Ebrei
Epistola B. Pauli Apostoli ad HebræosIntroduzioni
Enciclopedia Cattolica
Ultima (14ª) lettera dell'epistolario psolino, indirizzata, secondo i più, a giudeo-cristiani. Sotto vari aspetti si distacca dalle altre, sollevando problemi non ancora risolti dalla
Haydock
The Catholic Church hath received and declared this Epistle to be part of the Canonical Scriptures of the New Testament, though some doubted of it in the first ages[centuries], especially in the Latin Church, witness St. Jerome on the 8th chap. of Isaias; Luther and most of his followers reject it, but the Calvinists and the Church of England have received it. Others, who received this Epistle in the first ages[centuries], doubted whether it was written by St. Paul, but thought it was written by St. Barnabas, or by St. Clement of Rome, or St. Luke, or at least that St. Paul only furnished the matter and the order of it, and that St. Luke wrote it, and St. Paul afterwards read it and approved it. It was doubted again, whether this Epistle was first written in Hebrew (that is, in Syro-Chaldaic, then spoken by the Jews) or in Greek, as Estius pretends. The ancient writers say it was written in Hebrew, but that it was very soon after translated into Greek either by St. Luke or St. Clement of Rome, pope and martyr. Cornelius a Lapide thinks the Syriac which we have in the Polyglot to have been the original; but this is commonly rejected. See Tillemont on St. Paul, Art. 46, and note 72; P. Alleman on the first to the Hebrews, etc. St. Paul wrote this letter about the year 63[A.D. 63], and either at Rome or in Italy. See Chap. 12:24. He wrote it to the Christians in Palestine, who had most of them been Jews before. This seems the reason why he puts not his name to it, nor calls himself their apostle, his name being rather odious to the Jews, and because he was chosen to be the apostle of the Gentiles. The main design is to shew that every one's justification and salvation is to be hoped for by the grace and merits of Christ, and not from the law of Moses, as he had shewn in his Epistles to the Galatians and the Romans, where we many observe this kind of difference: To the Galatians he shews, that true justice cannot be had from circumcision and the ceremonies of the law: to the Romans, that even the moral precepts and works of the law were insufficient without the grace of Christ: and in this to the Hebrews, he shews that our justice could not be had from the sacrifices of the old law. As to the chief contents: He exhorts them to the faith of Christ, by shewing his dignity and pre-eminence above the Angels, and above Moses, chap. 1.; chap. 2.; chap 3.; that Christ's priesthood was above that of Aaron, from chap. 4. to the chap. 8:6.; that the new law and testament is preferable to the old, from chap 8:7. to the middle of chap. 10.; he commends faith by the example of the ancient Fathers, chap. 11. and in the beginning of chap. 12.; then he exhorts them to patience, constancy, brotherly love, etc. The like exhortations are mixed in other parts of this Epistle. (Witham) --- We must here remark, that our separated brethren, relying solely upon tradition, admit in general this Epistle into their canon of Scriptures, though they are necessitated to allow that for some centuries great doubts were entertained on the subject. According to Mr. Rogers, in his Defence of the Thirty-nine Articles, whilst several among the Protestants have rejected as apocryphal the Epistle to the Hebrews, that of James, the 2nd and 3rd of John, and Jude, others have as strenuously maintained that they ought to be admitted into the sacred canon. The Catholic Church admits them as deutero-canonical books, and of equal authority with the proto-canonical books....After the arguments had been justly weighed on both sides, they seem to have been admitted by the general consent of the Latin Church, as they had all along been admitted by the Greek Church. The canon, as it now stands, both of the Old and New Testament, we find enumerated in Pope Innocent's letter to Exuperius, bishop of Toulouse, an. 405[A.D. 405], in St. Augustine, (lib. II. de doct. christ. ch. VIII.) and in the decrees of an African Council, an. 419[A.D. 419], consisting of 217 bishops, who declare that in giving a catalogue of the Holy Scriptures, they only confirm and ratify what they have received from their Fathers. This canon is attributed to the third Council of Carthage, an. 397[A.D. 397]. Dr. Cosin, an eminent Protestant divine, tells us in his canon of Scripture, p. 4, "that to know the books of Scripture, there is no safer course to be taken than to follow the public voice and the universal testimony of the Church." The sixth of the thirty-nine articles gives a similar rule, which excludes private judgment. And "what is this," asks Hooker, "but to acknowledge ecclesiastical tradition?" The mind of man, naturally fickle and unsettled, stands in need of a guide in the road to eternal life. I shall never hesitate, says a spirited author, to take for my guide the Catholic Church, which contains in herself the authority of past and future ages. The Syriac version of the Old and New Testament, which is deservedly allowed to be of greatest antiquity and authority, comprises the same deutero-canonical books as the canon of the Council of Trent; a convincing proof that the Church of Syria, immediately after the times of the apostles, considered them as part of the sacred canon, no less than the Catholics of the present day. For a very satisfactory account respecting the authenticity and inspiration of this Epistle, as also for an excellent commentary with notes moral, doctrinal, and critical, see a late work entitled, An Explanation of St. Paul's Epistle to the Hebrews, by the Rev. Henry Rutter. --- What can be the reason why Protestants admit the deutero-canonical books of the New and reject those of the Old Testament? --- This Epistle merits the particular attention of Christians of every denomination, since it points out to them their various duties in respect to the necessity of faith and the practice of a holy life. In opposition to the Socinians, it tends to shew not only the divinity of Jesus Christ, but also that his death was a true and real sacrifice of atonement for the sins of mankind. See Chap. 1:5, etc. In opposition to other sectarists, it proves that the bloody sacrifice of Christ, once offered on the cross, though a full, perfect, and sufficient sacrifice of redemption, does not exclude the unbloody sacrifice of the Mass, by which he is a priest for ever, according to the order of Melchisedech. See Chap. 5, etc. It is no less applicable to Catholics, in order to confirm them in the faith once delivered to the saints, and to point out the dreadful consequences of abandoning that religion which Jesus Christ came to establish in the world. The just man lives by faith; but if he draw back, my soul shall have no pleasure in him. Let us, therefore, hold fast the confession of our hope, without wavering, or forsaking our assembly, the Catholic Church, as many have done to follow Luther, Calvin, Wesley, and other separatists. But we, says the apostle, are not of them who draw back unto perdition, but of them who have faith unto the saving of the soul. (Hebrews 10:39.)
Douay 1582/1609
THE ARGVMENT OF THE EPISTLE OF S. PAVL TO THE HEBREVVES. 5 paragrafi
THAT the Hebrevves vvere not all the Ievves, but only a part of them, it is manifest Act, 6: vvhere the primitiue Church of Hierusalem, although it consisted of Ievves only, as vve reade Act. 2, yet is said to consist of tvvo sortes, Greekes & Hebrues. Vvhich againe is manifest Phil. 3. vvhere S. Paul cōparing him self with the Iudaical false-Apostles, saith, that he also is, an Hebrue of Hebrues. Finally, they seeme to haue been those Ievves vvhich vvere borne in Iurie, vvhich for the most part dwelled also there. Therefore to the Christian Ievves in Hierusalem and in the rest of Iurie, S. Paul vvriteth this Epistle, out of Italic: saying therevpon, The brethrē of Italie salute you. Heb. 13. By vvhich vvordes, & by these other in the same place, Knovv ye our brother Timothee to be dimissed, vvith vvhom (if he come the sooner) I vvil see you, it is euident, that he vvrote this, not only after he vvas brought prisoner to Rome, vvherein S. Luke endeth the Actes of the Apostles: but also after he vvas set at libertie there againe.
Many causes are giuen of the Doctors, vvhy vvriting to the Ievves, he doth not put his name in the beginning, Paul an Apostle &c. as he doth lightly in his Epistles to the Churches and Bishops of the Gentils. The most likely cause is, for that he vvas the preacher and Apostle and Maister of the Gentils. 2. Tim. 1. And againe in an other place he saith, 1. Tim. 2. that himself vvas appointed the Apostle of the Gentils, at Peter of the Ievves. Gal. 2. Only S. Peter therfore vvriting to the Ievves, 1. Pet. 1. doth vse this stile: Peter an Apostle of IESVS Christ &c. because he vvas more peculiarly their Apostle as being the vicar of Christ, vvho vvas also himself Yet vvas Christ head of the Gentils also. So likevvise his vicar S. Peter, notwithstādīg his more peculiar Apostleship ouer the Iewes. more specially the minister of the Circumcision that is (as him self speaketh) not sen• but to the sheepe vvhich vvere lost of the house of Israël. Rom. 5. Mat. 15.
The Argument of the Epistle S. Paul him self doth tell vs in tvvo vvordes, calling it verbum solatij, Heb. 1•. the vvord of solace and comfort. Vvhich also is plaine in the vvhole course of the Epistle namely in the tenth chapter. v. 32. &c. Vvhere he exhorteth them to take great comfort and confidence in their manifold tribulations sustained of their ovvne countrie men the Ievves, vvhereof the Apostle also maketh mention to the Thessalonians. 1. Thess. 2. v. 14. Those persecutions then of the obstinate incredulous Ievves their countrie men, vvas one great tentation vnto them. An other tentation vvas, the persuasions that they brought vnto them out of Scriptures, to cleaue vnto the Lavv, and not to beleeue in IESVS the dead man.
And vvhereas the Ievves did magnifie their lavv, by the Prophetes, and by the Angels by vvhom it vvas giuen and by Moyses, and by their land of promise, into vvhich Iosue brought them, and by their father Abraham, and by their Aaronicall or Leuitical priesthod and sacrifices, by their Tabernacle, & by their Testament: he shevveth that our Lord IESVS, as being the natural sonne of God, passeth incomparably the Prophetes, the Angels, and Moyses: that the Rest or quietnes vvhich God promised, vvas not in their earthly land, but in heauen: that his figure Melchisedec far passed Abraham: and that his priesthod, Sacrifice, Tabernacle, and testament, far passed theirs. In al vvhich he shooteth often at these three markes: to take avvay the scandal of Christes death, by giuing them sundrie good reasons & testimonies of it: to erect their mindes from visible and earthly promises (to vvhich only, the Ievves vvere vvholy bent) to inuisible and heauenly: and to insinuate that the Ceremonies should novv cease, the time of their correction by Christ being novv come.
The Epistle may be deuided into these partes: the first, Of Christes excellencie aboue the Prophetes, Angels, Moyses, and Iosue: c. 1. 2. 3. 4. The second, of his priesthod and excellencie thereof aboue the priesthod of the old Testament: c. 5. vnto the middest of the 10. The last part is of exhortation c. 10. v. 9. to the end of the Epistle.
Continua a leggere 1 paragrafo
Let the Christian Reader note the corruption and impudent boldnes of our Aduersaries, Heretical corruption. that vpon a false priuate persuasion of their ovvne, that S. Paul vvas not the author of this Epistle, In the English Bible of the yer⸢e⸣ 2579. leaue out his name in the title of the same, contrarie to the authentical copies both Greeke and Latin. The Epistle to the Hebrues, is S. Paules. In old time there vvas some doubt vvho should be the vvriter of it, but then, vvhen it vvas no lesse doubted vvhether it vvere Canonical Scripture at al. Aftervvard the vvhole Church (by vvhich onely vve knovv the true Scriptures from other vvritings) held it and deliuered it, as novv she doth, to the faithful, for Canonical, and for S. Paules Epistle. Notvvithstanding the Aduersaries vvould haue refused the Epistle, as vvel as they do the Author, but that they falsely imagine certaine places thereof to make against the Sacrifice of the Masse.
Cornely
Bleek-Mangold Einl. p. 518 : « Am wenigsten Eingang fanden die Bedenken gegen die Echtheit des Briefes, der auch scinem ganzen Inhalt u. Geist nach das Gepráge der Echthceit im allerhochsten Grad an sich trágt ». Eodem modo loquuntur Schenkel (Bibellex. IV, p. 532), Heuss (Gesch. d. N. T. I. p. 116), De Wette (Einl. p. 305) Milgenfeld (Einl. p. 330) aliique « critici ».
8 13. — De epistola ad Hebraeos.
Continua a leggere 47 paragrafi
172. — 1. Dk EPISTOLAE AD HEBR. AUCTORE. Epistola, quae in canone nostro inter paulinas titulo ad Hebraeos insignita ultimum locum occupat, inscriptione carens nec auctorem suum nominat nec primos suos lectores; quocirca, priusquam de eius occasione, fine, argumento tractabimus, in eius auctorem et primos lectores inquiramus oportet.
À primis Ecclesiae saeculis, cuinam auctori esset adscribenda, controvertebatur; quamvis enim multae ecclesiae eam sine ulla haesitatione inter paulinas recepissent, aliae tamen non nisi satis tarde in canonem et tardius inter genuina Pauli opera eam admiserunt. Dubitandi autem rationes praecipuae erant : a.) quod S. Apostolus genuinis epistolis nomen suum praefigere atque etiam interdum in mediis aut ultimis sese aut nominare aut prodere consueverit, huius autem epistolae auctor sine ulla inscriptione aut praefatione statim thema suum aggrediatur; b.) quod auctor illis in locis, in quibus de se ipse loquitur, se ex numero eorum, qui immediate a Domino Evangelium acceperunt, excludere (2,3), imo se Apostolis iuniorem designare (13,7) videatur; c.) quod alius demum sit stylus aliaque dictio in genuinis Pauli scriptis atque in nostra epistola. Quibus rationibus permoti alii quidem eam S. Paulo prorsus adiudicandam interque apostolicos viros alium auctorem (Barnabam, Clementem Rom., Lucam, Apollo etc) quaerendum censuerunt, alii autem inter auctorem, qui argumentum, ideas, idearum nexum et evolutionem suppeditavit, et inter scriptorem, qui ideis ab auctore suppeditatis externam formam tribuit, distinguentes Paulum auctorem , unum vero ex apostolicis viris scrzptorem epistolae dixerunt. Quoniam tota haec de epistolae auctore quaestio est historica, antiquorum sententias praeprimis rogemus oportet, si ad certitudinem pervenire velimus; interna autem argumenta, quae a modernis tantopere urgentur, secundum dumtaxat locum occupent necesse est.
173. — 1. TESTIMONIA ECCLESIARUM ORIENTALIUM paulinam epistolae originem. unanimi consensu tuentur. ln ilis colligendis ab ALEXAN- DRINA incipiamus, quae inde a medio saec. 2. sibi semper consentiens Paulum epistolae auctorem dixit, licet de scriptore eius dubitaverit. Etenim teste Eusebio Clemens Aer. in suis " Yzororóctov libris « epistolam ad lMebraeos Pauli quidem esse affirmavit, sed utpote ad Hebraeos hebraico sermone primum scriptam fuisse; Lucam vero eandem graeco sermone diligenter interpretatum. graccis hominibus dedisse; quare in illa et in Actibus Apostolorum eundem dictionis colorem reperiri. Quod autem Pauli nomen prae se non ferat, id facile explicari; quia enim Hebraeis scriberet, qui sinistram de ipso opinionem haberent, prudenti consilio usum illos statim ab initio apposita nominis sui inscriptione absterrere noluisse ». Quam sententiam Clemens magistri sui S. Pantaeni testimonio confirmavit!. A duobus praedecessoribus suis non abludit Oj/genes; namque magnam dictionis differentiam inter reliquas paulinas epistolas et inter nostram reperiri professus in hunc modum pergit : « Ego quidem ita censeo : sententias esse Apostoli ipsius, dictionem vero ct compositionem verborum esse alterius cuiusdam, qui dicta Apostoli commemorare illaque, quae a magistro audicrat, quasi in commentarios redigere voluerit. Proiude si quae ecclesia hane epistolam pro paulina habet. eo nomine laudetur; neque enim temere maiores eam Pauli esse tradiderunt (09 Xo. $3 0i dgy xiot aivOpse ó; IIaóXou a3vv mapzj:oóxaew). Quis autem illam scripserit (1 32 à ye*jas viv imwrohiv), Deus scit; historica documenta, quae ad nos pervenerunt, partim Clementi romanae urbis episcopo eam adscribunt, partim Lucae, Evangelii et Actuum auctori »?.
Ceterum innumeris fere vicibus Clemens et Origenes epistolam ad Hebraeos velut genuinum Pauli opus allegant, atque reliqui alexandrinae ecclesiae scriptores, S. Dionysius M., Origenis discipulus, S. Petrus , S. Alexander, S. Athanasius M., Didymus, S. Cyrillus Alez. aliique sine ulla dubitationis cuiuscunque expressione epistolam sub Pauli nomine adhibuerunt?. Euthalius, eiusdem ecclesiae diaconus, antiqua dubia affert quidem, sed simul ea refutat : « Porro epistola ad ]lebraeos, inquit, non esse quidem Pauli videtur, tum propter dictionis differentiam, tum propter nominis in inscriptione omissionem, tum efiam propter verba illa : Quomodo nos effugiemus etc (2,3). Attamen manifesta est causa, cur alia sit dictio; nam ad Hebraeos patrio sermone primitus scripta in alium deinceps sermonem a Luca, ut quidam putant, vel id quod plerisque placct, a Clemente, ad cuius stylum proxime accedit, translata esse dicitur. Practerea. minime decebat, ut. nomen suum epistolae praefigeret, quandoquidem Gentium Apostolus Paulus erat, non vero ludaeorum » etc *. Quia vero alexandrina eeclesia de paulina epistolae origine non dubitabat, eam ceteris epistolis, quae ecclesiis scriptae sunt, additam decimo loco inter paulinas in canone enumerabat ?.
PALAESTINENSIS quoque ecclesia paulinam esse nostram epistolam credidit. S. Cyrillus Ier. enim non tantum saepe illam allegat, sed disertis verbis eam S. Paulo attribuit et quatuordecim esse Pauli epistolas asserens eam reliquis aequiparat^; S. Epzphanius , qui frequentissime illam adhibuit, codicem nullum Scripturarum cognovit , qui illam aut decimo aut decimo quarto loco inter paulinas non habuerit?. Maximi momenti est Eusebii Caes., diligentissimi in antiquorum sententias investigatoris, testimonium : « Pauli, inquit, quatuordecim epistolae notae sunt omnibus et perspicuae ; non ignorandum tamen est, epistolam ad Hebraeos a nonnullisideo esse repudiatam, quod eam ab ecclesia romana pro certo et genuino Pauli opere non haberi dicerent »; at quamquam Occidentalium dubia diligenter collegit Orientaliumque varias difficultatum solutiones attulit, ipse de eius authentia haudquaquam dubitavit, sed eo in loco, quo N. T. libros in varias classes distribuit , omnes Pauli epistolas inter *z ópoAoyosueva. inserit?.
Neque minus de Paulo epistolae a llebr. auctore persuasum erat ecclesiae capPApocak magnis doctoribus; S. Gregorius Naz. quatuordecim esse Pauli epistolas in suo carmine de veris Scripturis asserit, eiusque amicus Amphilochius nostram ultimo loco enumerans addit : « Nonnulli epistolam ad Hebraeos spuriam. dieunt, non recle loquentes; genuina enim esl zratia »?. Quibuscum consenliunt S. Buselius M. et S. Gregorius Nyss., qui dubio nullo expresso frequentissime eam sub Pauli nomine pro auctoritate allegant !9,
In ecclesia ANTIoCUENA iam. a. 26$. Patres Concilii. Antioch. contra Paulum Samosat. testimoniis epistolae nostrae velut paulinis usi sunt! ; praecipui deinde eiusdem ecclesiae et scholae interpretes cadem in sententia fuerant. S. CArysostomus in howiliis suis de hac epistola habitis ne minimam quidem de eius origine dubitationem exprimit; Theodorus
Mopsuest. autem. et ZAeodoretus in suis commentariis diserlis verbis Paulum eius auctorem esse defendunt".
Ecclesiae svRIACAE ORIENTALIS senlentiam nobis produnt versio Peschito, quae eam quarto decimo loco inter paulinas habet, S. Jacobus Nisib. et S. Ephraem, qui eam sub Pauli nomine allegant. Junioris autem scholae nisibensis sententiam de Paulo epistolae auctore nobis conservavit Iunilius".
Quibus omnibus testimoniis in unum collectis S. IT7eronjmum iure asseruisse apparet « hane epistolam , quac inscribitur ad Hebraeos, non solum ab ecclesiis Orientis, sed ab omuibus retro ecelesiastieis gracci sermonis scriptoribus quasi Pauli Apostoli suscipi »**; haud pauci ex illis difficultates, quibus paulina epistolae origo premitur, optimc cognoverunt, sed eas aut spernendas duxerunt aut diserte refutarunt , imo iuniores Patres a. solis Arianis, quorum placitis quam maxime opposita erat, eius canonicitatem et apostolicam originem negari asseruere f^,
174. — 9. Non idem, qui orientalium, OCCIDENTALIUM ECCLESIARUM est consensus. Etenim primus, quem habemus, ECCLESIAE ROMANAE catalogus librorum N. T. in /rzgm. Murator. epistolam ad Hebr. silentio praetermittit atque septem dumtaxat ecclesias enumerat, quibus S. Paulus scripserit; duo quoque ex antiquioribus romanae ecclesiae seriptoribus, S. Il?ppolytus et Catus. presb., Photio et Eusebio testibus cam paulinis non adnumeraverunt !. In ecclesia GALLICANA S. Irenaeus, qui omnes paulinas, excepta parvula illa ad Philem., frequentissime in suis adversus haereses libris addito Pauli nomine allegat, ad nostram epistolam bis tantum alludit idque satis obscure, quamvis dubium non sit, quin plura argunienta ex illa desumere potuerit. Eusebius autem asserit magnum doctorem lugdunensem in libello hodie deperdito tà BuMZtov Ougopev « epistolae ad lMebr. et Sapientiae Salomonis mentionem fecisse et nonnullas ex eis sententias adduxisse »; quare iure dubitatur, an Gobari tritheitae assertum « Irenaeum epistolam hanc Paulo abiudicasse » fide sit dignum". Ecclesiae AFRICANAE quoque scriptores antiquiores nec paulinam originem nec canonicitatem eius agnoverunt. Tertullianus non omnem quidem ei denegat auctoritatem, siquidem Barnabae auctori eam attribuit, « qui ab Apostolis didicit et cum Apostolis docuit »; canonicam vero epistolam non credidit, nam Marcioni eius omissionem crimini non vertit. S. Cyprianus autem illam prorsus videtur ignorasse , quoniam ad septem dumtasat ecclesias Paulum literas dedisse asserit?, nec unquam nostram allegavit.
Inde a saEcC. 4. tamen etiam in toto fere Occidente paulina eius origo agnoscebatur. Amórosiaster quidem (Hilarius, diaconus romanus) et Pelagius in suis commentariis illam omiserunt, neque certum est an Marius Victorinus Afer illam commentatus sit*; at S. Hilarius Pict., Lucifer Calarit., Faustinus presb., S. Ambrosius aliique expresso Pauli nomine illam allegarunt*. S. PAz/astrius, qui sibi tamen non constat, haereticis adnumerat eos, « qui epistolam Pauli ad Hebraeos non asserunt esse ipsius, sed dicunt aut Barnabae esse Apostoli aut Clementis de urbe Roma episcopi », difficultatesque solvit, ob quas in occidentalibus ecclesiis eousque eius leclio videtur esse omissa*. Exeunte demum saec. &. Rufinus in suo catalogo sine ullius dubitationis expressione « quatuordecim Pauli epistolas » recenset; sin vero dubitatio quaedam in nonnullorum animis remauserat, illa S. Hieronymi et S. Augustini studio et auctoritate plenissime est remota. S. Hieronymus, quamvis « Latinorum consuetudinem epistolam non recipere », eam « apud Romanos usque hodie quasi Pauli Apostoli non haberi », « multos Latinorum de ea dubitare » assereret, frequenter tamen eam velut paulinam allegavit et « veterum scriptorum auctoritatem sequens eam suscepit »*. S. Aucgustinus eam « a pluribus Paulo adscribi, a quibusdam negari », « nonnullis incertam esse » fatetur, at ipse quoque « auctoritate ecclesiarum orientalium, quae hanc quoque in canonicis habent », permotus et « illustrium catholicae regulae defensorum, qui eius testimoniis usi sint », exemplum secutus cam recipiendam monuit ex eaque codem prorsus modo, quo ex aliis paulinis, argumenta sua depromsit?. Augustini autem sententia quaenam fuerit, ex conciliis africanis, quibus interfuit, optime perspicimus : Conc. Carthag. IHI. an. 393. in canone librorum sacrorum « Pauli epistolas tredecim; eiusdem epistolam ad Hebraeos » enumerat, quain enumeratione antiquae dubitationis vestigium remanet; at viginti sex annis postea Conc. Carthag. VI. an. 419. eoin loco habet « Pauli epistolas quatuordecim »?. Eadem deinde ratione a S. Innocento I. in epistola ad Exsuperium Tolos. enumerantur « Pauli epistolae quatuordecim », eta S. Gelasíio « epistolae Pauli Apostoli numero quatuordecim..... ad Hebraeos epistola una » !.
3. Ab exeunte igitur saec. ^. inter ecclesias orientales occidentalesque plenus de epistolae nostrae paulina origine adfuit consensus. Revera iuniores scriptores ecclesiastici latini, ut S. Is;dorus, Alcuinus, Rhabanus Maur., Walafridus Strabo, Hugo Victorin. et scholastici omnes, qui Glossa ordinaria usi sunt, Hugo Card., S. Thomas Aq4., Ntc. Lyranus!! aliique bene multi difficultates, quas in Patrum operibus commemoratas viderunt, afferunt quidem, sed eodem, quo illi, modo solvunt. At saec. 16. antiqua controversia ad novam vitam resuscitata est & Caietano et Erasmo. Caietanus paucis textibus, in quibus Hieronymus antiquae ecclesiae occidentalis dubia exposuerat, collectis statim concludit : « dubio apud Hieronymum auctore huius epistolae exsistente dubia quoque redditur epistola, quoniam nisi sit Pauli, non perspicuum est eam esse canonicam. Quo fit, ut ex sola huius epistolae auctoritate non possit, si quod dubium in fide accideret, determinari ». Imo ulterius progressus indigno plane modo futilibusque argumentis una cum paulina origine canonicitatem epistolae convellere conatur. Erasmus antiquis recoctis nova dubitandi argumenta adiecit, quae quia à modernis quoque adhuc in medium afferri solent, £nfra (117) paucis sunt repetenda et refutanda ?. Sententia eius quamvis a theologis parisiensibus damnata sit et refutata ^, pseudoreformatoribus tantopere arrisit, ut praecipui omnes, Lutherus, Melanchthon, Osiander, Centuriatores Magdeb., Calvinus, Beza etc caleulum suum ei adiicerent. Insequentibus quidem saec. 17. et 18. plerique protestantici interpretes S. Paulum epistolae auctorem iterum agnoverunt, at post exortum rationalismum, quum historicis testimoniis spretis sola argumenta interna « critici » interpretes agnoscere coepissent, eo usque perventum est, ut inter eos ipsos Protestantes, qui quoniam non omnem fidem respuerunt de « orthodoxia » sua gloriantur, paucissimi inveniantur, qui S. Paulo auctori epistolam attribuere audeant !*.
175. — Nemini, qui testimonia allata aequo animo atque ea, qua por est, diligentia examinaverit, dubium erit, quin S. Paulus epistolae ad Hebraeos auctor sit habendus. Paucissimos enim N. T. habemus libros, quorum auciores tot tantisque historicis documentis nobis innotuerunt : unanimi et constanti consensu a medio saec. 2. Paulum auctorem vocat integer Oriens, atque inde ab eo tempore, quo inter occidentales ecclesias epistola magis innotuit, Occidens consentit. Quapropter. Concril/um Trid. in suo S. Scripturarum canone illi inter « quatuordecim epistolas Pauli Apostoli » iure merito locum assignavit. Qua definitione Patres Tridentinos proxime et. directe solam canonicitatem epistolae asseruisse non negamus, at simul etiam paulinam eius originem inter catholicos extra controversiam posuisse existimamus. Id enim pleno nostro iure, nisi omnia nos fallunt, ex magna diligentia colligimus, qua Patres titulos elegerunt, quibus sacros libros designarent. Etenim ne Davidem omnium Psalmorum auctorem viderentur asserere, prioris schematis titulo « Davidis centum quinquaginta Psalmi » reiecto « Psalterium Davidicum centum quinquaginta Psalmorum » dicere maluerunt. Procul igitur dubio, nisi S. Paulum epistolae ad Hebraeos auctorem asserere voluissent, aliam elegissent expressionem ; neque enim ignorarunta Caietano et Erasmo non minus, quam a pseudoreformatoribus epistolae canonicilatem, quia dubia eis esset paulina origo, in controversiam essc vocatam. Quocirca cum Cano aliisque gravibus theologis affirmamus : « quum haereticum sit hanc epistolam a Scripturis S. excludere, certe temerarium cst (ne quid amplius dicamus) de eius auctore dubitare, quem Paulum fuisse certissimis testimoniis constat »!
At paulinam eius originem asserentes neque quaestionem hanc cum illa de eius canonicitate ità coniungimus, ut. priore negata alteram negandam esse censeamus, neque sentenliae illorum adversamur, qui cum Paulo euctore alium ex viris apostolicis serzp/orem epistolae agnoscunt.
1. Namque cawoxiciTATEM. epistolae non labefactari, etiamsi quis incerium esse eius auctorem diceret, manifestum est consideranti non paucos esse libros canonicos, quorum auctores humani ignorantur. Imo si quis (id quod fieri tamen unquam posse negamus) epistolam Paulo abiudicandam unique ex eius discipulis vel aliis viris apostolicis velut auctort airibuendam certis argumentis demonstraret, eius canonicitas non laederetur, quippe quae nequaquam ab apostolica eius origine sed ab eius inspiratione per Ecclesiam agnita sit repetenda. Quod si in canone duo Evangelia ab Apostolorum discipulis conscripta habemus, aliud esse apparet apostolicam originem, aliud divinam originem et canonicitatem, neque per se quidquam obstare, quominus epistola ab aliquo Apostolorum discipulo conscripta in canonem esset recepta, si de eius inspiratione Ecclesiae constitisset. Erravit igitur Caietanus, qui « nisi Pauli esset epistola, non perspicuam esse eius canonicilatenm » asseruit; ac profecto ad apostolicam eius originem non attendentes cius
Etenim ex testimoniis supra allatis evidenter elucet, inde ab exeunte saec. 9. in toto Oriente epistolam ad Hebraeos eadem plane ratione, qua reliquos N. T. libros, pro divina auctoritate esse adhibitam nec quemquam de divina eius origine dubitasse, etsi variae exstiterint sententiae de lingua, qua primitus sit exarata , aut de stylo, num Pauli sit an alicuius ex eius discipulis. In Occidente autem a medio saltem saec. 4. eadem fuit de divina epistolae auctoritate fides universalis atque constans. Gravissimum hoc iam est canonicifatis argumentum, cui nullo modo id opponi potest, quod iu. Occidente ante medium saec... epistola nostra non fuerit aznita; id enim non salis accurate asserilur. Primum enim adnotes velim, a medio saec. 2. usque adsacc. 5. in occidentalis eeclesiae lectione publica adhibitam cam quidem non esse, sed nullo testimonio constare, eam ab ulla orthodoxa ecclesia in. Occidente esse reprobatam , nedum impugnatam ; ignorabatur, vel si mavis relinquebatur, sed non reiiciebatur epistola?. Integrum igitur manet positivum totius Orientis testimonium.
Quae conelusio antiquioribus testimoniis etiam occidentalibus non parum confirmatur et roboratur; nam primi Ecclesiae Patres, etsi nec epistolae nostrae nomen nec Paulum auctorem referant, canonicum lamen eius usum testantur. Inter quos insiguis prae ceteris et gravissimus testis est S. Clemens IHtom., quem in genuina sua ad Corinth. epistola nostram eadem plane ratione, qua reliquos N. T. libros, adhibuisse nemo unquam negare poterit, quum ad nullum alium sive V. sivc N. T. librum frequentius, quam ad nostrum , alludat, ita ut Eusebium secutus S. Hieronymus iam asserucrit illum « multis ex eadem epistola (ad Hebr.) non solum sensibus, sed iuxta verborum quoque ordinem esse abusum »?, Mirum sane nonncumini videbitur, quod liber sacer, qui saec. 1. in ecclesia romana tam pracclarum habuit divinitatis suae testimomium saec. 2, et 3. eadem in ecelesia tam neglectus. iacuerit, ut oblivioni tantum non sit datus. Cuius rei causam nobis S. Philastrius insinuat illam « propter Novatianos » lectam non esse monens Revera saec, 2. et 3., quum in Occidente Montanistae, Novatiani, aliique haeretici peccatoribus veniam negarent, facile intelligitur, quod epistola ad Hebr., quae nonnullis in textibus haeresi illi favere. videbatur, in lectione publica sit omissa ideoque ctiam a scriptoribus ecclesiasticis parum vel omnino non adhibita. limerito autem ex eo, quod publice non legebatur nec adhibebatur, cam positive exclusam esse es eanone deduceres : etenim quin saec. 5. in ecclesiae romanae canone fuerit, nemo dubitat , quandoquidem Innocentii I. et Gelasii catalogis id inviele demonstratur , nihilominus autem integro fere saec. 5. ab. Innocentio usque ad Gelasium a. nullo Romano Pontifice, ac ne ab ipso quidem S. Leone M., in genuinis eorum epistolis aut libris invenitur allegata.
Apud alios Patres apostolicos minus certae quidem sunt et. clarae allusiones, quamvis in S. Jgne«t?? et S. Policarp? epistolis nonnulli unam alteramve invenire velint? ; at elarissimum est S. Justi M. testimonium atque maioris momenti, quoniam in priore Apolozia, quam Romae seripsit. legitur ac proin Orientis et Occidentis fidem, qualis fuerit, prodit; ex Scripturis enim constare docet lesum « Angelum et Apostolum » vocari; iam vero in sola nostra epistola inter omnes V. et N. T. libros -Mostolt nomen lesu Christo attribuitur.
176. — 2. Altera quaestio, num praeter Paulum auctorem, qui ut Estii verbis utamur « subiectum sive materiam universam tofius epistolae subministraverit et ordinem nexumque rerum praescripserit », o/7is scriptor sit admittendus, cui « compositio ct ornatus » debeantur, difficillima est diiudicatu atque adhuc sub iudice litem esse arbitramur. Differentiam satis magnam styli inter nostram interque reliquas paulinas optimi quique viri critici inde a. Clementis Alex. et Origenis tempore usque ad nostram aetatem agnoverunt; quomodo vero sit explicanda non una est eorum, qui paulinun originem concedunt, opinio.
Clemens Alez., qui Paulum Hebraeum Hebraeis hebraice scripsisse, Lucam vero epistolam graece Graecis dedisse asseruit, ut epistolae nostrae cum tertio Evangelio et Actibus similitudinem explicaret, inter antiquos iam nonnullos, qui ipsi consentirent, invenit; media autem aetate haec opinio erat pervulgata, neque hodie desunt, qui hebraicam linguam primigeniam fuisse censeant!. Verum multa esse rectissime monent Estius aliique, quae hanc in universum opinionem subsistere non patiantur. Praeprimis enim « fieri non potest, ut oratio in alienam linguam transfusa primaevam gratiam ac nitorem usquequaque retineat, dummodo is, qui transfert, interpretis limites non transgrediatur ». lamvero in nostra epistola tanta est gvaecae dictionis puritas atque elegantia tantaque hebraismorum raritas, ut nemo translationem ex hebraico factam se legere facile admiserit?. Gravius est alterum argumentum : in tota scilicct epistola Vetus Testamentum secundum alexandrinam versionem illis quoque in locis, in quibus ab hebraico textu dissentit, ita adhibetur, ut graecis verbis interdum praecipua argumentationis vis innitatur?. Adde omnes nostras etiam antiquissimas versiones, syriacam et latinam , quae ad medium saec. 2. ascendunt, ex graeco textu esse adornatas nec ullum hebraici exemplaris vestigium in tota antiquitate reperiri. Quare non magna probabilitate Clementis opinio gaudet.
Inter modernos aliqui non tantopere dictionem epistolae a paulina dissentire existimant, ut Paulo ipsi auctori et scriptori attribui non possit. Nonnulla quidem vocabula adhiberi, quae in reliquis Apostoli epistolis non occurrunt, stylum quoque dictionemque et puriorem et elegantiorem esse, atque anacolutha aliasque constructiones anomalas, a quibus Paulusalibi non abhorret, in hac omnino deesse, altera vero ex parte vocabula quam plurima epistolae nostrae in solis epistolis et orationibus paulinis usurpari, non paucas quoque metaphoras nostrae et reliquis poulinis esse communes, nonnullos V. T. textus in nostra et reliquis adhiberi. Quamobrem totam differentiam explicari, si Apostolus reliquas quidem epistolas currente calamo scripsisse aut potius festinanter dictasse, hane vero studiose et diligenter elaborasse statuatur; ex aliis enim epistolis satis constare , eum stylum suum pro necessitate mutare. potuisse, neque nostram a reliquis epistolis stylo suo magis differre, quam ex. gr. 1 Cor. 13. a reliquis eiusdem epistolae partibus. Cui sententiae libentissimi subscriberemus , si internis solis argumentis res esset diiudicanda ; de styli enim proprietatibus alius alio modo suoque quisque ingenio iudicat , nec facile definitur, quanta dictionis possit esse diversitas, si quis urgente necessitate festinans nonnulla literis mandat atque idem eadem studiosus magna cum sollertia elucubrat; S. Paulum autem linguam graecam optime calluisse atque eleganter quoque scripsisse reliquarum epistolarum loci multi demonstrant. At practer interna etiam externa argumenta in hac quaestione sunt perpendenda. Etenim inter nostram aliasque paulinas epistolas maiorem non csse differentiam styli, quam Evangelium quartum inter et Apocalypsin, nemo negabit; nihilominus Evangelii auctorem alium csse ab eo, qui Apocalypsin scripsit, anle S. Dionysium M. nemo coniecit , Dionysius autem ipse ad diffieultatem aliquam eludendam dumtaxat ad hane coniecturam confugit. Quare Clementem Alex. quoque, Origenem aliosque graecos Patres coniecturas suas ad. nostrae epistolae stylum explicandum non allaturos fuisse arbitramur, nisi cum Apostolo unum ex eius discipulis in el'aboranda nostra epistola operam suam posuisse ex traditione scivissent.
Velut longe igitur probabiliorem omnibus perpensis terliam hanc sententiam cum JBe//armzno, Est/o multisque modernis interpretibus catholicis amplectimur?, quippe quae et styli dictionisque diversitatem aptissime explicet et tradilionis de auctore inconslantiae rationem sufficientem reddat. Quod. si quis vero accuratius scire desiderat, quisnam ex apostolicis viris epistolae secundam quasi manum admovcrit alque, ut eum 8S. Hieronymo loquamur, « Paulo adiunctus eius sententias proprio ordinaverit et ornaverit sermone », cum Origene quidem « solum l'eum | hoc scire » fateri cogimur, sed si ex coniecturis factis una cligenda sit, eam praeferimus, quae S. Clementem Bom. epistolae ad Hebr. scriptorem esse asserit. Namque a.) quod ad modernorum opiniones attinet, qui aut. Apo//o aut Si7- rano aut Aquilae epistolam scriptam attribuunt, eae solido fundamento prorsus sunt destitutae, quandoquidem non tantum nullus antiquus scriptor eorum nomina in hac controsersia unquam citavit, sed nullum quoque adest vestigium, ex quo quidquam in eorum favorem concludatur. Silvani et Aquilae vix non nuda nomina ex Actibus cl Epistolis cognovimus, Apollo Alexandrinum genere, virum eloquenteim et potentem in Scripturis fuisse scimus : num haec sufficiunt, ut illis in hac epistola elaboranda partem quamcunque attribuamus, nedum cis cum modernis rationalistis integram epistolam adscribamus9? Velut gratuitas igitur et arbitrarias hypotheses opiniones has merito relinquimus.
b.) Neque illis assentimur, qui Barnabam auctorem dicunt, quamvis Tertulliani testimonium eis faveat?; in occidentali enim ecclesia minus quam in orientali epistola erat cognita , atque mirum sane esset, si apud eos , qui epistolam vix adhibuerunt, traditio de eius origine purior esset conservata, quam apud Orientales, quorum nullus Barnabam nominavit. Praeterea si epistola, quae nomine Barnabae inscripta inter apostolicorum Patrum opera legitur, genuina est (id quod non ineptis argumentis nixi hodie quoque aliqui viri critici tenent*),de Darnaba sive auctore sive scriptore ep. ad Ifebr. iam non licet cogitare; maxima enim inter utramque est styli, dictionis, argumentationis diversitas.
c.) Restant igitur S. Lucas et S. Clemens Rom., quorum prior a Clemente Alex. interpres epistolae dietus etiam modernos non paucos habet defensores?, dum alterius partes Origenes, Euthalius diac. Theodoretus, Ilieronymus inter antiquos et multi moderni tuentur 9, Certa quidem styli similitudo inter Lucae seripta nostramque epistolam adest. at non maior, quam eorundem similitudo cum reliquis paulinis. Ad Clementem Rom. autem quod attinet, Eusebius iam eius « epistolam (ad Cor.) et illam ad Hebraeos eundem habere stylum nec utriusque scripti sententias multum inter se discrepare » asseruit !!. Revera S. Clemens plurima ex epistola ad Hebraeos in suam transumsit eaque planc lractavit, ac si sua. essent; quando enim suam scribebat, integram alleram mente quasi praesentem habebat; id quod facilius explicatur, si eum alterius quoque scriptorem fuisse admittamus.
2. Prima statim phrasis hebraice vix redii potest, at(ue primis in verbis iam habemus paronomosiam :; reAup:pó xat roLotgónts;; cír. 2,8 miv:x Uziiakag Uzoxátw... bzorágat... dvuxórzaxtov; 2,10 i 8v cà rívza xal OU ol ix rdvia; 3,18 zütpasürt; ójvata: Toi, retpaSouévotg [orat etc.
auctorem, quam primus proposuit Lutherus (Opp. ed. Waleh XII. 204. 1996 ctc); eam tuentur inter alios Bleek Einl. p. 603 sqq., Bunsen llippolytus u. scinc Zeit. Leipz. 1852. I. p. 365, Alford The Greck Test. London 1859. IV. 1. Prolez. p. 58 sqq. , Patidson Introd. I. p. 255 sqq., Heuss Gesch. d. N. T. TJ. p. 149, Z4nemann in. Meyer Krit. exeg. Handb. NI. Ed. 3. p. 23 sq. multique, quos locis indicatis allegtos habes.
11. Euseb. 1. c. ; eodem modo Euthal., S. Hieron. Theodoret. similitudinem utriusque epistolae urgent : « omnino grandis, inquit Hier., in utraque similitudo est ».
111. — Quibus discussis restat, ut argumenta examinemus, quibus permoti moderni interpretes multi Paulum auclorem epistolae esse negant. Antiquis difficultatibus paucas quidem novas notatu dignas adiecerunt, at earum solutio occasionem nobis praebet, ut epistolae characlerem accuratius cognoscamus. Ordinem autem illum sequemur, quem Lünemann tenet, qui reliquorum adversariorum. obiectiones collegit suisque auxit ; ceterum eaedem a nonnullis quoque catholicis interpretibus ita tractantur, ut Apostoli in elaboranda epistola partes plus aequo diminuere videantur !.
1. « Quae de se ipso auctor epistolae insinuat, illa ita sunt comparata, ut Paulum eum non esse evidenter apparcat; illis praesertim. quae 2,3 leguutur, Paulus omnino excluditur. Quo enim modo is, qui Apostoluin noz ab Aominibus neque per hominem sed per Iesum Christum se esse constitutum seseque Evangelium suum ab hominibus nec accepisse nec didicisse sed per lesum
Christum testatur, illis se adnumerare potuit, in quos ab eis, qui audierunt, confirmata est salus. Hac ratione loquitur Lucas (Ev. 1,2) et loqui potuerunt reliqui Apostolorum discipuli, sed nec Paulus nec alius genuinus Apostolus ». Difficultas haec a Patribus iam refutata variis modis solvitur; quinque solutiones affert Estius, quarum ultima sola plene sufficit, « auctorem scilicet pronomen primae personae adhibere illo in loco, non quod suam ipsius personam velit comprehensam in ea re, de qua loquitur, sed eo more, quo solent concionaltores velexhortando vel docendo vel etiam obiurgando loqui in prima persona plurali ». Gui responso duas exceptiones opponunt adversarii, hanc dvaxotvotos lizuram apte non adhiberi nisi quando auctor se ipsuin ctiam pronomine isto comprehendat, neque locum suum habere nisi in exhortationibus. At, quaeso, S. Paulus, si Atom. 13,11 sqq. tempus iam esse asserit, « ut de somno surgamus, tenebrarum opera abiiciamus » etc, num forte sese dormientibus ct opera tenebrarum habentibus adnumerat? Ad alterum quod attinet, id verissimum quidem est, sed male nobis obiicitur, quum 2,1- 4 exhortationem habeamus. — Nulla iritur haec est difficullas eaque omnino evanescit, si alii textus comparantur, in quibus auctor de se ipse loquitur. Siue ullo enim dubio 10,34 « xai yàp 1t; Gtauoi, jou. guvexat catt », quam lectionem praeferendam ducimus?, alludit Paulus ad captivitatem suam; ad quam etiam satis clare respicit 13,18. 19; illa autem, quae de "l'imotheo dicuntur, aptius quoque sonant, si Paulo attribuuntur, quam alteri cuicunque; quidquid enim contradicit adversarius noster, Timotheus ibi revera consideratur velut inferior, qui secundum superioris sui voluntatem eum vel comitaturus sit vel non.
2. « Dictio et argumentandi ratio a paulina differunt ». Hanc quoque difficultatem Patres iam viderant et solverant; integra disparet, si Paulo argumentum, sententias , ordinem, uni ex cius discipulis dictionem orationisque ornatum attribuimus. Ceterum a modernis styli differentiam exaggerari diximus, non salis enim ad magnam illam similitudinem animos advertunt, quae in metaphoris phrasibusque paulino stylo propriis maxime cernitur?.
de qua Zebr. 11,8- 12? — « Auctor ep. ad Hebr. nusquam loquitur de vocatione gentium, ergo Apostolus ludaeorum potius, quam gentilium fuisse est dicendus ». Curautem Paulus Iudaeochristianis scribens de vocatione gentium loqui debuit? Nonne inlezra epistola, quae Novam Legem veteri praestare docet, universalitatem eius clarissime docet ? — « Demum amat auctor ep. ad IHebr. typico-symbolicam Scripturarum esplicationerm ». Optime ef verissime hoc est dictum, sed quid inde contra paulinam epistolae originem sequatur, non apparet. Namque S. Paulum ab ea non tantum non abhoruisse, sed satis frequenter eam adbibuisse nemo ignorat (1 Cor. 10,4 sqq. ; G«/. 4, 91 sqq. etc); si ludaeochristianis, quibus haec explicationis ratio magis erat familiaris, scribens frequentius eom adhibet, id sane nihil babet. admiralionis.
*. Lectiunem hanc praeter omnes fcre graecos codd. (solis exceptis A. D. ct novem minusculis] tuentur nonnulli codd. Halae et ex graecis Patribus Clemens. 4ler., Origrn., Euthal., Theodoret., loan. Damase., Theaph., Oecum. etc,
4.) « Contra S. Paulum clarissime testantur textus ex V. T. allati; Paulus enim, quamvis versionem alexandrinam adhibeat, textum tamen hebraicum cognovit ex eoque interdum argumentatur; in hac autem epistola versio alexandrina sola allegatur, multo accuratius, quam a Paulo fieri solet, transcribitur, imo ex eius mendis argumenta desumuntur |10,5- 7) ». — Difficultas haec, si quae est, sufficienter solvitur, si Clementem Rom. epistolae *criplorem dicimus, qui procul dubio textus a magistro suo indicatos accurate ex codice suo transcripsit. Quod si auctor revera ex mendo interpretum alexandrinorum (10,5 sqq.) argumentatus esset, epistolae inspiratio iam esset neganda; at eius argumentationem optime cum textu massorelhico conciliari ostendunt interpretes. Quemadmodum igitur aliis in locis Paulus ipse textuum allegatorum verba (non sensum) interdum mutat, ut ipsis verbis iam interpretatio illucescat (ex. gr. 4 Cor. 3,20 et Ps. 93,11), ita hoc in loco verba mutata, quae sensum non mutarunt, rotinuit. At tantum abest, ut textus allegati contra Paulum testentur, ut quicunque attenderit, quot loci in hac epistola allezati in aliis quoque. paulinis adhibeantur 5, ex illis Paulum auctorem epistolae esse confirmaturus sit.
9.) « Auctor epistolae templum iudaicum describens (9,4-5) non semel veritatem historicam laedit; Paulus igitur, qui diu lerosolymis vixit templumque cognovit, haec scribere non potuit ». — Non parum difficultas haec ab Erasmo et Caietano exaggerabatur et a modernis exaggeratur; at non tantum falso nititur supposito, templum esse descriptum (templum enim nusquam « tabernaculum » vocatur), sed in tota descriptione nihil inveniri, quod veritali non consonet, iam diu demonstraverunt interprctes 9.
6.) « Paulus, si epistolae auctor esset, pro more nomen suum praefixisset ; nulla enim, cur nomen suum tacuerit , affertur ratio apta ». — Iterum falso supposito innititur obicctio; vulro quidem, sed non satis recte epistolae nomine vocatur scriptura baec; est enim homilia quaedam scripta, vel, uti aliis praeplacet, libellus consolatorius et exhortatorius, cui pauci nonnulli versus (13,22-25) epistolari stylu sunt additi; quod autem eiusmodi libello auctoris nomen non sit praefixum , nihil babet quod offendat, siquidem antiquorum opera pleraque sunt anonyma. Optime praeterea iam monuerunt Patres Pauli nomen invisum fuisse Iudaeis atque inter Iudaeochristianos quoque non defuisse, qui alienum ab eo animum gererent *; ideo pro epistola consolatorium hunc libellum anonyimnum misit, alieno stylo exaratum, «qui in fine tantum autorem suum salis clare indicavit.
1.) « Paulus in alienam segetem falcein suam immittere noluit; atqui hoc fecisset, si ecclesiae, quae solis Iudaeochristianis constabat, scripsisset ». — At principium illud paulinum non nimis est urgendum, nisi Apostolo epistolas quoque ad Romanos et ad Coloss., quorum ecclesias non fundaverat, abiudicare velimus; gentium utique erat Apostolus, at ex Actibus epistolisque ipsis eum ludaeis primis semper Evangelium obtulisse scimus. Tota igitur quaestio est, num sufficientem habuerit rationem, ut ecclesiam a so non fundatam consolaretur et exhortaretur; qua de re infra erit agendum.
Omnes haec sunt rationes, ob quas Paulo epistola abiudicatur; invictas ea: esse censent adversarii, at nec singulae nec omnes simul spectatae prudenti unquam persuadebunt. Paulum libelli huius auctorem esse non posse; atqui hoc illis est demonstrandum, si omnibus illis historicis argumentis, quae supra attulimus, despectis sententiam catholicam impugnare volunt.
6. Duo praesertim urgentur, quod aureum thuribulum (altare thymiamatis) in Sanctis Sanctorum positum esse et quod in arca foederis praeter tabulas testamenti etiam ürna mannae et virga Aaron adfuisse dicantur. Ad priorem difficultatem iam respondit Ribera (in Hebr. 9 n. 16-19), eui plurimi recentiores catholici consentiunt , S. Paulum verhis suis « tabernaculum, quod dicitur Sancta Sanctorum, aurcum habens tliuribulum », nihil alind. voluisse diccre nisi altare thymiamalis, quamvis ante Sancta Sanetorum locum suum. haberet, speciali modo ad illa pertinuisse, quum secundun Erod. $0.6 poni debucrit « ante. arcam. foederis » ct 3. Heg. 6,22 « altare quod ad Saneta. Sanctorum. pertinet » (mas? VN na2v2n) appelletur. Ad alteram diflicullatem. HWibera il. c. n. 21-28) varia responsa atfert et diiudicat ; ex omnibus pracferendam ducimus illam sententiam, quae Moysis actate urnam ct virgam in arca fuisse tradlit, lieet eo tempore, quo arca in templum translata est, non amplius in ca adessent. Modus enim, quo in arcae translatione duas fabulas lapidcas tantum in ca adfuisse narratur (3 Heg. 8,9; 2 Paralip. 5.10; Joseph. Antiqu. VIII. 4,1), videtur insinuare, antea aliquid amplius in ea locum suum habuisse; atquo non intelligitur, quomodo urna mannac in lege, quae de transportandis vasis Sanctuarit agit minutissima quaeque enumerans ( Num. 4j, prorsus omittatur, nisi in arca foederis locum suum habuisse dicatur. Quaro ctiam inter rabbinos nonnulli, uti Abarbanel, Levi Ben Gerson aliique ad traditionem provocantes candem sententiam tuentur. Cfr. A. Maier Einl. p. 351 sqq.
178. — Il. CrivaM kEccrcEsiAE haec epistola sit destinata, vel rectius quos lectores in suo libello auctor proxime prae oculis habuerit, altera esl quaestio hodie valde agitata; vix ulla enim ex celebrioribus Orientis et Occidentis ecelesiis invenitur, cuius nomen in medium non sit allatum. Neque id est mirum, siquidem antiquitatistestimoniis despectis moderni interpretes quaestionem solis internis rationibus definire volunt, quae ad rem parum iuvant. Ab antiquissimis enim iam temporibus libellus noster titulo « ad Hebraeos » erat insignitus, totoque etiam argumento suo sese ludaeochristianis destinatum esse prodit. Hebraeorum autem nomine, quod gentilicium est, in N. T. vel Iudaei palaestinenses. qui syrochaldaica lingua utebantur, in oppositione ad ludaeos hellenistas, vel Iudaei omnes in oppositione ad ethnicos designantur !. Iam vero in epistola admodum pauca leguntur, quibus utra ex his sigpificationibus sit. praeferenda, determinetur, eaque ipsa ab alis alic modo explicantur. Unde factum est, ut alii omnibus Iudaeochristianis in orbe dispersis eam scriptam putarent, quasi Paulus omnibus promitlere. potuisset, se mox ad eos eum Timotlieo venturum (IHoeór. 13,23), alii autem primos lectores omae, vel in Hispania, vel Corinthi, vel Ephesi, vel in Galatia, vel Alexandriae etc. quaererent?.
Tres hodie magis sunt propagatae sententiae; catholici interpretes longe plurimi tenent eam ecclesiae hierosol ymitanae esse destinatam; ex profestanticis multi praeferunt alexandrinam, recentissimi « critici », ut novi aliquid proferrent, romanam ecclesiam elegerunt?. Quam ultimaim. sententiam. prorsus. esse reiiciendam vix opus est, ut dicamus; non fantum omni omnino fundamento historico deslituitur, sed integro quoque libello contradicit, Iudaeochristianos, qui cultum. judaicum cognoverunt ct prae oculis quotidie habuerunt , proxime respicienti ; ecclesiam autem romanam primis quidem temporibus ex ludacis et ethnicis coaluisse, in ea vero praesertim post Claudii decretum contra Iudaeos (a. 51.) Ethnicochristianos longe praevaluisse sola epistola ad Romanos luculentissime demonstrat.
Maioris aliquantum momenti est altera. sententia, quae ludaeochristianis a/ezandrinis libellum destinat *. In Aegypto enim ludaei ad instar hierosolymitani templum exstruxerant, quod epistolae auctorem prae oculis habuisse dicunt opinionis huius patroni. Praeterea in [ragm. Muratoriano « epistola ad Alexandrinos Pauli noinine ficta ad haeresin Marcionis » enumeratur; quia vero epistolae ad Hebr. mentio nulla in fragmento fit, cam sub nominc epistolae ad Alexandrinos latere putant. At neutra ex his ralionibus quidquam valet. Namque nostrum libellum nihil prorsus exhibere, quod Marcionitis faveat, iam saepius repetivimus; prorsus arbitrarium igitur est fragmenti epistolam ad Alexandrinos et nostram ad Hebraeos confundere, nec quisquam in tota antiquitate invenitur, qui Alexandrinis eam scriptam esse putaverit. Quis sibi persuaserit, alexaudrinos Patres, quorum primus, qui de ca locutus est, Pantaenus, vix eentum annis postquam seripta est, scholae alexandrinae praefuit, iam ignorasse cam ad suam ecclesiam a Paulo esse missam? Alexandrinam autem ecclesiam unquam solis ludacochrislianis constitisse nullo idoneo argumento probabile redditur; quidquid ergo est de templo leontopolitano, quod auctor prae oculis habuisse dicitur, illud ad inveniendos primos lectores nihil iuvat; celerum 9, 1 sqq. non de templo esse sermonem, sed de tabernaculo, etiam iam diximus nec ullo modo apparet, quomodo descriptio illa leontopolitano magis quam hierosolymitano templo conveniat.
Quas ob causas ecclesiae Juerosolynutanae libellum nostrum a S. Paulo esse missum pro certo tenemus ?; quod si quis vero ad reliquas quoque ecclesias palaestinenses eum scriptum dixerit, non contradicemus. Palaestinensibus Christianis eum destinatum fuisse Pantaenus et Clemens Alex. iam docuerunt , quum Paulum llebraeum liebraeis hebraice scripsisse dicerent; ludaeis enim extra Palaestinam degentibus lingua hebraica, sive anfiquam linguam sanctam sive recentiorem dialectum syrochaldaicam hoc nomine intelligis, non fuit familiaris. At inter reliquos quoque Patres, qui graecam esse epistolae linguam primigeniam tenuerunt, ne unus quidem habetur, qui aliis, quam Palaestinensibus . eam scriptam esse unquam cogitaverit,
Quam universalem antiquitatis persuasionem auctoritate et pondere non carere evidens est; si quis autem ea plenam certitudinem dari neget, internum simul epistolae characterem consideret. Primos lectores ab auctore supponi ludaeochristianos iam diximus; de relatione autem, quae ludaeos conversos inter et neophytos ethnicos intercedere debeat, nihil omnino in epistola legitur; quare iure concluditur, ecclesiam illam, quam mox se visitaturum promittit Paulus, solis Iudaeochristianis constitisse; atqui eiusmodi ecelesiae in. sola Palaestina inveniebantur. Porro Cliristiani, quibus seribit Apostolus, non erant neophyti recenter conversi, sed tamdiu fidem professi erant, ut si tempus solum atten. deretur, magistri esse possent (5.125; primi eorum magistri vel. duce: (&9$usv) iam. morte. abrepti vitam martyrio coronaverant. (13,7): magnas persecutiones magna eum constantia perpessi erant(10.32 sqq.) : quae omnia hierosolymitanis Christianis eorumque primis ducibus. lacobo utrique et Stephano, convenire manifestum est. Illo tempore, quo epistola seribebatur. praepositi quidem magnum zelum exhibebant. (13.17*. at non idem omnium fidelium erat fervor, atque defectio quaedam ad avitam religionem iudaicam erat timenda (2,1, sq«q.; 10.26 sq. : 12, 25 sqq. ete); praecipue autem videtur imminuisse periculum, ne antiqui cultus iudaici splendorem semper prae oculis habentes, simplicitate cultus christiani despecta, coetus christianos relinquerent (10.25; et ad antiqua saera. reverterentuc; quare fola epistola internam Novae Legis dignitatem eiusque prae Vetere. praestantiam. describit. Atqui haec solis palaestineusibus et. maxime. hierosolymifanis conveniunt. quibus solis tale periculum. imminebat. ludaeochristiani enim. extra Palaestinam degentes aut nunquam aut. rarissime splendorem cultus iudaici Ierosolymis spectarant . dum palaestinenses usque ad illud tempus, cui attribuendus est libellus noster, coetibus saeris ludaeorum in templo semper interfuisse, cum ludaeis sacrificia obtulisse, alia praccepta ritualia publice observasse docet Scriptara (c£. 21,20).
Quae omnia, si cum unanimi antiquitatis testimonio coniunguntur. certam reddunt sententiam , quae ecclesiae hierosol ymitanae epistolam ad Hebr. destinatam esse docet.
179. — Il. Qvo TkMPORE ct Qvo Loco libellus noster sit exaratus, certa quidem et indubitata traditione ad nos non pervenit; magna tamen verisimilitudine gaudere eam sententiam asserimus, quae exeunte a. 63. vel ineunte a. 65. a Paulo Romae in vinculis degente sed proximam liberationem sperante epistolum seriptam esse docet.
Cornelio a Lapide
Argumentum 25 paragrafi
Pauca hic praemittenda sunt. Primo, de auctoritate hujus Epistolae. Secundo, de ejus auctore. Tertio, de idiomate et stylo. Quarto, de argumento et scopo ejusdem.
Quaeritur ergo primo, an Epistola haec sit Scriptura canonica? Negavit id olim Marcion et Arius, et nuper Lutherus, Brentius, Kemnitius, Magdeburgenses et Anabaptistae; imo vero e Catholicis Cajetanus, scribens in hanc Epistolam, hac de re dubitat.
Sed respondeo, et dico: De fide est, Epistolam ad Hebraeos esse Scripturam canonicam. Ita definit Concilium Florentinum in Instructione Armenorum, et Tridentinum, sess. IV. Estque hic Patrum et priscae Ecclesiae sensus et consensus: ita enim censuit olim Innocentius I, epist. ad Exuperium, et Concilium Carthaginense tertium, can. 47, et Laodicense, can. 59, Canones quoque Apostolorum, can. ultim. Idem docet Athanasius in Synopsi; Augustinus, lib. II De Doctrina Christiana, cap. VIII; Hieronymus, epist. ad Dardanum; Origenes et Clemens Alexandrinus apud Eusebium, lib. VI Historiae Ecclesiasticae, cap. XI et XVIII. Imo idem asseverat Calvinus, Beza et eorum asseclae. Argumenta octo, quae contra auctoritatem hujus Epistolae ab Erasmo et aliis objiciuntur, suis quaeque locis dissolvam. Interim vide ea simul congesta et discussa apud Bellarminum, lib. I De Verbo Dei, cap. XVII, et Medinam, lib. VI De Recta fide, cap. XXV.
Quaeritur secundo, quis hujus epistolae sit auctor? Erasmus et Calvinus negant esse S. Paulum; et olim Tertullianus, lib. De Pudicitia, censuit esse Barnabam. Sed respondeo et dico: Certum est hanc Epistolam esse S. Pauli. Ita Patres Graeci et Latini passim, quos citat Bellarminus supra, et Galenus hic. Imo idipsum docet S. Petrus, epist. II, cap. III, vers. 15: «Sicut charissimus frater noster Paulus scripsit vobis,» scilicet Hebraeis Christianis, ex Judaea, ob Judaeorum persecutionem, profugis et dispersis per Pontum, Galatiam, Cappadociam. Hisce enim tam secundam, quam primam suam epistolam scribit S. Petrus, ut patet epist. I, cap. I, vers. 1; nam hosce Hebraeos profugos, et in Graecia alibive peregrinantes significat ibi Graecum παρεπιδήμοις, ut recte advertit Ribera hic.
Dices: Cur ergo Paulus in aliis epistolis nomen suum praefigit suos salutando, hic autem nomen illud tacet?
Respondent aliqui, Paulum nomen suum in hac Epistola quoque posuisse; sed interpretem illud omisisse, sive quod mancum nactus sit exemplar, ex quo haec transtulit, sive oblivione, aliave de causa.
Verum probabilius respondent S. Hieronymus in Catalogo Scriptorum Ecclesiasticorum, in Paulo; Clemens Alexandrinus apud Eusebium, loco citato, et alii passim, Paulum nomen suum in hac Epistola tacuisse, eo quod Pauli nomen apud Judaeos etiam Christianos male audiret. Habebatur enim Paulus hostis legis Mosaicae, et Gentilium (qui Judaeis invisi erant) patronus. Adde, si se vocasset Paulum, cum illud Gentile et Romanum sit nomen, displicuisset Judaeis, quasi ex Saulo Paulus, ex Judaeo factus esset Gentilis et Romanus; sin Saulum se vocasset, Gentilibus visus fuisset a Gentibus ad Judaeos, et a christianismo ad judaismum velle redire. Prudenter ergo nomen suum subticuit, ne hos illosve nomine suo offenderet.
Addunt nonnulli, videri Paulum eadem de causa hanc Epistolam tradidisse Barnabae, ut ipse eam quasi nomine suo vulgaret, ideoque a Tertulliano Barnabae eam adscribi. Verum Paulus seipsum et nomen suum Hebraeis satis indicat, cap. ult. vers. 23.
Secundam causam cur Paulus nomen suum hic sileat, affert Theodoretus et Clemens loco jam citato, videlicet modestiam Pauli, quia scilicet ipse in hac Epistola praedicat et celebrat Christum, primum Hebraeorum Apostolum. Rursum, quia Hebraei curae Petri et Jacobi erant commissi: Paulus vero non Judaeorum, sed Gentium erat doctor et Apostolus. Hac de causa noluisse se nominare, quia simul se de more vocare debuisset eorum Apostolum; quod noluit, sed hunc titulum tum Christo, tum S. Petro et Jacobo concessit: unde Paulus Hebraeis hic scribit, non quasi doctor et Apostolus, sed quasi eorum socius et amicus, ut patet cap. ult. vers. 3.
Addunt aliqui tertiam causam, scilicet hanc fuisse Hebraeorum consuetudinem, ut in epistolis nomina sua non praefigerent. Quae consuetudo colligi videtur ex IV Reg. x, 2. Sed haec causa non satis certa aut solida videtur.
Quaeritur tertio, qua lingua conscripta sit haec Epistola? Aliqui, cum Origene et Clemente Alexandrino loco citato, respondent graece esse scriptam, ita ut sententia et res sit Pauli, phrasis vero et stylus S. Lucae aut Clementis, ideoque sit elegantior aliis Pauli epistolis. Verum sic non tam Paulus quam Lucas aut Clemens hujus Epistolae esset auctor et scriptor hagiographus, utpote scribens et concinnans singulas hujus Epistolae sententias, non ex se, sed ex instinctu Dei et dictante Spiritu Sancto.
Dico ergo cum S. Hieronymo in Catalogo Scriptorum Ecclesiast., in Clemente, cum Theodoreto et Oecumenio hic, cum Clemente Alexandrino supra, Paulum scripsisse hanc Epistolam hebraice, utpote Hebraeum Hebraeis: hebraice inquam, non pure, sed corrupte, puta syriace, uti locuti sunt Judaei post reditum e Babylone et tempore Christi. Scripsit itaque Paulus hanc Epistolam Hebraeo, id est suo vernaculo eloquio disertissime, et pari eloquentia versa est in Graecum a Luca, uti censuit Clemens Alexandrinus apud Eusebium, lib VI Hist., cap. XI; vel potius, ut Eusebius, Hieronymus, Theodoretus et Oecumenius, a Clemente Romano, cujus epistola ad Corinthios cum hac ad Hebraeos et stylo et sensu valde consentit. Et haec est causa cur inter hanc ad Hebraeos et alias Pauli ad alios epistolas, magna sit styli dissimilitudo.
Dices: Si scripsit hebraice, cur ergo citans scripturam veteris Testamenti, non eam citat juxta textum Hebraeum, sed juxta versionem Septuaginta?
Respondeo: Paulum in autographo Hebraeo citasse scripturam juxta textum Hebraeum, sed Graecum interpretem substituisse versionem Septuaginta, utpote Graecis notiorem. Ita textum Hebraeum citavit Paulus in Syra, id est Antiochena, synagoga, Actor. xiii, 35 et 41, ubi tamen Lucas Graecis graece scribens, versionem Septuaginta substituit: idipsum fecit quoque interpres S. Matthaei, cap. xiii, vers. 14, et alibi, ut ibidem Jansenius et alii annotarunt. Nisi malis dicere cum Ribera, Galeno et Baronio, tom. 1, pag. 677, illo tempore versionem Septuaginta fuisse vulgatam apud omnes, tam Judaeos, quam Graecos, et e Graeco in Syrum idioma fuisse conversam, illudque citasse Paulum: unde et Josephus et Philo, Hebraei licet, Septuaginta tamen sequuntur et citant potius quam Hebraea ipsa autographa.
Dices secundo: Si hebraice scripsit haec Paulus, cur ergo Hebraeum nomen unum per aliud interpretatur, dicens cap. vii, vers. 1 et 2: «Melchisedec, qui interpretatur rex justitiae;» et: «Rex Salem, id est pacis.»
Respondent aliqui, non Paulum haec Hebraea nomina interpretatum esse, sed interpretem Graecum hasce interpretationes Paulo addidisse. Verum id dici nequit: ipse enim contextus arguit eas esse Pauli; nam in hisce interpretationibus magnam argumentationis suae vim ponit ipsemet Paulus. Dico ergo, ipsummet Paulum Hebraeas hasce voces interpretatum esse per alias similes, vel per easdem, sed divulsas et separatas, ut eas magis inculcaret, et sensum in iis latentem explicaret et perurgeret, dicendo vers. 2: «Melchisedec» idem est quod melech, id est rex, sedec, id est justitiae; sicut latine quis recte interpretatur, dicens, frugifer idem est quod frugem ferens, corniger idem est quod cornu gerens. Adde, Apostolum Hebraeas voces non interpretari per Hebraeas, sed per Syras quibus tunc loquebantur Judaei: sicuti jam Syrus interpres (quem nonnulli putant non esse interpretem, sed ipsum autographum Pauli, quod mox examinabo) interpretatur eadem nomina dicens, Melekisedec, id est, malca dekinuta.
Quaeres hic, an textus Syriacus qui extat in Bibliis Regiis, sit ipsum Pauli autographum; multis id suadere conatur Albertus Widmanstadius, Ferdinandi Imperatoris nuper Cancellarius, qui primus novum Testamentum syriace in Europa imprimi curavit, et Guido Fabricius, qui illud in Latinum convertit, atque Matthaeus Galenus, Duacensis Cancellarius, qui in hanc epistolam commentans Syrum prae Graeco sequitur et explicat.
Verum hoc valde incertum est et parum probabile. Viris enim doctis textus hic Syriacus recentior et ex Graeco traductus videtur, praesertim cum idem, suique per omnia similis extet in omnes Pauli et aliorum Apostolorum epistolas, omniaque Evangelia, quae non dubium est primitus conscripta esse graece, non syriace, atque in Syriacum a Syro quodam interprete esse conversa. Quem licet Syri putent fuisse S. Marcum Evangelistam, tamen verius est non Marcum, sed alium Marco longe posteriorem fuisse: nam S. Cyrillus, Clemens, Athanasius, Theodoretus, Damascenus et alii, qui in Syria, vel Aegypto vixerunt et scripserunt, hujus versionis Syriacae non meminerunt. Rursum hunc Syrum textum non esse Pauli, nec Marci, nec primi illius aevi Christiani, patet ex eo, quod haec Syriaca versio phrasi et idiotismo discrepet a Syra lingua, qua loquebantur Judaei tempore Christi, Pauli et Marci. Nam Matth. xxvii, 8, pro haceldema, uti dicebant Judaei tempore Christi, Syra jam versio habet aguresa daddema, ubi graecizat. Nam ex ἀγρός, id est ager, format aguresa. Sic Matth. xxvii, 46, pro Eli Eli, uti dixit Christus, Syrus jam habet Il Il. Sic pro Jerusalem, Syrus vertit Ourischlem; pro Kephas, Kipho; pro Pascha, Pezcho; pro Golgota, Golgoulto; pro Joseph, Jauseph; pro Jacob, Jaacoub; pro Messia, Meschicho; pro Mose, Mousche; pro Esau, Isou; pro Isaac, Ischok; pro Israel, Israiel; pro Abel, Hobel; pro Cain, Koin. Ex quibus aliisque patet, alio idiomate locutum esse Christum et Judaeos, alio vero Syriacam hanc novi Testamenti versionem esse conscriptam.
Extat quoque haec Epistola pure hebraice impressa. Verum hoc non esse autographum S. Pauli, quin potius illud a quopiam Hebraeo ex Latino vel Graeco in Hebraeum esse traductum, facile quivis doctus deprehendet.
Tale est et Evangelium S. Matthaei Hebraicum; quod Sebastianus Munsterus, et post eum Quinquarboreus edidit, asserens se illud a Judaeis extorsisse. Quasi vero soli Judaei hostes Christi infensissimi, illud Christianis negligentibus per tot annorum centurias tam studiose custodierint. Adde hoc opus spurium et supposititium esse, satis colligi ex eo, quod in margine saepe alias et plane diversas ab iis quae sunt in textu voces synonymas pro textu substituat, quodque verbotenus Latinum textum referat, et saepe nimis pueriliter hebraismos consectetur.
Talis est et Tobias Hebraicus, quem Paulus Fagius, vir aeque ac Munsterus suspectae fidei, Constantinopoli, ut ipse ait, acceptum edidit, et pro autographo supposuit. Testatur enim S. Hieronymus in prologo qui Tobiae praefigitur, Tobiam non Hebraeo, sed chaldaeo sermone, utpote in Assyriaca captivitate, esse conscriptum. Unde, phrasin Hebraeam hujus Tobiae videri mimi alicujus Rabbini aut Hebraei, utpote quae ita pueriliter saepe Graeco textui respondet ad verbum, ut plane ex eo traducta et expressa videatur, resectis tamen quibusdam quae traductori displicebant. Insuper fingit hic auctor Tobiam cum curari non posset, ivisse in Alemanniam. Nimirum hos omnes libros Alemanni alicujus Lutherani aut Judaei, et forte ejusdem a quo primo editi sunt, foetus supposititios esse, suspicari licet.
Quaeritur quarto, quodnam sit hujus Epistolae argumentum? Respondeo: Scripta est haec Epistola quasi circularis ad Hebraeos omnes toto orbe dispersos, sed maxime ad Hebraeos in Judaea degentes, ut per omnes eorum Ecclesias legeretur. Id patet cap. ult., vers. 23, ubi se cum Timotheo propediem ad eos, scilicet in Judaeam, venturum significat. Cur dicti sint Hebraei, dixi II Cor. xi, 22.
Hebraeis itaque scribit Paulus hoc fine et scopo, ut nimirum eis ostendat et demonstret dignitatem Christi et Evangelii, cui cedere debeat Moses et lex vetus, ut scilicet eos a judaismo omnino, integre et perfecte transferat ad christianismum, in eoque confirmet. Ita Scholiastes Graecus, Primasius, Sedulius et alii.
Hac de causa Paulus Hebraeis hic proponit, et probat primo, divinitatem et dignitatem Christi. Secundo, ejusdem sacerdotium, scilicet unicum Christi in cruce sacrificium, omnibus veteribus adumbratum, solum fuisse sufficiens ad nostram omnium redemptionem perficiendam. Tertio, demonstrat Christi officium esse, ut per suum sanguinem sit peccatorum omnium expiator, redemptor, mediator, et pontifex noster ac coeli reserator. Quarto, affert differentiam et excellentiam Testamenti novi prae veteri. Quinto, consolatur eos qui a Magistratibus Judaicis, permittentibus Romanis praesidibus, propter Christi fidem, et a lege Mosis defectionem, quasi apostatae bonis suis spoliabantur, variisque modis divexabantur. Imo, si credimus S. Chrysostomum, consolatio haec et confirmatio eorumdem, scopus est totius Epistolae. Demum morum instructione et praeceptis ethicis hanc Epistolam Paulus more suo concludit.
Scripsit hanc Epistolam, ut ait cap. ult., vers. ult., ex Italia, scilicet Roma, non anno Neronis 14, cum Romam ex Hispania secundo rediit martyrio coronandus, ut volunt aliqui; sed cum in primis vinculis causam suam feliciter apud Neronem perorasset, ejusque liberandi spes optima affulgeret, ut colligitur cap. ult., vers. 23, anno scilicet Neronis quarto, qui fuit Christi sexagesimus. Ita cum Chrysostomo, Galeno et aliis Baronius.
San Tommaso d'Aquino
Non est similis tui in diis, domine, et non est secundum opera tua. Ps. LXXXV, 8. In verbis istis exprimitur Christi excellentia quantum ad duo. Et primo quantum ad comparationem ad alios deos, cum dicit non est similis tui in diis, domine, secundo per comparationem ad effectus, cum dicit et non est secundum opera tua. Circa primum sciendum est, quod licet sit tantum unus Deus naturaliter, ut dicitur Deut. VI, 4: dominus Deus tuus, Deus unus est, tamen participative et in caelo, et in terra sunt dii multi. I Cor. VIII, 5: sunt quidem dii multi et domini multi. Nam dii quandoque dicuntur ipsi Angeli, ut patet Iob I, 6 et II, 1: cum venissent filii Dei, ut assisterent coram domino. Et quandoque prophetae, ut dicitur de Moyse, Exod. VII, 1: constitui te Deum Pharaonis. Item de sacerdotibus dicitur Exod. XXII, 28: diis, id est, sacerdotibus, non detrahes. Item ibi: si latet fur, dominus domus applicabitur ad deos. Sed Angeli dicuntur dii, propter abundantissimam refulgentiam divinae claritatis. Iob c. XXV, 3: super quem non fulget lumen illius. Angeli vero non sunt similes Christo in diis, qui est splendor paternae gloriae, ut dicitur infra I, 3. Eph. I, 20: constituens eum ad dexteram in caelestibus supra omnem principatum, et cetera. Prophetae vero dicuntur dii, quia ad ipsos sermo Dei factus est. Io. X, 35 illos dixit deos ad quos sermo Dei factus est. Ergo multo excellentius est Deus Christus, qui est substantialiter ipsum verbum Dei. Sacerdotes vero dicuntur dii, quia Dei ministri. Is. LXI, 6: vos sacerdotes domini, vocabimini ministri Dei. Sed Christus multo fortius, qui non est minister, sed dominus universorum, Esth. XIII, 11; item Apoc. XIX, v. 16: dominus dominantium; et infra: tamquam dominus in omni domo sua. Christus ergo Deus magnus super omnes deos, quia splendor, quia verbum, quia dominus est. Secundo manifestatur haec excellentia per effectus, cum dicitur et non est secundum opera tua, ubi sciendum est quod triplex est opus excellens Christi. Unum quod se extendit ad totam creaturam, scilicet opus creationis. Io. I, 3: omnia per ipsum facta sunt. Aliud quidem tantum ad creaturam rationalem, quae per Christum illuminatur, quod est illuminationis. Io. I, 9: erat lux vera, et cetera. Tertium est iustificationis, quod pertinet tantum ad sanctos, qui per ipsum per gratiam vivificantem vivificantur et iustificantur. Io. I, 4: et vita erat lux hominum. His enim tribus modis non possunt operari dii praedicti. Angeli enim non sunt creatores, sed creaturae. Ps. CIII, 4: qui facis Angelos tuos spiritus, et cetera. Prophetae etiam sunt illuminati, non illuminantes. Io. I, 8: non erat ille lux, et cetera. Sacerdotes etiam non iustificabant. Infra X, 4: impossibile est enim sanguine hircorum et taurorum auferri peccata. Ergo manifeste in verbis istis demonstratur Christi excellentia, et haec est materia huius epistolae ad Hebraeos, quae ab aliis distinguitur. Quia in quibusdam epistolis agitur de gratia novi testamenti quantum ad totum corpus mysticum Ecclesiae, et hoc in omnibus epistolis quas mittit Ecclesiis, in ea scilicet quae est ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, et usque ad primam ad Timotheum. In quibusdam vero quantum ad membra principalia, sicut in his quas mittit singularibus personis, scilicet ad Timotheum, ad Titum, et ad Philemonem. In ista vero commendat ipsam gratiam quantum ad caput, scilicet Christum; in corpore enim Ecclesiae ista tria reperiuntur sicut et in corpore naturali, scilicet ipsum corpus mysticum, membra principalia, scilicet praelati et maiores, et caput, a quo vita fluit in totum corpus, scilicet Christus. Sed antequam accedamus ad divisionem, sciendum est quod ante synodum Nicaenam, quidam dubitaverunt an ista epistola esset Pauli. Et quod non, probant duobus argumentis. Unum est, quia non tenet hunc modum quem in aliis epistolis. Non enim praemittit hic salutationem, nec nomen suum. Aliud est, quia non sapit stylum aliarum, imo habet elegantiorem, nec est aliqua Scriptura quae sic ordinate procedat in ordine verborum, et sententiis, sicut ista. Unde dicebant ipsam esse vel Lucae Evangelistae, vel Barnabae, vel Clementis Papae. Ipse enim scripsit Atheniensibus quasi per omnia secundum stylum istum. Sed antiqui doctores, praecipue Dionysius et aliqui alii, accipiunt verba huius epistolae pro testimoniis Pauli. Et Hieronymus illam inter epistolas Pauli recipit. Ad primum ergo dicendum est, quod triplex ratio fuit quare non posuit nomen suum. Una est, quia non erat apostolus Iudaeorum, sed gentium. Gal. II, 8: qui operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes, et cetera. Et ideo non fecit mentionem de apostolatu suo in principio huius epistolae, quia nolebat officium sui apostolatus insinuare, nisi ipsis gentibus. Secunda, quia nomen suum Iudaeis erat odiosum, cum diceret legalia non debere servari, ut patet Act. XV, 2 ss. Et ipsum tacuit, ne saluberrima doctrina huius epistolae abiiceretur. Tertia, quia Iudaeus erat. Hebraei sunt? Et ego, II Cor. XI, 22. Et domestici non bene sustinent excellentiam suorum. Non est propheta sine honore nisi in patria sua, et in domo sua, Matth. XIII, 57. Ad argumentum secundum, dicendum est, quod ideo est elegantior in stylo, quia etsi sciebat omnem linguam I Cor. XIV, 18: omnium vestrum lingua loquor, tamen melius sciebat Hebraeam tamquam sibi magis connaturalem, in qua scripsit epistolam istam. Et ideo magis ornate potuit loqui in idiomate suo, quam in aliquo alio. Unde dicit II Cor. XI, 6: etsi imperitus sermone, sed non scientia. Lucas autem qui fuit optimus prolocutor, istum ornatum transtulit de Hebraeo in Graecum.
Estius
Nulla
de Paulinis Epistolis huc usque a nobis enarratis apud orthodoxos unquam dubitatio fuit, quin et divinae essent auctoritatis, et ipsum Paulum haberent auctorem, et Graeca lingua conscriptae essent. Una ad Hebraeos Epistola de his tribus in controversiam vocata est. Nos igitur primum de ejus auctoritate dicemus, deinde de auctore, ac tertio de lingua ejus originali. Neque enim hae quaestiones commisceri debent, ut a nonnullis factum est, sed distincte tractari.
QUAESTIO I 14 paragrafi
De auctoritate hujus Epistolae.
Quod ad auctoritatem attinet, quaeritur an sit annumeranda haec Epistola sacris et canonicis libris. Prima dubitandi ratio occurrit ex eo, quod olim Catholici quidam scriptores, praesertim Latini, hanc Epistolam pro sacra non agnoverint. Nam Cyprianus, Lactantius, Arnobius nusquam citant. Tertullianus semel dumtaxat meminit, videlicet in lib. de pudicitia cap. 20., non tamen ei tribuens auctoritatem divinam. Auctor vero commentariorum in Epistolas Pauli, qui Ambrosio adscribuntur, incertus quidem ille, sed quem constet tempore Damasi Papae scripsisse, solam ad Hebraeos Epistolam non attigit; quod etiam in Pelagio et Primasio licet observare. Quos enim in hanc Epistolam commentarios Ambrosiano et Primasio adscriptos habemus, supposititios esse tam ex stylo, quam aliis certis argumentis doceri potest. Quod idem nobis verisimile est de scholiis Sedulio adscriptis in hanc Epistolam. Neque constat quemquam Latinorum in hanc Epistolam commentarios scripsisse ante Anselmum Cantuariensem, si tamen is auctor est. Itaque Hieronymus non uno loco affirmat hanc Epistolam a Latinis non fuisse receptam. Scribens enim in Jes. 6. ad illud: Seraphim Uabant, sic ait: JJnde et Paulus Apostolus in Epistola ad Hebraeos, quam Latina consuetudo non recinit etc, et in cap. 8. ejusdem Prophetae, ad illud: Ego et pueri mei, cum rursus hanc Epistolam citaret, addidit: Licet eam Latina consuetudo inter canonicas Scripturas non recipiat. Quae eadem verba leguntur in ejus Epist. ad Dardanum. Idem in Epist., quam ad Evagrium de Melchisedec scripsit, quae est num. 126., cam ait hanc Epistolam a nonnullis Latinorum recipi, satis significat a plerisque non recipi. Rursus idem in comment. super Ezech. 28. verba quaedam ex ea citans, adjecit: Si quis tamen Epistolam suscipit. Et super Epist. ad Eph. cap. 2. et in alia Epistola: si quis tamen eam recipit: quasi videlicet liberum sit, non suscipere. Similiter in Zach. 8. Si tamen, inquit, in suscipienda Epistola Graecorum auctoritatem Latina lingua non respuit. Testatur etiam Eusebius lib. 3. hist. Eccles. cap. 3. quosdam fuisse, qui dicerent huic Epistolae ab Ecclesia Romana contradici. Sed et lib. 6. cap. 11. recenset eam inter Scripturas, quae a multis in controversiam vocantur. Denique nostro saeculo Cajetanus initio commentariorum hujus Epistolae, dubiam reddit ejus auctoritatem, dicitque ex ea sola non posse, si quod dubium iu fide accideret, determinari. Porro simpliciter eam rejicit Lutherus, quoniam, inquit, poenitentiam tollit. Atque ita fere sentiunt Lutherani, caeterique nostrae aetatis sectarii, Calvino tamen et ejus sequacibus exceptis, qui eam in numerum sacrarum scripturarum haud gravate recipiunt, non tam Ecclesiae auctoritate, quam quod existiment ex ejus Epistolae doctrina, quam tradit de uno Christi sacrificio, convellere ae subvertere se posse sacrificium Missae, quod Ecclesia catholica toto orbe frequentat. Quibus, Deo dante, propriis in locis respondebitur.
Argumenta vero, quae partim Cajetanum, partim adversarios moverunt, ut auctoritatem huic Epistolae detraherent, istiusmodi sunt. Primum: Hieronymus non fuit omnino certus de auctore hajus Epistolae. Et quoniam Hieronymi sortiti sumus regulam, i^ erremus in discretione librorum canonicorum: ideo dubio apud Hieronymum auctore hujus Epistolae existente, dubia quoque redditur Epistola: quoniam nisi sit Pauli, non perspicuum est canonicam esse. Hoc arguiaeQtam est Cajetani ac verbatim ex eo descriptum. Caetera argumenta petuntur ex variis ipsius Epistolae locis, ex quibus coUigi putant, eam non posse referri inter divinas et irrefragabiles Scripturas.
Secundum igitur est ejusdem Cajetani: Auctor Epistolae statim in principio probare volens Christum angelis esse superiorem, infirmo utitur argumento ex illis Scripturae verbis: Ego ero illi in patrem, et ipse erit mihi in filium; quae secundam literam dicta sunt de Salomone. Poterant enim Hebraei facile respondere, non de filio Dei pronuntiata fuisse ea verba, sed de puro homine, qui peccare potuit, et quidem graviter postea peccavit. Uti autem his verbis in sensu mystico minorem reddit auctoritatem probantis, in principio praesertim Epistolae, et apud Hebraeos. Non ergo scripta videtur haec Epistola spiritu divino. Idem objici potest de loco Psalm. 8., quem hujus Epistolae scriptor cap. 2. de Christo interpretatur, quam secundum literam pertineat ad totam speciem humanam.
Tertium argumentam. Ecdem 1. cap. de Filio Dei loqui videtur hic auctor, ut de creatura, dum eum non substantiam patris, sed splendorem substantiae ejus vocat. Et iterum cum ait: Tanto melior angelis effectus etc., quasi videlicet non genitus, sed factus esset angelis superior.
Quartum. Cap. 6. lapsis denegat reconciliationem, his verbis: Impossibile est eos, qui semel sunt illuminati, iterum renovari ad poenitentiam. Qua in doctrina persistit cap. 10., negans relinqui hostiam pro peccato voluntarie peccantibus post acceptam notitiam veritatis. Et cap. 12. dicens: Esau non invenisse poenitentiae locum, quamvis cum lacrymis inquisisset eam. Haec autem pugnant cum doctrina Christi et Ecclesiae.
Quintum. Cap. 9. dicit in arca testamenti faisse urnam auream habentem manna et virgam Aaron, quae fronduerat, et tabulas testamenti. Hoc autem esse videtur contra fidem historiae 3 Reg. 8., quae testatur in arca non aliud fuisse, nisi duas tabulas lapideas, quas posuerat in ea Moses.
Sextum. Eodem capite argumentatur ex vocabulo testamenti, secundum eam significationem, quam apud Graecos et Latinos habet, dicens: Ubi enim testamentum est, mors necesse est intercedat testatoris etc. Respicit autem ad loca Jer. 31. et Exod. 24., ubi secundum veritatem Hebraicam non testamentum nominatur, sed foedus seu pactum; quemadmodum et Hieronymus utroque loco vertit, foedus autem seu pactum generalem habet significationem. Unde prorsus invalida videtur argumentatio, qua ex nomine testamenti probat necessitatem mortis Christi. Haec duo postrema argumenta ejusdem sunt Cajetani.
Verum, hac contradictione tam Cajetani, quam aliorum non obstante, certissime nobis tenendum est, Epistolam ad Hebraeos esse scripturam sacram, eamque iuter canonicas ab Ecclesia receptam. Quotquot enim extant sive iu conciliis, Bive in decretis Pontificum, sive in scriptis Patrum, Indices seu Catalogi divir narum scripturarum, hanc Epistolam inter eas recensent. Ea concilia sunt, Laodicenum ante Hieronymi tempora celebratum can. ult., Carthaginense tertium can. 47., cujus canonis auctoritatem allegat August. Epist. 2.36., concilium Romamum LXX. episcoporum sub Gelasio I. Pontifice. Denique Concil. Florentinum in decreto Armenis dato, et Concil. Trid. sess. 4. His adde Innocentium primum in Epist. 3. ad Exuperium; Athanasium in synopsi Scripturae sacrae; Gregorium Nazianzenum in carmine de scripturis authenticis; Amphilochium in carmine ad Seleucum; Augustinum lib. 2. de doct. Christ. cap. 8., nec non in Speculo. Item Avitum Viennensem in carmine; Isidorum lib. 6. Originum; Cassiodoium lib. 1. divin. lect. cap. 4. et Damascenum lib. 4. de fide cap. 18. Qui omnes scripturarum catalogum texentes, Epistolam ad Hebraeos illi inseruerunt. Imo hoc idem factum fuisse a Patribus Concilii Nicaeni vald6 probabile est. Cum enim Hieronymus in praefatione, quam praefixit libro Judith, significet Nicaeni Concilii Patres constituisse certum numerum scripturarum canonicarum; constet autem Athanasium illi concilio interfuisse; nequaquam verisimile est, hunc relaturum fuisse Epistolam ad Hebraeos inter scripturas canonicas, nisi juxta praescriptum et auctoritatem ejusdem concilii. Sane D. Thomas in prologo sui commentarii, quum dicit ante synodum Nicaenara fuisse a quibusdam dubitatum de hac Epistola; significare videtur eam dubitationem aliquo canone Nicaeni Concilii fuisse sublatam. Quod quidem apertias a Lirano significatum est, quum affirmat in suo prooemio, Ecclesiam in. synodo Nicaena hancEpistolam recepisse. Quod idem testatur Sixtus Senensis lib. 1. bibl. sanctae, et Dionysius Carthus. in commentario.
Accedit ad haec, quod Patres in suis scriptis passim utuntur testimoniis ex hac Epistola depromptis, tanquam divinis: non Graeci modo, de quo Hieronymus ad Evagrium scribens testatur eos omnes Epistolam ad Hebraeos recipere; verum etiam Latinorum praecipui, ut Hilarius, Ambrosius, Optatus, Augustinus et ipse Hieronymus, ac caeteri, qui eos secuti sunt. Sed et ante hos omnes Clemens Romanus Apostolorum discipuhis in quadam Epist., quam ad Corinthiorum Ecclesiam scripsit, referente Eusebio lib. 3. hist. cap. 32., multa habet, in quibus ad ea, quae in Epistola ad Hebraeos praesertim cap. 11. scripta sunt, alludit.
Restat nunc, ut ad ea, quae in contrarium adferuntur, respondeamus. Itaque dicendum est, ex eo quod veteres quidam ecclesiastici scriptores partim hanc Epistolam non agnoverunt, partim de ejus auctoritate dubitaverunt, maxime autem ex eo, quod Hieronymus identidem scribit, Latinorum consuetudine eam non fuisse receptam; satis ostendi, quod non semper apud catholicos omnes indubitata fuerit ejus auctoritas. Neque id mirum; quandoquidem et alii quidam libri sacri non statim omnium consensu fuerunt approbati, neque statim initio in canonem scripturarum relati: ut Apocalypsis Joannis, et libri Machabaeorum. Caeterum progressu temporis, accedente praesertim conciliorum definitione, sicut de aliis nonnuUis, ita et de Epistola ad Hebraeos, in universum submota fuit omnis dubitatio. Quanquam quod de Lactantio et Arnobio objiciunt, eos nusquam citare hanc Epistolam, facile solvitur: quoniam nec alias, nisi rarissime, citant scripturas. Erat enim illis instituta disputatio contra gentiles; apud quos scripturarum, quas illi non recipiebant, auctoritas frustra proferebatur; quemadmodum ipse Lactantius testatur divin. instit. lib. 5. cap. 4.
IUud quoque quod objiciebatur, veteres quosdam epistolarum Pauli commentatores solam eam, quae ad Hebraeos scripta est, omisisse; non efficit, ut eam non agnoverint pro scriptura canonica. Non enim propter auctoritatem dubiam, sed quod auctor incertus ac dubius haberetur, ab ea abstinuerunt. Siquidem constitutum illis erat in solas Pauli Epistolas commentari. Praeterea fieri potuit, utLatinis quibusdam orthodoxis idcirco suspecta esset haec Epistola, atque eam ob causam tardius recepta, quod alicubi videretur Novato patrocinari, qui lapsis a baptismo reconciliationem negabat. Quae haeresis apud Romanos exorta graviter Ecclesiam infestavit; ut propterea verisimile sit, putasse nonnullos, huicEpistolae ab Ecclesia Romana, sicut Eusebius refert, fuisse contradictum. Quanquam profecto, si quos hoc movit, ii diligentius ea loca hujus Epistolae debebant observare, ubi auctor hortatur lapsos ad poeniteDtiam, atque ita praebet iis spem salutis cap. 3, 13., cap. 4, 16., cop. 5., ubi describitur officium pontificis, cap. 8, 12., cap. 9, 14. Huc etiam facit doctrina cap. 12. de disciplina paterna, qua Deus filios SU08 castigat, utique non immeritos, sed nunc gravius, nunc minus graviter delinquentes. Vide eodem cap. v. 13. et 24. Ac omnibus his locis consule nostrum Commentarium.
Jam quod ad caeteras objectiones attinet, infirma plane ea est, quam primo loco verbis Cajetani posuimus. Nam ut detur incertum ac dubium esse hujus Epistolae auctorem, de qua re mox agemus; nulla tamen ratione consequens est incertam ac dubiam relinqui ipsius Epistolae auctoritatem. Alioquin, hac ratione multi alii libri resecandi essent a canone; ut Regum, Paral., Job, Sapientiae, Machabaeorum, et alii: quorum etsi scriptores aut ignoramus, aut non omnino certos habemus, auctoritas tamen apud Ecclesiam inconcussa est; sicut de libro B. Job testatur Gregor. initio Moral. Cum enim constet auctorem seu dictatorem esse Spiritum S., de scriptore tanquam de calamo minus laborare solet Ecclesia. Reliqua tam Cajetani, qam aliorum argumenta, quomodo dissolvenda sint, in commentario inter exponendum, Deo favente, dicemus, quum ad ea loca ventum fuerit, quae ab illis objiciuntur.
' IUud addo: Si istorum argumenta valent contra auctoritatem divinam hujus Epistolae, pari ratione similia argumenta vttlitura contra alias Pauli Epistolas. Nam et in aliis non semper Scripturas profert secundum sensum iitcralem, sed saepe juxta sensum mysticum aut moralem. Interdum quoque Scripturas aliud loquentes suo instituto accommodat. Exempla sunt Rom. 3. Quia non est justus quisquam j non est ini^lUgens, et caetera, quae ibi ex Psalmis contexit. Item cap. 8. Propter te mortificamur tota die f ex Psalm. 43. Item cap. 10. Ne dixeris in corde tuo: Quis ascendit in coelutn f et quae sequuntur ex Deut. 30. Item 1 Cor. 9. No7i alligabis os bovi trituranti, ex Deut. 25. Item cap. 15. Omnia subjecit sub pedibus ejus, ex Psalm. 8., ubi sane Apostolus eodem sensu versum illum adducit, quem ei attribuit haec epist. cap. 2. Item 2 C^r. 4. Credidi, propter quod locutus sum, ex Psalm. 115. Item cap. 8. Qui multum, non abundavit, et qui modicum, non minoravit, ex Exod. 16. Item Gal. 3. Maledictus omnis, qui pendet in ligno, ex Deut. 21. Item Eph. 4. Ascendens in alium, captivam duxit captivitatem f dedit dona hominibus, ex Psalm. 67. Item eodem cap. Irascimini et nolite peccare, ex P,«alm. 4. Poteram et alia nonnulla adjungere, sed haec satis sint, ut doceamus non statim labefactari scriptoris auctoritatem, si quam Scripturam, sive docendi sivi exhortandi gratia, proferat extra eum sonsum, quem primum prae oculis habuit is, qui scripsit.
QUAESTIO II 27 paragrafi
De auctore hujus Epistolae.
Diversa a superiore quaestio est, eademque difficilior ac magis apud antiquos controversa, quisnam Epistolae ad Hebraeos scriptor fuerit. Nam a Paulo scriptam non esse quidam existimarunt, his potissimum argumentis adducti. Primo, quia cum caeterae omnes Epistolae Paulinae nomen ejus cum salutatione praefixum habeant, haec sola sine nomine et salutatione statim rem ipsam aggreditur. Secundo, quoniam et stylus Epistolae, et ipsa docendi ratio multum distat a caeteris Pauli Epistolis, estque omnino ejus oratio longe gravior, copiosior, ornatior, quam caeterarum. Tertio, quia scriptor Epistolae cap. 1. locum Psalm. 2. Ego hodie genui te, multo aliter interpretatur quam ipse Paulus Act. 13. Hic enim * auctor ea verba refert ad aeternam Filii Dei generationem: Paulus vero ad temporalem ejus a morte resuscitationem. Quarto, quia hic auctor diserte numerat seipsum inter eosj in quos evangelica salus confirmata fuit per illos, qui audierunt a Domino Jesu. Id autem fortiter de se Paulus negat, ita de suo Evangelio loquens Gal. 1. Neque enim ego ah homine accepi illud, neque didici, sed per reuelationem Jesu Christi. Unde et de primariis Apostolis ita scribit ejusdem Epist. cap. 2. Mihi enim, qui videbantur esse aliquid, nihil contulerunt. Urget hoc argumentum inter alia praecipue Cajetanus, ut doceat banc Epistolam Pauli non esse. Sentiunt cum eo Erasmus et plerique omnes nostri temporis sectarii, etiam illi, qui Epistolam ipsam agnoscunt pro sacra.
Porro veteres, qui cam Pauli non esse putarunt, aliis quibusdam auctcribus attribuerunt; alii Barnabae, alii Lucae, alii Clementi Komano. Nec defuerunt, qui TertuUiano adscriberent, si Lirano et Sixto Senensi credimus. Sed hoc postremum facillime refellitur, tum ex stylo diversissimo, tum quia Tertullianus Latine scripsit, non Graece; nec ei quidquam commune cum Hebraeis, ut ad eos Epistolam scriberet. Apertissime vero ex eo, quod duo Clementes, Romanus et Alexandrinus, ambo Tertulliano antiquiores, hujus Epistolae meminerint, quodque TertuUianus ipse lib. de pudicitia cap. 20. hanc Epistolam Barnabae adscribit, ut et Hieronymus de eo testatur in catalogo, de Paulo agens.
Verumtamen nec Barnabam ejus esse auctorem ex eo probatur, quia non nisi unam ab eo scriptam Epistolam veteres agnoverunt, eam autem fuisse plane ab ista diversam, manifeste patet ex Clemente Alexandrino, qui Stromatum lib. 2. et 5. complures ex Epistola Barnabae sententias recitat, quarum nulla hic legitur. Agens autem in eodem opere de Epistola ad Hebraeos non eam Barnabae, sed Paulo censet adscribendam. Idem patet ex interpretatione nominum Hebraicorum apud Hieronymum, ubi Epistola Barnabae ab ea, quae ad Hebraeos scripta est, distinguitur, ac diversa continet Hebraica nomina. Praeterea nec apparet tantam fuisse eloquentiam Barnabae, quantam fuisse sui auctoris haec Epistola loquitur. Nam Act. 14. Paulum quidem Mercurium, Barnabam autem Jovem vocabant Lystrenses, ea nimirum ratione, quod Paulus tanquam eloquentior dux esset sermonis. Ut ne id addam, quoniam apocryphum est, quod lib. 1. recognit. Clementis Barnabas introducitur expers artis dicendi et disserendi, simpliciter et absque ullo sermonis ornatu Christum Romanis annuntiasse, et ob id a Philosophis, aliisque doctis irrisum fuisse.
Porro Clemens et Lucas non tantae fueiunt auctoritatis apud Hebraeos, ut de profundis Christianae fidei nijsteriis ad eos instruendos literas darent. Quamvis enim Clemens fuerit in sede Romana Petri successor, quia tamen homo gentilis erat, parum ponderis ad persuadendum habuisset ejus Epistola apud Judaeos, ut qui doctrinam et institutionem de rebus religionis a gentilibus accipere nunquam in animum induxissent. Adde, quod ipse Clemens dum in sua ad Corinthios Epistola, sicut superius ex Eusebio retuli, subinde sententias ex Epistola ad Hebraeos intexit; alterius eam auctoris esse quam suam, planissime declarat. Ut taceam, quod hujus Epistolae stylus et dictio non est hominis Romani, sed Hebraei Graece periti. Jam nec illud in Clementem quadrat, quod est in fine Epistolae, ubi auctor rogat Hebraeos: ut pro se orent, quo celerius iis restituatur. Cum enim Clemens esset episcopus Romanus non in Judaea, sed Romae morari eum conveniebat, ubi et moratum fuisse constat. Sed nec ante pontificatum Clemens in Judaea fuit versatus.
Quanquam et ex temporum ratione satis haec opinio refellitur. Scripta est enim Epistola ante excidium Jerosolymitanum, eo scilicet tempore, quo adhuc fideles, qui in Judaea erant, a Judaeis infidelibus varie vexabantur. Super his enim eos consolatur auctor Epistolae cap. 10. et 12. Idipsum ex eo manifestum est, quia disputat de abrogatione sacerdotii ei sacrificiorum veteris legis, quod non admodum opus erat urbe jam everya temploque destructo, extra quod nefas erat Judaeis sacriticare. Saltem ejus destructionis ac sacrificiorum cessationis alicubi meminisset, occasione suae disputationis institutae de sacerdotio et sacrificiis illius templi. Quod adeo non facit, ut cap. 8. affii-met adhuc esse, qui secundum legem offerant munera, et cap. 7. 9. 10. et 13. alia multa dicat, ex quibus facile intelligatur Aaronicum sacerdotium eo tempore adhuc in usu fuisse. At vero Clemens Ecclesiam Romanam regere coepit anno post eversionem Jerosolymorum vigesimo. Nisi quis dicat illum hanc Epistolam viginti et amplius annis ante suum pontificatum scripsisse, quod nuUo modo est verisimile. Nam, ut diximus, eum, qui ad Hebraeos de rebus tam arduis, cum spe fructus scriberet, oportebat virum esse summae auctoritatis, qualis utique Clemens illo tempore non erat.
Haec paulo prolixius, ad redargueadam illam de Clemente opinionem, ut ne quem fallat Erasmi annotatio, quae est ad finem annotat. Epist., ubi sententiam hanc ceaset admodum probabilem, eamque Hieronymo conatur adscribere, quod is iu catalogo de Clemente agens, sibi videri dicat Epistolam Clementis, quam ad Corinthios scripsit, characteri Epistolae, quae sub Pauli nomine ad Hebraeos fertur, convenire, et omnino grandem in utraque similitudinem agnoscat. Quae quidem verba Hieronymus ab Eusebio mutuatus est, eadem pene scribente hist. lib. 3. cap. 32. Ex quo loco palam est, de interprete Epistolae, non de auctore, haec ab illis dicta esse, praesertim cum uterque testetur, Clementem in sua Epistola verbatim nonnulla citare ex Epistola ad Hebraeos.
Cum igitur haec Epistola neque Clementis sit, neque cuju.spiam eorum, quibus attribula fuit ab iis, qui Pauli eam esse negarunt; eo necesse est veniatur, ut aut cum Cajetano prorsus auctorem ignoremus, aut cum aliis Catholicis fateamur non alium esse quam Paulum. Atqui sane Paulum esse auctorem multa sunt, quae confirment. Primum auctoritas Graecorum Patrum, qui omnes, iino Cajo, de quo Hieronymus in catalogo scribit, excepto, hanc Epistolam receperunt ut Paulinam. Nominatim Dionysius Areopagita, Clemens, Dionysius, Alexander et Achanasius Alexandrini. Item Gregorius Nazianzenus, Chrysostomus et reliqui his posteriores. Nam de prioribus id probatur tum ex Origene, cujus verba recitat Euseb. hist. lib. 6. cap. 19., tum ipsius Hieronymi testimonio, cujus in Epistola 129., quae est ad Dardanum, haec verba sunt: Ulud nostris dicendum est, hanc Epistolaniyquae inscribitur ad Hebraeos, non solum ab Ecclesiis Orientis, sed ab omnibus retro ecclesiasticis Graeci ser~ monis scriptoribus, quasi Pauli Apostoli suscipi. Sic ille.
Secundo probat id Latinorum Patrum auctoritas. Quamvis enim usque ad Hieronjmi tempora, sicut ipso variis locis indicat, fuerint inter Latinos, a quibus haec Epistola, vel non ut canonica vel certe non ut Paulina reciperetur, atque ipse etiam interdum dubie loquatur, suam tamen sententiam aperte satis exposuit in Epist jam allegata ad Dardanum, necnon in prologo comment. Epist. ad Titum, et contra Jovinian. lib. L cap. 9. Constat enim, Latinorum praecipuos, Hilarium, Optatum, Ambrosium atque alios Hieronymo antiquiores, Tertulliano et Cypriano exceptis, passim eam, non solum ut sacram, verum etiam ut Paulinam citare. Nam de posterioribus minor dubitatio est. Augustinus enim de doctr. Christ. lib. 2. cap. 8. eam caeteris Pauli Epistolis accenset. Et fere quotquot deinceps secuti sunt, eam pro Paulina agnoverunt.
Tertio facit huc Conciliorum atque Pontificum auctoritas. Nam Concilium Laodicenum, Carthaginense tertium, Romanum sub Gelasio Papa, Florentinum et Trident. in catalogo Scipturarum Epistolam ad Hebraeos caeteris Pauli Epistolis aggregant. Quod idem fecit in suo catalogo Innocentius L Quin et in magno Conc. Nicaeno idem factum esse, B. Thomas et Lyranus supra citati nobis auctores sunt.
Quarto accedit usus perpetuus Ecclesiae, quae in divinis officiis non aliter quam Pauli nomine lectiones ex hac Epistola recitare consuev^it.
Quinta probatio sumitur ex testimonio Petri Apostoli, qui duas ad Hebraeos sive Judaeos gcripsit Epistolas. Quod quidem de priori constat ex ejus inscriptione. Nam advenae dispersionis, ad quos scribit, utique Judaei intelliguntur, non gentiles. Posteriorem vero ad eosdem scriptam esse docent illa verba cap. 3. Hanc ecce vobis secundam scribo Epistolam. Atqui capite eodem cum eos hortaretur, ut promissa Domini exspectarent, utque satagerent immaculati et inviolati ab eo ijtveniri in pace, atque ejus longanimitatem, salutem arbitrarentur, ita subjungit: Sicut et charissimus frater noster Paulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis. Scripsit igitur, Petro teste, Paulus aliquam Epistolam ad Hebraeos. Quae profecto non alia esse potest quam ista, cum reliquae omnes aut scriptae sint ad Ecclesias ex gentibus aut ad singulares personas. Et vero de hac ipsa Epistola Petrum loqui, inde ulterius probant, quia verba Pauli a Petro indicata in hac monstrari possunt; nimirum cap. 10., ubi dicit: Accedamus cum vero corde in plenitudine fidei, aspersi corda a conscientia mala, et abluti cor~ pus aqua munda: teneamus spei nostrae confessionem indeclinabilem; fidelis enim est, qui repromisit etc. Et infra: Nolite itaque amittere confidentiam vestram, quae magnam habet remunerationem. Patientia enim vobis necessaria est, ut voluntatem Dei facientes, reportetis promissionem etc., et quae sequuntur. Cujusmodi etiam nonnulla habentur ultimo et penultimo capite.
Verum haec probatio non videtur aliis quibusdam usquequaque certa. Primum, quia non ad solos Judaeos Petrus suas Epistolas direxit, sed etiam ad gentiles; quod Augustinus testatur lib. 22. contra Faustum cap. 89. Idque etiam ex quibusdam epistolarum B. Petri verbis col- Ilgi posse putant, maxime ex eo, quod dicitur 1 Epist. 2. Et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini, quasi dicat: Non solum Judaei, sed et vos gentiles; sicut, hoc ipsum expressius docet Paulus Eph. 2. Rursumque ex eo, quod postea sequitur: Quia aliquando non populus, nunc autem populus Dei; qui non consecuti misericordiam, nunc autem consecuti. Quae verba ex Osee propheta desumpta, Paulus ad Rom. 9. de gentili populo fuisse praedicta interpretatur. Deinde, ut ad solos Judaeos scriptae- sint; nondum constabit, memoratis Petri verbis Epistolam ad Hebraeos significari. Nam et Epistola ad Romanos ita scripta est, nt gentilibus et Judaeis esset communis, quemadmodum in argumento illius Epistolae satis a nobis demonstratum est. Atqui in eadem Epistola cap. 2., qui locus etiam ad marginem in Epistola B. Petri solet annotari, Judaeum Paulus sic alloquitur: An divitias bonitatis Dei et patientiae et longanimitatis C07itemnis; ignorans quoniam benignitas ejus ad poenitentiam te adducit? Qua quidem interrogatione Judaeos admonet, ut Domini longanimitatem salutem arbitrenturj ut B. Petrus loquitur. Immaculatos autem et inviolatos, ut se Deo custodiant y quod idem Petrus monot; hoc Paulus hortatur initio cap. 12. dictae ad Rom. Epistolae. Obsecro vos, inquit, ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam etc. Sed hae objectiones adversus probationem, quae ex Petri testimonio sumitur, quam parum valeant, apparebit, partim ex iis, quae dicturi sumus in argumento prioris Epistolae Petri Apostoli, partim ac plenius in commentario secundae Epistolae, ad illa ipsa verba: Sicut et carissimus frater noster Paulus scripsit vobis.
Porro sunt et aliae rationes, quae probabiliter suadeant hanc Epistolam esse Pauli; quarum una est ex argumento, ejusque tractatione. Nam argumentum cum Epistolis ad Romanos et ad Galatas magna parte convenit: ipsa vero disputatio seu tractatio multum habet subtilitatis ac profundae eruditionis. Sententiae quoque divinae sunt ac Paulino spiritu dignae: nec in alium aptius competit, quod sub finem Epistolae dicit: Confidimus quia bonam conscientiam habemus, in omnibus bene volcjdes conversari. Nam Paulus apud Hebraeos male audiebat, tanquam legis Mosaicae desertor et contemptor: ideo conscientiam suam apud eos commendat; sicut et fecerat Act. 23. in Concilio Judaeorum, iisdem pene verbis, ita dicens: Viri fratres, ego omni conscientia bona convereatus sum ante Deum etc. Facit huc item mentio Timothei, cum quo promittit se eos invisurum. Constat enim Timotheum Romae Paulo adfuisse, nec quenquam alium illi fuisse amore et familiaritate conjunctiorem. Videre licebit Oecumenium in argumento hujus Epistolae; ubi bene probat Paulum esse auctorem.
Postremo, suadet multanim sententiarum, quae in hac Epistola leguntur, similitudo cum aliis ab eo scriptis. Nam illud capitis 2. Nunc autem necdum videmus omnia subjecta ei, convenit cum eo, quod ait 1 Cor. 15. Cum autem subjecta fuerint ilU omnia. Et illud ejusdem capitis secundi: Eum autem, qui modico quam angeli minoratus est, videmus Jesum propter passionem mortis gloria et honore coronatum, plane consonat ei, quod dicit Phil. 2. Qui cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit formam servi accipiens. Propter quod et Deus exaltavit illum et donavit illi nomen, quod est super omne nomen etc. Praeterea locus cap. quinti in fine, persimilis est iis, quae scribuntur 1 Cor. 2. et 3. Agitur enim utrobique de spiritualibus et animalibus, perfectis et parvulis, solidi cibi capacibus et lacte nutriendis; sensum exercitatum habentibus ad dijudicandum omnia et non percipientibus nec intelligentibus ea, quae sunt spiritus Dei. Rursus illud, quod de Abraham dicitur cap. 11. Arbitrans, quia et a mortuis suscitare potens est Deus, convenit cum eo, quod idem Patriarcha dicitur Rom. 4. credidisse ei, qui vivificat mortuos. Illa quoque verba cap. 12. Non enim accessistis ad tractahiletn montem, et caetera, quae sequuntur, quamvis multa, sensu tamen eadem sunt cum illis paucis Rom. 8. Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptinnis filiorum. Sunt et praecepta non re tantum eadem, sed et verbis simillima, {[uale est illud cap. 12. Pacem sequimini cum omnibus. Et ista cap. 13. Charitas fraternitatis maneat in vobis. [Hospitalitatem nolite oblivisci. Et iterum: Beneficentiae et communionis nolite obJivisci. Quae omnia in Epistola ad Eonianos cap. 12. sic efferuntur: Cum omnibus hominibus pacem habentes. Charitate fraternitatis invicem diligentes. Hospitalitatem sectantes. Necessitatibus sanctorum communicantes, Sic et illud ejusdem cap. 13. Sint mores sine avaritia contenti praesentibus, simile est ei, quod ait 1 Tim. 6. Habentes alimenta et quibus tegamur, his contenti sumus.
Possent et aliae rationes huc adferri, sed quae dicta sunt, abunde sufficiunt. Nam quod quidam argumentantur ex eo, quod haec Epistola habet in fine signum Pauli, de quo ipse meminit 2 Thess. 3. scilicet gratiae precationem, loco valedictionis adscriptam, non adeo convincit. Erat enim huc signum in omnibus quidem Pauli Epistolis, ut si qua Epistola id non haberet, sciretur Pauli non esse. At non erat in solis, siquidem. ct B. Petrus priorem suam Epistolam gratiae imprecatione concludit. Sed nunc ad objectiones initio positas respondeamus.
Ad primam respondent nonnulli, Paulum suo more scripsisse nomen suum cum salutatione in principio Epistolae, sed postea aut interpretis aut scribarum incuria evanuisse. Sed vana mihi videtur haec conjectura, cum vetustissimi Scriptores non aliter legerint atque adeo testentur ipsum Panlura nomen suum tacuisse. Aliam responsionem adfert auctor praefationis cujnsdara Hieronymo adscriptae in hanc Epistolam. Si propterea Pauli non est, inquit, quod Pauli nomen non praeferat; erga nullius eiit, cura nullius nomen habeat in titulo. Verum haec responsio magis lepida quam solida est. Non enim satisfacit argumento, quod petebatur ex consuetudine Pauli, qui oranibuB aliis Epistolis nomen suum c(ira salutatione praefigit. Itaque vel haec Pauli non erit, vel aliqua reddenda est ratio, cur in hac sola nomen suum omiserit.
Igitur ratio triplex a veteribus assignatur. Una, quia sciebat Paulus nomen suum Ilebraeis esse invisum, propterea quod legis observantias, quas illi, quamvis in Christum credentes, mordicus adhuc retinebant, abrogatas esse per Christum doceret. Quantopere enim Hebraei fuerint legis aemulatores, eamque ob rem Paulo vehementer infensi, docet Actorum historia, praesertim cap. 21. Altera ratio est, quia Paulus non Hebraeorum, sed gentium Apostolum ac magistrum se profitebatur, ut Rom. 11., Gal. 2. et 2 Tim. 1. Ideoque noluit pro more sic incipere Epistolam: Paulus Apostolus, sed absque titulo nudam exponere doctrinam. Unde et in fine Epistolae velut excusans, quod ad eos scripserit, quorum Apostolus non erat, solatium vocat, non doctrinam. B.ogo vos, inquit, fratres, ut sufferatis verbum solatii. Etenim perpaucis scripsi vobis, Tertiam rationem banc adjiciunt: Quoniam eaim in hac Epistola Jesum appellaturus erat Apostolum confessionis nostrae, nohiit ipse se initio Paulum Apostolum nominare, ne videretur se ipsum in aliqua parte cura Christo conferre, quem etiam angelis excellentiorem esse docaerat. Has omnes rationes attigit Clemens Alex. in lib. hjpot., cujus verbarefert Euseb. hist. lib. 6. cap. 11. Easdem rationes sparsim invenire est apud alios auctores, nominatim apud Hieron. in comment. ad Gal. cap. 1. et in Catal., ubi de Paulo agit. Item apud Theodoretum, Theophylactum et Oecuraeninm in suis ad hanc Epistolam prooemiis. Sed post haec omnia, an vera ratio omissae salutationis est, quod haec Epistola scripta est per modum libri, non per modum Epistolae? Unde in fine dicit: Etenim perpaucis scripsi vobis, quod de Epistola non erat dicturus, cum sit Epistola prolixa.
Ad secundam objectionem multi tam veterss quam recentiores respondent, hanc Epistolam Hobraice a Paulo scriptam esse, in qua lingua ut nativa ac propria multo fuerit eloquentior, quam in aliena; ut proinde mirum non sit, si haec ejus Epistola caeteras omnes ornatu sermonis ac styli elegantia superet. Verum nos an Hebraice scripta aliquando fuerit, infra videbimus. Attamen eo concesso, nondum haec solvitur objectio. Nam hujus Epistolae stylus, si quis eagaciter et attente consideret, non Hebraeam, sed Graecam redolet eloquentiam, sicut de libro Sapient. pronuntiat Hieronymus in Epist, qua praefalur in libros Salomonis. Etenim unaquaeque lingua suum peculiarem habet elocutionis modum, ac propriis quibusdam gaudet phrasibus ac figurarum ornamentis, ex quibus facile possit agnosci, etiam in aliam linguam oratione transfusa, quemadmodum manifeste patet de libris Prophetarum, sive in Graecum sermonem sive in Latinum conversis, etiam ab eloquenti interprete.
Quare, cum aliis omnino dicendum arbitramur, subjectum sive materiam totius Epistolae, simul et ordinem a Paulo fuisse bubministratum, sed compositionem et ornatum esse cujusdam alterius, cujus opera Pauhis utendum putaverit, sive Clemens Romanus is fuerit, ut quidam opinati sunt, sive Lucas individuus Apostoli comes ac laborum socius, quod magis est verisimile. De Clemente quidem sentire videtur Eusebius hist. eccles. lib. 3. cap. 32. et Hieronymus lib. de script. eccles. in Paulo et Clemente, dum non nudam versionem Epistolae, sed stylam et eloquentiam sermonis Clementi tribuunt. Lucam vero compositionis auctorem esse, argumento est, quod Clemens Alexandrinus apud Eu.sebium hist. lib. 6. cap. 11. testatur hanc Epistolam et Acta Apostolorum, quae Lucas conscripsit, eundem orationis stylum habere. Cui adde, quod Lucas Scripturae testimonia perpetuo citat juxta versionem LXX. tam in ' Evangelio quam in Actis. Quod et in hac; Epistola factum videmus. Huic de Luca sententiae ut verisimiliori Galenus etiam i subscribit. Quod si stylus hujus Epistolae, cuiquam videatur grandior quam Evangelii secundum Lucam et Actorum Apostolorum, non id nos revocare debet a sententia. Aliam enim dictionem historia postulat, aliam disputatio ad persuadendum suscepta de magnis et profundis fidei mysteriis.
Porro utriusque, tam Lucae quam Clementis, meminit Origenes apud eundem Eusebium ejusdem lib. 6. cap. 19., ubi post alia cum iis, quae de stylo et charactere Epistolae jam dixi, plane consentientia, velut concludens, scribit in hunc modum: Ego constanter affirmaho sensus esse Apostoli, phrasim autem et constructionem verborum alterius cujusdam, conciones Apostoli in commentarios redigentis, et velut dictata ex praeceptoris ore scribentis. Proinde siqua Ecclesia istam habeat Epistolam, eam ipsa approbet ut Pauli, idque hac ratione persuasa: non enim temere veteres eam Pauli esse tradiderunt. At quis scripserit Epistolam, Deus vere no^ vit. Nos tamen a quibusdam accepimus, Clementem Bomanae Ecclesiae Episcopum eam Epistolam perscripsisse: ab aliis Lucam, qui Evangelium et Acta Apostolorum literis mandarit, illam contexuisse. Huc usque Origenes, cujus verba repetit Nicephorus hist. lib. 5. cap. 16. atque hanc objectionis propositae solutionem, velut simpliciorem et expeditiorem adferunt Cardinalis Bellarminus de verbo Dei lib. 1. cap. 1 7. et Michael Medina de recta in Deum fide lib. 6. cap. 25. Eadem responsio probatur Joanni Hesselio in prologo comment. in hanc Epist.
S. Lucam esse compositionis auctorem etiam hoc argumento est, quod in hac Epistola sunt quaedam vocabula peculiaria, quibus etiam in Evangelio et in Actis Apostoloram utitur B. Lucas, quae in aliis Scripturae libris haud facile reperias. Exemplo sit suXapeia, reverentia cap. 5. 11. et 12. hujus Epist, cujus concretum su.XapTjq apud Lucam reperitur Evang. cap. 2., Act. 2. et 8. Item £ic t6 TxavxeAsc; legitur Luc. 13. et Hebr. 7., quod illic interpres vetus reddidit omnino, hic in perpetuum, de quo vide ibi nostrum comment. Ea locutio, ubi reperitur in Scriptura extra hos locos? Sic |iapTUpO'j|jt3vog pro eo, qui bene audit, seu ut noster interpres reddit eo, qui habet bonum testimonium Act 6. 10. 16. et Hebr. 11. quatuor locis. Item xP^^^^^^^CsoOai Hebr. 8. et 11., Luc. 2., Act. 10. Rursum Luc. 24. inclinata est jam dies, graece xexXtxsv. Idem legitur Hebr. 11., ubi nos habemus; Castra verterunt exterorum. Adde TJyou/xsvoQ, Luc. 22, 26. et Hebr. 13. Jam modus ille loquendi, quo ad pro de ponitur, ut est Luc. 18. 19. 20., ita Hebr. 1. semel ac iterum et alibi in eadem Epistola. Quibus omnibus haec de S. Luca sententia confirmatur, quae etiam reperitur ad finem Colloctaneorum Bedae in hanc Epistolam.
Sed adversus eam objicit quidam: Si Paulus non verba composuit, sed solam materiam suppeditavit et ordinem scribendorum praescripsit: igitur ipsa verba non sunt Pauli, sed alterius cujusdam, qui fortasse, dum materiam a Paulo acceptam digerit et ornat, vel aliquid de suo addidit, vel Apostoli sententiam minus assecutus in ea verbis exprimenda potuit errare. Resp. verba esse Pauli, tum quoad sententiam et res, ut dictum est, ab ipso submiuistratas atque earum ordinem ac dispositionem generalem, tum vero quia totam Epistolam alieno stylo concinnatam, sed suis sensibus plenissime respondentem, ipse tanquam suam approbavit ac misit; adeo ut fateamur, non solum Paulum in materia et ordine praescribendo, totaque Epistola- postquam scripta fuit approbanda, a spiritu divino motum fui.^^se, verum etiam mentem et manum ejus, qui composuit, ab eodem spiritu fuisse gubernatam, ut non alia nec aliter scriberet, quam oporteret. Haud secus alque factum est in aliis, qui sacros libros scripserunt. Neque sane absurdum est, quod ille pro absurdo objicit, ad hunc sensum ejusdem libri sacri plures esse auctores canonicos. Quae responsio nostra planior adhuc et probabilior evadet ex iis, quae de tertia quaestione mox dicturi sumus.
Ad tertiam objectionem facile respond. Cum Scriptura sacra phires sensus admittat, nullum esse inconveniens, si quis aliquod Scripturae testimonium in alium atque alium sensum, diversis in locis, alleget aut intorpretetur. Sed de ea re plenius in commentario; in quem etiam quartae objectionis dissolutionem diflferimus: ne bis eadem dicamus.
Cum autem ex supradictis satis abundeque probatum sit, Paulum esse auctorem hujus Epistolae: quaeret aliquis, an hoc ipsum sit fidei definitae, ut haereticum sit aliter sentire. Sic enim existimant Catharinus, Sixtus et Alfonsus cum nonnullis aliis scriptoribus neotericis. Pro quorum opinione facere imprimis videtur, quod Concilia tam universalia, quam particularia, non solum hanc Epistolam receperunt, ut sacram, sed etiam, ut Pauli Apostoli. Facit deinde consensus totius Ecclesiae, quae tot jam saeculis eam in pulpitis et cathedris citat, et in divinis officiis recitat, sub nomine Pauli. His accedit, quod ex antiquis haereticis Marcion, Basilides et Arius hanc Epistolam esse Pauli negaverunt, atque hoc in eis orthodoxi patres damnarunt, videlicet Epiphanius haer. 42., Hieronymus in prooemio comment. Epist. ad Titum, Philastrius in catal. haereseon cap. 89. et Theodoretus in praefat. hujus Epist. Verumtamen istis non obstantibus, illud primum apparet, hanc rem tempore Hieronymi nondum fuiese ab Ecclesia definitam. Quod probari potest ex tot locis apud eundem Hieronymum, quibus de auctore hujus Epistolae modo ambigue, modo cum conditione loquitur, hoc aut simili modo: Paulus, sive quis alius scripsit Epistolam. Nam et in Epistola, quam de omnibus sacris libris, ad Paulinum scripsit, sic ait: Paulus Apostolus ad septem scribit Ecclesias. Octava enim ad Hebraeos a plerisque extra numerum ponitur. Et in Zach, 8. scribens, easdem septem Ecclesias, ad quas Paulum scribere dicit, ordine recenset: Hebraeorum mentione praetermissa. Idem de viris illustribus in Paulo, postquam reliquas ejus Epistolas enumerasset, ita subjunxit: Epistola autem, quae fertur ad Hebraeos, non ejus creditur, propter styli sermonisque dissonantiam; sed vel Barnabae etc. Et in Cajo: Sed et apud RomanoSj inquit, usque hodie quasi Pauli Apostoli non habetur. Haec profecto Hieronymus non diceret, si crederet, Ecclesiam aliquando definitam protulisse de hac re sententiam. Quod autem nonnulli respondent, haec omnia ab Hieronymo scripta esse sub aliena persons, aut ex aliena sententia; nimis profecto frivolum est, ac vanius quam ut ratione refellatur. Certe sententiam suam non potuit clarius explicare, quam fecit in Epist. de terra promissionis, scripta ad Dardanum num. 129., in qua cum dixisset plerosque arbitrari, quod Barnabas aut Clemens sit auctorEpistolae: Verum, inquit, nihil interest, cujus sit; cum sit ecclesiastici viri, et quotidie Ecclesiarum lectione celebretur.
Nec vero solus Hieronymus ad hunc modum locutus est, verr.m etiam Augustinus satis significavit rem non esse certam ac definitam, quum de civit. Dei lib. 16. cap. 22. ita scribit: De quo in Epistolaj quae inscribitur ad Htbraeos, quam plures Apostoli Pauli esse dicunt, quidam vero negant, muJta et magna conscripta sunt. Quod enim ait: Quidam vero negant, non de haereticis, sed de Catholicis utique dixit. Unde et ipse saepissime testimonium ex hac Epistola citat absque mentione auctoris, hoc aut simili modo: Scriptum est in Epistola ad Hebraeos, quod de aliis Epistolis facere nequaquam solet. Loca sunt ex multis pauca: eodem de civit Dei lib. 16. cap. 28. et lib. 10. cap. 5., de pecc. mer. et remiss. lib. 2. cap. 24. et 31., contra Julian. lib. 4. cap. 3., in explan. Psalm. 77. et 118. conc. 8. q. 49. super Judic, de Trinit. lib. 3. cap. 11. et lib. 12. cap. 13., contra Maxim. lib. 3. cap. ult. Interdum vero plura conjungens testimonia ex diversis Epistolis Pauli, quorum unum sit ex Epistola ad Hebraeos, alia quidem citat Pauli vel Apostoli nomine, huic vero auctorem non addit. Exemplum habes in lib. 1. de nupt. et concup. cap. 4. Tantum valet, inquit, fides de qua dicit Apostolus: Omne quod non est ex fide, peccatum est. Et de \qua item scriptum est ad Hebraeos: Sine fide impossibile est ptacere Deo. Cur non dixit: et alibi? nisi quia non aeque certum habebat, Apostolum hujus testimonii, quam illius esse auctorem.
At neque post ea tempora videtur Ecclesia de hac quaestione quicquam amplius definivisse, quam tunc definitum erat. Nam quae potissimum objiciuntur concilia, a quibus haec Epistola sub nomine Pauli recensetur inter scripturas canonicas; ea partim ante Hieronymi et Augustini aetatem, partim post celebrata sunt. Quare si priora non convincunt; nec quidem posteriora. Neque enim Patribus horum conciliorum propositum erat definire, cujus ea Epistola sit auctoris, sed quod una cum caeteris Pauli Epistolis, quibus receptissimo Ecclesiae more eam annumerant, iuter divinas scripturas sit habenda. Hujus rei clarum argumentum est ex catalogo librorum scripturae sacrae descripto, primum a patribus Concilii Carthaginensis 3., tum ab Innocentio L, deinde a Gelasio I. in Concilio LXX. episcoporum. Apud quos omnes sic legitur: Salamonis libri quinque. Nam etiam apud Gelasium sic haberi, fidem nobis facit Burchardus in suo decreto: licet in Tomis conciliorum vitiose pro quinque, tres, legantur. Recensent autem illi Salomcnis libros quinque, comprebensis in eo numero Sapientia et Ecclesiastico: quos tamen a Salomone scriptos non esse, doctiores non dubitant: ut ait Innocentio contemporaneus Augustinus in Speculo. Legebantur autem in Ecclesiis sub nomine Salomonis; eamque ob causam sub eodem nomine sunt recensiti in catalogo.