Daniel seeth a ramme with two hornes ouercomen by a goate with one horne: 8. Which shal also be broken, and foure lesse rise in place therof: one of them prophaneth the temple in Ierusalem, and taketh away the daylie sacrifice. 15. And Gabriel the Archangel expoundeth the vision.
1In the third year of the reign of king Baltasar, a vision appeared to me. I, Daniel, after what I had seen in the beginning,L'anno terzo del regno di Baltassarre apparve a me Daniele una visione dopo quel, che aveva veduto a principio.IN the third yeare of the reigne of Baltassar the king, a vision appeared to me.Anno tertio regni Baltassar regis, visio apparuit mihi. Ego Daniel, post id quod videram in principio, 2Saw in my vision when I was in the castle of Susa, which is in the province of Elam: and I saw in the vision that I was over the gate of Ulai.Vidi la mia visione trovandomi nel castello di Susa, che è nel paese di Elam: e nella visione parvemi di essere sopra la porta di Ulai.I Daniel saw in my vision, after that which I had sene in the beginning, when I was in Susis the castel, which is in the prouince of Aelam: and I saw in the vision, that I was ouer the gate Vlai.vidi in visione mea, cum essem in Susis castro, quod est in Ælam regione: vidi autem in visione esse me super portam Ulai. 3And I lifted up my eyes, and saw: and behold a ram stood before the water, having two high horns, and one higher than the other, and growing up. AfterwardE alzai gli occhi miei, e osservai: ed ecco un ariete stava dinanzi alla palude, ed aveva altissime corna, e uno più alto dell'altro, e che andava crescendo. Indi& I lifted vp mine eyes, and saw: and behold one ramme stood before the marrice, hauing highe hornes, & one higher then an other & growing vnder.Et levavi oculus meos, et vidi: et ecce aries unus stabat ante paludem, habens cornua excelsa, et unum excelsius altero atque succrescens. Postea 4I saw the ram pushing with his horns against the west, and against the north, and against the south: and no beasts could withstand him, nor be delivered out of his hand: and he did according to his own will, and became great.Vidi l'ariete dare de' colpi colle sue corna contro l'occidente, e contro il settentrione, e contro il mezzodì, e tutte le bestie non potevan resistergli, né liberarsi dalla sua possanza, e fece quello, che volle, e si fece grande.Afterward I saw the ramme pushing with the hornes against the Weast, & against the North, and against the South: and al beasts could not resist him, nor be deliuered out of his hand: and he did according to his wil, & was magnified.vidi arietem cornibus ventilantem contra occidentem, et contra aquilonem, et contra meridiem, et omnes bestiæ non poterant resistere ei, neque liberari de manu ejus: fecitque secundum voluntatem suam, et magnificatus est. 5And I understood: and behold a he goat came from the west on the face of the whole earth, and he touched not the ground, and the he goat had a notable horn between his eyes.Ed io stava in attenzione, ed eccoti un capro dall'occidente scorreva tutta la superficie della terra, e non toccava la terra. Or il capro avea un insigne corno trai due occhi.And I vnderstood: and behold a buckgoate came from the West vpon the face of the whole earth, & he touched not the ground. Moreouer the buckgoate had a notable horne betwen his eyes:Et ego intelligebam: ecce autem hircus caprarum veniebat ab occidente super faciem totius terræ, et non tangebat terram: porro hircus habebat cornu insigne inter oculos suos.
6And he went up to the ram that had the horns, which I had seen standing before the gate, and he ran towards him in the force of his strength.E si mosse contro quell'ariete ben armato di corna, cui io avea veduto stare vicino alla porta, e corse sopra di lui con tutto l'impeto della sua forza:And he came euen to that ramme with the hornes, which I had sene standing before the gate, & he ranne towards him in the violence of his strength.Et venit usque ad arietem illum cornutum, quem videram stantem ante portam, et cucurrit ad eum in impetu fortitudinis suæ. 7And when he was come near the ram, he was enraged against him, and struck the ram: and broke his two horns, and the ram could not withstand him: and when he had cast him down on the ground, he stamped upon him, and none could deliver the ram out of his hand.E avvicinatosi all'ariete, lo attaccò furiosamente, e lo percosse, e gli ruppe due corna, e l'ariete non potea resistergli, ed egli avendolo gettato per terra, lo calpestò, è nissuno potea liberare l'ariete dal suo potere.And when he had approched nere the ramme, he was wood against him, and stroke the ramme: and he brake his two hornes, and the ramme could not resist him: and when he had cast him on the ground, he trode him, and no man could deliuer the ramme out of his hand.Cumque appropinquasset prope arietem, efferatus est in eum, et percussit arietem: et comminuit duo cornua ejus, et non poterat aries resistere ei: cumque eum misisset in terram, conculcavit, et nemo quibat liberare arietem de manu ejus. 8And the he goat became exceeding great: and when he was grown, the great horn was broken, and there came up four horns under it towards the four winds of heaven.E il capro divenne grande formisura, e, cresciuto ch'ei fu, il suo gran corno si ruppe, e nacquero quattro corna in luogo di esso volte ai quattro venti del cielo.And the buckgoate became exceding great: and when he was growne, the great horne was broken, and there rose vp foure hornes vnder it by the foure windes of heauen.Hircus autem caprarum magnus factus est nimis: cumque crevisset, fractum est cornu magnum, et orta sunt quatuor cornua subter illud per quatuor ventos cæli. 9And out of one of them came forth a little horn: and it became great against the south, and against the east, and against the strength.E da uno di questi scappò fuori un piccol corno, e s'ingrandì verso il mezzo giorno, e verso l'oriente, e verso la terra forte;And out of one of them came forth g one litle horne: and it was made great against the South, and against the East, and against the strength.De uno autem ex eis egressum est cornu unum modicum: et factum est grande contra meridiem, et contra orientem, et contra fortitudinem.
10And it was magnified even unto the strength of heaven: and it threw down of the strength, and of the stars, and trod upon them.E s'innalzò anche contro la milizia del cielo: e gettò a terra dei forti, e delle stelle, e le conculcò.And it was magnified euen vnto the strength of heauen: and it threw downe of the strength, and of the starres, and trode them.Et magnificatum est usque ad fortitudinem cæli: et dejecit de fortitudine, et de stellis, et conculcavit eas. 11And it was magnified even to the prince of the strength: and it took away from him the continual sacrifice, and cast down the place of his sanctuary.E s'innalzò fin contro il principe dei forti, e tolse a lui il sacrifizio perenne, e avvilì il suo luogo santo.And it was magnified euen vnto the prince of the strength: and from him it tooke the continual sacrifice, and threw downe the place of his sanctification.Et usque ad principem fortitudinis magnificatum est: et ab eo tulit juge sacrificium, et dejecit locum sanctificationis ejus. 12And strength was given him against the continual sacrifice, because of sins: and truth shall be cast down on the ground, and he shall do and shall prosper.E fu a lui data possanza contro il sacrifizio perenne a motivo de' peccati: e la verità sarà abbattuta sopra la terra: ed egli intraprenderà, e sarà prosperato:And strength was geuen against the continual sacrifice because of sinnes: and truth shal be throwen prostrate on the ground, and he shal doe, and shal prosper.Robur autem datum est ei contra juge sacrificium propter peccata: et prosternetur veritas in terra, et faciet, et prosperabitur. 13And I heard one of the saints speaking, and one saint said to another I know not to whom, that was speaking: How long shall be the vision, concerning the continual sacrifice, and the sin of the desolation that is made: and the sanctuary, and the strength be trodden under foot?E udii uno de' santi, che parlava: e un santo disse all'altro non conosciuto da me, che parlava: Quanto tempo avrà luogo la visione intorno al sagrifizio perenne, e intorno al peccato, causa della desolazione, e alla conculcazione del santuario, e della terra forte?And I heard h one of the saincts spea king, & one sainte sayd to an other, I know not to whom that spake: How long the vision, and the continual sacrifice, and the sinne of the desolation that is made: and the sanctuarie, and the strength shal be conculcate?Et audivi unum de sanctis loquentem: et dixit unus sanctus alteri nescio cui loquenti: Usquequo visio, et juge sacrificium, et peccatum desolationis quæ facta est: et sanctuarium, et fortitudo conculcabitur ?
14And he said to him: Unto evening and morning two thousand three hundred days: and the sanctuary shall be cleansed.E quei gli rispose: Per due mila trecento giorni da sera a mattina: e poi sarà mondato il santuario.And he sayd to him: Vnto the euening & morning, two thousand three hundred: & the sanctuarie shal be clensed.Et dixit ei: Usque ad vesperam et mane, dies duo millia trecenti: et mundabitur sanctuarium. 15And it came to pass when I, Daniel, saw the vision, and sought the meaning, that behold there stood before me as it were the appearance of a man.E mentre io Daniele aveva questa visione, e cercava d'intenderla, ecco che mi fu davanti come una figura di uomo.And it came to passe when I Daniel saw the vision, and sought the vnderstanding: behold there stood in my sight as it were the forme of a man.Factum est autem cum viderem ego Daniel visionem, et quærerem intelligentiam: ecce stetit in conspectu meo quasi species viri. 16And I heard the voice of a man between Ulai: and he called, and said: Gabriel, make this man to understand the vision.E udii la voce di un uomo dentro l'Ulai, il quale sclamò, e disse: Spiegagli, o Gabriel, la visione.And I heard the voice of a man betwen the bankes of Vlai: and he cried, and sayd: Gabriel make this man vnderstand the vision.Et audivi vocem viri inter Ulai: et clamavit, et ait: Gabriel, fac intelligere istam visionem. 17And he came, and stood near where I stood: and when he was come, I fell on my face, trembling, and he said to me: Understand, O son of man, for in the time of the end the vision shall be fulfilled.E questi venne, e si stette dove io mi stava: e arrivato ch'ei fu, io caddi boccone per il timore, ed ei mi disse: Comprendi, o figliuolo dell'uomo, come nel tempo definito la visione sarà adempiuta.And he came and stood nere where I stoood: and when he was come, trembling I fel on my face, & he sayd to me: Vnderstand k sonne of man, that in the time of the end the vision shal be accomplished.Et venit, et stetit juxta ubi ego stabam: cumque venisset, pavens corrui in faciem meam: et ait ad me: Intellige, fili hominis, quoniam in tempore finis complebitur visio. 18And when he spoke to me, I fell flat on the ground: and he touched me, and set me upright.E mentre ei mi parlava, io caddi boccone per terra: ed ei toccommi, e fe' rizzarmi su' miei piedi;And when he spake to me I fel flat on the ground: and he touched me, and sette me vp in my standing,Cumque loqueretur ad me, collapsus sum pronus in terram: et tetigit me, et statuit me in gradu meo,
19And he said to me: I will shew thee what things are to come to pass in the end of the malediction: for the time hath its end.E mi disse: lo ti dimostrerò le cose, che avverranno nell'ultimo della maledizione; perocché questo tempo ha il suo fine.and sayd to me: I wil shew thee what thinges are to come in the last of the malediction: because the time hath his end.dixitque mihi: Ego ostendam tibi quæ futura sunt in novissimo maledictionis: quoniam habet tempus finem suum. 20The ram, which thou sawest with horns, is the king of the Medes and Persians.L'ariete, che tu hai veduto, che avea le corna, egli è il re de' Medi, e de' Persiani.The ramme, which thou sawest haue hornes, is the king of the Medes and Persians.Aries, quem vidisti habere cornua, rex Medorum est atque Persarum. 21And the he goat, is the king of the Greeks, and the great horn that was between his eyes, the same is the first king.Il capro poi egli è il re de' Greci, e il corno grande, che egli ha trai due occhi, questi è il primo re.Moreouer the buckgoate, is the king of the Graecians, and the great horne, that was betwen his eyes, the same is the first king.Porro hircus caprarum, rex Græcorum est; et cornu grande, quod erat inter oculos ejus, ipse est rex primus. 22But whereas when that was broken, there arose up four for it, four kings shall rise up of his nation, but not with his strength.Que' quattro corni, i quali, rotto quello, sono spuntati in sua vece, sono quattro regi, i quali s'innalzeranno dalla sua nazione, ma non avranno la fortezza di lui.But wheras that being broken, there rose vp foure for it: foure kinges shal rise vp of his nation, but not in his strength.Quod autem fracto illo surrexerunt quatuor pro eo: quatuor reges de gente ejus consurgent, sed non in fortitudine ejus. 23And after their reign, when iniquities shall be grown up, there shall arise a king of a shameless face, and understanding dark sentences.E dopo il regno di questi quando saran cresciute le iniquità, si leverà su un re impudente, e intelligente di enimmi:And after their reigne, when iniquities shal be increased, there shal arise a king impudent of face, and vnderstanding propositions.Et post regnum eorum, cum creverint iniquitates, consurget rex impudens facie, et intelligens propositiones; 24And his power shall be strengthened, but not by his own force: and he shall lay all things waste, and shall prosper, and do more than can be believed. And he shall destroy the mighty, and the people of the saints,E la possanza di lui si fortificherà, ma non pelle sue forze. E oltre ogni credenza, devasterà tutte le cose, e otterrà il suo intento, e sarà intraprendente: e ucciderà i valorosi, e il popolo de' santi.And his strength shal be made strong, but not in his owne strength: and more then can be beleued, shal he waste al thinges, and shal prosper, and doe. And he shal kil the strong, and the people of the saintset roborabitur fortitudo ejus, sed non in viribus suis: et supra quam credi potest, universa vastabit, et prosperabitur, et faciet. Et interficiet robustos, et populum sanctorum 25According to his will, and craft shall be successful in his hand: and his heart shall be puffed up, and in the abundance of all things he shall kill many: and he shall rise up against the prince of princes, and shall be broken without hand.Conforme a lui piacerà, ed egli sarà orditore d'inganni, e si gonfierà in cuor suo, e nella abbondanza di tutte le cose darà morte a moltissimi, e s'inalbererà contro il principe de' principi, e non per opera d'uomo sarà annichilato.according to his wil, and craft shal be directed in his hand: and he shal magnifie his hart, and in the abundance of al thinges he shal murder very manie: & agaynst the prince of princes shal he arise, & without hand he shal be destroyed.secundum voluntatem suam, et dirigetur dolus in manu ejus: et cor suum magnificabit, et in copia rerum omnium occidet plurimos: et contra principem principum consurget, et sine manu conteretur.
26And the vision of the evening and the morning, which was told, is true: thou, therefore, seal up the vision, because it shall come to pass after many days.E la visione della sera, e del mattino, che è stata esposta, è verità. Tu adunque sigilla la visione: perocché ella avrà luogo dopo molti giorni.& the vision of the euening and the morning, which hath bene sayd, is true: thou therfore seale the vision, because it shal be after manie dayes.Et visio vespere et mane, quæ dicta est, vera est: tu ergo visionem signa, quia post multos dies erit. 27And I, Daniel, languished, and was sick for some days: and when I was risen up, I did the king’s business, and I was astonished at the vision, and there was none that could interpret it.Ed io Daniele mi stetti languente, e ammalato per dei giorni. E risanato trattava gli affari del re; ed era stupefatto della visione, e non era chi la interpretasse.And I Daniel languished, and was sicke for certaine dayes: and when I was risen vp, I did the kings workes, and was astonied at the vision, and there was none that could interprete it.Et ego Daniel langui, et ægrotavi per dies: cumque surrexissem, faciebam opera regis, et stupebam ad visionem, et non erat qui interpretaretur.
8:1
Year of the World 3451, Year before Christ 553.
Worthington
Beginning. This vision was to explain what he had seen (chap. 7.), respecting the four monarchies. The conflict of the Persians with Alexander, after two hundred and twenty years, is here described. (Worthington)
8:2
Calmet
Castle; some read "city." Here the kings had a palace; and Hystaspes, etc. generally resided in it. Nabuchodonosor seems to have subdued Elam. Cyrus had it for his share; but Darius, the Mede, appears from Eschylus to have plundered Susa again. Daniel probably spent the latter part of his life in this city. (Calmet)
Calmet
Gate, or "stagnant water;" (paludem. ver. 3.; Haydock) though most understand the river Euleus, on the side of Susiana. The prophets often sought retired places, Daniel 10:4., and Ezechiel 1:1. (Calmet)
8:3
Worthington
A ram. The empire of the Medes and Persians. (Challoner) (Worthington)
Cyrus, the founder, was allied to both.
Higher, denoting the Persians; or Hystaspes, and his posterity, the second branch of the royal family, which reigned to the end: whereas Cambyses was the only one of the race of Cyrus who succeeded to the throne. Others think that he alludes to Codomannus, whom Alexander certainly attacked.
Afterward is not in Hebrew. St. Jerome supposed that another ram was designated, but it is the same.
8:4
8:5
A he-goat. The empire of the Greeks, or Macedonians.
He touched not the ground. He conquered all before him with so much rapidity, that he seemed rather to fly than to walk upon the earth.
Challoner
A notable horn. Alexander the great. (Challoner)
Calmet
He succeeded his father when only twenty years old, and the next year was chosen generalissimo of the Greeks against Persia, which he invaded at the head of 30,000 foot and 4,000 horses, having only seventy talents of silver and provisions for one month. With this he attacked the most flourishing empire, and conquered it in less than four years' time, when Darius was slain in the year of the world 3674 [326 B.C.]. Alexander survived only six years and ten months, yet subdued so many nations that it is almost incredible that he should have travelled over them. He is the belly of brass and the leopard, Daniel 2:39., and 7:6. (Calmet)
8:7
Haydock
Hand. He routed all the forces of his enemy (Haydock) at the Granicus, at Issus; and at Gaugamela, (Calmet) or Arbela, Darius escaped, but was slain by his own servants. (Haydock)
Calmet
The clemency of the conqueror towards the fallen royal family is not here specified. (Calmet)
8:8
Broken, by death. Usher, the year of the world 3681 [319 B.C.]
Challoner
Four. Seleucus, Antigonus, Philip, and Ptolemeus, the successors of Alexander, who divided his empire among them. (Challoner)
Calmet
Other generals held out for some time. Philip was only a nominal king; Antipater governed Macedon and Greece. Syria, Asia, and Egypt, formed three other kingdoms. All four marked out by the four heads of the leopard, Daniel 7:6. But the prophet is intent upon Syria and Egypt, which had most to do with the Jews. (Calmet)
8:9
Challoner
A little horn. Antiochus Epiphanes, a descendant of Seleucus. He grew against the south and the east, by his victories over the kings of Egypt and Armenia; and against the strength, that is, against Jerusalem and the people of God. (Challoner)
Worthington
He persecuted God's people, and set up the idol of Jupiter Olympius in the very temple. (Worthington)
8:10
Calmet
Even unto, or against the strength of heaven. So are here called the army of the Jews, the people of God, (Challoner) and particularly the teachers. Many priests gave way to idolatry, 1 Machabees 1:48., and 2 Machabees 4:14. (Calmet)
8:11
Strength; the God of armies, (Haydock) over whom Epiphanes seemed to triumph.
8:12
Strength. Hebrew: "the army was delivered up to him, for the," etc. While several contended for the high priesthood, and imitated the manners of the Greeks, the sacrifices were neglected, and then Antiochus prevailed, 2 Machabees 4:7.
Ground. The ambitious pontiffs, as well as the king and his officers, kept not their promises. Onias, the lawful high priest, being displaced, went to seek redress at Antioch, in the asylum at Daphne. Andronicus prevailed on him to come out by treacherous promises, and slew him; whereupon even Epiphanes wept, and ordered the murderer to be punished, 2 Machabees 4:32. The following year he entered Jerusalem, and committed horrible profanations.
8:13
Calmet
Another. We do not inquire how the angels explained themselves, or whether they instruct each other. This conversation was for the prophet's information. (Calmet)
Worthington
One angel asked the other a question about futurity. (Worthington)
8:14
Challoner
Days. That is, six years and almost four months; which was the whole time from the beginning of the persecution of Antiochus till his death. (Challoner)
Haydock
He began in the year 143, and died in the year 149, according to the era of Seleucus. (Haydock)
Worthington
The temple was purified in the mean time, 1 Machabees 1:21., and 6:16. (Worthington)
Full days are specified. Sacrifice entirely ceased for three years, in the year 145, Daniel 7:25. Symmachus has 2,400, others 2,200, as quoted by St. Jerome. We know not whether the solar year of 365 days, or the lunar of 354, be meant.
8:16
8:17
Worthington
Man. So Ezechiel is usually styled, to shew that the human nature is different from that of angels, and would be greatly honoured by Jesus Christ, who takes this appellation. (Worthington)
Of the end, or determined. This shall take place, (Calmet) but the period is distinct. (Grotius ver. 26.)
8:19
Calmet
Malediction. Hebrew, "wrath" against the people of God, and their enemies. (Calmet)
8:21
Is. Hebrew, "are the kings," (Haydock) including all, ver. 3.
8:22
Nation, yet not his children, ver. 8.
8:23
Shameless. Hebrew: "hard," cruel, and impudent, as Epiphanes was, 1 Machabees 1:2. Marcellinus styles him "wrathful and savage."
Calmet
Sentences, making use of artifice to seize the estates of his nephew Philometor, and to oppress the Jews, 2 Machabees 5:24. (Calmet)
Worthington
The history speaks of Antiochus: antichrist is also meant, as [in] Daniel 12.; Matthew 24. (Worthington)
8:24
By. Hebrew: "not to his (Alexander's) strength," ver. 22. Epiphanes conquered Egypt and the Jews: but the former had an infant king, and the latter were unprovided. He shewed more cunning than prowess.
8:25
Prince: God.
Hand of man. He confessed that he was justly punished, 1 Machabees 6:10. Greek, "He shall raise himself by the ruin of many, (Theod. and some manuscripts add, and shall rise up against the prince of princes) and he shall break them like eggs with his hand."
8:26
Morning of this day, or of what shall happen in certain full days, ver. 14.
Calmet
Seal. When the predictions were to take place soon, they were dated and published. (Calmet)
St. Jerome
This will remain obscure till after the event. (St. Jerome)
Worthington
What regarded the temple, happened in 300 years' time. But it alluded also to antichrist. (St. Gregory, Mor. 30:12.) (Worthington)
8:27
Business, at Susa. Nabuchodonosor had given him the province of Babylon.
Calmet
It. All prophecies have a degree of obscurity before they be accomplished. Hebrew may intimate that none could tell the cause of his anxiety. (Calmet)
8:3
A ram.... The empire of the Medes and Persians.
8:5
A he goat.... The empire of the Greeks, or Macedonians. Ibid. He touched not the ground.... He conquered all before him, with so much rapidity, that he seemed rather to fly, than to walk upon the earth.—Ibid. A notable horn.... Alexander the Great.
8:8
Four horns.... Seleucus, Antigonus, Philip, and Ptolemeus, the successors of Alexander, who divided his empire among them.
8:9
8:10
Unto the strength of heaven.... or, against the strength of heaven. So are here called the army of the Jews, the people of God.
8:14
Unto evening and morning two thousand three hundred days.... That is, six years and almost four months: which was the whole time from the beginning of the persecution of Antiochus till his death.
8:2
He insinuateth that this vision vvas in explication of some part of the former, vvhich he had tvvo yeares before. ch. 7. where foure monarchies are mentioned so here is foretold the great conflict betvven the Persians & Greciaus, about 220. yeares after.
8:3
or riuer.
The ramme represēted the king of Persians & Medes.
8:5
The goat signified Alexander the great:
8:7
breaking the tvvo hornes, that is conquering the tvvo nations of Persians & Medes.
8:8
King Alexander died when he vvas very yong & strong not fully 33. yeares of age.
Foure of his solovvers possessed euerie one a kingdome of his Monarchie.
8:13
g Antiochus Epiphanes persecuting the people of God destroyed the sacrifice, polluted the temple setting vp the image of Iupiter Olimpius.
8:14
2300. euenings and mornings, that is, 2300. dayes; vvhich make six years and vvel nere foure monethes, the whole time from the beginning of Antiochus persecution vnto his death: for he begane to persecute in the yeare 143. 1 M•• 1. v 21. & he died an. 149. 1. Mac 6. v 16. vvithin which time an. 148 the temple was purged 1. Mac. 4. v 52. l Ezechiel is very often called by the name of sonne of man, here also Daniel is so called by an Angel, as vvel to distinguish Angelical and humane nature, as in honour of mankind, vvhich Christ would assume: & therfore calleth himself by the very same rule in the Gospel.
8:17
b One Angel demanded of an other to knovv a thing to come.
8:23
Historically Antiochus; mystically Antichrist, as ch. 12. & Mat. 24.
obscure speaches.
8:26
So much as perteyned to the prophanation of the temple was fulfilled aboue 300. yeares after this prophecie: as the same is also a figure of Antichrist, it shal happen towards the end of this world. S Greg. li. 30. c. 12. Moral.
8:1
Sesto Giulio Africano † 240 d.C. Julius Africanus 3.18.4
4. As far, then, as is in our power, we have taken the Scripture, I think, correctly; especially seeing that the preceding section about the vision seems to state the whole matter shortly, its first words being, “In the third year of the reign of Belshazzar,”
8:2
sant'Ippolito † 235 d.C. Treatise on Christ and Antichrist 32
… That is God, thou sayest. Thou hast spoken indeed, and that not falsely. The leopard has arisen; the he-goat is come; he hath smitten the ram; he hath broken his horns in pieces; he hath stamped upon him with his feet. He has been exalted by his fall; (the) four horns have come up from under that one.
Afraate † 346 d.C. Aphrahat: Select Demonstrations 5.5
… and the he-goat was Alexander, the son of Philip, the Macedonian. For Daniel saw the ram when he was in the East before the gate of Shushan the fortress that is in the province of Elam, upon the river Ulai. And he was pushing towards the West and towards the North and towards the South. And none of the beasts could stand before him .
8:10
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 6.11
… The bodies of these youths, for instance, were free, though they were given over to the furnace, because they had before put off the slavery of sin. For this alone is liberty; and not an immunity from punishment, or from suffering anything fearful. But having heard of the furnace, call thou to mind the “rivers of fire,”
8:12
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 5.25.4
… To this purpose Daniel says again: “And he shall desolate the holy place; and sin has been given for a sacrifice, and righteousness been cast away in the earth, and he has been active ( fecit ), and gone on prosperously.”
8:13
sant'Ippolito † 235 d.C. On the Psalms 1.3
… And the holy Gospel knows also the remission of the number fifty, and of that number which is cognate with it, and stands by it, viz., five hundred;
Sesto Giulio Africano † 240 d.C. Julius Africanus 3.18.4
… especially seeing that the preceding section about the vision seems to state the whole matter shortly, its first words being, “In the third year of the reign of Belshazzar,” where he prophesies of the subversion of the Persian power by the Greeks, which empires are symbolized in the prophecy under the figures of the ram and the goat respectively.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 50.9
… In like manner then as in five virgins, countless virgins; as in five brethren of him that was tormented in hell, thousands of the people of the Jews; as in the number of one hundred and fifty-three fishes, thousands of thousands of saints: so in twelve thrones, not twelve men, but great is the number of the perfect.
8:14
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 19
… After this thou didst revert to thy former vice again, and wast a reveller ( ἐξεβακχεύθης 2 Macc. xiv. 33 ), therein, and didst change thy manner of life ( πολιτείαν to the Grecian in the time of Antiochus the impious
8:15
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 119.10
… Is it because God had commanded the Angel to do it? Just so: for Christ is understood to have given this command to the Angel.
8:17
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 1
… 1 .) And how was it, if the Spirit had not yet come, that He said, “Receive ye the Holy Ghost?” ( John xx. 22 .) In order to render them capable and meet for the reception of Him. For if Daniel fainted at the sight of an Angel (
8:20
Afraate † 346 d.C. Aphrahat: Select Demonstrations 5.5
… the lesser, that of the Medes, and the greater, that of the Persians. But when Alexander the Greek came, he slew Darius, King of Media and Persia. For thus the angel said to Daniel, when he was explaining the vision to him:— The ram that thou sawest was the King of Media and Persia, and the he-goat the King of the Greeks .
8:23
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 5.25.4
… and he shall corrupt, direct, influence ( faciet ), and put strong men down, the holy people likewise; and his yoke shall be directed as a wreath [round their neck]; deceit shall be in his hand, and he shall be lifted up in his heart: he shall also ruin many by deceit, and lead many to perdition, bruising them in his hand like eggs.”
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 6.45
But since Celsus rejects the statements concerning Antichrist, as it is termed, having neither read what is said of him in the book of Daniel
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 6.46
… and shall destroy mighty men, and the holy people. And the yoke of his chain shall prosper: there is craft in his hand, and he shall magnify himself in his heart, and by craft shall destroy many; and he shall stand up for the destruction of many, and shall crush them as eggs in his hand.”
8:1
1. Ego Daniel, post id quod videram in principio, — q. d. Post primam visionem quatuor bestiarum, de qua cap. praeced. Innuit hanc visionem pertinere, et quasi continuare praecedentem, ut dixi. 2. Cum essem in Susis castro. — Daniel non erat Susis, sed in Babylone apud Balsasarem: sed per visionem videbatur sibi esse Susis. Ita Theodoretus. Unde ex Hebraeo ita vertit Vatablus: Et in visione circumspiciens, visus sum mihi esse in Susis castro. Sic Ezechiel cap. XI, 1, in spiritu fuit in Jerusalem, ibique multa vidit. Visus est autem sibi esse Susis: quia inde Cyrus, qui Babylonem caperet, et Balsasarem occideret, erat venturus. Susae enim fuerunt regia Persarum. Ita ex Aben-Ezra Maldonatus. Nota: Susae non est vox Graeca, uti censuit Aristoxenus, et Chares; sed Hebraea, Chaldaea et Persica, ita dicta a liliorum fertilitate et copia, ut habet Etymologicum magnum. Susan enim et Susanna hebraice significat lilium, a radice שש ses, id est sex: lilium enim est hexaphyllon, hoc est sex habet folia. Sic Rhodus, id est rosa, dicta est insula, quia habet speciem rosae. Nota secundo: Susae fuit urbs maxima, hic tamen dicitur castrum; quia undique validissimis moenibus et turribus instar castri erat munita. Ita S. Hieronymus. 1. Ego Daniel, post id quod videram in principio, — q. d. Post primam visionem quatuor bestiarum, de qua cap. praeced. Innuit hanc visionem pertinere, et quasi continuare praecedentem, ut dixi. 2. Cum essem in Susis castro. — Daniel non erat Susis, sed in Babylone apud Balsasarem: sed per visionem videbatur sibi esse Susis. Ita Theodoretus. Unde ex Hebraeo ita vertit Vatablus: Et in visione circumspiciens, visus sum mihi esse in Susis castro. Sic Ezechiel cap. xi, 1, in spiritu fuit in Jerusalem, ibique multa vidit. Visus est autem sibi esse Susis: quia inde Cyrus, qui Babylonem caperet, et Balsasarem occideret, erat venturus. Susae enim fuerunt regia Persarum. Ita ex Aben-Ezra Maldonatus.
8:3
Nota: Susae non est vox Graeca, uti censuit Aristobulus, et Chares; sed Hebraea, Chaldaea et Persica, ita dicta a liliorum fertilitate et copia, ut habet Etymologicum magnum. Susan enim et Susanna hebraice significat lilium, a radice שש sees, id est sex: lilium enim est hexaphyllon, hoc est sex habet folia. Sic Rhodus, id est rosa, dicta est insula, quia habet speciem rosae. Nota secundo: Susae fuit urbs maxima, hic tamen dicitur castrum; quia undique validissimis moenibus et turribus instar castri erat munita. Ita S. Hieronymus. In Aelam. — Aelam regio est Persidis: unde Aelamitae sunt dicti. Planius respondet noster Antonius Fernandius tract. De Vision. veter. Testam. visione XXV, tempore Danielis Susan tantum fuisse castrum: sed postea amplificatas adeo esse res Susanorum, ut Susan fuerit metropolis Persiae. Unde Plinius, lib. VI, cap. xxvii, Susianos ab Alamitis disterminat intermedio Eulaeo flumine. Sicut ergo tunc una provincia erat Elamitica, ita altera erat Susiana. Super portam Ulai, — super portam urbis Susarum, quae dicebatur Ulai. Vatablus et Pagninus vertunt, super, id est juxta, flumen Eulaeum: hoc enim Susas praeterlabitur, de quo Plinius lib. VI, cap. xxvii, et forte ab hoc flumine porta urbis dicta est Ulai; unde et Symmachus vertit: Super paludem Ulai: et sic noster Interpres vertit vers. 3. Utrumque est probabile: nam Daniel super portam, juxta fluvium positus in spiritu, vidit hircum in campo adjacente cum ariete pugnantem. Septuaginta, Theodotion, Aquila retinent vocem Hebraeam, vertuntque: Super Ubal Ulai, quasi Ubal sit nomen proprium; cum Noster vertat, portam; alii, fluvium; Scholiastes graecus censet Ubal esse nomen montis Persici, ad quem in spiritu raptus Daniel. 3. Ecce aries unus. — Hic est rex Medorum et Persarum, uti explicat angelus vers. 20. Causa est: Primo, quia aries, dux ovium, suo ductu et incessu magnifico refert ducem et regem. Unde ait Sapiens Proverb. xxx, 29: «Tria sunt quae bene gradiuntur, et quartum quod incedit feliciter. Leo fortissimus bestiarum ad nullius pavebit occursum, gallus succinctus lumbos, et aries: nec est rex qui resistat ei.» Secundo, quia aries repraesentat pugnas et praelia Cyri et successorum. Aries enim simul ut cornua creverunt, fit pugnacissimus. Quocirca Romani, cuipiam bellum illaturi, arietem per fecialem praemittebant, quem in hostium fines immitteret, qui eos quasi capite et cornibus impeteret et arietaret. Inde et machina bellica muros olim quatiens dicta est aries. Trabs enim erat aduncum in capite habens ferrum, instar cornu arietis, quod vi in muros adigebatur, ac more arietum retrocedebat, ut cum impetu vehementius feriret, inquit Vegetius lib. IV, cap. xiv. Hac forte de causa, inquit Pererius hierogl. 10, cap. viii, coelestis aries Marti est dedicatus; et si qua planetis in humano corpore vis, fel (quod et irae et bilis est sedes) a Marte regi dicitur. Unde Origenes, in Levitici cap. 11, docet Hebraeos immolasse Deo arietes, ut per eos significarent nos iracundiam jugulare debere. Hinc Ammianus celebrat Saporis regis gestamen, aureo capitis arietini figmento elaboratum: et Belgae insigne militaris nobilisque sodalitatis, a Philippo cognomine Bono, Burgundiae duce, habent aureum arietis caput. Unde vocatur vulgo l'Ordre de la Toison d'or, id est ordo aurei velleris, et capitis arietini.
8:4
Tertio, et magis apposite ad hunc locum, aries notat Darium Codomannum, ejusque regnum: quia, ut ait Theodoretus, sicut aries et propter lanam et propter carnes neci datur; ita ipse, et cum eo regnum Persarum ob nimiam opum et deliciarum abundantiam quasi praegravatum, tandem corruit, et a Graecis occupatum est. Fassus est id ipsum Darii legatus apud Alexandrum, qui ut ei pacem persuaderet, utque cum Dario imperium divideret: «Periculosum, ait, est praegrave imperium, difficile est continere quod capere non possis. Videsne ut navigia, quae modum excedunt, regi nequeant? Nescio an Darius ideo tam multa amiserit, quia nimiae opes magnae jacturae locum faciunt. Facilius est quaedam vincere quam tueri.» Ita Curtius, lib. IV. Porro lana significari opes docet Plinius, lib. IX, cap. xlvii; veterum enim opes erant in ovibus earumque lanis et velleribus, ut patet in Absalone, II Reg. cap. xiii, 23, et in Job. cap. 1, 16, et in muliere illa prudente quam describit Sapiens, Prov. xxxi, 13: «Quaesivit, inquit, lanam et linum.» Addit Fernandius, vis. XXV, sect. II, arietem significare Medos et Persas, eo quod in illis regionibus insignes gignantur arietes, praegrandibus ac pinguibus caudis; cruribus autem ita praecelsis, et toto corpore sic obeso et forti, ut ephippiis impositis, frenisque adhibitis, pueri iis inequitent. Stabat ante paludem. — Hebraice, stabat ante האבל haubal, id est ante portam, aut ante fluvium, ubi Daniel se fuisse dixit vers. praecedenti. Habens cornua excelsa, et unum excelsius altero, atque succrescens. — Hebraea: Et unum excelsius secundo, et excelsius ascendebat in novissimo. Sic et Septuaginta: Et quod excelsius ascendebat super novissima. Aries hic habet duo cornua (ut habent Hebraea, et patet ex sequent.), id est duos fundatores, Darium Medum, et Cyrum, qui fuit excelsior, inquit S. Hieronymus. Aut, ut Theodoretus, duas regales familias, scilicet unam Cyri, quae duravit usque ad Cambysem; alteram Darii Hystaspis, quae amplior et excelsior duravit usque ad ultimum Darium qui victus est ab Alexandro. Aut potius duo cornua sunt Medi et Persae; Persarum autem cornu, id est imperium, fuit excelsius, et utrumque contrivit Alexander, ut dicitur vers. 7. Ita Pererius, Fernandius et alii. 4. Ventilantem contra Occidentem. — Quia Cyrus ejusque successores, in Babylonia, Asia minore, Graecia, aliisque regionibus, quibus Persia orientalis est, gessit bella: et ad aquilonem, quia Ponticas gentes: et ad meridiem, quia Aegyptum, Aethiopiam et Libyam Cambyses aliique invaserunt. Vers. 5. Hircus. — Nota primo, cum S. Hieronymo et aliis passim: Hircus hic est rex Graecorum, ut patet vers. 21, maxime Alexander, qui et cornu insigne dicitur; nam post eum plura, sed minora cornua, id est reges Graecorum, regnaverunt. Hircus enim quasi dux praeit et ducit capras, uti aries ducit oves, nimirum «dux gregis ipse caper,» puta hircus. Nota secundo: Vocatur hircus, primo, quia hircus fortior est ariete; sic Alexander vicit Darium. Equidem hircus barba et villis hirsutus, longis cornibus armatus, capite erectus, fronte torvus, oculis acer, ad vivum repraesentat Alexandrum animosum, acrem, hirsutum, pugnacem et cataphractum. Hircipili, ait Festus, vocantur densorum pilorum homines. Et Plautus in Pseudol.: «Deus tu, ait, qui cum hirquina stas barba, responde quod rogo.» Talis hircipilus fuit Alexander ob fervidam et igneam complexionem: haec enim non tantum os et barbam, sed et totum corpus facit hirsutum. Addunt Hermolaus, Gesnerus in Hirco, et alii, hircino sanguine, utpote calidissimo, emolliri duritiem adamantis, utpote frigidi et sicci, ut scalpi et sculpi possit, etsi gemmarii nostri id falsum et ridiculum existiment: ita nil tam forte et durum fuit, quod non fregerit Alexander. Hisce de causis, heroibus hirco, aeque ac tauro et ariete olim litabant, ut id ex Homero docent Giraldus et Gesnerus in Hirco. Hircus ergo notat Alexandrum qui heroum fuit heros et princeps. Secundo, Alexander vocatur hircus, quia princeps erat Graecorum, qui capris comparantur ob animi mobilitatem et sagacitatem, atque ob acumen ingenii. Nam, ut docet Plinius, lib. VIII, cap. l, caprae sagacioris sunt ingenii, acutioris visus, et ad motum agiliores, quam sint oves. Tales fuere Graeci prae Persis. Acumen probet vel unus Aristoteles ingeniorum apex, quem Plinius, lib. XVIII, cap. xxxiv, vocat immensae subtilitatis virum: «Graecis ingenita levitas animorum est, et erudita vanitas,» ait Cicero pro Flacco. Tertio, Alexander vocatur hircus ob faetorem vinolentiae suae, et ob libidinem Graecorum, inquit Rupertus, Graecorum dico, successorum Alexandri. Nam Alexander ipse in venerem non adeo fuit proclivis, eo quod esset vinolentus: idque Theophrastum dixisse narrat Athenaeus lib. X. Docet enim Aristoteles immodicam vini potionem facere ineptos ad venerem: eo quod per illam diluatur vis seminalis, ac sensus appetitusque obruantur et hebetescant. Ita Aristoteles, in Quaestion. physic. Quaest. XI et XXXII, sect. III. Quarto, vocatur hircus caprarum, tum quia juvenis erat, puta annorum viginti, cum coepit regnare: solent enim Hebraei animalia juvenilia exprimere per genitivum matris. Sic ergo hircus caprarum vocatur haedus, qui adhuc sequitur et sugit capram matrem suam. Sic vocantur agni ovium, id est agni teneri et novelli. Tum potius, quia, sicut hircus dux est caprarum, sic Alexander princeps fuit Graecorum. Tum denique quia «hircus caprarum» notat Alexandri natales spurios, scilicet eum ex matre adultera fuisse genitum. Hircum enim olim vocabant, et etiamnum vocant eum, qui conjugem habet adulteram. Hircus ergo fuit Philippus: hircus vero caprarum, sive haedus, fuit Alexander spurius. Unde adagium ferebatur in spurios, ut, si de patre eorum quispiam quaereret, responderent eum esse filium matris instar caprae; eo quod matrem haberet certam, patrem incertum. Caprarum enim natura instabilis, lubrica et mobilis admodum est, ac variis cum maribus congrediuntur: quare haedus in caprilibus a matre tantum dignosci potest. Ita Pierius hierogl. 40. Quamobrem Alexander, ut patris adulteri nomen et probrum aegeret, imo in decus verteret, finxit se filium Jovis Hammonii. Hinc quinto, Alexander vocatur hircus, quia voluit haberi et coli ut filius Hammonis, qui hirci specie figurabatur: Hammon enim aegyptiace hircum significat. Unde et Pyrrhus rex in galea gestabat cornua hirci, uti mox dicam, quia ipse quoque jactabat se filium Jovis Hammonii. Esto enim Diodorus Siculus, lib. IV, in fine, Servius in IV Aeneid., Herodotus, Festus, et alii, Hammoni arietis formam et cornua (quibus significabatur, involuta esse ejus responsa, ait Servius) attribuant; alii tamen ei dant speciem et cornua hirci, sive quia cornua ejus retrorsum erant reflexa, non anterius arcuata, uti sunt bovis), ut eminus aspiciens, an hircina essent, an arietina, distinguere non posset: sive potius quod Aegyptii suum Jovem, id est Hammonem, colebant tam specie hirci, quam arietis: tam enim caprum, quam arietem adorabant. Nam a pastoribus, qui tam capras quam oves pascunt, Hammon in deum consecratus est, teste Pausania in Messeniacis. Adeoque Aegyptii hircum deificarunt, ait Diodorus Siculus, qui et addit Hammonis uxorem fuisse Amaltheam, ex qua Proverbium: «Amaltheae cornu,» significans cornucopiam, et rerum abundantiam. Haec autem Amalthea fuit capra nutrix Jovis, uti omnes Gentiles asserunt. Si Hammonis uxor fuit capra; ergo ipse fuit caper, vel certe capri speciem assumpsit. Hinc sexto, in hirco alluditur ad Panem deum Aegyptiorum, qui universam mundi machinam repraesentabat, uti docet Giraldus in Pane. Pan enim erat specie hirci, teste Suida, Herodoto et Diodoro. Erat enim capripes, hirsutus et cornutus ut hircus. Unde Propertius in Tertio: Capripedes calamo Panes hiante canent. Et Ovidius in Fastis: Crop the vines, he-goat, yet when you stand at the altars, There will be something to pour upon your horns. Sunt oculis Nymphae semicaperve deus. For no other crime is the he-goat slain to Bacchus At every altar. Hircus ergo hic notat Alexandrum instar Panis fore mundi dominum, ac ut deum colendum. Septimo, hircus brevis est aevi; nam ante sex annos consenescit, quia libidine vires exhaurit, uti tradunt Columella, Palladius, et ex iis Gesnerus in Hirco: significat ergo brevem vitam, et breve regnum Alexandri. Rursum hircorum oculi ob libidinem, in transversum aspiciunt, indeque hircus nomen accepit. Nam hirci vel hirqui, teste Suetonio, Isidoro et Gesnero, vocantur oculorum anguli. Unde Virgilius: «Transversa tuentibus hircis.» Transverso obtutu fuit quoque Alexander, eo quod capite esset, non directo, sed in humerum sinistrum inclinante, et sursum aspiciente, ut si quem coram se consistentem intueri vellet, limis et transversis oculis eum intueri deberet. Ita Plutarchus, Curtius et alii. Unde priscam Alexandri statuam Romae in Quirinali, hunc ejus situm repraesentare videmus. Octavo, hircus notat Alexandri gulam et aviditatem tum bibendi, tum carpendi, et praedandi gentes et regna. Capri enim et caprae omnia depascentur, indeque caper graece vocatur τράγος a voracitate. Nam τρώγειν et τραγεῖν edere significat. Hinc Ovidius, I Fastor.: Rade, caper, vites, tamen hinc cum stabis ad aras, In tua, quod spargi cornua possit, erit. Quod acute et salse Romani in Domitianum Imperatorem, teste Suetonio in ejus Vita, transtulerunt: «Vel si me ad radicem comederis, tantum tamen vini producam, quantum immolando Caesari posset infundi.» Quod enim supra vitis capro minitabatur, hoc eadem nunc minitatur Domitiano tyranno, vites succidi jubenti. Hinc et capri vocantur, quasi carpi, quod omnia carpant. «Capra, inquit Varro lib. De Lingua Latina, quasi carpa»: a quo scriptum «omnicarpae caprae.» Hinc Baccho, vini praesidi, litabatur caper, quasi vitis vastator. Unde Virgilius, II Georg.: Non aliam ob culpam Baccho caper omnibus aris Caeditur. Nono, solent hirci cum arietibus cornutare et duellare, uti Alexander cum Dario decertavit. Qui ergo hinc duelli exemplum sumpserit, sciat se hircum esse et hircizare. Nec Alexander cum Dario duellum iniit, sed bellum. Prudenter et magnanime Antigonus, rex Macedoniae, Pyrrho regi Epiri per caduceatorem provocanti ad singulare certamen, ut eo secum de regno decerneret, respondit, «dictum suum non armorum magis quam temporum esse; Pyrrho, si vitae paeniteret, multas ad interitum patere vias.» Sic et Fabius Maximus Cunctator provocatus ab Annibale ad pugnam respondit, a se pugnam initurum cum sibi, non hosti, commodum videretur: se pugnae tempus dare, non ab hoste accipere.» Et Augustus Caesar Antonio provocanti ad duellum respondit: «Si Antonius perire velit, habet sat multos necis modos.» Idem respondeant, qui hodie a stultis duellatoribus ad duellum provocantur, hosce imitentur. Hi enim fuerunt prudentes, generosi, magnanimi, et rerum domini, qui hoc suo prudenti responso hostem fregerunt et supplantarunt. Auctor est Plutarchus in eorum Vita. Denique Eusebius in Chron. olymp. 47, anno mundi 4610: Hoc, inquit, tempore «certantibus in agone τράγος, id est hircus, in praemio dabatur; unde aiunt Tragoedos nuncupatos.» Ita et Alexander certans cum Dario, eumque vincens hirci nomen quasi victoriae praemium, vel omen accepit. Porro hircus hic venit ab occidente; quia Macedonia, unde venit Alexander, occidentalis est respectu Persiae et Asiae, quas sibi subjecit. Rursum, «non tangebat terram,» id est, summa utebatur celeritate in conficiendis bellis et victoriis, instar fulminis, quod cito penetrat ab ortu ad occasum, sed et cito disparet. Nullam, ait Curtius, lib. V, virtutem regis istius magis quam celeritatem laudaverim. Sex enim annis Persas, Medos, Babylonios, Aegyptios et vicinas gentes debellavit; ut cum Caesare, imo prae Caesare, dicere potuerit: «Veni, vidi, vici.» Nota: Sicut bos figens in terra pedem symbolum est tarditatis, ita non tangere terram symbolum est agilitatis. Hinc Virgilius Camillae celeritatem describens, ita canit:
8:6
Cursuque pedum praevertere ventos; Illa vel intactae segetis per summa volaret Gramina, nec teneras cursu laesisset aristas: Vel mare per medium fluctu suspensa tumenti Ferret iter, celeres nec tingeret aequore plantas.
8:7
Eadem phrasi Homerus, Iliad. xx, utitur, ut exprimat velocitatem equorum regis Erichthonii. Et Ovidius de Atalanta ita canit, lib. X Metamorph.: Signa tubae dederant, cum carcere pronus uterque Emicat, et summam celeri pede libat arenam. Simile de Lada veloci cursore narrat Solinus, cap. vii; adeo ut in arenis nulla indicia relinqueret vestigiorum. Porro in Alexandro verum fuit istud: «Quod cito fit, cito perit.» Et istud Senecae in Consol. ad Marciam: «Non durat, nec ad ultimum exit, nisi lenta felicitas.» Et merito Paulus Orosius Alexandrum vocat magnum miseriarum gurgitem, et totius Orientis atrocissimum turbinem. Porro hircus habebat cornu insigne. — Hircus sunt reges Graecorum in confuso: cornu hoc proprie est Alexander. Erat hoc inter oculos, quia animalia unicornia cornu habent inter oculos, idque ut significet Alexandri ingenium, prudentiam, sagacitatem. Ita Theodoretus. Nota: Cornu fuit insigne regum; reges enim gestabant cornu quasi symbolum regni. Hinc est quod Plutarchus de Pyrrho: «Agnitus, inquit, fuit ipse eximia crista et cornibus hircinis.» Sic et Virgilius, Aeneid. XII, Aeneae quasi regi dat, Ensemque clypeumque et rubrae cornua cristae. Ea imago Tryphonis habet galeam, cui infixum est cornu, uti videre est in effigie quam edidit Vilalpando in Apparat. templi, pag. 337. Hinc Psalm. cxxxi, 17, de rege David dicitur: «Illic producam cornu David.» Cornu enim est symbolum roboris, significatque decus et majestatem regiam. Hinc illud aenigma (cujus meminit Strabo) Demetrii Phalerei ad Philippum patrem hujus Alexandri: «Utroque cornu bovem continebis,» hoc est, occupabis duas arces, scilicet Acrocorinthum et Ithomen; his enim occupatis, facile totam Peloponesum occupabis; duas ergo arces duo cornua, Peloponesum vero bovem nuncupabat. 6. In impetu fortitudinis suae, — impetu fortissimo et vehementissimo: Hebraice est בחמת כחו bechemat cocho, in ira roboris sui, id est in ira robusta et forti, ira robur augente, aut robore irae accenso. 7. Et percussit arietem (Alexander occidit Darium regem Persarum), et comminuit duo cornua (duo regna, scilicet Persarum et Medorum). Et conculcavit, — id est subjecit et vectigalia fecit, uti dixi cap. praeced. vers. 7. 8. Magnus factus est, — et re et nomine; nam a rerum gestarum gloria vocatus est Alexander Magnus. Cumque crevisset. — Alexander enim mortuus est, cum ad summum aetatis et imperii robur pervenisset, cum nec mori, nec vinci posse videretur. Nam paulo ante mortem pro deo habitus est: subornarat enim Jovis Hammonis sacerdotes, ut rogati cujus filius esset Alexander (erat enim ex adulterio natus) responderent, Jovis Hammonis. Ita Justinus lib. XI. Fractum est cornu magnum. — To fractum significat violentam mortem Alexandri, quia Alexander in flore aetatis, scilicet cum vixisset 32 annos, et octo menses; atque 12 annos, et octo menses regnasset in summa felicitate et gloria, violenta morte vel crapula, ut vult Athenaeus, vel veneno, ut volunt alii, Babylone decessit, anno 1 olymp. 114, ut docent Curtius, Josephus et alii. Nota: Natus est Alexander anno 1 olymp. 106, et anno urbis Romae conditae 393, die 6 mensis Hecatombaeouis, quo die deflagravit Ephesi templum Dianae, vaticinatique sunt magi magnum eo die natum esse Asiae incendium; is fuit Alexander. Alexander, annos natus quindecim, a patre in disciplinam Aristoteli traditur, ab eoque per quinquennium in litteris et doctrinis rege dignis institutus est. Patre occiso annum agens vigesimum, regnum adiit. Anno I regni sui, Illyricum, Thraciam et Graeciam perdomuit. Anno 2, primum praelium cum ducibus Darii ad Granicum flumen inivit, victorque Asiae rapuit imperium. Anno 3, ipsum Darium cum exercitu profligavit. Anno 4, venit in Phoeniciam, Aegyptum et Judaeam, atque Tyrum expugnavit, et Alexandriam condidit. Jerusalem quoque venit, et pontificem Jaddo adoravit, Deoque sacrificavit, atque vaticinium hoc Danielis ante ducentos annos ab eo de se editum, quod scilicet ipse Persarum imperium everteret, laetus gaudensque audivit, et fidens certusque de victoria perrexit contra Darium. Audi Josephum, lib. XII, cap. viii: «Alexander, ait, solus ad eum (Jaddum pontificem) accedens, nomen illud (tetragrammaton Dei, quod pontifex in lamina tiarae affixa incisum gestabat) adoravit, et primus salutavit pontificem. Syriae reges et reliqui obstupuerunt; solus Parmenio propius accedens rogavit quid ita, cum ipse adoraretur ab omnibus, nunc adoraret pontificem Judaeorum? At ille non hunc se adorasse respondit, sed Deo, cujus pontifex esset, honorem eum exhibuisse. Hunc enim, inquit, vidi, et antea hoc ipso habitu, cum adhuc essem in Dio Macedoniae, qui me deliberantem quomodo Asiam possem subigere, hortatus est forti esse animo, et sine mora exercitum trajicere: nam suo ductu potiturum me Persarum imperio. Quapropter quia nunc primum talem habitum vidi, agnoscens hunc, et visionis memor, quae me ad hanc expeditionem impulit, puto me non sine numine in Darium exercitum ducere, et brevi fore victoriae compotem.» Haec locutus ad Parmenionem, et comiter complexus pontificem, deducentibus sacerdotibus in urbem pervenit; et cum ascendisset in templum, immolavit Deo ex sacerdotis praescripto, ac pontifici quoque suum honorem exhibuit.» Subdit deinde de hac Danielis prophetia illi exhibita: «Ostensoque sibi Danielis libro, in quo Graecum quemdam Persas debellaturum significabat, hunc ipsum se esse interpretatus, laetus dimisit multitudinem. Sequenti vero die vocatis eis, jussit ut quidquid vellent peterent. Pontifice autem petente ut patriis legibus vivere sibi liceret, utque septimo quoque anno concederetur eis tributorum immunitas, concessit omnia. Et cum fecisset eis potestatem, si qui vellent, salvis suis ritibus, sequi ejus militiam, multi in eam expeditionem dederunt nomina.» Anno regni sui 6, Alexander tertio praelio plane cecidit Darium Calendis octobris, Darioque a suis occiso, Persarum imperium adeptus, atque Asiae imperator salutatus est. Ubi nota cum Ruperto exemplum illustre, quam instabilis sit status hujus saeculi, et infida fiducia mundi: Darius ecce victus, et a suis derelictus, imo sauciatus ad mortem, sitibundus et moribundus, oblatam a milite aquam hausit, eumque misit ad Alexandrum ut haec ei referret: Felicius te hostem, quam cognatos, propinquosque meos sortitus sum: matri quippe et liberis meis a te hoste vita data est, mihi a cognatis erepta, quibus et vitam dedi et regna. Audiens haec Alexander, visoque corpore defuncti, tam indignam illo fastigio mortem lacrymis prosecutus est, corpusque regio more sepeliri jussit. Reliquis sex regni vitaeque annis, Alexander plurimas gentes usque ad Gangem fluvium et Indicum Oceanum subjugavit. Ita ex Justino, Curtio, Diodoro et aliis Pererius. Praesagia mortis Alexandri haec recenset Plutarchus. Primum, Chaldaei monebant Babylone ut abstineret. Secundum, cum ad muros Babylonis pervenit, corvorum examen vidit certantium, et se mutuo caedentium, quorum aliquot juxta ipsum sunt delapsi. Tertium, aruspex in hostia trunca exta deprehendit. Quartum, leonem grandissimum et speciosissimum eorum qui ibi alebantur, domesticus asinus adortus calce interfecit. Quintum, hominem contemplantur tacitum in solio sedentem, diademate et amictu regio ornatum, qui rogatus diu non reddidit vocem. Vix tandem, cum ad se redisset, dixit ita sibi jussum a Serapi. Porro mortem ejus ita describit Justinus, lib. XII: «In comessatione, accepto poculo media potione, repente veluti telo confixus ingemuit. Quarto die indubitatam mortem sentiens, agnoscere se fatum domus majorum ait; nam plerosque Aecidarum intra trigesimum annum defunctos. Tumultuantes deinde milites, insidiis perire regem suspicantes, sedavit, osculandamque dexteram suam flentibus porrexit. Cum lacrymarentur omnes, ipse non sine lacrymis tantum, verum etiam sine ullo tristioris mentis argumento fuit, ut quosdam impatientius dolentes consolaretur. Quibusdam mandata ad parentes eorum dedit, adeo, sicut in hostem, ita et in mortem invictus animus fuit. Dimissis militibus, amicos circumstantes percunctatur, videanturne similem sibi reperturi regem? Tacentibus cunctis, tunc ipse, ut hoc nesciat, ita illud scire vaticinarique se, ac pene videre oculis dixit, quantis caedibus mortuo sibi sit parentatura Macedonia. Ad postremum corpus suum Hammonis templo condi jubet. Cum deficere eum amici viderent, quaerunt quem imperii faciat haeredem? Respondit: Dignissimum. Hac voce veluti bellicum inter amicos cecinisset, aut malum discordiae misisset, ita omnes in aemulationem consurgunt. Sexto die, praeclusa voce, exemptum annulum digito Perdiccae tradidit.» Eadem habet Curtius, lib. X, in fine, qui addit eum maerentibus militibus dixisse: «Invenietis cum excessero, dignum talibus viris regem. Rursus, Perdicca interrogante quando coelestes honores haberi sibi vellet? dixit tum velle, cum ipsi felices essent. Suprema haec vox fuit regis, et paulo post exstinguitur. Ac primo ploratu tota regia personabat, quin et indignantium voces audiebantur, tam viridem et in flore aetatis fortunaeque invidia deum ereptum esse rebus humanis.» Subdit deinde ingentia lamenta matris, uxoris et filiarum Darii, imo matrem se inedia confecisse: «Magnum profecto indulgentiae in eam Alexandri documentum, quae, cum sustinuisset post Darium vivere, Alexandro esse superstes erubuit. Septimo demum die in summo aestu, curare corpus exanimum amicis vacavit, nulla tabe, nec livore quidem corruptum videre, qui intraverant. Vigor quoque non deseruerat vultum. Itaque Aegyptii jussi corpus curare, primo non sunt ausi admovere velut spiranti manus. Deinde precati ut jus fasque esset mortalibus attrectare eum, purgavere corpus, repletumque est odoribus. Aureum solium, et capiti adjecta fortunae ejus insignia.» Vide hic in Alexandro quam sit verum illud Sapientis: «Omnis potentatus vita brevis.» Tantum enim duodecim annis regnavit, in ipso flore aetatis et regni exstinctus. «Quomodo recidisti de coelo, Lucifer, qui mane oriebaris? corruisti in terram, qui vulnerabas omnes gentes?» Habuit hic ipse, uti et Salomon, suas opes, delicias, veneres, victorias, et quidquid mortalis optare potest; sed quam modico tempore! habet nunc suas miserias, inopiam, vermem et ignem gehennae; sed quanto tempore! Habuit ea jam per duo millia annorum, habebit ea per centum millia, per mille milliones annorum, habebit ea in omnem aeternitatem. O quam male, quam misere divisa fuit sors Alexandri! Sors hujus vitae felix fuit ad momentum; sed alterius vitae est infelicissima in aeternum. Vide ergo quisquis hic dives, potens, felix es et deliciaris, ne et tibi tua felicitatis sors hic detur, et in futuro sors altera infelicitatis tibi obveniat, ne audias illud Abrahae ad Epulonem: «Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala: nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris.»
8:10
Et orta sunt (loco insignis illius cornu jam fracti, ut habent Hebraea) quatuor cornua subter illud, — puta quatuor Alexandri duces: scilicet Antigonus, qui imperavit Asiae; Philippus sive Aridaeus, qui Macedoniae; Seleucus, qui Syriae; Ptolemaeus, qui Aegypto. Licet enim Arianus et Curtius numerent decem Alexandri successores: hi tamen quatuor fuerunt omnium principes. Ita S. Hieronymus. Vide hic novam Alexandri miseriam, et mundi fallaciam. Nam ab iis quos ipse aluerat et evexerat, stirps ejus funditus excisa est. Curtius enim, cum eum veneno necatum ab Antipatro, ejusque filiis Cassandro et Jolla narrasset, subdit: «Haec utcumque sunt tradita, eorum, quos rumor asperserat, mox potentia exstinxit. Regnum enim Macedoniae Antipater, et Graeciam quoque invasit. Soboles deinde excepit, interfectis omnibus quicumque Alexandrum etiam longinqua cognatione contigerant.» Clarius id narrat Justinus, qui, cum lib. XII narrasset venenum ei datum a Cassandro, lib. XV, tradit ab eodem Cassandro Alexandri matrem Olympiadem, et filium Herculem quatuordecim annorum, item alterum ejus infantem cum matre Roxane interemptos esse. Ita libido dominandi caedibus sibi regnum parare putat, sed parat interitum. Pari enim modo Cassander ab aliis regni aemulis interemptus est, nimirum: Ad generum Cereris (Plutonem) sine caede et sanguine pauci Descendant reges, et sicca morte tyranni. Per quatuor ventos coeli, — per quatuor mundi plagas.
8:11
9. De uno autem ex eis (de Seleuco) egressum est cornu unum modicum. — Hoc cornu est Antiochus Epiphanes, qui octavo loco descendit a Seleuco. Nota: Post mortem Alexandri anno duodecimo Seleucus imposuit sibi diadema Syriae, ac consequenter Judaeae, et victo Antigono, totius Asiae. Hinc ab anno hoc 12, qui fuit primus Seleuci, numerat auctor libri Machabaeorum annos Graecorum, sive Seleucidarum, qui prae aliis in Judaeos imperium usurparunt. Unde eis fortissime restiterunt Judas, Jonathas et Simon Machabaei. Porro Antiochus Epiphanes vocatur «cornu modicum;» quia minor natu fuit filius Antiochi Magni, qui cum Annibale contra Romanos dimicans, sed victus fususque pacem cum Romanis iniit, obsidemque Romanis misit filium hunc Antiochum Epiphanem, qui paulo post, mortuo fratre Seleuco Philopatore, qui patri in regno successerat, Roma fugiens, ejecto fratris filio Demetrio, per vim regnum Syriae invasit, quod contigit post mortem Alexandri, anno 150. Itaque hic Antiochus dictus Epiphanes, id est illustris, a rerum gestarum gloria, primo, ad orientem Artaxiam regem Armeniae devicit, mox ad meridiem profligavit Ptolemaeum Philometorem regem Aegypti, atque Alexandriam obsedit, eamque obtinuisset, nisi a Romanis coactus fuisset abscedere. Missus enim ab eis Popilius Laenas, Antiochum virga per circulum circumscripsit, dicens: «Non excedes hoc circulo, nisi respondeas: Jubet populus Romanus te Aegypto, utpote eis amica, abscedere.» Respondit Antiochus: «Parebo;» unde fremens frendensque discessit, omnemque deinde iram suam in Judaeos vicinos effudit, ut patet ex libris Machab. Porro Antiochus hic regnavit 12 circiter annos, ut patet I Machab. 1, 11, collato cum cap. VI, vers. 15.
8:12
Et factum est grande. — Hebraeus, crevit valide, vel excellenter; Septuaginta, ἐμεγαλώνθη περισσώς, magnificatum est valde. Et contra fortitudinem. — Hebraice est צבי tsebi, quod Noster vertit, fortitudinem; et vers. 12, robur; cap. vero xi, 16 et 41 vertit, terram inclytam. Alii vertunt, militiam, ut tsebi sit idem quod צבא tseba, id est exercitus. Proprie tsebi significat rem tumidam, plenam, turgidam, eminentem, crassam, pinguem, quae alios in sui amorem et desiderium allicit. Hinc ulterius per catachresin tsebi significat id quod est pulchrum, amabile et inclytum, puta decus, gloriam, decorem, jucunditatem, delicias et capreolum, qui homini est in deliciis. Unde tsebi vel tsebia, et syriace tabita, vocatur δορκάς, id est dama, vel caprea; quomodo vocata est illa pia matrona quam S. Petrus a morte suscitavit, Actor. ix, 30. Tsebi ergo est epithetum Judaeae et Jerusalem. Sensus ergo est, q. d. Antiochus pugnabit contra tsebi, id est contra Judaeam, quae est terra Deo amabilis, decora, excellens, fertilis et desiderabilis: et contra Israel, qui est tsebi, id est populus praestans et charus caelitibus, eorumque decus et gloria, quique Dei et angelorum vallatur praesidio, ideoque est fortissimus. Ita S. Hieronymus. 10. Et magnificatum est usque ad fortitudinem coeli. — Pro fortitudinem Hebraice non est tsebi, sed tseba, id est exercitus, militia, fortitudo militaris. Ad verbum ergo Hebraice est: Et magnificatum est usque ad militiam coeli, id est usque ad Judaeos: hi vocantur militia, vel fortitudo caeli; quia, Deo duce invocato et adjuvante, feliciter bella gerebant, ut patet ex libris Machab. Hinc de illis dici potuerit, quod de Theodosio Imperatore, ope Dei devincente, cecinit Claudianus: O nimium dilecte Deo, cui militat aether, Et conjurati veniunt ad classica venti!
8:13
Significat ergo Daniel, quod Antiochus Judaeos devicerit, idque ob eorum peccata, qui antea erant invincibiles; cum Hierosolyma ob templum esset quasi arx Dei, et caeli columna. Et dejecit de fortitudine. — Hebraice de exercitu, scilicet Judaeorum, multos prostravit. Est hoc loco gradatio hyperbolica, q. d. Antiochus non solum praevalebit contra tsebi, id est contra Jerusalem pulcherrimam et potentissimam; sed etiam tsaba, id est exercitus non terrestres, sed coelestes, ipsumque coelum et ejus militiam lacesset et invadet; dejiciet stellas et sidera, eaque dejecta pedibus proteret. Unde sequitur: Et de stellis. — Stellas vocat Judaeos illustres nobilitate, doctrina et pietate, quos Antiochus vel minis a patria lege abduxit, vel constantes in ea necavit. Ita S. Hieronymus, Theodoretus, Vatablus et S. Gregorius, XXXII Moral. XII, ubi totum hunc locum explicat. Unde huc alludens S. Joannes, Apocal. cap. xii, 4, dicit quod draco, id est diabolus, per Antichristum (cujus praecursor et typus fuit hic Antiochus) trahet post se in fine mundi tertiam partem stellarum, id est Sanctorum illustrium, quos vel per falsa miracula, vel per promissa opum et honorum, vel per tormenta et minas a Christo ad se apostatare faciet Antichristus. Sic cap. XII, 3, audiemus: «Qui ad justitiam erudiunt multos,» fulgebunt «quasi stellae in perpetuas aeternitates.» Et Apocal. 1, 16, de Christo dicitur: «Habebat in dextera sua stellas septem.» Et I Corinth. xv, 41, ait Paulus: «Stella a stella differt in claritate; sic erit et resurrectio mortuorum.» 11. Et usque ad principem fortitudinis. — Ausus est Antiochus pugnare contra Deum ipsum, eumque bello lacessere, et quasi ad duellum provocare: Deum, inquam, qui erat princeps militiae et fortitudinis populi sui Judaici: Antiochus enim idolum Jovis Olympii in templo Hierosolymitano collocavit, et ab eo illud nominari voluit, itaque Deum quasi de loco suo dejecit, aliumque deum in ejus possessionem induxit: imo ipse prae fastu deum quasi se reputabat. Nam «sibi videbatur fluctibus maris imperare, et montium altitudines in statera appendere, et sidera coeli contingere,» (et hac de causa hic stellas dejecisse dicitur) uti habetur II Machab. IX, 8 et 10.
8:14
Et ab eo tulit juge sacrificium. — Vetuit Deo sacrificari agnum mane et vespere, quod erat juge sacrificium; sub quo caetera omnia intelligit: omnia enim sustulit Antiochus. Et dejecit locum sanctificationis ejus. — Antiochus non combussit, nec diruit templum: sed illud «dejecit» de suo gradu et honore, ne esset templum Dei, quia illud profanavit et Jovi dedicavit: unde in altari carnes suillas, in legis et Judaeorum opprobrium immolari jussit: prohibuit circumcisionem, sacros libros combussit, Judaeos ad Graecorum religionem compulit; Eleazarum, septem fratres, aliosque id recusantes occidit. Hinc Nazianzenus, orat. 22 De Machabaeis, Antiochum vocat daemonem, eumque comparat daemoni, qui adolescentes tentat, et impellit ad peccata. 12. Robur autem datum est ei (Antiocho data est potestas et exercitus, ut habent Hebraea) contra juge sacrificium (non ob ejus merita aut vires, sed) propter peccata — Judaeorum: Deus enim eligit locum propter gentem, non gentem propter locum: unde et modo permittit templa ab haereticis violari, et sanctam Eucharistiam conculcari, idque ob peccata ibidem admissa. Unde Vatablus hic vertit: Exercitus (scilicet Judaeorum, ut dicitur vers. 13) traditus est ei (Antiocho) cum perenni sacro per scelus; vel: Exercitus traditus est ei propter sacrificium juge ob iniquitatem, id est propter iniquitates quas admiserant Israelitae in juge sacrificium, venerunt in potestatem Antiochi. Et hoc videntur velle Septuaginta dum vertunt: ἐγεννήθη ἐπὶ τὴν θυσίαν ἁμαρτία, Factum est super sacrificium peccatum. Et paulo ante: Sacrificium turbatum est. Theodoretus addit παραπτώματι, id est delicto, hoc est, propter delicta sacerdotum et populi. Porro noster Interpres in Hebraeo videtur legisse tsebi, de quo vers. 9, aut tsaba accepit pro tsebi: Hebraei enim saepe commutant litteras quiescentes. Aut certe pro robur intelligit exercitum: hanc enim significat tsaba, et hic dat regi robur. Et prosternetur veritas in terra. — «Veritas,» puta vera Dei fides, cultus, religio: haec enim sustulit Antiochus. Septuaginta pro veritas vertunt, justitia: conculcata enim religione, conculcatur et justitia.
8:15
Et faciet, et prosperabitur. — Antiochus faciet quidquid volet, idque prospero eventu. Est hendyadis. Dices: עשתה aseta, id est faciet, est feminini generis; ergo non refert Antiochum, sed veritatem, q. d. Veritas in terram, quasi semen dejecta, fructum faciet, magisque multiplicabitur: nam sanguis martyrum semen est fidelium, ut inquit Tertullianus. Ita explicant Maldonatus et Fernandius. Verum respondeo, aseta, id est faciet, respicit קרן keren, id est cornu, quod est feminini generis: Antiochus enim est cornu modicum, de quo a vers. 9 egit huc usque; quia ergo keren est femininum, hinc femininum verbum ei attribuit hic, et vers. 9. Verum, quia per keren intelligit Antiochum, hinc vers. 11, utitur verbis masculinis. 13. Et audivi unum de sanctis. — Audivi angelum unum superioris ordinis, ex iis qui Deo assistunt, cap. praeced. vers. 10. Alteri nescio cui loquenti, — cuidam cujus nomen ignoro, loquenti: hebraice enim est פלוני palmoni, quem Hispani vocant fulano, Galli un quidam. Unde Aquila, Theodotion et Septuaginta retinuerunt hebraeam vocem, verteruntque phelmoni: quam minus recte Eudoxius transtulit, amicissimo, praesidi praecipuo. Indicat Daniel se tres ut minimum angelos vidisse, vel potius audivisse. Nam vidit unum loquentem cum aliquo alio, et unum alterum ab eo qui loquebatur sic interrogantem: «Usquequo visio?» Ex his patet vera esse ea quae de angelorum locutione et illuminatione quam inferiores a superioribus accipiunt, tradit S. Dionysius lib. De Colest. Hierar. Vide dicta I Corinth. XIII, 1, ubi disserui de lingua angelorum. An hi angeli fuerint diversi ab illis vers. 15, an vero iidem, non liquet. Potuit enim unus hic eminus loquens, mox vers. 15 ad Danielem advolare, eique viri specie spectandum se praebere, ac visionem exponere. Unde noster Fernandius, vis. XXV, sect. v, censet eum qui hic loquitur, nec nominatur, esse illum ipsum qui vers. 16, vocatur Gabriel. Quidquid de hac re sit, certum est angelos hos locutos esse inter se de persecutione Antiochi Epiphanis, ejusque terminum optavisse, ut ostenderent se esse angelos praesides et tutelares Judaeorum, sive fidelium, et populi Dei, eorumque res curare et cordi habere, ac tantae eorum calamitati condolere et misereri, eique tempore a Deo praestituto finem imposituros.
8:18
Usquequo visio, et juge sacrificium (et significat id est, q. d. Quamdiu sacrificium juge quod Daniel ab Antiocho sublatum vidit, sublatum manebit?), et peccatum desolationis (id est desolatio urbis) quae (propter Judaeorum peccatum) facta (id est facienda) est (repete usquequo, scilicet, durabit?), et sanctuarium (templum), et fortitudo; — hebraice צבא tsaba, id est exercitus populusque Dei, usquequo conculcabitur? 14. Et dixit ei: Usque ad vesperam et mane, dies duo millia trecenti. — «Usque ad vesperam et mane,» id est a dolore ad laetitiam, inquit Theodoretus, juxta illud Psalm. xxix, 6: «Ad vesperum demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia.» Sed hoc est mysticum. Secundo, Maldonatus et Vatablus: «Usque ad vesperam et mane,» id est secundum noctium dierumque successionem, q. d. Dies naturales (quorum quisque constat vespere et mane, id est nocte et die) hujus desolationis erunt 2300.
8:21
Tertio et aptissime, Pererius et Pintus: «Usque ad vesperam et mane,» id est usque ad diem illam, qua scilicet finietur desolatio Antiochi, erunt dies 2300. Dies enim naturalis per vesperam et mane quasi per sui finem et principium, describitur Genes. 1, 5. Secundo, alludit ad juge sacrificium, quod ait hoc die restituendum: illud enim offerebatur tam vespere quam mane; ideo dicit: «Usque ad vesperam et mane,» potius quam «usque ad diem illum.» Dies duo millia trecenti, — id est anni sex, menses quatuor, dies 20; coepit enim haec Judaeorum per Antiochum desolatio anno 143 Graecorum, ut habetur I Machab. 1, 21, et duravit usque ad annum 149 quo mortuus est Antiochus, I Machab. vi, 16. Licet enim, anno praecedente 148, Judas Machabaeus mundaverit templum ab Antiocho pollutum, ut patet I Machab. IV, 52; tamen quia adhuc vivebat Antiochus, nondum desolatio et persecutio cessabant, nondum libere agere et sacrificare poterant Judaei: eo vero mortuo anno sequenti 149, omni metu et persecutione soluti, libere sacrificare suaque festa et sacra publice et intrepide celebrare coeperunt: unde illum annum quasi restitutae libertatis, sacrificii et religionis notat hic angelus. Perperam apud Septuaginta legitur, dies 2400, apud alios, teste S. Hieronymo, dies 2200. Hebraea enim et Latina constanter habent dies 2300.
8:23
15. Quasi species viri. — Angelus hic fuit, specie viri apparens Danieli, quem Hebraei censent fuisse Gabrielem. Ille enim mox jubetur visionem exponere Danieli: angelum vero alterum qui illi acclamavit, jussitque visionem exponere, Michaelem fuisse censent veteres Hebraei, inquit S. Hieronymus, qui et addit: «Quia visio de praeliis erat, regumque certaminibus, imo regnorum successionibus, Gabriel, qui praepositus est praeliis, huic officio mancipatur. Gabriel enim in linguam nostram vertitur, fortitudo, vel robustus Dei. Unde et eo tempore, quo erat Dominus nasciturus, et indicturus bellum daemonibus, et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Zachariam et ad Mariam, Luca 1. Et postea in psalmis legimus de Domino triumphante: Quis est iste rex gloriae? Dominus fortis et potens: Dominus fortis in praelio, ipse est rex gloriae. Ubicumque autem medicina et sanatio necessaria est, Raphael mittitur, qui interpretatur curatio, vel medicina Dei: hoc videlicet nominis interpretatione significante, quod in Deo sit medicina vera. Porro ubi populo prospera promittuntur, et σιλασμός (quod nos vel propitiationem, vel expiationem possumus dicere) necessaria est, Michael dirigitur, qui interpretatur: Quis sicut Deus? ut scilicet intelligatur, quia propitiationem vel expiationem nullus possit afferre nisi Deus.» Inter Ulai, — inter portas, vel inter ripas Ulai, ubi in spiritu consistebat Daniel, ut dictum est vers. 2. 17. In tempore finis (id est tempore definito et constituto a Deo) complebitur visio. — Unde ex Hebraico clare sic vertas: In tempore (a Deo definito) erit finis visionis, id est complebitur haec visio. Sic enim se explicat vers. 19, dicens: «Ego ostendam tibi quae futura sunt in novissimo maledictionis,» id est irae Dei, quando scilicet impleta mensura peccatorum, tum Persarum, tum Judaeorum, Deus ea puniet per Alexandrum et per Antiochum. Quod enim ibi subdit: «Quoniam habet tempus finem suum,» idem videtur esse cum eo quod hic dicit: «In tempore finis.» Tempus ergo finis est novissimum maledictionis, id est irae Dei. Hinc secundo, per hypallagen sic explicari potest: «In tempore finis,» id est in fine temporis, scilicet a Deo, et Dei ira decreti et destinati. Ita Septuaginta. Tertio, longius abit Vatablus, dum vertit: Visum eveniet post finitam captivitatem Babylonicam, quasi tempus finis sit illud, quo finientur 70 anni captivitatis Babylonicae. Verum ejus nulla hic praecessit mentio: et haec diu post captivitatem contigerunt. Quarto, alii sic explicant: «In tempore finis,» quo scilicet Antiochi persecutio finietur, complebitur haec visio, praesertim ea parte qua dixit vers. 14: «Usque ad vesperam et mane, dies duo millia trecenti,» quasi eo respiciat angelus. Verum hoc arctius est, neque satis consentit cum vers. 19, quod dicit in novissimo maledictionis haec futura, puta regnante Alexandro et saeviente Antiocho, uti in sequentibus explicat, ubi clare docet visionem hanc finiendam et implendam esse per utrumque hunc regem, illum Persas, hunc Judaeos invadentem et proterentem. Licet enim Judaei jam affligerentur et protererentur a Chaldaeis, tamen longe gravius affligendi erant ab Antiocho. Hic enim non corpora, ut Chaldaei, sed corpora et animas protrivit, cogendo omnes ad idololatriam, et sacra omnia vel abolendo, vel profanando. Quinto, alii: «In tempore finis,» inquiunt, id est in tempore brevi finiendo: excitat enim attentionem Prophetae, et simul confirmat prophetiam adeo veram esse, ut brevi tempore complenda sit. Sed obstat vers. 26; ibi enim ait eam fore post multos dies: persecutio enim Antiochi contigit pene 400 annis post Danielem. Esto enim hoc tempus breve sit respectu Dei et aeternitatis, tamen nobis longum est, et vers. 26, longum vocatur: cur ergo hic illud vocaret breve? pariformiter enim et uniformiter loqui solent Prophetae. Quocirca melius Vatablus contrarie exponit hoc modo: «In tempore finis,» id est in tempore tandem finiendo, hoc est, post longum tempus complebitur haec visio.
8:24
18. Collapsus sum. — Hinc videtur quod Daniel bis collapsus sit in terram, primo, ad praesentiam; secundo, ad vocem angeli. Ita Maldonatus. 19. Quae futura sunt in novissimo maledictionis. — Hebraeus: Quae futura sunt in extremo irae, cum scilicet ira Dei, quam ipse jam cohibet, peccatis Persarum, et Judaeorum irritata, ad summum pervenerit, et in ultionem erumpet. Quoniam habet tempus finem suum, — id est suam periodum, suum spatium, suam aetatem, sibi a Deo praestitutam et definitam, ut in ea adveniat, adducatque secum omnia quae in tempore illo futura sunt, quaeque hic futura praevidentur et praedicuntur. Vide dicta vers. 17. 21. Hircus. — Hebraice sunt duae voces הצפיר השעיר haltsaphir hassair, q. d. Hircus, hircus; sed quem vers. 5, chaldaice vocavit battsaphir, eumdem hic hebraice explicans vocat hassair. Hircum enim chaldaice vocari tsaphir, hebraice sair, idque a pilis et villis quibus abundat, docent Vatablus, Marinus Brixiensis in Lexico, et alii. 22. Quatuor reges (quos nominavi vers. 8) de gente ejus consurgent (erunt enim Graeci et Macedones, qualis fuit Alexander), sed non in fortitudine ejus, — id est nequaquam illi viribus pares erunt. Vere Paulus Orosius, lib. III Hist. cap. xxiii: «Alexander, inquit, per duodecim annos trementem sub se orbem ferro pressit: principes vero ejus quatuordecim annis dilaniaverunt, et velut opimam praedam a magno leone prostratam avidi discerpsere catuli, seque ipsos invicem in rixam irritatos praedae aemulatione fregerunt. 23. Et post regnum eorum, — quatuor primorum, qui Alexandro proxime successerunt. Cum creverint iniquitates — Judaeorum, ita ut earum mensura completa Deus permittat saevire Antiochum in Judaeos. De peccatis hisce vide I Machab. 1, 12 et seq. Consurget — non proxime, sed remote: sex enim reges medii intercesserunt, regnaveruntque per annos centum et sex. Rex impudens facie, — puta Antiochus Epiphanes, rex impiissimus, qui nec Deum, nec homines reverebitur: unde in multis erit ipse typus Antichristi. De quo vide S. Gregorium, XXXII Moral. XII. Et intelligens propositiones, — abstrusas scilicet, et vix ulli hominum cognitas. Hebraice חידות chidot, id est aenigmata, strophas et versutias, q. d. Antiochus erit acutus et astutus, sagax et callidus. Alii sic exponunt: Intelligens propositiones, id est intelligere faciens hanc de se prophetiam: ipse enim suis factis eam adimplebit, itaque eam omnibus conspicuam faciet. Sed hoc remotius et alienius videtur.
8:26
24. Non in viribus suis, — sed permissu Dei, volentis punire per eum peccata Judaeorum, ut dixit vers. 12. Et faciet, — perficiet scelera quae animo destinat, parem habebit manum ingenio, et opera paria suis strophis.
8:27
25. Et in copia rerum omnium, — cum omnibus rebus ad male agendum abundaturus sit; erit enim ei copia opum, militum, armorum, principum, etc. Hebraice est: Et in pace multos occidet, id est multos innoxios et pacificos occidet: aggredietur enim eos nihil tale suspicantes, utpote in otio degentes: ita Vatablus, aut, ut Maldonatus, in pace, id est impune, sine ullo suo detrimento occidet eos.
8:1
— A. IV, il nemico di Dio, è profeticamente descritto in Dan. 7, 20-25; 8, 1-27; [9, 24-27 [?]); 11, 36-45; 12, 1-11. L'apocalittica imiterà Daniele: (III) Enoch etiop., 83-90. Il tardivo Megillath Antiochos esprimerà l'esecuzione rabbinica, incurante peraltro della sto-
… Ciò si verificò in quella notte medesima (Dan. 5). Nel 1° e 3° anno del regno di B. (Dan. 7, 1; 8, 1), Daniele ebbe le visioni intorno ai quattro grandi imperi del mondo, al regno messianico ed alle vicende del dominio dei Diadochi ed Epigoni.
8:5
Il leviathan ha molte teste (Ps. 74 [73], 14: «d.» in Settanta e Volgata), e altri mostri ibridi e terrificanti compaiono nei passi poetici o allegorici del Vecchio Testamento: le 4 bestie di Dan. 7, 3-8, il becco di 1 e 4 corna (Dan. 8, 5-22), ma si tratta di meri simboli non identificabili con il d. Negli apocrifi ricorre il d. come equivalente di Satana o della morte, o di loro strumenti: Ps. Salom., 2, 25-31 (potenza …
8:10
TESSALONICESI, EPISTOLE I-II AI
… manifestato l'iniquo, il dannano, l'avversario (o «l'anticristo»: cf. I Io. 2, 18-22: è la sinagoga in senso collettivo, gli zeloti, i loro capi, o in particolare qualcuno di questi), colui che s'oppone a Dio e si esalta (frasi tolte da Dan. 11, 36; cf. 8, 10 sg., dette del persecutore Antioco IV Epifane, profanatore del Tempio «che s'innalzerà e si magnificherà sopra ogni dio...»), fino a insediarsi nel Tempio di Dio e a proclamarsi Dio ». …
8:11
no, mattutino e vespertino, detto 'olat ha-tāmīd (Num. 28, 6. 10. 15. 23 sg.; Volg. holocaustum iuge o sempiternum) e semplicemente tāmīd nel Giudaismo posteriore (Dan. 8, 11-13; 11, 31; Mišnah); tale rito è prescritto in Ex. 29, 38-42 e Num. 28, 3-4. 6. 8. Come in questi passi, hēbhes è spesso accompagnato dalla qualifica ben-šanāh « [figlio] di un anno »: …
8:12
PALINSESTO - Il testo p. è della Vetus Latina (Dan. 8, 12-20) dal cod. di Würzburg MP. th. 64° (sec. v).
8:14
… Il giorno (jōm) si computava da una sera all'altra (sera-mattina: Gen. 1, 4; Dan. 8, 14; νυχθήμερον, II Cor. 11, 25) e comprende sera, mattina e mezzodì (Ps. 54 [55], 18). Dopo l'esilio il giorno fu diviso in quattro ore triple (Mc. 15, 25) e anche in 12 ore comuni (Mt. …
8:16
… Due di essi, Michele (Dan. 10, 13, 20-21; 11, 1; 12, 1) e Gabriele (Dan. 8, 16; 9, 21), provvedono agli interessi dei Persiani e dei Greci. …
8:21
… Ez. 27, 13, 19 e Ioel 3, 6 (ebr. 4, 6) parlano del commercio di schiavi, vasi e metalli che i Tiri facevano con i Greci. Dan. 8, 21 sgg. e 11, 2 descrive la potenza dell'ariete o Alessandro «re dei Greci» («primo re dei Greci»: I Mach. 1, 1; 6, 2). Anche i Seleucidi sono «re dei Greci» (Dan. 10, 20; Zach. 9, 13; I Mach. …
… Più tardi I., come i corrispondenti orientali, fu usato nel senso generico di « Grecia » (Zach. 9, 13; Dan. 8, 21 agg.) e « figli degli Jāveānim » sono i Greci (Joel 4, 6). Giovanni Rinaldi
8:26
… Santo (Os. 9, 7; Mich. 3, 8; Ez. 2, 2; 3, 12; 8, 13; 11, 5, 24; Zach. 7, 12; II Sam. 23, 2; Eccl. 39, 8; 48, 27; II Esdr. 14, 21, 25, 40-44); il quale gli ordina di parlare o di scrivere (Ex. 17, 14; 34, 27; Deut. 31, 19; Is. 8, 1; 30, 8; Hab. 2, 2; Dan. 8, 26; 12, 4; Ez. 24, 2; in modo speciale Ier. 36) e di esporre solo quello che Dio vuole (Deut. 18, 15-22; Ier. 23, 16; 20, 7-9, 15, 19; 14, 14; Ez. 13, 3-17; Mich. 3, 5-8; Zach. 7, 12; …
… Le profezie di Daniele, pubblicate e divulgate in quel periodo (cf. Dan. 8, 26; 12, 4, 9), servirono probabilmente di base a siffatta trasformazione. …
Alcune profezie, non comunicate a voce ai contemporanei, furono solamente scritte, riguardando esse direttamente situazioni future; così specialmente la seconda parte di Isaia (40-66), e Daniele (2,7-12), secondo l'esplicito accenno di quest'ultimo (Dan. 8,26; cf. 12,9). La distinzione tra p. d'azione, o oratori, e p. scrittori è pertanto soltanto esterna. …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.