinendum duxerant idque eo maiore cum iure, quia maxime inter Iudaeos laborabant, quibus hic mos omnino cognitus ne levissimo quidem scandalo erat. Paulus vero et Barnabas, quibus ethnicorum praecipue conversio velut provincia erat attributa (Ga/. 2,9), eum, « quia scandalum facere poterat in nationibus » (S. Hier. 1. c.), abiecerant, neque mulierem, ἃ qua sustentarentur, secum in peregrinationibus apostolicis circeumducebant; eius cooperatione ctiam minus indigebant, quoniam inter Graecos Asiae Min., Macedoniae, Achaiae etc. mulieres non eadem ratione, qua in Palaestina aut Syria , custodiebantur, ut sine ulla difficultate ipsi quoque Apostoli directe eis Evangelium annuntiare possent (cfr Act. 145,50; 16,14 sqq. etc.). De eiusmodi piis mulieribus, quae Apostolos, ut eos sustentarent, sequebantur, Paulum hic loqui, communis est antiquorum sententia quum Graecorum (Clem. Alex. 1. c. Theod. Theoph. Oec!.) tum Latinorum (Tert. de monog. 8.; S. Aug. deop. monach. 4.5; S. Hier.1.c. et c. Iovin. I. 26, A'e", Pel. Prrim.), quos iuniores interpretes catholici omnes sequuntur. Inter quos id unum controvertitur, utrum explicandum sit : « mulierem (vel uxorem) ceu sororem circumducere » (id enim latina verborum collocatio videtur suadere, et Cíem. Alez. graeca quoque verba ἀδελφὴν γυναῖχα eadem. ratione explicat), an potius collocatione graeca retenta : « sororem i. e. christianam mulierem cireumducere ». Eadem enim ratione, qua Christiani fratres , Christianae sorores appellabantur (7,15), et appositio muZter ab 1. Chrys. hacc verba in sua homilia transiliit neque alibi ea attigit. Apostolo addita videtur, ne aut de sorore germana (Mai.) aut de Christiana iuniore cogiletur; nam γυνή, quia non minus quam mwulier praeter sexum etian certam aetatem indicat, hoc in loco de viduis Apostolos sequentibus ct sustentantibus apte intelligitur. Utra ex his explicationibus eligatur, parum interest, dummodo protestantica interpretatio (christianam tzorem circumducerc) ne recipiatur, quam omni probabilitate carere statim ostendemus. Iuxta Paulum igitur ceter? Apostoli et fratres Domini et Cephas inter comites peregrinationum suarum apostolicarum mulieres habebant, a quibus sustentabantur. Ipsa hac enumeratione satis apparet, fratres Domini ex Apostolorum numero fuisse; gradatione enim Paulus utitur : « sicut ceteri Apostoli et illi ipsi, qui dominicae fraternitatis praerogativa in Apostolorum collegio eminebant, atque adeo ipsum collegii totius caput, Cephas ». Namque nomen Apostoli stricto sensu, i. e. de iis solis, quos Christus ipse immediate velut resurrectionis suae testes οἱ Evangelii sui praecones elegit, hic intelligi, nexus vv. 1-5 clare docet; porro omnibus fatentibus Cephas (Petrus), quamvis iuxta ceteros Apostolos nominetur, non tantum ex Apostolorum numero non excluditur, sed potius velut eminentior intev eos designatur; ergo fratres Domini quoque ceu veros et genuinos Apostolos recenseri evidens est, licet praeiudiciis suis occaecati moderni acatholici plerique id negent. Ut autem id negare possint, particulae coniunctivae χαΐ in cadem consíructione et in eadem brevissima sententia duas significationes prorsus diversns attribuere coguniur (ceteri Apostoli «/? etiam fratres Domini e£ speciatim Cephas. Mey. God. Heinr. elc.); nequc tamen id fieri posse exemplis demonstrare conantur, neque animadvertunt, se hac nova constructione praeter fratres Domini etiam Cepham ex Apostolorum numero excludere, ut eum inter fratres Domini eminere dicant. Itaque antiqua interpretatio retineatur oportct; revera enim tres fratres Domin, uti statim videbimus, inter Apostolos fuerunt : lacobus Min., Simon Chananaeus, Iudas Thaddaeus. Atqui si omnibus Apostolis ius est, ut ab ecclesiis vel ope piarum mulierum sustentationem accipiant, idem ius Paulo negare non licet :
9:6
6. Aut ego solus et Darnabas non habemus potestatem hoc operandi i. e. mulierem, ἃ qua sustineamur, circeumducendi aut manducandi et bibendi ab ecclesiis sustentati? Ita. quidem iuxta consuetum textum latinum; sed cum graeco textu (ἢ μόνος ἐγὼ xal Βαρνάδας οὐκ ἔχομεν ἐξουσίαν μὴ ἐργάζεσθαι) S. Aug. legit : an ego solus et Barnabas non habemus potestatem non operandi? Ad. quae verba explitestatem a Deo acceptam, ut non operentur manibus suis, sed ex Evangelio vivant, operantes tantummodo spiritualia in praedicatione regni coelorum » (De op. monach. 7.). Universae argumentationis sensus duplici hac lectione vix mutatur; parvi enim interest, utrum Paulum ius habuisse dicamus, ut ab aliis sustentaretur, an ut ipse manibus suis victum non quaeritaret; graeca tamen lectio contextui magis congruit, siquidem Apostolus se ad alium laborem praeter praedicationem non esse obligatum in sequentibus potius demonstrat, quam se ius ad sustentationem habere, quamvis hoc alterum ex priore sequatur. Animadverte, Paulum in ultimo hoc membro eandem potestatem , quam in prioribus Apostolos proprie dictos habere asseruit, nominato Barnaba etiam aliis operariis apostolicis vindicare. Porro ex Barnabae commemoratione iure etiam colligimus, eum vel cum Paulo in fundanda ecclesia corinthia occupatum fuisse vel eum ibidem Pauli labores continuasse, licet Actus hac de re taceant; dissensio igitur, quae ante secundam expeditionem apostolicam inter eos exorta erat (Act. 15,31 sqq.), iam dudum composita erat. 1. Acatholici interpretes moderni plerique Paulum sibi ius vindicare censent, ut eodem modo , quo reliqui Apostoli , «rorem secum in expeditionibus apostolicis cireumducat; quam interpretationem ineptam esse ex 60 solo iam elucet, quod Apostolus uxorem, quam secum duceret, non habobat (7,1. 8). Contra nostram explicationem obiiciunt, cam sensui verborum repugnare, historico fundamento carere, exemplo Petri contradicere (Matth. 8,14), relationem demum peccaminosam ad illas mulieres subindicare (« Diese Erklárung ist wortwidrig, ohne geschichtliche Spur aus dem Leben der Apostel, auf cin unziemliches Verhàltmiss hinauslaufend und dem Beispiel des Petrus entgegen ». Mey. Heinr. cfr God. etc.). Pracnotamus, nos plane ignorare, num Petro excepto quisquam ex Apostolorum collegio vinculis matrimonii ante vocationem suam fuerit ligatus; nihil tamen obstat, quominus velut probabile concedatur alios quoque, quum non admodum iuvenes a Domino ad apostolicum munus sint assumti, iam uxores habuisse. ld vero certuimn est, omnes, qui matrimonii vinculis forle erant ligati, uxores post vocationem suam reliquisse ; secus enim nec Pelrus nomine omnium se cuncta reliquisse asserere, nec Dominus inter cuncta, quae reliquerant, etiam uxores enumerare potuissent (Mat(A. 19,27 sqq.). Adversarii igitur nostri, ut suam explicationem teneant, absurde admittant necesse cst, Apostolos, qui ante mortem Domini omnia reliquerant, iterum omnia recepisse, postquam post Domini resurrectionem omnibus gentibus Evangelium praedicare iussi sunt. Sed iam ad singula veniamus. Verborum sensui repugnare dicitur nostra interpretatio, sed qua in re repugnet, non indicatur. Omnes antiqui interpretes adnotarunt, Paulum ideo non dixisse γυναῖκα, scd γυναῖκα ἀδελφήν aut ἀδελφὴν praesertim quia omnino probabile est, Dominum fratribus suis, ne consanguinitati suam vocationem atiribuerent, ultimos locos in Apostolorum collegio assignasse; solus enim post eos nominatur traditor. Itaque tres fratres Domini fuerunt ex duodecim! ; quo autem consanguinitatis vinculo cum Domino fuerint coniuncti, ex Joan. 19,25, si cum Matth. 21,56 ct Marc. 15,40 confertur, et ex Hegesippi testimonio (Eus. H. E. III. 32 cfr Jil. 41? elucet. Juxta 7oan. 19,25 enim prope crucem Domini steterunt « mater eius, eL soror matris ejus Maria Clophae οἱ Maria Magdalene », iuxta Matth. 27,56 vero inter pias mulieres prope crucem adfuerunt « Maria Magdalene et Maria [acobé et Ioseph mater ct mater filiorum Zebedaei », iuxta Marc. 15,40 demum « Maria Magdalene et Maria Jacobi Mínoris et Joseph mater et Salomo ». Mater igitur Iacobi Minoris fuil « Maria, soror matris Domini »; soror vocatur non quia iisdem parentibus crat procreata, sed quia uxor erat Clophae, fratris S. Iosephi; nam « Clopham fratrem fuisse Iosephi testatur Hegesippus » (Eus. H. E. III. 44), quare Clophas ctiam patruus Domini appellatur (Eus. H. E. Ill. 39). Itaquc illi, qui fratres Domini appellantur, eius patrucles fuerunt ?. Alterum suum argumentum Apostolus ex vitae quotidianae similitudinibus desumil :
9:7
7. Quis militat suis stipendiis umquam ? Quis plantal vineam, et de fruclu eius non edit ? Quis pascit gregem, et de lacte gregis non manducet? Apostoli quoque sunt milites, vinitores, pastores; sicut igitur milites manibus suis, ut victum conquirant, laborare non coguntur, sed ab iis, in quorum utilitatem arma gerunt, sustentantur, sicut vinitores aliud opificium non exercent, sed ex vinearum. quas plantant et colunt, fructibus partem suam habent, sicut pastoribus greges ea, quae ad vitam degendum necessaria sunt, suppeditant : ita Apostoli, qui velut milites spirituales ducem suum Christum. secuti mundum οἱ principem eius debellant, ut fideles ad salutem adducant, cogi non possunt, ut praeterea etiam victum quotidianum suis manibus quaerant; ecclesiae quoque tofidem sunt vineae, quas plantaverunt, coluerunt et colunt, totidem greges, quos pascunt et defendunt, ergo etiam ab eis sustententur oportet. Merito CÀrys. monet, primo exemplo pericula, quibus Apostoli sese continuo exponere debent, altero laborem et defatigationem , qua ecclesias sibi concreditas excolunt novantque , tertio perpetuam curam, qua discipulos erudiunt et instruunt, significari. Observari quoque iubet Apostoli moderationem , qui solas res vitae necessarias, non superfíluas, operariis apostolicis concedat : « Neque enim dixit :.Quis pugnat et non dives est? sed : quis militat suis stipendiis!? Neque dixit : Quis plantat vineam ct non colligit aurum aut fructum totum [τὸν καρπόν] non decerpit? sed : ex fructu eius non comedit [cfr VV. LL.|? Neque tandem : Quis pascit gregem et de agnis non exercet mercaturam? sed : ex lacte eius non comedit? non ex agnis, sed ex lactc, ostendens doc- ' torem parvo solatio contentum esse debere soloque necessario cibo ». Ex humana sapientia secundum argumentum videbatur desumtum ; ne lamen iuxta communem dumtaxat hominum sententiam haec statui putentur, Apostolus ad Scripturam provocat legemque eandem in Vetere Test. iam contineri ostendit :
9:8
8. Numquid secundum hominem haec dico (λαλῶ, loquor)? An et lez haec non dicit (λέγει) ὃ Argumentationi hominis, qui solo rationis lumine dirigitur, revelationem opponi, clarum ést; a vero igitur aberrarunt, qui expressionem secundum hominem hic de homine corrupto intellexerunt (Men. Tt. Gord. eic. « numquid carnali affectu ductus sustentationem operariis deberi assero? »); eodem potius, quo plerumque (15,32; Ga/. 3,15; Hom. 3,5) sensu expressio est adhibita (cfr ad 3,3). « Si cui humana videtur haec ratiocinatio, audiat legem aperte dicentem » (Theod.) :
9:9
9. Scriptum est enim tn lege Moysi : Non alligabis os bovt trituranti? », Quae verba ex Deut. 95,& iuxta. Alex. desumta et hebraico textui plane consona ita explicat, ut Deo in hac lege ferenda cum fuisse finem insinuet, operarium mercede sua esse dignum (cfr 1 Tim. 5,18) : Numquid de bobus cura est Deo? lnterrogatio, quae negativum responsum postulat, si verba urgentur, divinam de animalibus providentiam videtur negare; at quo sensu intelligatur oporteat, contextus clare docet. Neque enim de generali providentia agitur, qua Deus omnes etiam minimas res curat et ad fines eis propositos adducit, sed de speciali illa, qua creaturae rationales etiam positivis legibus ad fines suos diriguntur. Id igitur vult Paulus, legem hanc non propter boves, sed propter fudaeos esse latam , cum nimirum in finem, ut ludaei non tantum discerent, quanta cum sollicitudine animalia ipsa, quorum opera utebantur, essent tractanda, sed ut simul ex ea concluderent, multo magis homines pro iis laborantes mercede sua esse dignos!. Hinc alterum interrogationis membrum addit Apostolus, quo verum legis finem indicat :
9:10
10. An propter nos utique hoc dicit? Oppositio inter duo membra (numquid de bobus cura est Deo? propter nos hoc ' dicit?) evidentissime «lemonstrat, pronomine nos non solos Apostolos aut operarios evangelicos, id quod cum CArys. ctiam recentiores non pauci (Est. Lap. etc.) ct moderni (acath. Mey. Henr. cic.) censent, sed omnes homines designari, quorum gratia leges omnes latae sunt. Affirmativum responsum exspectari, per se iam clarum est et inserto wique (πάντως) oxtra controversiam ponitur; « neque enim sine causa illud πάντως posuit, ne auditori vel tantillum contradicere liceret » (CArys.); quodsi cum aliis adverbium istud explices tn unversum vel per omn, sensus parunr mutatur; sed. prior explicatio aptior est, quia non de variis rebus, quae hoc praecepto contineantur, Apostolus loquitur. Affirmatione igitur supposita finom sensumque legis statim explicat : nam propter nos scripta sunt, quoniam debet in. spe qui arat (arator) arare et qui triturat (iriturator) zn spe fructus percipiendi (lege : participand?i , μετέχειν) trituraro. Coniunctio qwonzam (ὅτι) sequentem sententiam non velut alterius verba inducit (ea ex apocrypho quodam esse desumta, somniarunt aliqui acath. Rück. Ew.), neque est causalis (86 praecedenlis sententiae rationem afferat (Est. ctc., Disp. — (10d. etc.) aut novum argumentum praecedentibus addat (Lap. etc.), neque epexegetica, quae praecedens propter nos explicet (M Ev. — Mey. Heinr. ctc.), sed declarativa, quae a verbo ἐγράφη dependens sensum verborum in Deuteronomio scriptorum introducit (Chrys. etc., Iust. etc., Mai. — Goeb. eic.) : « nam propter nos scriptum est, debere in spe aratorem arare et trituratorem triturare ». Porro attende, de praecepto legis agi, illud debere (ὀφείλειν) igitur non tam aratorem : οἱ trituratorem attingere, quam agri et scgetis dominum, qui operariis debitam mercedem dare debet, ut illi 2 spe operam suam praestare possint. Conclusione igitur a minore ad maius ducta Apostolus hunc sensum ex deuteronomicis verbis collegit; quo obvio consectario non contentus ad altiora assurgit et simili argumentatione illa, quae de vulgaribus aratoribus et trituratoribus dicta sunt, in se suosque socios transfert, qui Domini agrum arant Dominique segetem triturant :
9:11
11. S? nos (apostolici operarii) vobis (fidelibus) spzritualza semznavitmus , (num) magnum est, si nos carnalia vestra metamus ? Similitudinem aliquantulum mutat Apostolus; seminantes enim aratoribus et trituratoribus respondent, metentes autein illis, qui laborum suorum fructum iam percipiunt. Opcrarii apostolici spiritualia seminant, doctrinam propagantes evangelicam, ex qua, si fide recepta fuerit, velut ex semine ditissima omnium aliorum bonorum spiritualium messis exoritur; metunt vero, i. e. velut fructum et mercedem laborum suorum percipiunt, carnalia, alimenta scilicet aliaque quae ad praesentem hanc vitam degendam necessaria sunt. Iure merito igitur non magnum esse dicitur, quod fideles Apostolis rependunt ; agricolae enim multo plures eiusdem generis fruges percipere solent, quam quas seminaverunt, dum apostolici operarii seminibus suis et longe inferiores et pauciores fructus percipiunt : pro uberrima spiritualium bonorum segete pauca subsidia carnalia (cfr CArys. Theod. etc.). sensum hic admittunt, ac si boves triturantes essent typi operariorum apostolicorum (Lap. Men. Nat. etc.); etenim quomodo boves, quorum curam Dcus non habet, operariorum possunt essc typi? Noque satis recto Chrys., quem haud pauci sequuntur, Apostolum immediatc a bobus triturantibus &d Apostolos conclud ero censet; arctior enim esset haec verborum explicatio, atquo nexus huius argumenti cum praccedente (v. 7) de veris aratoribus ct trituratoribus in r. 10. cogitare nos iubet. Multo longius 8 vcro aberrant acatholic!. haud pauci, qui Paulum sensu literali neglecto allegoricam verborum explicationem tradere contendunt (Mey. Heinr. ctc.), at interpretes illi inter allegoricam accommodationem ot inter legitima sententiao alicuius consectaria non distinguunt. Uti tertium cum secundo, ita cum tertio quartum argumentum arcte cohaeret, quippe quod eius sit confirmatio quaedam ; se enim suosque socios cum aliis doctoribus, quos neophyti corinthii revera sustentabant, et cum sacris ministris comparat.
9:12
12. δὲ alii potestatis vestrae participes sunt, quare non potius nos? Vocabulum ἐξουσίας, quo Paulus utitur, apud profanos auctores haud raro facultates vel opes significat, atque eandem significationem ei nostro in loco satis multi attribuunt (si alii opum vestrarum participes sunt); aptam per se esse hanc explicationem non negamus, sed monemus in hoc eodem contextu vocabulum quater sensu potestatis usurpari (vv. &. 5. 6. 18) nec ullo in loco Novi Test., quamvis frequenter adhibeatur, priorem significationem admittere. “11 ὑμῶν ἐξουσία igitur recte explicatur potestas de vobis disponendi; «uae dispositio contextu ad sustentationem postulandam restringitur. Num a/z, quibus Corinthii hanc de se disponendi facultatem concedebant, sint pseudapostoli, id quod cum Chrys. Theod. aliisque Graecis etiam multi Latini (A'", Pram. etc., Thom. etc., Est. ctc., Bisp.) censent, non plane liquet; rectius tamen genuinos doctores, uti Apollo etc., intelligi arbitramur, quia in tota hac epistola Paulus de pseudapostolis nondum agit. Quidquid est, conclusio semper ἃ minore ad maius erit; quod si operariis secundariis sustentationis postulandae ius concedebant Corinthii, illud primario suo Apostolo, Paulo ejusque sociis, negare non poterant. Iam libertate styli epistolaris utens Apostolus confirmationem Maioris suae interrumpit, ut Minorem argumenti quasi parenthetice inserat, quam infra (v. 15 sqq.) accuratius exponet : Sed non usi sumus hac potestate de vobis disponendi et sustentationis a vobis expetendae; sed omnia sustinemus molestiis quibuscumque spretis, ne quod offendiculum demus Evangelio Christi. Ut maius igitur bonum assequeretur atque impedimentum, quod propagationi Evangelii sese opponere potuit, removeret, iuri, quod sibi competere certis argumentis iam probavit, Apostolus renunciavit; quare Corinthiis illis, qui scandalo infirmorum suorum fratrum non attento idolothytorum comedendorum iure uti volebant, sese velut exemplar imitandum merito proposuit. Porro ethnici, si Apostolos per integras provincias continuo circumvagari omnibusque in civitatibus a neophytis, quibus praedicabant, sustentari videbant, offendi facile potuerunt, ut eos velut homines pigros et avaros despicerent, qui ex Evangelio facilem cibum quaestumque captarent; quin etiam in neophytorum offensionem incurrere potuerunt, qui, quum plerique essent pauperes, sustentatione operariorum apostolicorum forte gravabantur. Altera vero ex parte ethnici, si Apostolos nocte et die, ne quem discipulum gravarent, operari suisque manibus victum quotidianum sibi conquirere videbant, eos admirari cogebantur velut viros, qui neophytorum non divitias sed animas lucrari studerent (cfr 1 7Aess. 2,5 sqq.; 3 7AÀess. 3,7 sqq.; 2 Cor. 19,14 etc.). Verumtamen cave, ne alios Apostolos, qui cum Petro alteram agendi methodum tenebant, Evangelio Christi offendiculum dedisse putes; alia enim, uti supra (ad v. 5) monuimus, fuit Apostolorum inter Iudaeos laborantium conditio, alia conditio Pauli sociorumque inter ethnicos Evangelium propagantium. Ab hac brevi interruptione Apostolus ad quartum argumentum, quod inchoaverat, reversus illud alio modo proponit ad sacerdotes sacrosque ministros appellans :
9:13
13. Nescitis, quoniam qui in sacrario operantur (oi τὰ ἱερὰ ἐργαζόμενοι, qui sacra operantur, vel: qui in sacris operandis versantur) qwae de sacrario sunt (£x τοῦ ἱεροῦ, e sacrario vel templo) edunt, et qui altari deserviunt (οἱ τῷ θυσια- στηρίῳ παρεδρεύοντες vel προσεδρεύοντες, altari continuo assidentes) cum altari partictpant (συμμερίζονται τῷ θυσιαστηρίῳ cum altari dividunt, ifa ut partem altare, partem assidentes accipiant!)? Magnus est interpretum dissensus in distinguendis illis qui sacra operantur ab ilis qu£ altari assident vel deserviunt. luxta. alios priore membro ethnicorum, altero Iudaeorum sacerdotes designantur (A'*", RÀab. Lom. lust. etc.); at dc ethnicis sacrificulis Paulum hic cogitasse vel ideo est improbabile, quia τὸ ἱερόν et τὸ θυσιαστήριον ei solum templum el altare veri Dei esse potuerunt. Graeci priore membro levitas, altero sacerdotes ludaeorum (CAÀrys. Oec. TheopA.), alii contra priore sacerdotes, altero levitas (Ca. etc., M Ev.), alii priore artifices, altero sacerdotes et levitas (JIIerv. Thom. Dion. etc.), alii priore sacerdotes ct levitas, altero solos sacerdotes (Maz. etc.; — (70d. etc.) intelligi malunt. Qui dissensus certam distinctionem fieri non posse, satis ostendit, ita ut utroque membro aut sacerdotes levitaeque iudaici (Es/. Lap. etc., Disp. etc.) aut soli sacerdotes (Theod. etc. — Mey. ctc.) significar1 rectius dicantur. Omnes enim, licet non codem modo, in sacris operandis altarique descrviendo erant occupati, atque omnes quoque e templo revera vivebant, quum non tantum aut sacrificiorum aut aliarum oblationum (decimarum etc.) suam haberent partem, sed iuxta Legem etiam aliam haereditatem praeter ea non possidebant, quae ob sacra eorum ministeria illis erant attributa. Nihilominus cum altari dividebant soli sacerdotes, quare de his procul dubio Apostolus maxime cogitavit, quum et alibi apostolicum ministerium cum sacerdotali comparet vel potius ei aequiparet. Eam enim gratiam a Deo se accepisse dicit, « ut esset minister (rectius : sacerdos, λειτουργός) Christi Iesu in gentibus, sanctificans {ἱερουργῶν velut sacerdos administrans) Evangelium, ut fieret oblatio gentium accepta » i. e. ut gentes Evangelio recepto fierent oblatio Deo grata (ltom. 15,15; cfr PAJl. 3,1). Ultimum demum adiungit argumentum, quo tota quaestio definitur :
9:14
14. Ita et Dominus ordinavit às, qui Evangelium annunciant, de Evangelio vivere. Eadem ratione, qua sacerdotes de templo, Dominus operarios apostolicos de Evangelio vivere voluit (cfr Matth. 10,10 sq.; Luc. 10,7), quia dignus est operarius cibo suo. Sed considera, verba Domini, ad quae Paulus alludit, non tam praeceptum continere, cui Apostoli obedire tenebantur, quam facultatem, qua uti poterant; praeceptum tamen quoddam continent fidelibus impositum, siquidem accipiendi facultas Apostolis data supponit, obligatos esse fideles ad magistros suos sustentandos. Recte vero interpretes graeci ad verba de Evangelio vivere attendere nos iubent, quippe quae non sint eadem ac de Evangelio ditari nec quidquam praeter ea, quae vitae sunt necessaria, a fidelibus iure postulari insinuent. bus ali, sed sicut in sacerdotibus : de templo οἱ de altari, ita hic : de Evangelio, οἱ sicut illuc : edere, ita hic : vivere ». 9.) Paulus ture suo nec titur nec uli vult, ut matorem perfectionem assequatur (9,15-18). Accurate et solide demonstrata Maiore Apostolus ad argumenti sui Minorem transiens sesc potestate, quae ei competit, nec usum nec usurum esse asserit, ne gloriam suam amittat (v. 15.). Quae explicans ostendit, gloriam suam in eo esse sitam, ut aliquid faciens, quod stricto praecepto ci non est impositum, specialem sibi mercedem acquirat (16. 17.); et opus hoc supererogatorium esse gratwuitam Evangelii praedicationem (v. 18). Hucusque omnium operariorum apostolicorum ius ad sustentationem accipiendam vindicans Apostolus plurali numero usus est (v. &- 15); sed in Minore rationem explicans, ob quam ipse iuri huic renuntiaverit, de se solo loqui coactus singularem numerum adhibet :
9:15
15. Ego autem nullo horum usus sum. Sensus obvius videtur esse : « nullo horum, quae sustentationis accipiendae facultate continentur, usus sum nec victum nec commeatum nec vestitam nec quidquam aliud accipiens »; atque hanc interpretationem, eui Act. 90,35 (ταῖς χρείαις μου... ὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες wyvat) favet, cum Theod. aliqui moderni praeferunt (Ma?. Bisp'. LR. llamó. — Mey. Kl Br. etc.). Rectius tamen, si ad immediate sequentem sententiam attenditur, cum Chrys. longe plerique varia illa argumenta intelligunt, quibus Paulus illud ius extra controversiam posuit! , sed quorum nullo usus est, ut sibi sustentationem vindicaret (Oec. Theoph. Herv. Thom. Dion. Cai. Iust. Est. Nat. etc. M Ev. Bisp?. — God. Heinr. Goeb.) Praccavens enim, ne quis illa iam nunc a se allata esse putet, quia illis in posterum uti suumque agendi modum mutare velit, pergit : No» autem scripsi haec (sc. argumenta), μὲ zta fiant in me; lege : ut zia fíat (γένηται) in. me , sicut nimirum iuxta illa fieri debet; tantum enim abest, ut haec sit eius intentio, ut mori quam a fidelibus sustentari malit, quia maius, ad quod anhelat, bonum amittere non vult : bonum enim est muhi magis mori, quam ut gloriam meam quis evacuet. Reliquos doctores corinthios atque alios quoque Apostolos in eo superat, quod Evangelium sine cuiuspiam onere annuntiat; haec igitur est res, de qua gloriari potest. (χαύχημα materia gloriandi), quamque tanti facit, ut mortem ipsam exinanitioni eius vel amissioni praeferat ; cur vero tanti eam faciat, statim dicet. evangelizo) , non est mihi gloria; necessitas enzm mihi tncumbit : vac enim mihi est, sinon evangelizavero. Gravi praecepto Paulus ad praedicationem Evangelii obligatus erat (cfr 1,17; Hom. 1,15; Act. 26,16 sqq.; 92,21 ctc.), ita ut poenam sibi attraxisset, si ab ea abstinere voluisset. Quapropter etiam de sola praedicatione non magis gloriari ei licuit, quam servo, qui opus exsequitur, quod sub gravis pocnae denuntiatione ab hero ei iniunctum est. « Quum feceritis omnia, quae praecepta sunt vobis, dicite : servi inutiles sumus; quod debuimus facere, fecimus » (Luc. 17,10). Egregie in nostrum locum Cai. : « Si vis penetrare haec, considera in ministro duo operum genera, alterum ad quod tenetur, alterum ad quod non tenetur, sed quod sponte superaddit intuitu domini. Et quum perspexeris, quod ex his operibus, ad quae tenetur minister, non debetur ei nova merces nec habet, unde glorietur, sed tantum quod debuit fecit, quod ex lis vero, quae sponte supererogavit, habet unde glorietur et nova ei dcbetur merces : facile intelliges ea, quae hic dicit Paulus ». Haud immerito itaque, si solus sensus attenditur, gloria hic explicatur « supererogationis praemium » (TÀom.), quatenus de tali praemio, utpote extraordinario, homo gloriari potest, non in se utique, id quod per se patet, sed in Deo, cuius gratiae hoc quoque debetur. Revera Apostolus opera supererogatoria eorumque mercedem operibus, quae ex praecepto fiunt , opponit atque hac ratione praecedentem sententiam explicat et demonstrat :
9:17
17. δὲ enzm volens (ἑκών) hoc ago , mercedem habeo , si autem invitus (ἄκων), dispensatto (οἰκονομία administratio cfr ad &,1) miht concredita est. Eo tendit Apostolus, uti ex toto contextu elucet, ut non ob praedicationem, sed ob gratuttam praedicationem gloriari sibi licere ostendat. Quare inter opera imperata et inter opera spontanea distinguit; priora non carere mercede sua, quum omnibus notum sit, non commemorat; sed speciali mercede, de qua aliquis iure gloriatur, illud solum opus dignum esse asserit, quod aliquis sponte sine ullo praecepto exsequitur. Ut aliquis vitam aeternam ingrediatur, mandata divina observet necesse est; at qui divina consilia sequitur, is perfectus erit habebitque thesaurum repositum in coelo (cfr Maid. ad Matth. 19,11 sqq.). Itaque Apostolo volens s. spontaneus (£xóv) hoc loco ille est, qui non iussus, motu proprio, bonum opus perpetrat, atque hic mercedem non qualemlibet aut communem , sed singularem et extraordinariam obtinebit ; 2nvettes (ἄκων) vero, id quod ex oppositione apparet , intelligitur ille, cui necessitas incumbit praeceptt, qui igitur non spontaneus sed praecepto adactus rem imperatam exsequitur, ideoque ad solam mercedem communem ius habet, quae ex promissione et fidelitate Dei cum praecepti impletione coniuncta est; prior, si opus sponte susceptum non exsequitur, singulari quidem mercede carebit, at poenam non luet; sed alter, si opus imperatum non exsequitur, non tantum mercede communi privatur, sed etiam propter inobedientiam reus poenae crit!. Hinc elucet, quomodo ». 17. sit praecedentis sententiae explicatio et confirmatio. Sola praedicatio Evangelii Paulo non est gloriae, quia praecepto ei imposita non est spontanea nec proin singulari mercede digna; ideo vae ei est, si non evangelizaverit, quia Evangelii praedicatio οἱ velut admiznzstratio (οἰκονομία) conumissa est, et administrator, qui munus suum non implevit, merito punitur. Verumtamen Apostolus ad specialem quandam mercedem anhelat, quam certe se obtenturum esse sperat: qua autem ratione eam sibi ncequirere studeat, explanare incipit interrogans :
9:18
18. Quae est ergo merces mea? τίς οὖν μοί ἐστιν ὁ μισθός ; quid igitur, quum res ita se habeant, facio, quo singularem illam mercedem (τὸν μισθόν), quem sola praedicatio mea non meretur, obtineam? Atque respondet : «t Evangelium praedicans sine sumtu ponam Evangelium , ut non abutar potestate mea in. Evangelio. Prior parücula μέ est epexegetica atque suppressum pronomen demonstrativum explieat (« hoc, sc. ut Evangelium sine sumtu ponam , faciens illam mercedem mihi acquiro »); altera particula wt non (εἰς τὸ wá) est consecutiva (ia wt non; cfr 9 Cor. 1,3; 8,6 etc.). Quemadmodum fuse demonstravit (5-15), ad sustentationem ab ecclesiis accipiendam ius habens munere suo apostolico, si velit, sustentatus ab ecclesiis rite fungi potest; at iuri illi renuntians sine sumtu ponit (ἀδάπανον τίθησιν i. e. gratuitam facit) evangelicam praedicationem, atque hac ratione spontaneum actum bonum exsequitur, ad quem nullo praecepto adigitur et qui eam ob causam mercede singulari, de «qua gloriari potest, est dignus. Ita autem agit, ut potestate sua in Evangelio, i. e. potestate, quam propter evangelicam praedicationem in neophytos relate ad suam sustentationem possidet, non abutatur. Abuti (καταχρῆσθαι) ἃ graecis et plerisque latinis interpretibus hic eodem modo quo supra (7,31) non de malo, sed de completo rei alicuius usu recte explicatur; in eo, quod iure suo non complete utens Evangelium gratuito praedicat, stat Apostoli gloria, atque hac spontanea abstinentia mercedem singularem meretur. Unde Corinthii quoque discant oportet, interdum hominem, ut maius bonum sibi acquirat, illis renuntiare debere, quae per se licita sunt, neque ex sola liceitate res diiudicandas esse et eligendas. natum, ut sine sumtu Evangelium ponam atque hac ratione mercedem mihi acquiram ». — A vcro alii aberrant, qui mercedem nihil aliud putant esse, nisi conscientiam bonae actionis (Heínr.), aut ipsum Evangelii profectum, qui ob gratuitam eius praedicationem maior sit (God.) etc. Quae omnia non ad exegesin, sed ad praeiudicia protestantica pertinent. 2. Apostolus, ut salutem suam securius obtineret , omnium servus factus (9,19-23). Duas ob rationes apostolico sustentationis privilegio se usum non esse, hucusque ostendit Apostolus : neque enim Evangelii propagationi offendiculum obiicere (v. 12) voluerat atque opere supererogatorio - splendidiorem sibi mercedem acquirere studuerat (v. 15 sqq.). Suo igitur exemplo duas causas indicaverat, quibus, ut ab idolothytorum usu, etsi per selicitum eum haberent, abstinerent, Corinthii permoveri potuerunt. Quam doctrinam confirmaturus ulterius progrediens nunc docet, sc non in sola sustentatione sed in tota sua vita apostolica eandem semper tenuisse rationem agendi. Itaque brevi conspectu eis ostendit, quomodo libertati suae omnimodae , quam nemo ei negare potuit (c/r v. 1.), renuntians omnium servus factus sit (v. 19) omnibusque quum Iudaeis, tum ethnicis, tum infirmis Christianis sese accommodaverit, ut omnes Christo lucraretur (20-22), atque ita ipse quoque praemiorum cvangelicorum particeps fieret (v. 93). Vere praeclaro modo paucis his versibus insatiabilem suum animarum zelum ardentemque omnium hominum amorem prodit, qui nihil non molitur, ut Christo quam plurimos asseclas adducat. Quantopere splendidum hoc exemplum Corinthios illos confundebat, qui ob idolothytorum usum fratres suos perdere non verebantur! Quantum quoque exemplum omnibus sacerdotibus, quibus cunctis munus et officium lucrandorum [fratrum est impositum! Pro more suo in ultimis praecedentis pericopae verbis novam hanc expositionem iam praeparavit Apostolus; se enim potestate sua in Evangelio plene usum non esse asserens non de solo sustentationis iure loqui voluerat, sed potestatom illam latiore sensu intellexerat, ita ut omnimodain quoque, quae Apostolis competebat, in propagando Evangelio libertatem comprehenderet. Itaque ut assertum istud confirmet, novam hanc expositionem affert :
9:19
19. Nam qutm liber essem ex omnibus , omnium me servum feci, ut plures (τοὺς πλείονας) lucrifacerem. Tamquam legati divini in apostolico suo munere Apostoli &eri ez omnibus 1. e. « nulli homini in ulla re subiecti » (CArys.) erant, ut non tantum ubicumque et quibuscumque volebant praedicare liberi possent, sed eam quoque, quam volebant, agendi et vivendi rationem eligerent. At etiam huic libertati Paulus ita renuntiavit, ut non unius vel alterius, sed omnium servum se fecerit, omnibus nimirum , quibus praedicavit, eadem ratione, qua servus hero suo, sese accommodans. Qua in renuntiatione eum solum finem habuit, ut plures (τοὺς πλείονας 1. e. non plures, quam alii lucrati sint, aut plures, quam alio modo agens ipse lucratus esset, aut indeterminate quam plurimos, sed determinate « maiorem omnium illorum, quorum servus factus est, numerum ») /ucrifaceret, ad Christum nimirum adduceret (cfr 1 Petr. 3,1) et ita salvos faceret (cfr v. 92). Quomodo omnium servus factus sit et qua ratione omnibus sese accommodaverit, uberius explicat tribus distinctis classibus : Iudaeis, : ethnicis, infirmis Christianis.
9:20
20. Et factus sum Iudaeis tamquam Iudaeus , ut Iudaeos lucrarer,
9:21
91. zis qui. sub lege erant, quasi sub. lege essem (quum ipsc non essem sub lege), ut eos qui sub lege erant lucrifacerem. Antiqui interpretes fere omnes duobus his membris duas classes distingui arbitrabantur, sc. priore membro ludaeos et altero aut proselytos iudaicos (CAÀrys ?. etc.), aut Iudaeochristianos qui legem retinuerant (Theod. etc.), aut Samaritanos (A', Pel. Gl ord. Herv. Lom. Thom.), quibus aliqui Sadducaeos addunt (Lyr. Dion.). Rectius tamen recentiores unam solam classem cum CArys!. indicari censent, quum secunda descriptione (v. 291) nomen Iudaeorum (v. 20) explicetur. Neque enim ludaeochristiani intelligendi sunt (Es/. etc.), siquidem Apostolus de eiusmodi hominibus loquitur, quos accommodatione sua Christo lucrari voluit, sed Iudaei nondum conversi. Iamvero aliquid miri in eo erat quod se ipsum, qui Iudaeus genere erat , Iudaeum se fecisse diceret; nam nomine Iudaeorum proxime gens ct indirecte tantum religio significatur; itaque quo sensu appellatio Iudaeorum sumenda esset, altero membro addito explicavit; sub lege (mosaica) enim omnes sunt, qui iudaicam religionem sectantur, sive genere sunt israelitico sive proselyti. ludaeis incredulis igitur factus est tamquam Iudaeus, quando eorum moribus, ritibus, dicendi modo sese accommodavit, quando Timotheum circumcidit propter Judaeos, inter quos illo tempore laborabat (εἰ. 16,3), quando in templo ierosolymitano votum persolvit, ut discessionem ἃ Moyse se non docere ostenderet ( Act. 21,18 sqq. ; 25,17) etc. Quae omnia fecit, quamvis st lege tpse non esset ; prorsus liber enim et sua sponte, ut faciliorem aditum ad Iudaeos sibi pararet eosque ad Christum adduceret, ea quae antiquae legis erant observavit sola sua caritate permotus (cfr CA ys.). Animadvertatur oportet, de accommodatione agi in rebus, quae per se erant indifferentes. Eadem ratione, qua cuncti Christiani ierosolymitani illo tempore aemulatores legis erant (Act. 16,20), Paulo quoque ritus iudaicos observare licuit, quamdiu et ubi nullum erat scandali periculum ; quamprimum vero ritus illi velut ad salutem necessarii postulabantur, vehementer restitit (Act. 15,2), et quamquam Timotheum propter incredulos Iudaeos, qui in illis regionibus erant, circumciderat, nulla ratione adduci potuit, ut Titum circumcidi permitteret, quando ludaeochristiani circumcisionem necessariam esse proclamabant (cfr Gal. 2,1 sqq.). Mere paedagogica igitur erat eius accommodatio; ad eos, qui christianam fidem nondum edocti iudaicos ritus observabant, sese in his rebus per se indifferentibus dimisit, ut eos ad se paullatim elevaret inutilitatemque illarum rerum doceret. Longe ergo abfuit ab accommodatione dogmatica, quam rationalistae ei affingere non verebantur !. | Simili modo quo ludaeis velut Iudaeus factus est, ethnicis sese accommodavit : (factus sum) iis qui sine lege erant, tamquam sine lege essem (τοῖς ἀνόμοις ὡς ἄνομος exlegibus tamquam exlex) quum sine lege Dei non essem , sed in lege essem Christi, ut lucrifacerem eos , qui sine lege erant. De lege mosaica hic esse sermonem, praecedens sententia docet; hinc oi ἄνομοι (exleges) non, ut plerumque, impii et legum omnium violatores sunt (Marc. 15,98; Luc. 99,31; Act. 9,23; 9 Thess. 2,8; 1 Tim. 1,9 etc.), sed ethnici, qui legem mosaicam non habebant (ftom. 2,15 etc.). Quibus factus est ceu exlex, quando ritus externos a lege mosaica praescriptos non observans cum gentibus gentiliter vivebat (cfr Gal. 9,11 sqq. ; Act. 11,3 otc.)?. Ne quis vero expressionem illam, se ὡς ἄνομον factum esse, male interpretatus Christianos omni lege carere existimaret , parenthetice addit, se sinc /ege Dei non esse sed in lege esse. Christi. Quum legem Dei legi mosaicae opponat, recte deducitur, eum generalem abrogationem illius legis hic, ut multis aliis in locis, docuisse; at licet integra esset abrogata, moralia eius praecepta, «quae cuncta duplici praecepto caritatis continentur, instaurata erant per Christum (Ga/. 5,14; 06,2; Rom. 13,9. 10), atque hac legc Christi tenebatur Paulus οἱ tenentur cum eo omnes Christiani. Ex hac sententia duo dogmata cum Pe. probare vult Es. : « contra veteres quidem haereticos, Christum esse Deum; probat enim Apostolus, se non esse sine lege Dei ideo quod sit in lege Christi ; quae probatio firma non esset, nisi Christus sit Deus ». At nonne ante Domini mortem Iudaeus aliquis se sine lege Dci non esse ex eo recte probare potuit, quod essct in /ege Moysi? Nihil aliud igitur sequitur, nisi legem a Christo datam revera divinam esse; divinitatem autem Christi innumeri alii textus efficacius demonstrant (cfr Iust.). Recte vero ex his verbis contra novos haereticos Es/. colligit, Christum nobis datum esse non solum ut redemtorem, sed etiam ut legislatorem, uti Conctlium Trid. (Sess. VI. can. 21) definivit : « Si quis dixerit, Christum Iesum a Deo datum fuisse ut redemtorem, cui fidant, non etiam ut legislatorem , cui obediant, anathema sit ». De reliquo Christus antiquam legem ita instauravit, ut eam simul perfectiorem redderet (cfr Ma. 5,90 sqq. etc.). Ad tertiam classem Apostolus iam transit :
9:22
92. Factus sum infirmis (tamquam) znfirmus , ut infirmos lucrifacerem. Inter. modernos interpretes nonnulli (Bisp. Hamb. — Rück. Kl Br. etc.) rudiores cthnicos et Iudaeos nomine infirmorum ab aliis infidelibus distingui coniiciunt ; sed antiquiores fere omnes, quum ad /iom. 1*. appellent, cum plerisque modernis Christianos infirmos intelligi rectius censent; neque verbum /ucrifaciendi huic explicationi obstat, licet, uti per se patet , non plane eodem sensu, quo in prioribus membris, sumatur; infirmos Christo Paulus lucrifecit, quando se corum infirmitati accommodans cavit, ne illis scandalum daret, atque ita paullatim eos ad firmiorem fidem et pleniorem rerum christianarum scientiam adduxit; etenim si alio modo egisset, cos perdidisset et a Christo alienasset (8,11; Rom. 15, 15). Neque immerito monet CArys., Apostolum hoc membrum duobus prioribus adiecisse, quia hac maxime in re Corinthiis suum exemplum imitandum proponere voluit. Omnes demum classes ultimo membro comprehendit, sicut eos in primo (v. 19.) comprehenderat : Omnibus omnia factus sum , «t omnes facerem salvos , vel ut omnino aliquos facerem salvos. Prior lectio est communis Latinorum atque etiam in graeco-latinis codicibus exhibetur, altera est communis Graecorum aliarumque ecclesiarum , eamque cum Ca:. praeferunt plerique moderni (Maz. Bisp. ctc.), idque non immerito, quia clarius amplissimam caritatem Apostoli manife- Stat veraeque eius agendi rationi accuratius respondet !. Sicut supra dixerat, se omnium servum factum esse, ut maiorem eorum numerum (τοὺς πλείονας) lucrifaceret, ita hic se sinquiis placere voluisse dicit, ut saltem aliquos salvaret, atque ita paullatim ad maiorem illum numerum perveniret. Demum ut Corinthios ad exemplum suum sequendum efficacius exhortetur atque simul sequens monitum praeparet, ultimum finem indicat, quem in eligenda hac agendi ratione persequitur :
9:23
23. Oninia «utem facio propter Evangelium , ut particeps eius efficiar. Omnia 80. 68, quae enumeravit supererogatoria, quamquam munus apostolicum ei concreditum ea non absolute postulavit, propter Evangeltum fecit; quod assertum qua ratione intelligi velit, explicat sententia addita : «t particeps Evangelü efficiar ; Evangelium ei igitur hoc loco promissiones sunt in Evangelio omnibus illis propositae, qui Christi doctrinas praeceptaque amplectuntur. Iure merito attentos nos reddunt graeci interpretes ad vocabulum, quo usus est Paulus : ἵνα συγκοινὼωvóq αὐτοῦ ἐγενόμην : una. cum illis, quibus praedicavit, particeps praemii fieri desiderans, quamquam primas partes in laboribus habuit, in praemio primas partes sibi ob humilitatem non attribuit. Praeterea in accommodationis plenae defectu aliquid quoque periculi latere insinuat; etenim ut Evangelii particeps fiat, omnia facit; quo loquendi modo non tam id indicatur, eum omn?a quae facit propter Evangelium facere, quam potius eum omnta quae fieri possunt propter istum finem facere; id enim ostendere vult, se nihil praetermisisse, quo salutem suam securius aitingeret, sicut athleta, qui coronam propositam serio vult obtinere, nihil praetermittit, quo sese ad eam obtinendam aptiorem reddat (cfr v. 95). Insignis est haec sententia, quum evidentissime doceat « eos orthodoxae religionis doctrinae adversari..., qui statuunt in omnibus operibus iustos peccare , si in illis, suam ipsorum socordiam excitando et sese ad currendum in stadio cohortando, cum hoc, ut in primis glorificetur Deus, mercedem quoque intuentur aeternam » (Conc. Trid. sess. VI. cp. 11). Quodsi ipse Apostolus eum quoque in finem omnia fecit, ut particeps praemiorum evangelicorum fieret, ac proinde praeter gloriam Dei, quae omnium actionum supremus finis sit oportet, etiam suum ipsius praemium aeternum prae oculis habuit, quis non cum Tridentino (1l. c. can. 31) anathema dicet eis, qui contendunt « iustificatum peccare, dum intuitu acternae mercedis bene operatur »? Non abs re erit, complemenli gratia vcrba adscribere, quibus CArys. hanc pericopam terminat : « Videsne humilitatem , quomodo Paulus in mercedis retributione unum inter multos 5056 ponat, licet plus quam omnes laboraverit ideoque maiora meruerit praemia? Attamen sc dignuin non censet qui primas teneat, sed cxoptat ut cum aliis particeps (συγχοινωνός) fiat coronarum, quae repositae sunt. Porro haec dicebat, non quia propter mercedem solam hoc fecit, sed ut illos hac quoque ratione attraheret et hac spe illos ad laborem pro fratribus suscipiendum excitaret. Vidistinc prudentiam? vidistine diligentiae magnitudinem, quomodo plus quam praeceptum erat fecerit nihil accipiens, licet accipere liceret? vidistine summam accommodationem, quomodo qui in lege Christi erat et supremam servabat legem , iis qui sine lege erant, tamquam sine lego factus sit, et Iudaeis tamquam Iudaeus, in utrisque summus apparens et omnes vincens? [loc et tu facito, et noli putare, tc cadere, si summus sis et aliquid humile et abiectum propter fratres patiaris; hoc enim non est cadere, sed descendere. Qui enim cecidit, iacc! et vix surget; qui autem descendit, ascendet οἱ cum multo lucro; quemadmodum etiam Paulus descendit solus , sed cum orbe ascendit ». 3. Corinthii exemplum Apostoli imitentur oportet (9, 24-10, 15). Postquam exemplum suum proposuit, Apostolus Corinthios ut se imitentur exhortatur; neque enim ad salutem assequendam sufficit esse Christianos, sed omnibus viribus ad Pauli exemplum laborent necesse est, ut certam suam salutem reddant. Duabus quasi partibus exhortatio constat; namque agonis comparatione illos solos bravium obtinere ostendit, qui magno cum ardore certaverit (9,24-9'7), quam doctrinam typice deinde explicata narratione exitus ex Aegypto confirmat (10,1-14). 1.) Corinthiis concertandum est , ut bravium accipiant (9,9&-27). Nexus huius particulae cum praecedente in aperto est; se enim om- ' nia, quae potuit, sponte fecisse, ut praemiorum evangelicorum particeps fieret, asseruerat Paulus; qua de re mirari non debent Corinthii sed potius Apostolum suum imitari :
9:24
24. Nescitis, quod $t, qui tn stadio currunt, omnes quidem currunt, sed unus accipit bravium? Sic currite, ut comprehendatis. Num hanc certantium metaphoram Apostolus ex ludis istlimicis desumserit, quae secundo quoque anno prope Corinthum celebrabantur, an ex olympiacis, in quibus cursu maxime certabatur, superflue inquiritur; eo enim tempore omnibus fere in civitatibus amphitheatra erant, in quibus cursores et pugiles et gladiatores concertabant. Quare etiam Paulus frequentissime hac imagine utitur ad ea describenda , quae nohis facienda sunt, ut finem nostrum ultimum attingamus, atque Christianos interdum cursoribus, interdum pugilibus vel athletis comparat aut etiam gladiatoribus vel potius militibus !. Comparationis rationem cum CArys. recte indicat TAeopA. : « Nolite existimare, «quod simulac credidistis et in Ecclesiae stadium ingressi estis, istud vobis ad salutem sufficiat; quemadmodum etiam certantibus non sufficit, ut simpliciter currant, nisi hoc quoque adsit, ut inculpate et ad metam usque currant. Quare el ille solus, qui ita currit, bravium accipit; dum vos in periculo versamini, ne illud ainittatis, quia propter suppositam scientiae vestrae perfectionem fratres contemnitis » eosque scandalo dato perditis. Attamen differentia quoque quaedam adest, quam Apostolus innuit; in stadio enim unus solus bravium accipit, Christianis vero omnibus bravium praeparatum est?; quod ut assequantur, debent currere eadem ratione, qua ille unus in stadio; hine enim addit Paulus : sic currite, sicut ille unus, eo fine ut comprehendatis. Minus recte alii illud s?c ad sequens u/ referant (tali modo, ut); graece enim non habetur ὥστε sed ἵνα : neque rectius alii particulam οὕτως pro consecutiva (id fere quod 2g2tw) habent, quia hoc sensu vix adhibetur. Quid vero faciendum sit, ut ita currere possint, explicat Apostolus eadem cursorum metaphora retenta :
9:25
95. Omnis autem qui in agone contendit (πᾶς δὲ à ἀγωνιζόμενος i. e. omnis concertans!) ab omnibus se abstinet ; et illi quidem, ut corruptibilem coronam acctpiant : nos autem incorruptam. Longa et magna requirebatur praeparatio, ut alicui in antiquis ludis concertare liceret; per decem menses cursores et athletae olympiaci ab omnibus abstinebant, quibus vires debilitabantur aut diminuebantur. « Qui studet, inquit Horat. (de art. poet. 12) optatam cursu contingere mctam , Multa tulit fecitque puer; sudavit et alsit; Abstinuit Venere et Baccho » etc. ; atque Ep2ct. (Enchir. 39) : « Vis Olympia vincere? considera, quid antecedere debeat, atque ita rem agendam suscipito. Oportebit te temperanter degere, definito uti victu, a bellariis abstinere, exerceri necessario et ccrto tempore, in aestu et in frigore, non frigidam bibere, nec vinum ; uno verbo, moderatori (ἐπιστάτῃ) tuo, sicut medico aegrotus, in omnibus obedias oportet ». lam vero duram istam vitam a multis licitis abstinentes agonistae agunt, ut lauri vel olivae vel pini coronam adipiscantur mox perituram (φθαρτὸν στέφανον) ; quid igitur nobis agendum, quibus, si vicerimus, supremus iudex coronam numquam perituram (ἄφθαρτον στέφανον) largietur ?? Hanc enim dignam esse, quae summo cum labore acquireretur, intellexerat Paulus, quare nulli labori pepercit, ut eam assequeretur :
9:26
26. Ego 1gitur. (quia coronam immortalem mihi repositam esse scio, si legitime certaverim) s?c curro (sicut requiritur, ut ad metam pertingam), non quasi £n incertum (ὡς οὐκ ἀδήλως sc. τρέχων). [1 incertum currit, qui incertus est, quo currere debeat; qui enim ad metam pertingere vult, eo cursum suum dirigat et certam viam teneat necesse est, atque hoc modo Paulus « versus metam properavit ad bravium supernae vocationis Dei » (PA. 3,14) !. Hoc solo sensu verba (οὐκ ἀδήλως) explicari posse, neque nut de praemii certitudine (« neque enim incerta est mihi corona » 7/Aeod.) aut de certaminis claritate (« non abscondite [ἀδήλως] sed omnibus manifeste curro » cfr Grot.) etc. illa recte intelligi, ex membro addito clucet , in quo alteram certaminis speciem , pugilatum, Apostolus pro similitudine adhibet : sic pugno ({πυχτεύω, pugilem ago), sicut pugilem decet, qui adversarium vincere coronamque adipisci vult, no» quasi aerem verberans, sed adversarium pugnis conscindens. Ultimum enim membrum (non quast aerem verberans) priori (noa zn incertum currens) omnino respondet modumque indicat, quo ei, qui ad finem suum pervenire vult, agere non licet. Quis demum sit adversarius in spirituali hoc pugilatu devincendus, docet ultima sententia :
9:27
97. sed castigo corpus meum et in servilutem redigo ne forte, quum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar. Duplicem esse diximus huius loci lectionem (ὑπωπιάζω et ὑποπιάζω vel ὑποπιέζω), utramque sufficiente testium auctoritate fultam et per 56 aptam; prior tamen, quam antiquiores codices exhibent, imagini magis videtur convenire. Etenim ὑπωπιζζειν (ὑπώπιον pars faciei infra oculos) proxime designat /aciem pugnis sugillare (cfr Luc. 18,5), maxime autem de pugilibus «dhibetur, «qui adversarii corpus pugnis et caestibus sugillant, vel uli antiqua versio latina habuit, £vzdum factunt. Eidem quoque imagini alterum verbum (δουλαγωγεῖν) respondet, sive illud cum antiquis interpretemur « plane subiicere et in servitutem redigere », sive cum nonnullis inodernis rectius, ut videtur, dicamus, Paulum morem athletharum respexisse, qui devictum adversarium applaudentibus spectatoribus in arena velut servum sibi subiectum cireumducebant. Porro adversarius, quem vchemoentibus ictibus sugillat Paulus, est eius corpus, corpus carnis (Col. 1,22), «quod spiritui resistit (cfr ad 9,13) ; ictus vero, quos huic adversario infert , sunt omnes illae molestiae, quas ob Evangelium propagandum perfert nocte et die laborans, ne quem ncophytorum gravet (1 7/Àess. 2,9 cte.), omnes illac tribulationes persecutionesque, quas ob eandem rationem undique patitur continuo degens in necessitatibus, in angustiis, in plagis, in carceribus , in seditionibus, in laboribus, in vigiliis, in ieiuniis etc. (cfr supra &,11; 29 Cor. 6,& sq.; 11,23 sqq. etc.). Quibus molestiis, tormentis, cruciatibus libere in se susceptis corpus castigatum plane sibi subiecit et velut devictum servum per ecclesias circumduxit, spectaculum factus Angelis et hominibus, quo discerent neophyti, quid pro modulo suo agere in hoc pugilatu deberent. Id enim solum, quod omnes fideles persequi tenentur, Apostolus quoque in hoc pugilatu sibi proposuit, ut ad coronam victoriae perveniret. Eandem enim imaginem relinens hunc finem explicat : μή πως ἄλλοις κηρύξας αὐτὸς ἀδόκιμος γένωμαι, (ne postquam apud alios praeconem egt, ipse corona indignus fiam). Duplicem quasi personam gerebat; velut praeco (κήρυξ) alios ad certamen suscipiendum invitabat, leges pugilatus promulgabat, certantes excitabat, sed ipse quoquc palaestram ingressus tamquam unus ex athletis coronam adipisci studebat adversarium suum debellans, ne ἀδόκιμος fieret. Quo de vocabulo recte Maid.: « ἀδόκιμον hoc loco eum vocari arbitror, qui in certamine vincitur » (cfr Lap.). Recte quoque moderni (cfr Maz. Disp. etc.) Apostolum ad propriam vocabuli κηρύσσειν significationem (praeconem agere) attendisse censent, quamvis antiqui omnes cum Chrys. de sola derivata praedicandi? significatione cogitent; neque enim concinnior tantum priore sensu admisso tota fit oratio, sed plenior quoque eius sensus. Uti autem pugilatus, de quo Apostolus loquitur, totam vitam hominis christiani complectitur nec umquam est intermittendus, ita corona, qua dignus inveniri vult Paulus, aelernae est beatitudinis corona, « corona iustitiae, quam Dominus iustus iudex illis reddet, qui adventum cius diligunt » (2 77m. 5,8). quia ego indignus sum, cui revelatio ficri debeat; inutilem vero, quia secura de peccatis tuis fieri non dcbes, nisi quum iam in dic vitae tuac ultimo plangere eadem peccata minime valebis. Quae dies quousque vcniat, semper suspecta, semper trepida nictucre culpas debes atque cas quotidianis fletibus lavare. Certe Paulus Apostolus iam ad tertium coelum ascenderat, in paradisum quoque ductus fucrat, arcana verba audierat, quac homini loqui non liceret, et tamen adhuc tropidans dicebat : castigo corpus meum et servituti subiicio, ne forte aliis praedicans ipse reprobus cfficiar. Adhuc timet, qui iam ad coclum ducitur, et iam timere non vult, qui adhuc in terra versatur? Perpende, dulcissima filia, quia mater negligentiae solet esse securitas. Habere ergo in hac vita non debes securitatem, per quam negligens reddaris. » Erronee vero Zst. ex his verbis satis apparere censet, « Apostolos hac vita durante non ita fuisse confirinatos in iustitia. quin excidere ab ca potuerint; contra quam nonnulli opinantur absque solido fundainento ». Id quidem sequitur, Paulum (de sc solo enim loquitur) tunc temporis ignorasse, sec in gratia essc confirmatum ; quomodo autem ulterius deducatur, eum toto vitae suae tempore hoc ignorasse (nam cfr 2 Tim. 4,8) aut nec eum nec alios Apostolos revera fuisse confirmatos in gratia, non apparet. De reliquo quaestio ipsa, utrum confirmati fuerint, necne, huc non spectat. 2.) Fatis Israelitarum ez Aegypto egressorum Corinthi erudiri debent (10,1-15). In ultimis superioris capitis versibus Apostolus se iterum Corinthiis velut exemplum proposuerat ostendens, quo cum ardore in stadio concertaret, ne corona victoriae indignus haberetur. Ne vero vanum inanemque esse eius timorem neophyti putent atque ut sibi ipsi consulant, pro confirmatione exemplum Israelitarum affert, quorum paucissimi tantum, licet omnes iisdem beneficiis ex Aegypto exeuntes ornati sint, ad terram promissam pervenerint. Itaque praeprimis magna illa beneficia, quae omnibus [sraelitis ex Aegypto egressis ἃ Deo collata sunt, ita exponit, ut illis gratias multo sublimiores, quae in Novo Test. omnibus ex Aegypto (i. e. ex hoc mundo) egressis conceduntur, praefiguratas esse appareat (1-4). Plerosque deinde Israelitas in itinere per desertum periisse praemonens (v. 5), peccata quoque illorum atque poenas prophetias reales esse docet eorum, quae Chrislianis contingunt (6-11). Unde ad directam exhortationem transiens vigilantiam omnibus inculcat auxilio simul divino iis promisso, qui tentationibus sese ultro non obiiciant (19-14). . Duo summa sunt beneficia, quae Christianis praestantur, baptismus. in aqua et Spiritu S., quo homo ad novam vitam renascitur, Eucharistia, qua nova vita alitur et confortatur ; priore homo in stadium luctae spiritualis ingreditur, altero in stadium ingressus novas semper acquirit vires, quibus luctam sustinere et coronam victoriae adipisci possit. Utriusque beneficii figura etiam collata est omnibus Israelitis; omnibus ex Aegypto egredientibus collatus est typicus baptismus (1. 2.), omnes ex Aegypto egressi cibo et potu typico corroborati sunt (3. 4). Historia exitus Israelitarum ex Aegypto neophytis corinthiis procul dubio erat nota, illius vero altiorem sensum spiritualem nondum percepisse videntur. llinc Apostolus :
9:1
APOSTOLI (GR. ἈΠΌΣΤΟΛΟΣ «INVIATO», DA ἈΠΟΣΤΈΛΛΩ)
… Non può pretendere di essere stato con Gesù durante la sua vita terrestre, come è richiesto per l'a. in Act. 1, 21 sg. (cf. Mc. 3, 14), ma può affermare di aver visto Gesù (I Cor. 9, 1) e di essere come gli altri testimone della sua risurrezione (I Cor. 15, 5-8). Paolo non è stato istruito da altri uomini, ma da Cristo stesso (Gal. 1, 13); né parla di Anania …
Si è d'accordo nel ritenere che all'apostolo Paolo Gesù è apparso col suo corpo reale (I Cor. 9, 1), «corporaliter praesente» e non soltanto «aliqualiter apparente» (s. Tommaso, Sum. Theol., 3ª, 9, 57, a. 6 ad 3). Altrimenti l'apostolo non avrebbe potuto, da tali a., provare la …
ξ) Le manifestazioni della nuova vita. - Gli Apostoli nella loro predicazione si presentano come testimoni della nuova vita di G., e connettono costantemente il loro apostolato con G. risorto: cf. Act. 4, 33; 2, 32; 3, 15; 13, 31; I Cor. 9, 1. Gli Apostoli sentono inoltre che devono il dono dello Spirito Santo all'influsso del Risorto, che essi chiamano « spirito vivificante » (I Cor. 15, 45; cf. Act. 2, 33). La cristologia …
9:4
… Il sentimento di gratitudine verso Dio trova dunque campo immenso nella generosità con cui il cuore fedele rende a Dio i suoi doni, mirando al massimo ed al più perfetto nel divino servizio (I Cor. 9, 4-27). Il dovere naturale di gratitudine è elevato a legge di grazia nell'economia evangelica (Eph. 1, 3-14), il cui inizio assoluto sta nella carità di Dio verso l'uomo: dono primo, …
9:5
… I seguaci di quest'uso si appellavano a s. Paolo: I Cor. 9, 5: Numquid non habemus potestatem mulierem sororem circumducendi sicut et ceteri apostoli et fratres Domini et Cephas? …
APOSTOLI (GR. ἈΠΌΣΤΟΛΟΣ «INVIATO», DA ἈΠΟΣΤΈΛΛΩ)
… Pietro e Giovanni svolgono la loro attività anche fuori di Gerusalemme (8, 14; 9, 32 sg.; 10, 1 sg.; 12, 17); Paolo (I Cor. 9, 5) conosce l'attività missionaria non solo di Pietro e degli altri a., ma anche dei «fratelli del Signore».
FRATELLI DI GESÙ. - Consanguinei di Gesù che nei Vangeli (Mt. 12, 46; 13, 55; Mc. 3, 31; 6, 3; Lc. 8, 19-21; Io. 2, 12; 7, 3-5) e Act. 1, 14 sono detti «f. di Lui» e nelle epistole di s. Paolo (I Cor. 9, 5; Gal. 1, 19) «f. del Signore» (οἱ ἀδελφοί τοῦ Κυρίου). …
… Orientali e Perpetua dagli Occidentali; non si sa neppure se la moglie era ancora in vita al tempo della vocazione di P. Alcuni esegeti hanno voluto identificare la moglie di P. nella «donnasorella» che Cephas conduceva seco nelle peregrinazioni apostoliche (I Cor. 9, 5), ma la cosa è lungi dall'essere provata. …
PRIMATO DI SAN PIETRO E DEL ROMANO PONTEFICE
… partito che si vale del nome di Cefa (I Cor. 1, 12), non fa che confermare la grande influenza di Pietro nella Chiesa primitiva; Paolo anzi la suppone per provare la fede nella risurrezione di Cristo (I Cor. 15, 5) e per giustificare il suo modo di agire (ibid. 9, 5).
9:7
… S. Giacomo nella sua lettera esclama che la mercede frodata agli operai grida vendetta a Dio (Iac. 5, 4; cf. pure I Cor. 9, 7-14). La legge del riposo, affermata accanto a quella del l., ha la sua espressione nella domenica, che, succeduta al sabato ebraico, diventa giorno di libertà e di fraternità religiosa.
… Gesù Cristo (p. es., Mt. 22, 31 sg.), s. Paolo (p. es., I Cor. 9, 7-11), i Padri della Chiesa e gli scolastici hanno fatto uso di tali deduzioni ed applicazioni scritturistiche, e senza dubbio il
TESSALONICESI, EPISTOLE I-II AI
… e umiliazioni (2, 1-6); il suo disinteresse è tale che, pur avendo diritto al sostentamento da parte dei fedeli, ha sempre voluto procurarlo a sé e ai suoi collaboratori, con il suo lavoro manuale (2, 7), spinto a ciò da un motivo soprannaturale (cf. I Cor. 9, 7-18), non da diffidenza verso i suoi fedeli, che ama come una nutrice, un padre (2, 8-11). Non è vero che egli sia fuggito pensando a sé e abbandonando gli altri al loro destino (2, 13; …
9:9
… Cristo afferma che la Scrittura non può andar distrutta (λυθήναι: cf. Io. 10, 35; Rom. 1, 17; Gal. 3, 1 sgg.; I Cor. 9, 9 ecc.). …
… A prescrizioni del P. come di Mosè si riportano ugualmente i contemporanei di Cristo: i farisei (Mt. 19, 7; Io. 8, 5; Act. 6, 14), i Sadducei (Mt. 22, 24), i discepoli (Io. 1, 45). La convinzione passa agli Apostoli (Act. 3, 22; Rom. 10, 5, 19; I Cor. 9, 9 ecc.) e ai primi fedeli (Act. 7, 37; 28, 23).
9:10
… Solo perché divini, i Libri Sacri potevano assurgere al fastigio di norma in cose di fede e costumi (cf. Rom. 15, 4; I Cor. 9, 10).
9:13
… subito come istituto a sé. Sebbene fin da principio s. Paolo avesse fatta l'applicazione della massima evangelica « dignus est operarius cibo suo » (Mt. 19, 10; Lc. 10, 7) ai ministri dell'altare « qui altari deserviunt cum altari participant... » (I Cor. 9, 13), tuttavia l'afflusso spontaneo di offerte e l'esercizio spontaneo di alcune professioni da parte dei chierici rese superfiu un esplicito precetto della Chiesa in materia. …
9:16
… Giovanni davanti al sinedrio: « Non possiamo non dire quello che abbiamo visto e udito » (Act. 4, 20); s. Paolo asserisce che « la parola di Dio non è legata » (II Tim. 2, 9) e sentiva in sé l'obbligo urgente di predicare: « Necessitas mihi incumbit » (I Cor. 9, 16). Da parte di tutti gli uomini c'è l'obbligo di ascoltare frequentemente predicatori e di mettere in pratica i loro insegnamenti, poiché ciò è condizione per la vita eterna (can. 1348).
9:19
Altro motivo di citare autori pagani: la carità, che comanda di farsi tutto a tutti, « omnibus omnis factus sum, ut omnes facerem salvos » (I Cor. 9, 19-23), e perciò di cominciare a rendere loro giustizia e rilevare i punti di accordo (Clemente Alessandrino, Strom., I, 1, 19; V, 3: PG 8, 705, 805 sgg.; 9, 37; Origene, Contra Celsum, …
9:21
4. Etica. - La teologia morale trova una messe più modesta negli scritti di P. che, mentre nelle lettere ai Romani ed ai Galati dichiara solennemente la fine della Legge mosaica in blocco, è meno esplicito nel manifestare in che cosa consista « la legge del Cristo » (Gal. 6, 2; I Cor. 9, 21) o della Grazia (cf. Rom. 6, 15). Tuttavia egli rivendica l'obbligatorietà della legge naturale e del dettame della coscienza (ibid. 2, 14, 15). Infine nelle lettere non sono rare …
9:24
… modellato su Cristo (Rom. 7, 14-24; 13, 12-14; Col. 3, 5-8). Onde il cristiano dev'essere pronto alla lotta come un soldato armato di tutto punto (Eph. 6, 10-18), come l'atleta, abituato ai duri esercizi, che percuote il nemico (se stesso) a sangue (I Cor. 9, 24-27) ed è tutto teso al traguardo (Phil. 3, 12-14).
CAVALLO. - S. Paolo rivolgendosi ai Corinti li invita ad agire in modo da raggiungere la meta, cioè il cielo come nello stadio dove molti corrono e uno solo raggiunge il premio: «sic currite ut comprehendatis» (I Cor. 9, 24).
A C., città di piaceri dispendiosi (di qui il proverbio «non tutti possono andare a C.»: cf. Orazio, Epist., 1, 17, 36), convenivano, particolarmente in occasione dei biennali giochi istmici (vi allude I Cor. 9, 24-27?), i più facoltosi di Roma e dell'Impero. …
… Per questo la S. Scrittura insiste sulla necessità, specialmente nella vita spirituale, della c. (Eccli. 2, 16; 27, 12; Ps. 17, 38; Mt. 10, 22; Io. 4, 34; 17, 4; I Cor. 9, 24; 15, 58; II Io. 8, 9, ecc.); che poi, in fondo, si riduce alla massima del buon senso popolare: «chi la dura la vince».
… «nel giorno della Rivelazione del giusto giudizio di Dio, il quale renderà a ciascuno secondo le sue opere» (Rom. 2, 6-7). I giustificati sono come atleti gareggianti in corsa: «Correte così da fare vostro il premio, che sarà corona incorruttibile» (I Cor. 9, 24-25): «Ho combattuto la buona battaglia, ho terminata la corsa, ho conservata la fede: del resto a me è serbata la corona della giustizia che il Signore, giusto Giudice, renderà a me in …
… Così hanno senso le esortazioni di Gesù alla vigilanza, attività, perseveranza (Mt. 24, 42-51; 25, 13; Mc. 13, 33; Lc. 12, 35-40), poiché dopo la « notte » nessuno può più lavorare (cf. Io. 9,4). Lo stesso pensiero e le stesse esortazioni si trovano negli Apostoli (cf. Gal. 6, 9-10; I Cor. 9, 24 sgg.; II Cor. 5, 1-10; I Thess. 5, 2-3; I Pt. 1, 3-8; II Pt. 3,10; Iac. 4, 13-15; Apoc. 11, 10-11; 16, 15). Specialmente s. Paolo insegna chiaramente (I Cor. 15, 24-28) che con il giudizio …
… Dio vuole la nostra felicità. È continuo nel Vangelo e nella predicazione degli Apostoli il richiamo amoroso e premuroso alla mercede copiosa dei cieli, alla retribuzione dell'eredità, alla corona incorruttibile che attende gli atleti dello spirito (cf. Mt. 5, 12; Lc. 12, 5; I Cor. 9, 24; Col. 3, 24). Pertanto il cosiddetto amore disinteressato, inteso come atteggiamento abituale ed esclusivo dello spirito, oltre ad essere psicologicamente assurdo, è teologicamente erroneo. …
9:25
… Lateranense IV (ibid., 429), da Benedetto XII (ibid., 530), dal Concilio di Trento (ibid., 809), asserita in numerosi testi biblici (Mt. 25, 46; Io. 16, 22; I Cor. 9, 25; II Cor. 4, 17; I Pt. 5, 4) e da tutta la tradizione (cf. s. Agostino, De Trinitate, XIII, 8: «Nullo modo esse poterit vita veraciter beata, nisi fuerit sempiterna»). …
9:26
… La vita cristiana è da lui rappresentata come una lotta aspra, con alterne vicende, terminante solo con la morte, lotta d'importanza massima, essendo in gioco la vita eterna (I Cor. 9, 26 sg.; Hebr. 12, 4).
9:27
La S. Scrittura riferisce che gli Apostoli non rare volte hanno digiunato, specie nell'elezione dei ministri di Dio (Act. 13, 2-3; 14, 22). S. Paolo espressamente pone il d. tra le penitenze con le quali castigava il suo corpo e lo teneva in servitù (II Cor. 6, 5 e 11, 17; I Cor. 9, 27).
… Aiuta a domare il corpo (cf. I Cor. 9, 27), a vincere la concupiscenza carnale, a superare varie tentazioni. …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Reims 1582), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.