That Christ being a man and infirms, vvas therein but as al Priests. and that he also vvas called of God to this office: offering as the others: 8 and suffered obediently for our example. 11 Of vvhose Priesthod he hath much to say, but that the Hebrues haue neede rather to heare their Catechisme againe.
1For every high priest taken from among men is ordained for men in the things that appertain to God, that he may offer up gifts and sacrifices for sins:Imperocchè ogni pontefice preso di tra gli uomini è preposto a pro degli uomini a tutte quelle cose, che Dio riguardano, affinchè offerisca doni, e sagrificj pei peccati:FOR euery high Priest taken from amōg men, is appointed for mē in those things that pertaine to God: that he may offer giftes and sacrifices for sinnes:Omnis namque pontifex ex hominibus assumptus, pro hominibus constituitur in iis quæ sunt ad Deum, ut offerat dona, et sacrificia pro peccatis: 2Who can have compassion on them that are ignorant and that err: because he himself also is compassed with infirmity.Che possa aver compassione degli ignoranti, e degli erranti: come essendo egli stesso circondato di infermità:that cā haue compassion on them that be ignorant and do erre: because him self also is cōpassed vvith infirmitie:qui condolere possit iis qui ignorant et errant: quoniam et ipse circumdatus est infirmitate: 3And therefore he ought, as for the people, so also for himself, to offer for sins.E per questo dee, come pel popolo, così anche per se stesso offerir sagrificio pei peccati:& therfore he ought, as for the people, so also for him self to offer for sinnes.et propterea debet, quemadmodum pro populo, ita etiam et pro semetipso offerre pro peccatis. 4Neither doth any man take the honour to himself, but he that is called by God, as Aaron was.Né alcuno tal onore da se si appropria, ma ehi è chiamato da Dio, come Aronne.Neither doth any man take the honour to him self, but he that is called of God, as Aaron.Nec quisquam sumit sibi honorem, sed qui vocatur a Deo, tamquam Aaron. 5So Christ also did not glorify himself, that he might be made a high priest: but he that said unto him: Thou art my Son: this day have I begotten thee.Così anche Cristo non si glorificò da se stesso per esser fatto pontefice: ma (glorificollo) colui, che dissegli: mio figliuolo se' tu, io oggi ti ho generato.So Christ also did not glorifie him self that he might be made a high priest: but he that spake to him, My Sonne art thou, I this day haue begottē thee.Sic et Christus non semetipsum clarificavit ut pontifex fieret: sed qui locutus est ad eum: Filius meus es tu, ego hodie genui te. 6As he saith also in another place: Thou art a priest for ever, according to the order of Melchisedech.Come anche altrove dice: tu se' sacerdote in eterno secondo l'ordine di Melchisedech.As also in an other place he saith, Thou art a priest for euer, according to the order of Melchisedec.Quemadmodum et in alio loco dicit: Tu es sacerdos in æternum, secundum ordinem Melchisedech.
7Who in the days of his flesh, with a strong cry and tears, offering up prayers and supplications to him that was able to save him from death, was heard for his reverence.Il quale ne' giorni della sua carne avendo offerto preghiere, e suppliche con forti grida, e con lagrime a colui, che salvarlo potea dalla morte, fu esaudito per la sua riverenza:Vvho in the daies of his flesh, vvith a strong crie and teares, offering praiers and supplications to him that could face him from death, vvas heard for his reuerence.Qui in diebus carnis suæ preces, supplicationesque ad eum qui possit illum salvum facere a morte cum clamore valido, et lacrimis offerens, exauditus est pro sua reverentia. 8And whereas indeed he was the Son of God, he learned obedience by the things which he suffered.E benché fosse Figliuolo di Dio, imparò da quello, che patì, l'ubbidienza:And truely vvhereas he was the Sonne, he learned by those things vvhich he suffered, obedience:Et quidem cum esset Filius Dei, didicit ex iis, quæ passus est, obedientiam: 9And being consummated, he became, to all that obey him, the cause of eternal salvation:E consumato, diventò causa di eterna salute a tutti quegli, che sono a lui ubbidienti,and being consummate, vvas made to al that obey him, cause of eternal saluation,et consummatus, factus est omnibus obtemperantibus sibi, causa salutis æternæ, 10Called by God a high priest, according to the order of Melchisedech.Essendo stato chiamato da Dio pontefice secondo l'ordine di Melchisedech.called of God a high priest according to the order of Melchisedec.appellatus a Deo pontifex juxta ordinem Melchisedech. 11Of whom we have much to say and hard to be intelligibly uttered: because you are become weak to hear.Sopra di che grandi cose abbiamo da dire, e difficili a spiegarsi: dappoiché siete diventati duri di orecchie.Of vvhome vve haue great speache and inexplicable to vtter: because you are become vveake to heare.De quo nobis grandis sermo, et ininterpretabilis ad dicendum: quoniam imbecilles facti estis ad audiendum. 12For whereas for the time you ought to be masters, you have need to be taught again what are the first elements of the words of God: and you are become such as have need of milk and not of strong meat.Imperocché quando, riguardo al tempo, dovevate esser maestri: avete bisogno, che siavi insegnato di nuovo quel, che siano i rudimenti del cominciamento de' parlari di Dio: e siete tali da aver bisogno di latte, e non di solido cibo.For vvhereas you ought to be maisters for your time, you neede to be taught againe your selues vvhat be the elements of the beginning of the vvordes of God: and you are become such as haue neede of milke, & not of strong meate.Etenim cum deberetis magistri esse propter tempus, rursum indigetis ut vos doceamini quæ sint elementa exordii sermonum Dei: et facti estis quibus lacte opus sit, non solido cibo.
13For every one that is a partaker of milk is unskilful in the word of justice: for he is a little child.Or chi è al latte, non è pratico del sermone della giustizia: perché egli è bambino.For euery one that is partaker of milke, is vnskilful of the vvord of iustice: for he is a childe.Omnis enim, qui lactis est particeps, expers est sermonis justitiæ: parvulus enim est. 14But strong meat is for the perfect: for them who by custom have their senses exercised to the discerning of good and evil.Ma il solido cibo è pei perfetti: Per coloro, i quali per consuetudine hanno i sensi esercitati a discernere il bene, ed il male.But strong meate is for the perfect, them that by custome haue their senses exercised to the discerning of good & euil.Perfectorum autem est solidus cibus: eorum, qui pro consuetudine exercitatos habent sensus ad discretionem boni ac mali.
5:1
Witham
Every high priest. He speaks first of the office of priests in general, before he speaks of Christ's priesthood. A priest is chosen and preferred before other men, as qualified for the divine ministry, to offer up gifts, oblations, sacrifices, in order to obtain forgiveness for his own sins and those of the people, who, by the experience he has of his own infirmities, may compassionate others who offend through frailty or ignorance, every priest (excepting our Saviour Christ) being a sinner. Nor must he take upon himself rashly and inconsiderately, for temporal motives, this sacred ministry, formidable (says St. Gregory) even for the shoulders of Angels; he must consult God by prayer, follow the advice of his spiritual guides and pious parents; by these means to know whether he has a call from God to this ministry, as Aaron had. (Witham)
The priest and pastor should never forget that he is a man and a sinner; that he is honoured with this divine ministry, to offer sacrifice both for his own sins and for the sins of the faithful; that prayer should be his delight, the altar his centre, and the sacrifice of the body and blood of Christ his supreme felicity. "This sacrifice of the Eucharist," says St. Augustine, "has succeeded to all the ancient victims that were immolated of old, to signify the future sacrifice." (lib. 10. ch. XX. de Civit. Dei.) As to the word mass, it was in use to signify this holy sacrifice of the altar above thirteen hundred years ago. See the second Council of Carthage, canon 3.; St. Jerome upon the Prov. ch. XI.; St. Ambrose, lib. 2. ep. 14. Missam facere coepi; I began to say mass. It was introduced into this country [of Great Britain] with Christianity itself. See Ven. Bede's history, ch. XXVII. et b. 4. ch. XIV.
5:4
See in 3 Kings xiii.; 2 Paralipomenon xxvi.; and 1 Kings xiii. the manifest punishments of the Almighty on laics that impiously and sacrilegiously attempted the ministry of priests. In the Christian dispensation, archbishop Cranmer, the very soul of the pretended reformation, dictatorially pronounces, "he that is appointed to be a bishop or priest, needeth no consecration:" words quoted by Dr. Stillingfleet from his own handwriting, in his Irenicum, p. 391, 2nd ed. But the Catholic Church has given a very different decision, which is confirmed by the testimony of Scripture, apostolical tradition, and the unanimous consent of the Fathers. See Acts 6:6.; Acts 13:3.; Acts 14:22.; 1 Timothy 4:14. etc. See in the history of Socrates, who lived in the fifth century, how the usurpation of Ischyras, in taking upon himself the name and office of a priest without receiving holy orders, was reprobated as a crime worthy of death. (lib. 1. ch. XXVII. Ed. Val.)
5:5
Witham
So also Christ, as man, did not glorify himself, by assuming this dignity of high priest, but had it conferred upon him by the divine decrees of his eternal Father, who said to him: Thou art my Son, and thou art a priest forever, etc. (Witham)
5:6
Some may perhaps wonder why St. Paul does not dwell more in this epistle on the eucharistic sacrifice; but until the Hebrews understood the bloody sacrifice on the cross, they could not be supposed to understand the unbloody sacrifice of the altar. The holy Fathers observe, that the sacrifice of Melchisedech, (Genesis 14:18.) offered in bread and wine, prefigured the unbloody sacrifice offered by Jesus Christ at his last supper. See Clement of Alexandria, lib. 4. Strom. ch. VIII.; St. Cyprian, lib. 2. ep. 3. ad Caeul.; Eusebius of Caesarea, lib. 5. Dem. Evang. ch. III.; St. Jerome, ad Marcel.; St. Augustine, ep. 95. ad Inn. Pap.; St. Ambrose; St. Epiphanius; St. Chrysostom; etc. apud Bellarmine, lib. 1. de missa. ch. VI. Hence it follows, that the holy Eucharist is truly and properly a sacrifice as well as a sacrament, as the paschal lamb or passover of the old law was both a sacrament and sacrifice. For either our Saviour offered sacrifice at his last supper under the forms of bread and wine, or he cannot be called a priest forever according to the order of Melchisedech. For the different orders of priests are chiefly distinguished by their sacrifice; (see ver. 1.) and if it be supposed that our Saviour only offered a bloody sacrifice, he would with more propiety have been called a priest according to the order of Aaron, and not of Melchisedech. See St. Augustine, lib. 16. de Civitat. Dei. ch. XXII.
5:7
Witham
Who in the days of his flesh, of his mortal and suffering condition, even with strong and fervent crying out, and tears, offering up as man, prayers and supplications to him, to God, who could save him from death; to wit, in the garden of Gethsemani, and on the cross, yet with a perfect resignation and conformity of his human will to the divine will, was heard for his reverence.[Ver. 7. Exauditus est pro sua reverentia, eisakoustheis apo tes eulabeias. Even the last Protestant translation, though much more exact than any of the former, puts, and was heard in that he feared. If the Rhemes translation, which I have not changed, be obscure, I much doubt whether theirs can be better understood. I will not suppose that they mean with Calvin, that Christ was so abandoned on the cross as to be driven to despair, and that he feared and felt the punishments of the damned, from which he begged to be freed, and was heard. Beza, says Calvin, was the first author of this exposition, that is, of this blasphemy. I will rather suppose that the Protestant translators only meant, that Christ, as man, feared death. How then was he heard in that he feared? not so as to be freed from death, which he willingly underwent, but was heard so as to triumph over death, and shortly after to rise and ascend triumphant into heaven. Dr. Wells, in his amendments to the Protestant translation, has changed it in this manner, was heard so as to be delivered from his fear; and in his paraphrase expounds it thus, namely, by an Angel sent on purpose to strengthen him; so that he expounds this text of the fear and prayer of Christ in the garden, from which fear he was freed at the appearing of the Angel. (Luke xxii. 43.) I pretend, notwithstanding, that the Protestant translation, was heard in that he feared, though we take it with the additions made by Dr. Wells, was heard so as to be delivered from his fear, is far from being exact, nor can it be looked upon as a proper and literal translation from the Greek text, apo tes eulabeias. First, where is there any thing in the Greek for he feared, or his fear? or that he was delivered from his fear? This is to add in the text itself a particular exposition, which at the same time is contrary to what divers interpreters take to be the literal sense of these words, apo tes eulabeias, who by eulabeias understand that great respect and regard which was in the Father towards Christ, because he was his Son. St. Chrysostom understood the force of the Greek text as well as any one, and this seems the meaning of these his words: (log. e, p. 475, linea 20. Ed. Sav.) tosaue en autou e eulabeia, os kai apo toutou aideisthai auton ton theon. Nor does the Latin translator of St. Chrysostom, Mutius Scholasticus, in the edition of Fronto Ducaeus, seem to have mistaken the sense of St. Chrysostom, where we find, (hom. viii. p. 1478) tanta fuit ejus reverentia, ac pietas, ut ideò eum revereretur Deus. Others indeed expound it of the reverential and godly fear, or piety, that was in Christ, as man, towards God, his Father, and that his prayers were heard on this account: but this will not justify the Protestant translation, that he was heard in that he feared, not the paraphrase of Dr. Wells, so as to be delivered from his fear, as if by eulabeias were understood merely a natural fear and apprehension. I find Mr. Legh, in his Critica Sacra, on the word eulabeias, says that the Syriac version has from fear: but he is mistaken, as may be seen in Walton's Polyglot: the Syriac has only, he was heard, without any mention at all of any kind of fear, which is left out. Mr. Legh says, Nazianzen[St. Gregory of Nazianzus] and Theodoret follow this sense. He cites not the words nor the places. It must be again his mistake. Theodoret has nothing like it in his commentary on this passage, nor St. Gregory (orat. xxxvi.) where he cites these words of St. Paul. It is true eulabeias, especially in profane authors, has sometimes the same signification as timor, or metus. It is, says Scapula, timiditas circumspecta; but also, even in profane writers, the same as, religio, pietas in Deum. See also what examples Scapula brings on eulaboumai and eulabes; on which he says, apud Ecclesiasticos Scriptores, et in Test. Novi libris, circumspectus et cautus circa ea quae ad cultum divinum pertinent, religiosus, pius, ut Luc. 2. I know also, that in Hebrews 11:7., it is said of Noe[Noah], metùens, in the vulgar Latin, for eulabetheis; and in Acts xxiii. 10. Tribunus timens, eulabetheis; but neither do these two examples shew that in this place, where mention is made of our Saviour Christ, eulabeia can be properly and literally translated by fear, or that the sense is that Christ was heard so as to be delivered from his fear. For first, this exposition of fear and apprehension of death agrees not with the common exposition of the ancient Fathers, neither with St. Chrysostom and those who follow him, nor with the others, as I have shewn already. Secondly, this translation agrees not with the Protestant translation in other places. As for the substantive, eulabeia, it is only found in one other place in the New Testament, to wit, Hebrews 12:28., meta aidous, kai eulabeias, where the Protestant translation has with reverence and godly fear; and for the adjective, eulabes, where old Simeon is called eulabes in the common Greek copies, (Luke 2:25.) they have translated, a devout man. In Acts 8:2., the men that buried St. Stephen, andres eulabeis, are translated devout men, as also in Acts 2:5. Thirdly, the ancient Arabic version signifies propter reverentiam ejus, and the Ethiopic ob justitiam ejus, as they are in the translations of Walton, which agree with the Latin Vulgate, but not with that sense in which the English Protestants have translated the Greek. In fine, it must be observed that apo here, according to these versions, bears the sense of ob or propter, and not of ab or ex, of which signification see many examples in Estius. (Witham)] I leave this translation, which is in the Rhemes Testament, very literal from the Latin Vulgate, and which cannot be said to be any ways disagreeable to the Greek. As to the sense, there are two expositions in the best interpreters. St. Chrysostom and many others understand, that he was heard as to every prayer that he made absolutely, and not conditionally only, (as when he prayed that the cup of his sufferings might pass from him) and he was heard for that reverence, reverential regard, and just consideration which the eternal Father had for him, who was his true Son. This interpretation agrees better with the Greek text, in which is left out the word his. Others by his reverence, understand that he was heard on account of that reverential fear, that respectful submission and piety, which he always had towards his eternal Father. And if it be asked in what Christ was not heard, and in what he was heard: he was not heard when he said, let this cup of sufferings, or this death, pass from me, because it was not what he asked and prayed for with an absolute desire, but only thereby expressed the natural fear which, as man, he had of death, and therefore presently added, but not my will but thine be done, expressing what he knew to be the divine will. And to shew this, St. Chrysostom on these words, brings all those sentences by which our Saviour, Christ, had declared that he had power to lay down his life, and power to take it up again; that no one taketh it from him, but that he laid it down of himself. See (John 10:18.) and St. Chrysostom, hom. VII. p. 475. But Christ was heard in all he prayed for with an absolute will, according to what he said to his Father, I know that thou always hearest me. (John 11:42.) He was heard as to all that he asked with an absolute will, either for himself or his Church. (Witham)
Menochius
What excellent dispositions these of Jesus Christ in his sacrifice, which we learn from his apostles. How truly worthy are these tears both of our love and our adoration! Hence it appears, that Jesus Christ in his prayer both in the garden and on the cross shed tears, though the evangelists are silent on this head. (Menochius)
5:8
Witham
He that was truly the Son of God, and knew all things, learnt practically, and taught us perfect obedience in suffering and dying a cruel death on the cross. (Witham)
5:9
Witham
And being consummated, or perfected as man in all kinds of virtues, and at the same time true God by his divine person, became the author of salvation to all those who both believe in him and obey him. (Witham)
5:10
There is but one eternal Pontiff, one universal Priest given by God all others are his vicars, but not successors, whom he associates to his priesthood, to continue those same functions on earth which he himself exercises in heaven, and which had been prefigured in Melchisedech.
5:11
Witham
Of whom, that is of his high priesthood, according to the order of Melchisedech, we have mighty things to say, and very hard to be expounded or understood by you, at least many of you, who, though you ought to be masters after the gospel hath been so long preached, and even by the apostles of Christ, yet you are weak as to understanding it; (the Greek also signifies slothful and negligent) you stand in need of being taught the first elements and principles of the Christian faith, like children, who are rather to be fed with milk than with more solid meats. How many are there now in the like condition, who are for reading and expounding all the holy Scriptures according to their own way of thinking? (Witham)
5:1
1. Euery high Priest.] The descriptiō of a Priest, and his office. By the description of a Priest or high Priest (for to this purpose al is one matter) he proueth Christ to be one in most excellent sort, First then, a Priest must not be an Angel, or of any other nature but mans. Secondly, euery man is not a Priest, but such an one as is specially chosen out of the rest, and preferred before other of the community, seuered, assumpted, and exalted into a higher state and dignitie then the vulgar. Thirdly, the cause and purpose vvhy he is so sequestred and piked out from the residue, is to take charge of Diuine things, to deale as a mediator betvvixt God and the people, to be the Deputie of men in such things as they haue to craue or to receiue of God, and to present or giue to him againe. Fourthly, the most proper and principal part of a Priests office is, to offer oblations, giftes, and sacrifices to God for the sinnes of the people: vvithout vvhich kind of most soueraine dueties, no person, people, or Commonvvealth can appertaine to God: and vvhich can be done by none, of vvhat other dignitie or calling soeuer he be in the vvorld, 3 Reg. 13. that is not a Priest: diuers Princes (as vve read in the Scriptures) punished by God, 2 Par. 26. and king Saul deposed from his kingdom, specially for attempting the same.
And generally vve may learne here, 1 Reg. 13. that in ijs qua sunt ad Deum, The Princes temporal authoritie how far it extendeth. in an matters touching God, his seruice, and religion, the Priest hath onely charge and authority: as the Prince temporal is the peoples gouernour, guider, and so retaine, in the things touching their vvorldly affaires: Vvhich must for al that by him be directed and manneged no othervvise, but as is agreable to the due vvorship and seruice of God. against vvhich if the terrene Povvers commit any thing, the Priests ought to admonish them from God.
Vve learne also hereby, There is a peculiar order & calling of Priests of the new Testament. that euery one is not a Priest, and that the people must alvvaies haue certaine persons chosen out from among them, to deale in their sutes and causes vvith God, to pray, to minister Sacraments, and to sacrifice for them. And vvhereas the Protestants vvil haue no Priest, Priesthod, nor sacrifice, but Christ and his death, pretending these vvordes of the Apostle to be verified onely in the Priesthod and Seruice of the old lavv, and Christes person alone, and after him of no moe: therein they shevv them selues to be ignorant of the Scriptures, and of the state of the nevv Testament, Priests and sacrifice necessarie in the new Testament, & nothing derogatorie to Christs priesthod or sacrifice. and induce a plaine Atheisme and Godlesnesse into the vvorld. for, so long as man hath to doe vvith God, there must needes be some deputed, and chosen out from among the rest, to deale according to this declaration of the Apostle, in things pertaining to God, and those must be Priests. for els, if men neede to deale no more, but immediatly vvith Christ, vvhat doe they vvith their Ministers? Vvhy let they not euery man pray, and minister for him self, and to him self? Vvhat doe they vvith Sacraments, seing Christes death is as vvel sufficient vvithout them, as vvithout sacrifice? Vvhy standeth not his death as vvel vvith Sacrifice, as vvith Sacraments: as vvel vvith Priesthod, as vvith other Ecclesiastical functiō? There is no other cause in the vvorld, but that (Sacrifice being the most principal act of religion that man ovveth to God, both by his Lavv, and by the lavv of nature) the Diuel by these his ministers, vnder pretence of deferring or artributing the more to Christes death, vvould abolish it.
This definition of a Priest and his function, The difference and excellencie of Christs Priesthod. vvith al the properties thereto belonging, holdeth not onely in the lavv of Moyses, and order of Aarons Priesthod, but it vvas true before, in the lavv of nature, in the Patriarches, in Melchisedec, and novv in Christ, and all his Apostles, and Priests of the nevv Testament: sauing that it is a peculiar excellencie in Christ, that he onely offered for other mens sinnes, and not at all for his ovvne, as all other doe.
Liturgia The Epistle for a Bishop that is a Confessor, and for S. Thomas of Canterburie.
5:3
Concordanza 2 Par. 26, 18.
5:4
4. Taketh to him self.] A special prouiso for all Priests, Al true priests and preachers must be lawfully called thereto. preachers, and such as haue to deale for the people in things pertaining to God, that they take not that honour or office at their ovvne hands, but by lavvful calling and consecration, euen as Aaron did. By vvhich clause if you examine Luther, Caluin, Beza, and the like, or if al such as novv a daies intrude them selues into sacred functions, looke into their consciences, great and foul matter of damnation vvil appeare.
Concordanza 1 Par. 23 13.
5:5
5. Did not glorifie him self.] The dignitie & function of Priesthod is not to be vsurped. The dignity of Priesthod must needes be passing high and soueraine, vvhen it vvas a promotion and pereferment in the sonne of God him self according to his manhod, and vvhen he vvould not vsurpe, nor take vpon him the same, vvithout his fathers expresse commission and calling therevnto: An eternal example of humility, and an argument of condemnation to al mortal men, that arrogate vniustly any function or povver spiritual, that is not giuen them from aboue, and by lavvful calling, and commission of their superiors.
Concordanza Ps. 2, 7.
5:6
6. A Priest for euer.] In the 109 Psalme, from vvhence this testimonie is taken, both Christes kingdom and Priesthod are set fourth. Christ both Priest & king: but his Priesthod more excellent of the two. but the Apostle vrgeth specially his Priesthod, as the more excellent and preeminent state in him, our Redemption being. vrought & atchieued by sacrifice, vvhich vvas an act of his Priesthod, and not of his kingly povver, though he vvas properly a king also, as Melchisedec vvas both Priest, and king, being a resemblance of Christ in both, but much more in his Priesthod. And our Lord had this excellent double dignitie (as appeareth by the discourse of S. Paul, Psal. 2. 109. and his allegations here out of the Psalmes) at the very first moment of his conception or incarnation. Christ a Priest as he is man, not as he is God. for you must bevvare of the vvicked heresie of the Arians and Caluinists (except in these later it be rather an errour proceding of ignorance) that sticke not to say, that Christ vvas a Priest, or did sacrifice, according to his Godhead. Vvhich is to make Christ, God the fathers Priest, and not his sonne, and to doe sacrifice and homage to him as his Lord, and not as his equal in dignity and nature. Therfore S. Augustine saith in Psal. 109. That as he vvas man, he vvas Priest: as God, he vvas not Priest. And Theodorete in Psal 109. As man, he did offer sacrifice: but as God, he did receiue sacrifice. And againe, Christ touching his humanity vvas called a Priest, and he offered no other host but his ovvne body. &c. 〈◊〉. pag. 89. Dialog. 1 circa med. Some of our nevv Maisters not knovving so much, did let fall out of their pennes the contrarie, and being admonished of the errour, and that it vvas very Arianisme, yet they persist in it of mere ignorance in the groundes of Diuinitie.
Concordanza Ps. 109, 4.
5:7
7. With a strong crie.] The sacrifice on the Crosse, vvas the principal acte of Christs priesthod. Though our Sauiour make intercession for vs, according to his humane nature, cōtinually in heauen also: yet he doth not in any external creatures make sacrifice, nor vse the praiers sacrificall, by vvhich our redemption vvas atchieued, as he did in the time of his mortal life, and in the act of his Passion, and most principally, vvhen vvith a loud voice, and vvith this praier, In manus tuas commende spiritum meum, Luc. 23. 46. he voluntarily deposed his soul, yelding it in most proper sort for a sacrifice. for in that last point of his death, consisteth specially his high Priestly office, and the very vvorke and consummation of our redemption.
Obserue more ouer, Priests praiers more effectual. that though commonly euery faithful person pray both for him self and others, and offer his praiers to God, yet none offereth by office, and special deputation, and appointment, in the person of the vvhole Church and people, sauing the Priest. Vvhose praiers therfore be more effectual in them selues, for that they be the voice of all faithful men together, made by him that is appointed and receiued of God for the peoples legate. Christs Priestly actions. And of this kind vvere all Christes praiers, in all his life and death, as all his other actions vvere: his fasting, vvatching, preaching, instituting, ministring, or receiuing Sacraments: euery one being done as Priestly actions.
7. For his reuerence.] Notorious Heretical trā slatiō to mainteine Caluins horrible blasphemie. These vvordes haue our English Translators perniciously and most presumptuously corrupted, turning them thus, In that vvhich he feared, contrarie to the version and sense of al antiquity, 〈Greek〉 Flac. Illyr. vpon this place. and to Erasmus also, and contrarie to the ordinarie vse of the Greeke vvord, as Beza him self defineth it Luc. 2 v. 25: and contrarie to the propriety of the Greeke phrase, as not onely the Catholikes, but the best learned Lutherans do shevv and proue by many examples. They folovv herein the singular presumption of Caluin, vvho vvas the first (as his fellovv Beza confesseth) that euer found out this interpretation. Vvhich neither S. Chrysostom, nor any other, as perfect Graecians as they vvere, could euer espie. Vvhere, onely to haue made choise of that impious and arrogant Sectaries sense, before the said fathers and all the Churches besides, had been shameful ynough: but to set the same dovvne for very Scripture of Gods blessed vvord, that is intolerable, and passeth al impiety. And vve see plainely that they haue no conscience, indifferencie, nor other purpose, but to make the poore Readers beleeue, that their opinions be Gods ovvne vvord, and to dravv the Scriptures to sound after the fantasie of their heresies. But if the good Reader knevv, for vvhat point of doctrine they haue thus framed their translation, they vvould abhorre them to the depth of Hel. Caluins blasphemie that Christ suffered hel paines vpō the crosse, and that his death othervvise were insufficient. forsooth it is thus: they vvould haue this Scripture meane, that Christ vvas in horrible feare of damnation, and that he vvas not onely in paines corporal vpon the Crosse (vvhich they hold, not to haue been sufficient for mans redemption) but that he vvas in the very sorovves & distresses of the damned, vvithout any difference, but that it vvas not euerlasting, as theirs is.
For this horrible blasphemie (vvhich is their interpretation of Christes descending into Hel) Gods holy vvord must be corrupted, and the sacrifice of Christes death (vvhereof they talke so presumptuously) must no• be ynough for our redemption, except he be damned for vs also to the paines of Hel. Vvo be to our poore Countrie, that must haue such bookes, and read such translations. See Caluin and Beza in their Commentaries and Annotations vpon this place, and you shal see, that for defense of the said blasphemies they haue thus translated this text. See the Annotations before, Christ yelding vp the Ghost, accomplished our redemption. Act. 2, 27 and Mat. 27, 46.
5:9
9. Consummate.] The ful vvorke of his sacrifice, by vvhich vve vvere redeemed, vvas vvholy consummate and accomplished, at the yelding vp of his spirit to God the Father, vvhen he said, Consummatum est. Io. 19. 30. though for to make the same effectual to the saluation of particular men, he him self did diuers things, and novv doth in heauen, and our selues also must vse many meanes, for the application thereof to our particular necessities. See the next Annotation.
9. Was made to all.] The Protestants vpon pretence of the sufficiencie of Christes Passion, and his onely redemption, Christs Passiō sufficient for al, but profitable to them only vvhich obey, not by faith only, but by doing as he and his Church commaund. oppose them selues guilefully in the sight of the simple, against the inuocation of Saincts, and their intercession, and help of vs, against our penitential vvorkes or suffering for our ovvne sinnes, either in this life or the next: against the merites of fasting, praying, almes, and other things commended to vs in holy Vvritte, and against most things done in the Church, in sacrifice, Sacrament, and ceremonie. But this place and many other shevv, that Christes Passion, though it be of it self far more sufficient and forcible, then the Protestants in their basenesse of vnderstanding can consider, yet profiteth none but such, as both doe his commaundements, and vse such remedies and meanes to apply the benefite thereof to them selues, as he appointeth in his vvord, or by the Holy Ghost in his Church. And the Heretikes that say, faith onely is the thing required to apply Christes benefites vnto vs, are hereby also easily refuted. for vve do not obey him onely by beleeuing, but by doing vvhatsoeuer he commaundeth. Lastly, vve note in the same vvordes, that Christ appointeth not by his absolute and eternal election, men so to be partakers of the fruite of his redemption, vvithout any condition or respect of their ovvne vvorkes, obedience, or free vvil: but vvith this condition alvvaies, if men vvil obey him, and do that vvhich he appointeth. See S. Augustine (or Prosper) to. 7 Respons. Prosperi li. 2. •r•iculo 1 ad obiectiones Vincentij, vvhere he saith of the cup of Christes passion, It hath in deede in it self, to profite al: but if it be not drunken, it healeth not.
5:11
11. Inexplicable.] The Apostle omitteth to speake of the B. Sacrament as a mysterie then to deepe for the Ievves capacitie. Intending to treate more largely and particularly of Christes or Melchisedek• Priesthod, he forvvarneth them that the mysterie thereof is far passing their capacitie, and that through their feeblenes in faith and vveakenes of vnderstanding, he is forced to omit diuers deepe points concerning the Priesthod of the nevv lavv. Among vvhich (no doubt) the mysterie of the Sacrament and Sacrifice of the altar, called MASSE, vvas a principal & pertinent matter: vvhich the Apostles the Fathers of the primitiue Church vsed not to treate of so largely and particularly in their, vvritings, vvhich might come to the hands of the vnfaithful, vvho of al things tooke soonest scandal of the B. Sacrament, as vve see Io. 6. He spake to the Hebrues (saith S. Hierom ep 126) that is, to the Ievves, and not to faithful men, to vvhom he might haue been hold to vtter the Sacrament. And in deede it vvas not reasonable to talke much to them of that sacrifice vvhich vvas the resemblance of Christes death, vvhen they thought not right of Christes death it self. Vvhich the Apostles vvisedom and silence our Aduersaries vvickedly abuse against the holy Masse.
5:1
sant'Ignazio di Antiochia † 108 d.C. Epistle to Hero, a Deacon of Antioch 3
“Honour widows that are widows indeed.” Be the friend of orphans; for God is “the Father of the fatherless, and the Judge of the widows.” Do nothing without the bishops; for they are priests, and thou a servant of the priests. They baptize, offer sacrifice,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 8
… For hear how he began: “Having a great High Priest that is passed into the heavens” ( c. iv. 14 ); and omitting to say how He was great, he says again, “For every High Priest taken from among men, is appointed for men in things pertaining to God.” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Concerning Man’s Perfection in Righteousness 38
… For, according to what is said in the Epistle to the Hebrews of “every high priest taken from among men,”
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Counter-statements of Theodoret 1
… who can have compassion on the ignorant and on them that are out of the way; for that he himself also is encompassed with infirmity. And by reason hereof he ought, as for the people so also for himself.”
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Dialogues. The “Eranistes” or “Polymorphus” of the Blessed Theodoretus, Bishop of Cyrus 1
… but, since you are desirous of hearing yet others, listen to the apostle when he says, “For every high priest taken from among men is ordained that he may offer both gifts and sacrifices, wherefore it is of necessity that this man have somewhat also to offer.”
5:2
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 39.5
XVIII. I, however, for I confess myself to be a man,—that is to say, an animal shifty and of a changeable nature,—both eagerly receive this Baptism, and worship Him Who has given it me, and impart it to others; and by shewing mercy make provision for mercy. For I know that I too am compassed with infirmity,
sant'Ambrogio † 397 d.C. Selections from the Letters of St. Ambrose 63.24
… not the voluntary offering of himself, nor the taking it upon himself, but the vocation from heaven, that he should offer gifts for sins who could be touched for those who sinned, for He Himself, it is said, bears our weakness.
5:3
sant'Ambrogio † 397 d.C. Selections from the Letters of St. Ambrose 63.24
… family than sharers in his righteousness, there came, after the likeness of that Melchisedech, of whom we read in the Old Testament, the true Melchisedech, the true King of peace, the true King of righteousness, for this is the interpretation of the Name, “without father, without mother, without genealogy, having neither beginning of days nor end of life,”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 54
… For “all have sinned, and come short of the glory of God, being justified freely by His grace” ( Rom. iii. 23, 24 ), even the priests themselves. Wherefore Paul also saith of the priest, that “he ought as for the people so also for himself to offer for sins, for that he also is compassed about with infirmity.” (
5:4
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 10.11
… For Christ is a High Priest like Aaron; since He glorified not Himself to be made a High Priest, but He that spake unto Him, Thou art a Priest for ever after the order of Melchizedek
sant'Ambrogio † 397 d.C. Selections from the Letters of St. Ambrose 63.24
… not the voluntary offering of himself, nor the taking it upon himself, but the vocation from heaven, that he should offer gifts for sins who could be touched for those who sinned, for He Himself, it is said, bears our weakness. No one ought to take this honour upon himself but they are called of God, as was Aaron,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 8
Then also [there are] other [points]: He is made [Priest] (he says) by Another and does not of Himself intrude into [the office]. This too is common (
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Counter-statements of Theodoret 1
… who can have compassion on the ignorant and on them that are out of the way; for that he himself also is encompassed with infirmity. And by reason hereof he ought, as for the people so also for himself.” And a little further on interpreting this he says, “As was Aaron so also was the Christ.”
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. Register of the Epistles of St. Gregory the Great 7.4
… Now you say in your letter that you had exceedingly wished for rest. But in this you shew that you have fitly assumed pastoral responsibility, since, as a place of rule should be denied to those who covet it, so it should be offered to those who fly from it. And no man taketh this honour unto himself, but he that is called of God , as was Aaron (
5:5
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. Against Eunomius 6.2
And although we make these remarks in passing, the parenthetic addition seems, perhaps, not less important than the main question before us. For since, when St. Peter says, “He made Him Lord and Christ ,” and again, when the Apostle Paul says to the Hebrews that He made Him a priest
sant'Ambrogio † 397 d.C. Selections from the Letters of St. Ambrose 63.24
47. He is the good Physician, Who has taken upon Him our infirmities, has healed our sicknesses, and yet He, as it is written, honoured not Himself to be made a High Priest, but He Who spake to Him. The Father said: “Thou art My Son, this day have I begotten Thee.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 8
He appears to me in these words also to hint at the priests of the Jews, as being no longer priests, [but] intruders and corrupters of the law of the priesthood; (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 11.13
… but all these of ours shall be when all shall cease to be. Thy years are one day, and Thy day is not daily, but today; because Thy today yields not with tomorrow, for neither doth it follow yesterday. Thy today is eternity; therefore didst Thou beget the Co-eternal, to whom Thou saidst, “This day have I begotten Thee.”
5:6
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 8
Ver. 6 . “As He saith also in another place, Thou art a Priest forever after the order of Melchisedech.” Unto whom now was this spoken?
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 19
… vii. 16 .) And “Thou art a Priest for ever.” (
5:7
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 4.17.1
… “God does not desire whole burnt-offerings and sacrifices, but He will have His voice to be hearkened to. Behold, a ready obedience is better than sacrifice, and to hearken than the fat of rams.” David also says: “Sacrifice and oblation Thou didst not desire, but mine ears hast Thou perfected;
Antipapa Novaziano † 258 d.C. A Treatise of Novatian Concerning the Trinity 31
… Thus the Mediator of God and men, Christ Jesus, having the power of every creature subjected to Him by His own Father, inasmuch as He is God; with every creature subdued to Him, found at one with His Father God, has, by abiding in that condition that He moreover “was heard,”
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 29
… And further these,—His ignorance, subjection, prayer, asking, increase, being made perfect. And if you like even more humble than these; such as speak of His sleeping, hungering, being in an agony, and fearing;
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 30
… That since the Father knows, therefore also does the Son, as it is evident that this cannot be known or comprehended by any but the First Nature. There remains for us to interpret the passage about His receiving commandment, and having kept His Commandments, and done always those things that please Him; and further concerning His being made perfect,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 8
… For what means the [expression] “with strong crying”? The Gospel nowhere says this, nor that He wept when He prayed, nor yet that He uttered a cry. Seest thou that it was a condescension? For he could not [merely] say that He prayed, but also “with strong crying.”
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Counter-statements of Theodoret 1
… and having been made perfect He became unto all that obey Him the author of eternal salvation; named of God a high priest of the order of Melchisedec.”
5:8
Tertulliano † 220 d.C. On Patience 3
… and, when grown up, is not eager to be recognised, but is furthermore contumelious to Himself, and is baptized by His own servant; and repels with words alone the assaults of the tempter; while from being “Lord” He becomes “Master,” teaching man to escape death, having been trained to the exercise of the absolute forbearance of offended patience.
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 29
But in opposition to all these, do you reckon up for me the expressions which make for your ignorant arrogance, such as “My God and your God,” or greater, or created, or made, or sanctified; Add, if you like, Servant and Obedient and Gave and Learnt,
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 30
VI. The same consideration applies to another passage, “He learnt obedience by the things which He suffered,”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 11
… But since the race of men is hard of belief, He condescends to the same [things] with ourselves. As then for our sake He swears, although it be unworthy of Him that He should not be believed, so also did [the Apostle] make that other statement: “He learned from the things which He suffered” (
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Dialogues. The “Eranistes” or “Polymorphus” of the Blessed Theodoretus, Bishop of Cyrus 3
“It remained for us to treat of what was commanded Him and of His keeping the commandments and doing all things pleasing to Him; and further of His perfection, exaltation, and learning obedience by all that He suffered,
5:9
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 29
… Add, if you like, Servant and Obedient and Gave and Learnt, and was commanded, was sent, can do nothing of Himself, either say, or judge, or give, or will. And further these,—His ignorance, subjection, prayer, asking, increase, being made perfect.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 8
… He implies too, that in the one case he was intending rebuke, in the other rather stirring them up, when he spake these words of truth. For to these Corinthians he saith, “Neither yet now are ye able;” but unto the others ( Heb. vi. 1 .) “Wherefore let us cease to speak of the first principles of Christ, and press on unto perfection:” and again, (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 8
“And was heard,” (he says), “in that He feared; though He were a Son , yet learned He obedience by the things which He suffered.” (
5:10
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 48.21
… She is the east gate, spoken of by the prophet Ezekiel, always shut and always shining, and either concealing or revealing the Holy of Holies; and through her “the Sun of Righteousness,” our “high priest after the order of Melchizedek,”
5:11
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 55
… like as if one should have a sharp sword, so again does such an one become invincible. And for the understanding of Paul’s words there is needed also a pure life. For therefore also he said: “Ye are become such as have need of milk, seeing ye are dull of hearing.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 6
Amazing! So then he wrote not the whole, nor so much as he should have written. But here the nature of the subject prevented it. Elsewhere, as in the case of the Hebrews (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 2
And that you may not suffer this, (I shall not cease continually thus to warn you,) strengthen your minds, that ye may not hear what the faithful among the Hebrews heard from Paul. For to them he said that he had “many things to say, and hard to be uttered” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 54
… Since sins do use, yea they do use to debase a soul. Wherefore It saith, “Seeing ye are become dull of hearing.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 7
… And observe, I pray thee, how he constantly needs bodily im ages; which arose from the weakness of the hearers. For that they were weak, he made plain, when he said that they were “dull,” and “had need of milk, not of strong meat.” “All things are naked,” he says, “and opened unto the eyes of Him, with whom we have to do.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 8
[4.] “Being called,” he says, “of God an High Priest after the order of Melchisedech”: (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 10
“That ye may not become dull.” Still “become”; and yet he said above, “seeing ye are become dull of hearing.” (
5:12
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 3.53
… “And ye are become such as have need of milk, and not of strong meat. For every one that useth milk is unskilful in the word of righteousness; for he is a babe. But strong meat belongeth to them that are of full age, even those who by reason of use have their senses exercised to discern both good and evil.”
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on the Gospel of John 1.20
There is also an arche in a matter of learning, as when we say that the letters are the arche of grammar. The Apostle accordingly says:
sant'Ilario di Poitiers † 367 d.C. De Synodis or On the Councils 1
… lest finally the Apostles should be found at fault, in that when commanded to baptize in the name of the Father, and the Son, and the Holy Ghost, they baptized in the name of Jesus only. I speak to you, brethren, to you, who are no longer nourished with milk, but with meat, and are strong
san Basilio † 379 d.C. De Spiritu Sancto 14
… Surely it is altogether childish, and like a babe who must needs be fed on milk,
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 38
… but which is not good for those who are still somewhat simple and greedy in their habit; just as solid food is not good for those who are yet tender, and have need of milk.
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 41
… But they who deem Him God are inspired by God and are illustrious in their mind; and they who go further and call Him so, if to well disposed hearers are exalted; if to the low, are not reserved enough, for they commit pearls to clay, and the noise of thunder to weak ears, and the sun to feeble eyes, and solid food to those who are still using milk;
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. Answer to Eunomius' Second Book 1
… For that His speech should have some adaptation to the capacity of the hearers, with a view to their profit, no one would conceive to be unworthy of God’s love to man, for Paul the follower of Christ knew how to adapt his words suitably to the habits and disposition of his hearers, making himself milk for babes and strong meat for grown men
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 17
See, for example, Paul himself, hardly bearing it, because his scholars were delaying a long time in their earlier lessons: “For when for the time,” saith he, “ye ought to be teachers, ye have need to be taught again which be the first principles of the oracles of God.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 8
… when a man has himself for an example and is bidden to emulate himself, the possibility follows at the same time. He therefore shows this also, and does not suffer them to fall back as men utterly condemned, nor as being alway evil, but [says] that they were once even good; (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 9
[1.] You have heard how much Paul found fault with the Hebrews for wishing to be always learning about the same things. And with good reason: “For when for the time ye ought to be teachers, ye have need again that some one teach you the elements of the first principles of the oracles of God.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 10
[2.] In this passage he intimates the lovingkindness of God towards man: and the teaching [of the Gospel] he calls “rain”: and what he said above, “when for the time ye ought to be teachers” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 12
In a marvelous and triumphant way he cast out the Jewish [system]. On this account he said, “Ye are become dull,” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 13.18
… For they are necessary to such as he Thy most prudent servant could not speak unto as unto spiritual, but as unto carnal —even he who speaketh wisdom among those that are perfect. But the natural man, as a babe in Christ,—and a drinker of milk,—until he be strengthened for solid meat,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 98.4
… and are become such as have need of milk, and not of strong meat. For every one that useth milk hath no experience in the word of righteousness; for he is a babe. But strong meat belongeth to them that are perfect, even those who by habit have their senses exercised to distinguish good from evil.”
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. The Ecclesiastical History of Theodoret 5.36
… Ever mindful of these blessings he honours his benefactor with hymns of praise. Associated with him in this divine worship are his sisters, who have maintained virginity throughout their lives, thinking the study of the divine oracles
5:13
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Festal and Personal Letters of Athanasius 7
… ‘For every one that partaketh of milk is unskilful in the word of righteousness
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 8
… v. 20 ), this he says likewise, “unskilled in the word of righteousness,” that is, he that is unskilled in the philosophy that is above, is unable to embrace a perfect and exact life. Or else by “righteousness” he here means Christ, and the high doctrine concerning Him.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 9
Do not however think that the Faith is depreciated by being called elementary: for it is indeed the whole power: for when he says, “For every one that useth milk is unskilled in the word of righteousness, for he is a babe” (
5:14
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 6.13
… he shall be accounted as nothing.” We maintain, indeed, that “human” wisdom is an exercise for the soul, but that “divine” wisdom is the “end,” being also termed the “strong” meat of the soul by him who has said that “strong meat belongeth to them that are perfect, even those who by reason of use have their senses exercised to discern both good and evil.”
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on the Gospel of John 6.32
… should be purified with these, but the heavenly things themselves with better sacrifices than these.” Now to find out all the particulars of these and to state in its relation to them that sacrifice of the spiritual law which took place in Jesus Christ (a truth greater than human nature can comprehend)—to do this belongs to no other than the perfect man,
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Festal and Personal Letters of Athanasius 10
… by Paul , ‘Let him that is weak eat herbs.’ But as soon as ever a man begins to walk in the perfect way, he is no longer fed with the things before mentioned, but he has the Word for bread, and flesh for food, for it is written, ‘Strong meat is for those who are of full age, for those who, by reason of their capacity, have their senses exercised
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Festal and Personal Letters of Athanasius 19
… But like that house, built on the sand by the foolish man, so he, being without understanding , falls before the assault of temptations, as it were by the winds. But the saints, having their senses exercised in self-possession
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 4.3
… but that, having strewn some seeds now in a summary way, we may not forget the same when afterwards more widely tilled. But let those here present whose habit of mind is mature, and who have their senses already exercised to discern good and evil
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 2.45
… Others require the wisdom which is spoken among the perfect, and the higher and more solid food, since their senses have been sufficiently exercised to discern
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 2.49
49. Among us, however, there is no boundary line between giving and receiving instruction, like the stones of old between the tribes within and beyond the Jordan: nor is a certain part entrusted to some, another to others; nor any rule for degrees
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. On Infants' Early Deaths 1
… for hitherto ye were not able to bear it .” But to those who have grown to the full measure of intellectual maturity he says, “But strong meat belongeth to those that are of full age, even those who by reason of use have their senses exercised…
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. On the Making of Man 20.1
… but I find a certain distinction, according to Scriptural use, between “knowledge” and “discernment”: for to “dis cern” skilfully the good from the evil, the Apostle says is a mark of a more perfect condition and of “exercised senses
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 11
… For having said, “We know in part” ( 1 Cor. xiii. 9, 12 .), he adds also the word “darkly,” and the like: whereas here he speaks with reference to another thing, with reference to changeableness, as he saith also elsewhere, “But solid food is for full-grown men.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 8
… Which he also hinted near the end [of the Epistle], saying, “Be not carried aside by divers and strange doctrines.” ( c. xiii. 9 .) This is the meaning of “to discern good and evil.” “For the mouth tasteth meat, but the soul trieth words.” ( Job xxxiv. 3 .)
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 12.13
… not the sense of which it is written in the epistle addressed to the Hebrews, where we read, that “strong meat belongeth to them that are of full age, even those who by reason of use have their senses exercised to discern both good and evil;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Continence 15
… in order that, by not doing what He punishes, we may deserve to learn of Him, why He permits to exist what He punishes. For, as it is written, “solid food is for the perfect,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Against Lying 39
39. But, some man will say, “Strong meat is for them that are perfect.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 2.4
… With understanding the storehouses are filled with all precious riches and good things.” This I say is “solid food,” which can only be taken by those who are full grown and strong, as it is said: “But solid food is for full grown men, who by reason of use have their senses exercised to discern good and evil.”
5:1
Vox «namque» dat causam, cur dixerit in fine cap. praeced. «Adeamus cum fiducia ad thronum gratiae» ejus. Causa haec est, quia Christus est pontifex noster, habetque in se omnes pontificii optimi dotes, officia et munia: itaque commode transit hic Apostolus a comparatione et praecellentia Christi cum Mose, in ducatu et legislatione Ecclesiae ad comparationem et pontificatum Christi, eumque dignioribus et excellentioribus etiam quam sacerdotium Aaronis muniis demonstrat. Nota hic insignem descriptionem pontificis ex tribus dotibus, officiis et notis, quas Christo convenire demonstrat. Prima est, ut pontifex ex hominibus assumatur, quasi selectus, caeterisque dignior, aptior, eminentior, prudentia et virtute praestantior: qui aliis hominibus tamquam suis natura consortibus, suisque fragilibus compati, condolere et succurrere possit, eoque pronius et ardentius, quo magis eorum uti natura, ita et miseriis particeps sit et conscius, utpote eamdem saepe in se expertus. Secunda pontificis nota et officium est, ut pro hominibus constituatur in iis quae sunt ad Deum, id est, ut homines, eorum causam agat apud Deum, tamquam eorum mediator, pro eisque oret et interpellet; tamquam vero quoque populi fungatur sacerdotio apud Deum, et sacra, eaque ad cultum Dei spectant administret. Cum enim populus teneatur publico cultu, ritu et caeremoniis colere Deum, illique tamquam suo, omniumque rerum creatori ac domino summum exhibere honorem et cultum; id vero decenter fieri non possit per singulos homines, qui saepe rudes et plebei sunt, hac de causa unus ex omnibus magis peritus et idoneus eligitur, qui pro caeteris hominibus rite id praestet, et per quem caeteri debitum Deo cultum certis ritibus ac caeremoniis publice exhibeant. Hinc enim omnes gentes ex dictamine rectae rationis et naturae, semper constituerunt aliquos sacerdotes, qui pro se Deo publicum hunc latriae cultum offerrent et peragerent. Unde sequitur Christianos quoque, ex iure tam naturae, quam gentium, suos debere habere sacerdotes, sua pariter et sacra et sacrificia, scilicet Eucharistiae, quibus Deum publice et solemniter colant: alioqui enim respublica et Ecclesia mutila esset et manca, atque imperfectior quam fuerit Iudaeorum, aliarumque quarumlibet gentium. Tertia pontificis dos et officium est, «ut offerat dona et sacrificia pro peccatis,» ut scilicet Deum peccatis et peccatoribus iratum placet et reconciliet, per dona et sacrificia. «Dona» vocat oblationes primitiarum, aliarumque rerum, ut panis, vini, frumenti, quae non adolebantur aut consumebantur, sed integra Deo dabantur ad usum sacerdotum et templi: «sacrificia» vero vocat victimas tam animalium quae Deo mactabantur, quam farris et vini, quae Deo vel incendebantur vel libabantur, effundebantur vel consumebantur: ita Theophylactus. Graece enim θυσίαι, id est, victimae vel sacrificium, dicitur a verbo θύω, id est, mactare, sacrificare et suffitum edere, ut ex parte ideam sit quod θυμιάομαι, id est, adoleo, suffumigare. Alludit Paulus ad Levit. 7. v. 12. et 13. ubi Moses agens de victima pacifica, quae pro gratiarum actione offertur, vocat eam תבזה «tsebach,» id est, ut Septuag. vertunt θυσίαν, id est, sacrificium vel hostiam quae immolatur; panes vero, lagana et collyridas, quae cum illa offerebantur, vocat קרבן «korban,» id est, ut Septuag. vertunt, δῶρον, id est, donum vel munus: quemquam alibi saepe haec nomina confunduntur, et dona vel munera vocantur ipsae victimae cruentae, quae Deo adolentur.
5:2
Qui condolere possit iis qui ignorant et errant. — «Possit,» id est aptus, pronus, facilis sit ad condolendum. Vide dicta cap. 2. v. 18. Pro «condolere,» Graece est μετριοπαθεῖν, id est moderate, modeste, leniter se gerere, ut scilicet peccantes non aspernetur, non iis irascatur, non excandescat; sed ad eorum miseriam se demittat, iis se humanum et benignum exhibeat, eorum ignorantiae, ruditati, lapsibus et vitiis condoleat, sciens fieri posse ut et ipse labatur et peccet. Unde Theoph. μετριοπαθεῖν accipit pro συμπαθεῖν, id est, compati. Hinc et noster Interpres vertit, «condolere.» Nota. Apostolus hic quosvis peccatores, sive ex infirmitate, sive ex ignorantia, sive ex malitia, vocat «ignorantes et errantes»: semper enim peccato coniuncta est ignorantia aliqua et error, saltem practicus. Nam qui peccat, hic et nunc implicite iudicat hoc bonum et hanc voluptatem, v. g. gulae, libidinis, vindictae sibi esse capessendam, et hoc ipso eamdem tacite iudicat praeferendam esse legi Dei, ipsique Deo, qui illam vetuit et prohibuit; qui sane error gravissimus est, de quo plura alibi iam dixi. Quoniam et ipse circumdatus est infirmitate. — Duplicem hic infirmitatem intelligit Apostolus, priorem naturae, secundam concupiscentiae et culpae; utraque est et fuit in omnibus pontificibus, qui meri fuerunt homines: in Christo autem sola prior fuit, quae quasi essentialis est pontificis, ut scilicet eiusdem cum aliis hominibus sit naturae, eorumque miseriis et aerumnarum particeps et consors. Secunda non fuit in Christo, utpote quae non est essentialis pontifici; imo pontificis est vitium et impedimentum: hoc enim ipso quo quis peccato subiacet, ineptior redditur ad expiandum peccata, Deumque peccatoribus reconciliandum: quod est proprium munus pontificis. Hac ergo parte Christus praecellit omnibus aliis pontificibus, utpote qui solus plane immunis fuerit a peccato, ut nec infirmitatem et concupiscentiam ad peccatum proclivem senserit: satis tamen eam quanta sit in homine metiri potuit Christus ex priori infirmitate naturae suae, itaque in simili eamdem sensit et expertus est, ac proinde facile eadem laborantibus compatitur et condolet.
5:4
Resumit et explicat primam pontificis conditionem, scilicet quod debeant non se ingerere et intrudere, sed assumi et eligi a Deo ad sacerdotium, sicut electus est Aaron ejusque posteri; idque hoc fine ut eamdem Christo applicet, probetque Christo convenire, ut patet ex iis quae statim subdit.
5:5
Graece ἐδόξασεν, id est glorificavit, claritatem et dignitatem non ambivit, non usurpavit, sed ad eam evectus et electus est a Deo Patre, qui dixit ad Christum, Psalm. II: «Filius meus es tu, ego hodie genui te,» q. d. Non mirari debetis, o Hebraei, Christum a Patre constitutum esse pontificem, et praelatum esse Aaroni, quia Christus est Filius Dei Patris; si Filius, quid mirum si pontificia dignitas ei detur, praesertim cum jure gentium receptum fuerit etiam ante Mosem et Aaronem, ut filii primogeniti essent sacerdotes et pontifices. Qua de re ita scribit S. Hieronymus, epist. 126 ad Evagrium: «Tradunt,» inquit, «Hebraei, quod usque ad sacerdotium Aaron, omnes primogeniti ex stirpe Noe, cujus series et ordo describitur, fuerint sacerdotes, et Deo victimas immolarint: et haec esse primogenita quae Esau fratri suo vendiderit Jacob.» Hoc ergo communi gentium jure Christo, tanquam unigenito et primogenito Patris, imo primogenito omnis creaturae, debebatur sacerdotium et pontificatus.
5:6
«Dicit,» scilicet Deus Pater ad Deum Filium hominem factum, cum eum elegit et constituit sacerdotem: Dei Patris enim ad Filium haec esse verba patet ex vers. 1, Psalm. CIX, ubi ait: «Dixit Dominus» (scilicet Deus Pater) «Domino meo» (scilicet Christo Filio suo). Nota: Cum dicit Christum esse «sacerdotem secundum ordinem,» id est ritum, «Melchisedech,» hoc ipso praefert Christum Aaroni; Melchisedech enim dignior fuit Aarone, ut multis demonstrat Apostolus cap. VII, ubi hunc ordinem Melchisedech explicabo.
5:7
Qui in diebus carnis suae. — Qui dum in carne hac mortali et fragili inter homines viveret. Ita S. Thomas; hanc enim carnem exuit Christus in morte, et in resurrectione induit carnem immortalem et impassibilem. Affert haec Apostolus, ut probet Christum pontificem nostrum circumdatum esse infirmitate nostra, ideoque facile nobis condolere et compati: hanc enim Christi infirmitatem probat primo, caro Christi similis nostrae carni. Secundo, quod in agonia mortis constitutus in summo angore et moerore petierit a morte liberari. Tertio, quod ex hoc angore lacrymatus sit et valide clamarit, et, ut Syrus habet, mugierit (hoc enim significat נעתש «geata») ad Patrem, postulans opem et liberationem. Nota: Videtur Apostolus loqui de oratione Christi in horto, ubi proditus est a Juda, et coactus a Judaeis. Ita Theodoretus, Oecumenius, Anselmus. Rursum videtur loqui de oratione Christi in cruce; ibi enim clamore valido clamavit Christus: «Deus meus, Deus meus, ut quid dereliquisti me? Pater, in manus tuas commendo spiritum meum.» Ita Ambrosius. Hinc ergo patet Christum in illa oratione et forte alias saepe lacrymas fudisse, licet id non narrent Evangelistae; nec id mirum, cum in eadem oratione Christus ex angore sudaverit sanguinem, ut habet Lucas, cap. XXII, vers. 44; nam, ut ait S. Bernardus, serm. 3 in Dominica Palm.: «Christus non contentus fuit lacrymis oculorum, sed totius corporis sanguineis lacrymis peccata nostra flere et lavare voluit.» Unde nota secundo, hunc Christi angorem, lacrymas et sudorem sanguineum testem infirmitatis a Christo assumptae, provenisse ex vivaci imaginatione flagellationis, coronationis, mortis dolorumque omnium, quos mox subiturus erat: inde enim naturaliter manabat eorumdem horror et angor, cum quo dum luctatur Christus, ut eum superet, summamque ab hoc sibi vim infert, factus in agonia sudavit sanguinem. Nota tertio, in illa oratione non tantum petiisse Christum a morte liberari, sed etiam et magis petiisse nos a peccato et morte liberari, ideoque tandem mortem voluntate absoluta et efficaci acceptavit, Patrisque de ea voluntatem fieri postulavit, dicens: «Verumtamen non mea, sed tua voluntas fiat,» in eoque exauditus est, ut subdit Apostolus. Exauditus est. — Non in sua petitione priori et voluntate quasi naturali, qua petebat conditionate et inefficaciter, si fieri posset, mortem evadere: illam enim Christus ipse correxit, illamque impleri absolute noluit; sed in sua petitione posteriori et voluntate absoluta atque efficaci, qua oravit non pro fuga crucis et mortis, sed pro implenda Patris voluntate circa passionem suam, ejusque fructum, scilicet ut sua passione et morte mereretur sibi resurrectionem a morte, nobis salutem tam corporis quam animae. Addit haec Paulus, ut ostendat Christi pontificis nostri preces esse efficaces, et a Patre exaudiri, ideoque nobis omnem spem et fiduciam in Christo esse collocandam. Pro sua reverentia. — Graece ἀπὸ τῆς εὐλαβείας, quod primo, Calvinus et Beza vertunt «ex metu,» scilicet aeternae damnationis, q. d. Paulus: Exauditus est Christus et liberatus ex metu damnationis, in quo versabatur, dum in agonia positus totus animo perculsus, consternatus et obrutus pondere irae Dei, videret Deum sibi ob peccata hominum maxime esse infensum: ita ut se irae divinae pondus sustinere non posse, deque se jam actum esse putaret, unde exclamavit «Deus, Deus meus, ut quid dereliquisti me?» Quae verba, ait Beza, sunt hominis in ipso jam gurgite sese periisse vociferantis. Putant enim Calvinus et Beza, non plenam futuram fuisse redemptionem et satisfactionem Christi, nisi Christus omnem Dei iram excepisset, et sensisset Deum sibi infensissimum, adeoque sensisset damnationem peccatis nostris debitam, et cruciatus hominis damnati; non enim alium infernum vel damnationem agnoscit Calvinus, quam hunc apprehensionis et imaginationis, qua scilicet animae damnatae perpetuo apprehendunt Deum sibi esse iratum, qua apprehensione seipsas cruciant. Sed haec est blasphemia tam absona, quam horrenda et saeculis omnibus inaudita. Si enim Christus in agonia ita desperavit, et damnationem nostram sensit ac passus est, ergo non tantum gravissime peccavit, sed et pro illo tempore damnatus fuit, perinde ac jam Judas damnatus est; ac consequenter illo ipso actu adeo pro nobis satisfacere non potuit, ut potius longe magis Deum irritarit, gravissimamque illi injuriam irrogarit. Quare Christus tum redemptor noster esse non potuit, imo vero alio longe potentiori eguit redemptore. Cujus Christiani aures ferant has voces: Christus desperavit, Christus irae Dei succubuit, Christus fuit a Deo damnatus? Scimus Christum morti succubuisse, sed sponte sua, ideoque exclamavit: «Deus, Deus meus, ut quid dereliquisti me?» nimirum in crucis et mortis sensu, ut hoc suo sensu Martyribus, nobisque omnibus mortis sensum vel adimeret, vel minueret. Sed Christum desperationi, damnationi et gehennae succubuisse, quis dicere, imo audire non perhorrescat? Respondebit Beza, hos desperationis motus in Christo non fuisse deliberatos, nec fuisse in voluntate et ratione superiori, sed tantum in parte et appetitu inferiori. Verum hoc perperam et insulse dicitur, primo, quia in Christo aeque ut in Adamo, nullus erat concupiscentiae aut passionis alicujus motus rationem praeveniens, sed omnes ejus actus ratio praevidebat, eliciebat, dirigebat, ut essent actus hominis perfecti, puta rationales et deliberati. Secundo, quia appetitus sensitivus vel inferior non potest apprehendere Deum sibi iratum: hoc enim objectum, utpote spirituale et sublime, est rationis et partis superioris. Tertio, quia etiamsi concedamus hos motus Christi fuisse tantum in parte inferiori, tamen fuisse eos aliquo modo Christo voluntarios negari non potest: Christus enim hos motus in se advertit et permisit, cum eos quasi poenam peccatis nostris debitam acceptavit: omnis enim poenitentiae et satisfactionis acceptatio libera esse debet, fierique per rationem et voluntatem. Sicut ergo homo quivis sentiens et advertens in se motus blasphemiae, vindictae, libidinis, etiam in solo appetitu sensitivo, nec eos repellens, censetur eis consentire et peccare: ita secundum Bezam, Christus hos motus desperationis in se advertens, et permittens, imo acceptans, censeri debet iis consensisse. Sic enim fit in quovis alio homine, qui desperationi cedit et succumbit. Denique non potuit Christus concipere Deum ita sibi infensum, animo percelli et in barathrum hoc desperationis corruere: sciebat enim Christus se Patrem summe amare, seque vicissim Patri esse charissimum; sciebat se ex summa erga Patrem charitate, reverentia et obedientia, nostra peccata in se luenda suscepisse; sciebat se a Patre deseri non posse; sciebat in omni hac passione Patrem sibi affore, ut constanter mortem omniaque tormenta adiret et superaret; sciebat passionem suam, redemptionem nostram omniaque ex voto sibi successura, omniumque se victorem fore ac dominum: quomodo ergo animo caderet, percelleretur, obrueretur, desperaret? praesertim, cum sciret Deum proprie non irasci nisi culpae, ipse vero nosset se ab omni culpa immunem, utpote qui hominum non culpas, sed poenas tantum culpis eorum debitas in se suscepisset. Sciebat ergo Deum metaphorice tantum et metonymice sibi irasci, quia nimirum irae suae, qua hominum peccatis irascebatur, effectum, scilicet poenam mortis et crucis, sibi infligebat, quam libens fortis et fidenti animo ipse excepit. Vere ergo et proprie Deum sibi iratum esse Christus concipere et cogitare non potuit, multo minus se irae Dei succumbere in animum inducere potuit. Adde, ex sententia Calvini omnes fideles esse praedestinatos, atque ex fide speciali quam habent, certos esse de sua salute, de sua praedestinatione et aeterno Dei in ipsos favore, ac scire se nullis peccatis posse a salute excidere: unde nec metuunt damnari qui Calvinum sequuntur: ergo multo minus Christus, qui est exemplar et parens fidelium et praedestinatorum, iram et damnationem Dei metuere potuit. Vide ergo hic impietatem Calvini, qui in notitia et certitudine salutis et favoris divini, se suosque longe Christo praefert. Paulum vero nihil tale significare patet ex verbo εὐλάβεια, quod in Scriptura non talem metum et horrorem, qualem vult Calvinus, sed reverentiam vel timorem reverentiae, quo parentes vel Superiores aut Sanctos timemus et reveremur, significat. Itaque hic εὐλάβειαν accipiunt S. Chrysostomus, Theophylactus, Theodoretus, Ambrosius, Oecumenius, Anselmus omnesque orthodoxi. Dices: Graece est praepositio ἀπό, quae significat «a, ex, de»; haec autem recte convenit cum metu, non autem reverentia: recte enim dicitur: «Exauditus est Christus ex metu»; non autem recte dicitur: «Exauditus est ex sua reverentia.» Respondeo, ἀπό saepe sumi pro διά, id est «propter,» vel «pro»: respondet enim a מן, quod tam significat «propter» vel «pro,» quam «a, ex, de,» ut Actor. XII, 14, ἀπὸ τῆς χαρᾶς, id est, «prae gaudio,» non aperuit januam; Luc. XXII, 42: «Invenit eos dormientes ἀπὸ τῆς λύπης, id est prae tristitia, vel propter tristitiam.» Similia sunt Luc. XXIV, 41; Matth. XIII, 44 et alibi. Adde, multo incommodius Calvinum hanc ipsam vocem explicare, hoc modo, «exauditus est Christus ex metu,» id est, inquit, exauditus est Christus, ut liberaretur a metu; non enim subaudiri potest vox «orans,» q. d. «Exauditus est orans ex metu»: hoc enim paulo ante expressit Paulus dicens: «Preces supplicationesque offerens.» Haec de prima Calvini expositione dicta sint. Secundo, Photius apud Oecumenium, εὐλάβειαν vertit φιλανθρωπίαν, id est, eximiam charitatem, q. d. Paulus: Exauditus est Christus pro tanta erga nos charitate, vel, ut Erasmus vertit, pietate. Tertio et optime, omnes alii cum nostro Interprete εὐλάβειαν vertunt, «reverentiam»: inde enim passim εὐλαβεῖς vocantur viri pii, religiosi, timorati et reverentes Deum; Noster, Sapientiae cap. XVII, vers. 8, et alibi subinde εὐλάβειαν vertit, «timorem,» scilicet divinum, seu ex Dei majestate et reverentia incussum. Unde nota: Reverentia haec sive timor reverentiae, vel admirationis, uti vocat eum S. Gregorius, lib. XVII «Moral.,» cap. xiv et xv, et S. Dionysius, XIII «Caelest. Hierarch.,» est habitus vel actus judicii et voluntatis, quo creatura rationalis in conspectu divinae excellentiae et eminentiae ita se gerit, et tanti eam aestimat, ut quasi non audeat ad illam accedere, et omnino cavet vel in minimo usurpare ejus excellentiam; imo plane pudibunda, timens et reverens fugit ab ea, ideoque formidat et fugit investigare ejus magnalia, consilia et arcana; ex quo sequitur timor castus, ut pro nulla re velit tantam majestatem offendere: unde reverentia hebraice vocatur יראה «ira,» id est timor, et chaldaice אימה «ema,» id est terror, et arabice היברה «hiba,» id est formido. Hinc sequitur secundo, hanc reverentiam distingui ab actu humilitatis, quo quis vult se Deo subdere; et ab actu obedientiae, quo quis vult illi parere, ut supremo Domino; et ab actu religionis, quo quis vult eum colere, ut supremum rerum omnium principium, illiusque honorem suo in omnibus praeferre: actus enim reverentiae est summe revereri et timere summam Dei majestatem, uti paulo ante dixi. Nota tertio: Reverentia hic active intelligitur, qua scilicet homo Deum reveretur, q. d. Apostolus: Exauditus est Christus a Patre, quia reveritus est Patrem, quia reverenter et obedienter erga Patrem se per omnia gessit. Potest tamen secundo, passive quoque capi hic reverentia, qua scilicet Christum tam erga se reverentem vicissim reveritus est Pater, utpote filium suum, qui cum precibus offerebat pretium, puta sanguinem divinum, qui erat res infiniti valoris, idque ex summa erga Patrem reverentia, et ex mera ac purissima in homines charitate, ut ait Anselmus, q. d. Paulus: Quod exauditus a Patre fuerit Christus, non tam gratiae fuit, quam dignitatis Christi: tanta.
5:8
Dixerat Apostolus, quod Christus «preces cum lacrymis offerens exauditus sit pro sua reverentia»; hic id explicat et exaggerat, docetque reverentiam Christi testatam et probatam fuisse ejusdem obedientia: exauditum vero esse Christum, cum «consummatus factus est nobis causa salutis aeternae,» q. d. «Et quidem cum,» graece καίπερ, id est quamvis, Christus esset Filius Dei, pati tamen voluit, itaque discere, id est experiri, obedientiam tam arduam et difficilem, ut scilicet demitteret se, et obediret usque ad mortem crucis. Nota: «Christus ex iis quae passus est, didicit obedientiam,» non quasi in passione demum virtutem obedientiae didicerit, aut acquisierit, quam ante ignorabat; illam enim optime cognoscebat et callebat, tum per scientiam infusam in primo conceptionis suae instanti, tum per experientiam triginta quatuor annorum et totius vitae suae; sed quia obedientiam hanc novo et exactiore modo expertus est in passione, magis quam in tota reliqua vita sua: quid scilicet sit obedire, quam difficile et arduum sit in omnibus se submittere, quanta sit virtus et labor, inquit S. Anselmus et Photius, obedientia, quae quaevis dura, acerba, ignominiosa, horrenda prompto animo excipit, tolerat et exequitur, idque unius Dei cui obedit, causa et reverentia. En, quod dixi, Christi reverentiam demonstrat ex Christi obedientia. Hinc nota secundo: Christus patiendo «didicit obedientiam,» ut ostenderet obedientiam, patientiam et caeteras virtutes longe melius, plenius et efficacius ab hominibus disci patiendo et exercendo, quam speculando et contemplando, nimirum τὰ παθήματα μαθήματα, passiones sunt optimae doctrinae et disciplinae. Et, ut ait S. Bernardus, epist. 88: «Humiliatio via est ad humilitatem, sicut patientia ad pacem, sicut lectio ad scientiam. Si virtutem appetis humilitatis, viam non refugias humiliationis. Nam si non pateris humiliari, non poteris ad humilitatem provehi.» Obedientiam hic prae caeteris Apostolus Hebraeis inculcat, ut eamdem imitentur, discantque Deo et Christo obedire constanter, etiamsi ea de causa spoliationem, exilium adeoque mortem ipsam subire et pati debeant. Unde subdit, quod Christus ita «consummatus factus sit sibi obtemperantibus causa salutis aeternae.» Nota tertio: Christus non tantum per experientiam «didicit obedientiam,» id est, laborem arduum et difficultatem obedientiae, sed etiam didicit obedientiam, id est, quanta sit obedientiae magnitudo, excellentia, meritum et praemium; utpote cujus merito paulo post se evectum vidit ad summum gloriae gradum, ut consummatus fieret nobis obedientiae dux et praeco, adeoque causa salutis aeternae. Hoc enim subjicit Apostolus. Ita Chrysostomus et Theophylactus. Egregie Climacus obedientiam ita definit: «Obedientia est spontanea mors, sepulcrum voluntatis, vita curiositate carens, securum periculum, immediata ad Deum excusatio, tuta navigatio, confectum dormiendo iter, discretionis depositio, quae sarcinas in coelum transfert, proprii desiderii omnimoda renuntiatio.»
5:9
Graece τελειωθείς, id est «immolatus,» vel «consecratus,» vel, ut Syrus, «perfectus» est Christus hac sua passione et obedientia, adeoque corporis beatitudine et gloria immortali donatus est. Christus enim in cruce consummatus fuit in patientia, in charitate, omnique virtute, itaque consummatus fuit in gratia, et mox in gloria. Hinc S. Anselmus: «Consummatus,» inquit, «est Christus cum, consummatis omnibus obedientiae, patientiae et sanctitatis actionibus, clamavit in cruce, Consummatum est,» q. d. Apostolus: Consummatio hominis Christiani fit per afflictiones; quomodo ergo vos, o Hebraei, aegro estis animo in persecutionibus, quae vos consummatos reddunt? ait Chrysostomus et Theophylactus.
5:10
Q. d. Christus nobis est causa salutis, quia a Deo constitutus et appellatus est pontifex noster, cum scilicet dixit ad eum Deus Psal. CIX: «Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech.»
5:11
Pro «grandis» graece est πολύς, id est multus sermo; «et ininterpretabilis» (ita legendum cum Romanis et Graecis, non autem «interpretabilis»), id est explicatu difficillimus: hoc enim est Graecum δυσερμήνευτος. Quare perperam commentarius S. Thomae ascriptus legit «interpretabilis,» illudque bifariam exponit: Primo, ut «in» indicet negationem, et «interpretabilis» sit idem quod «qui non potest interpretari.» Secundo, ut «interpretabilis» affirmative idem sit, quod «indigens interpretatione.» Verum haec repugnant ipsi etymologiae: juxta eam enim «interpretabile» dicitur id, quod facile est interpretatu. Secus est de hac voce «investigabile»; illa enim sumi potest pro «non vestigabile.» Sensus ergo Apostoli est, q. d. De Melchisedech multa et magna dicenda forent, sed vobis, o Hebraei, explicatu difficilia, quia ad haec rudes et imbecilles estis: ideois enim capitis Aaronem vestrum, quam Melchisedech. Haec mysteria Melchisedech ex parte explicat Apostolus cap. VII, ut Hebraeorum mentem ad res Christianas et divinas sublevet et doceat, quantum capere poterant: ex parte ea quae difficiliora sunt tacet, ne vel eos, vel alios legentes iis intellectu tam difficilibus a fide avertat vel obruat, inquit Chrysostomus. Tale est, quomodo panis et vinum oblata a Melchisedech, Gen. XIV, fuerint typus sacrificii Eucharistiae. Unde veteres Graeci, teste S. Hieronymo ad Evagrium, epist. 126, dicere solent, Paulum cap. VII, ubi agit de Melchisedech, quoddam ejus sacramentum et arcanum omisisse; illudque hic vocare sermonem ininterpretabilem, maxime infidelibus: licet enim hanc epistolam Paulus primario scribat fidelibus, secundario tamen eamdem scribit infidelibus, puta Judaizantibus, quos a judaismo ad christianismum convertere satagit. Adde, et fidelibus non nisi bene instructis traditam fuisse doctrinam de mysteriis Eucharistiae. Est enim hoc Sacramentum maxime sublime, arcanum et divinum: unde Patres illud vocant «arcanum Sacramentum,» «mysterium,» «mysteria quae fideles norunt,» etc. Quoniam imbecilles facti estis ad audiendum. — Pro «imbecilles» graece est νωθροί, id est segnes, ignavi, negligentes facti estis ad audiendum et cognoscendum res Christianas et divinas: quales multi hodie sunt inter Christianos, qui suis lucris et negotiis ita intenti sunt et absorpti, ut vix Sacrum et concionem audire, vix de Deo, deque animae suae salute cogitare possint, aut velint. Hujus negligentiae et ignaviae causam fuisse persecutiones censet Oecumenius. Tentationes, inquit, et afflictiones reddiderunt vos segnes, neque potestis perfectos audire sermones: tentatio enim, cum illi ceditur vel auscultatur, emollit animum, segnemque, tepidum et imbecillem facit ad bonum. Tales hodie multi sunt in Anglia, qui ne bonis suis spolientur, omne Christiani hominis officium et disciplinam negligunt aut despiciunt domestica Martyrum aliorumque plurimorum in fide et pietate constantissimorum et ferventissimorum exempla.
5:12
Id est pro longitudine temporis, quo tam in lege Mosis, quam in christianismo estis eruditi, rursum indigetes ut doceam, quae sint elementa exordii sermonum Dei, — id est quae sint rudimenta doctrinae Christianae et divinae, quae catechumeni docentur et discunt. Et facti estis quibus lacte opus sit. — Id est, qui indigetis instructione infirma, simplici et puerili doctrina de Christi humanitate, de baptismo, de resurrectione, de judicio, ut se explicat Apostolus cap. seq., vers. 1 et 2. Non solido cibo. — Id est non altiori et perfectiori eruditione de Christi divinitate, de Melchisedech, de perfectione christiana. Nota: Hoc dicit Apostolus, excitando et exstimulando, ut scilicet Hebraeorum animos acuat et sublevet ad audienda et capienda mysteria Melchisedech, aliaque quae allegat cap. VII et seqq. eis proponere statuit. Sic praeceptor discipulos suos alias bene doctos, cum torpescunt et thema non satis accuratum exhibent, increpat et exstimulat, dicens, hoc thema non esse rhetoris, sed grammatici aut syntaxistae, eosque ad syntaxim remitti debere. Hic sensus patebit initio capitis sequentis.
5:13
Id est, qui puerili institutione et doctrina est erudiendus et fovendus. De hoc lacte dixi I Corinth. III, 2. Expers (graece ἄπειρος, id est inexpertus, rudis, imperitus) est sermonis justitiae. — Id est, sermonis qui fit de perfecta justitia et sanctitate: hic enim solis perfectis convenit. Ita Theophylactus et Anselmus. Alii sic explicant, «expers est sermonis justitiae,» id est, non est capax justificationis, quae a Christi deitate exspectanda est. Sed priorem sensum esse genuinum patet ex eo quod subdit Apostolus:
5:14
Parvulus (graece νήπιος, id est infans, scilicet in Christo et christianismo) enim est: perfectorum autem est solidus cibus. — Id est solida et perfecta doctrina et institutio, uti jam dixi.
5:1
Sicut a principio huius epistolae dictum fuit, intentio apostoli est ostendere Christum excellentiorem esse omnibus his ex quibus lex habet auctoritatem, scilicet Angelis, quorum ministerio data fuit, Gal. III, 19: ordinata per Angelos, et Moyse, qui fuit legislator, Io. I, 17: lex per Moysen data est, et sacerdotio et pontificatu Aaron, per quem lex administratur. Expeditis ergo duobus primis, hic prosequitur de tertio, scilicet de eminentia sacerdotii Christi ad sacerdotium Aaron. Et circa hoc duo facit. Primo enim ostendit Christum esse pontificem; secundo ostendit ipsum esse excellentiorem pontifice veteris legis, in VII cap., ibi hic enim Melchisedech. Item in prima parte duo facit. Primo ostendit Christum esse pontificem; secundo praeparat aures auditorum ad consequentia, ibi de quo nobis grandis. Adhuc circa primum duo facit. Primo ostendit, quae requirantur ad pontificem; secundo ostendit illa convenire Christo, et sic concludit ipsum esse pontificem, ibi sic et Christus non semetipsum, et cetera. Item in prima parte tria facit. Primo describit pontificale officium; secundo ostendit pietatem quae pontifici necessaria est, ibi qui condolere; tertio ostendit modum perveniendi ad pontificatum, ibi nec quisquam sumit. Circa officium quatuor ponit. Primo gradus altitudinem, ibi ex hominibus assumptus; secundo pontificatus utilitatem, ibi pro hominibus; tertio materiam, ibi in his quae ad Deum; quarto ad actum, ibi ut offerat dona. Istud autem officium convenit homini, non Angelo. Et ideo dicit, quod ita dictum est, quod habemus pontificem magnum, et talis est Christus. Namque, pro quia, omnis pontifex ex hominibus assumptus, et sic debet etiam esse de numero hominum. Voluit autem Deus, ut homo habeat similem sui, ad quem currat. Unde et Ecclesia ordinavit, quod quando utilis invenitur aliquis de collegio, non eligatur extraneus. Os. II, 15: dabo eis vinitores ex eodem loco. Deut. XVII, 15: eum constitues quem dominus Deus tuus elegerit de numero fratrum tuorum. Non poteris alterius gentis hominem regem facere, qui non sit frater tuus. Dicit autem assumptus, quia debet alios excellere, sicut patet de Saule, I Reg. X, 23. Et ideo Christus, Io. ult., interrogat Petrum quem volebat praeficere, si diligeret ipsum plus aliis. Finis et utilitas est quia pro hominibus constituitur, id est, pro ipsorum utilitate. Non enim constituitur propter gloriam, non propter cumulandas divitias, nec propter consanguineos ditandos. II Cor. IV, 5: nos autem servos vestros per Iesum; et ult.: secundum potestatem, quam Deus dedit mihi in aedificationem, et non in destructionem. Si vero aliquis quaerit quod suum est, non est pastor, sed mercenarius. Materia dignitatis est quia pontifex principatur. Nam sicut principatur dux vel rector in civitate, ita iste pontifex in his quae ad Deum, supple: ordinantur. Ex. IV, 16: tu eris ei in his, quae ad Deum pertinent, et cetera. II Cor. X, 4: arma militiae nostrae non sunt carnalia, et cetera. Sicut ergo illa quae pertinent ad Dei cultum excedunt temporalia, ita dignitas pontificalis excedit omnes alias dignitates. Non ergo pontifices debent se implicari negotiis saecularibus, praetermissis his, quae sunt ad Deum. II Tim. II, 4: nemo militans Deo, et cetera. Actus pontificis est, ut offerat dona, id est, voluntarie oblata, non extorta. Ex. XXV, 2: ab omni homine, qui offert ultroneus, accipietis. Et sacrificia pro peccatis, id est, quae sibi offeruntur pro satisfactione peccatorum. Lev. IV, 26: pro eis rogabit sacerdos, et pro peccatis eius, et dimittentur ei. In quo designatur, quod omne quod offertur, sive voluntarium et votivum, sive pro satisfactione, debet offerri secundum dispositionem praelati. Consequenter cum dicit qui condolere, ostendit quid requiratur ad usum, scilicet pietas. Et circa hoc tria facit. Primo ostendit, quod ad usum pontificis requiritur misericordia et pietas; secundo ostendit, quod requiritur misericordiae motivum, ibi quoniam et ipse; tertio ostendit misericordiae signum, ibi et propterea. Dicit ergo: dico, quod debet esse in his, quae sunt ad Deum, tamen debet esse medius inter hominem et Deum. Deut. V, 5: ego medius et sequester fui dominum et vos. Sicut ergo per devotionem orationis debet tangere Deum tamquam unum extremum, sic per misericordiam et compassionem debet tangere alterum extremum, scilicet hominem. Et ideo dicit qui condolere possit. II Cor. XI, 29: quis infirmatur et ego non infirmor? E contrario, Am. VI, 6: nihil patiebantur super contritione Ioseph. Duplex est autem defectus. Quidam enim deficiunt ex ignorantia. Et ideo dicit his qui ignorant. Est autem proprie ignorare, carere scientia eorum quae quis debet scire. Quidam vero ex certa scientia. Et quantum ad hoc dicit et errant. Motivum pietatis ponit, cum dicit quoniam et ipse, et cetera. Istud motivum est infirmitas. Et illi qui praesunt aliquando infirmantur. II Cor. IV, 7: habemus thesaurum istum in vasis fictilibus. Et ratio huius est, ut ex se aliorum infirmitatibus compatiantur: et ideo dominus permisit cadere Petrum. Eccli. XXXI, 18: intellige quae sunt proximi tui ex teipso.
5:2
Et ideo dicit quoniam et ipse circumdatus est infirmitate, scilicet quantum ad poenalitates et culpam. Ps. VI, 2: miserere mei, Deus, quoniam infirmus sum. Sap. c. IX, 5: homo infirmus, et exigui temporis, et cetera. Et nota quod dicit circumdatus. Carnales enim habent infirmitatem peccati in interioribus. Ratio enim et voluntas in ipsis subditae sunt peccato. Sancti vero habent in exterioribus, quia non sunt subiecti peccato, tamen sunt circumdati fragilitate carnis. Rom. VII, v. 25: mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Signum autem huius est, quia et in veteri lege, sicut patet Lev. IX, 7 et XVI, v. 6, et etiam modo, sicut patet in canone Missae, cum dicitur nobis quoque peccatoribus, statutum est, quod sacerdos offerat etiam pro se, quod non fieret nisi esset infirmitas peccatorum, quibus est circumdatus, non oppressus. Si enim sit in mortali peccato, non debet celebrare.
5:3
Et ideo dicit propterea debet, quemadmodum pro populo, etiam pro semetipso offerre pro peccatis. Consequenter ponit modum perveniendi ad pontificatum, cum dicit nec quisquam. Hoc est enim contra naturam, quod aliquid perducat se ad statum altiorem sua natura, sicut aer non facit seipsum ignem, sed fit a superiore. Unde disciplina Dei non habet, quod quisquam sibi sumat honorem favore, pecunia, potentia. Am. VI, 14: in fortitudine enim nostra assumpsimus nobis cornua. Os. VIII, 4: ipsi regnaverunt, et non ex me. Sed debet vocari a Deo sicut Aaron. Ex. XXVIII, 1: applica ad te Aaron. Et ideo dominus confirmavit sacerdotium eius, sicut patet Num. XVII, 5 ss., per virgam quae floruit. Tales ergo debent assumi, qui non se ingerunt. Unde antiquitus signo visibili ostendebantur, sicut patet de beato Nicolao, et multis aliis. Consequenter cum dicit sic et Christus, etc., ostendit quomodo Christus sit pontifex. Et circa hoc duo facit. Primo enim ostendit, quomodo dicta conveniunt Christo; secundo ex hoc concludit intentum, ibi appellatus est a Deo, et cetera. Circa primum tria facit. Primo enim ostendit, quod Christus factus est pontifex non a se, sed a Deo; secundo agit de ipsius officio, ibi qui in diebus carnis; tertio de ipsius misericordia, ibi et quidem cum esset. Circa primum duo facit, quia primo ostendit, quod Christus non promovit seipsum; secundo ostendit a quo sit promotus, ibi sed qui locutus.
5:5
Dicit ergo Christus non semetipsum clarificavit. Circa quod sciendum est, quod non dicit: non fecit seipsum pontificem, sed dicit non clarificavit, et cetera. Sunt enim quidam qui se clarificant, ut fiant, sicut hypocritae, qui demonstrant in se aliqua, ut eligantur, vel praebendas consequantur; nullus tamen facit se pontificem: Christus vero non solum non fecit se pontificem, sed nec se clarificavit ut pontifex fieret. Io. VIII, 50: ego gloriam meam non quaero, et paulo post sequitur: est pater meus qui glorificat me. Et hoc est verum, inquantum homo, quia inquantum Deus habet eamdem gloriam cum patre. Deinde cum dicit sed qui locutus, ostendit, a quo est promotus. Et primo ostendit, a quo est clarificatus; secundo quomodo est pontifex designatus, ibi et in alio loco. Clarificatus autem est divino iudicio, quia, scilicet dominus, locutus est ad ipsum, in Ps. II, 7, filius meus es tu, et cetera. Et hoc est expositum supra. Item Matth. IX, 17: hic est filius meus dilectus, in quo mihi complacui, et cetera. Cum ergo ostendit eum ab aeterno genitum, ostendit gloriam eius. Supra I, 3: qui cum sit splendor gloriae, et cetera. Pontificatus etiam accipitur a Deo inquantum homo, quemadmodum in alio loco dicit, scilicet in Ps. CIX, 5: tu es sacerdos, et cetera. Utitur autem apostolus auctoritate Psalmorum tamquam magis famosa et maioris auctoritatis, utpote magis frequentata. Dicit autem sacerdos, quia se obtulit Deo patri. Eph. V, 2: dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo. Et ne credatur tale esse sacerdotium Christi, sicut fuit in veteri lege, distinguit ipsum quantum ad duo. Primo quantum ad dignitatem, quia in aeternum. Illud enim fuit temporale, erat enim figurale, et ideo non est perpetuum, sed transit veniente figurato. Sed sacerdotium Christi est aeternum, quia est de veritate, quae est aeterna. Item hostia eius habet virtutem introducendi in vitam aeternam. Item durat in aeternum. Secundo quantum ad ritum, quia offerebantur animalia; hic autem panis et vinum.
5:6
Et ideo dicit secundum ordinem Melchisedech. Istud autem infra exponetur. Deinde cum dicit qui in diebus, etc., ostendit quod illud quod pertinet ad officium pontificale, convenit Christo. Et primo ostendit eius conditionem; secundo actum eius, ibi preces; tertio efficaciam, ibi cum clamore valido. Conditio eius est, quod fuit unus ex hominibus, quia, ut dictum est, pontifex ex hominibus assumitur.
5:7
Et ideo dicit qui in diebus carnis suae. Ponitur autem hic caro pro tota natura humana, sicut illud Io. I, 14: verbum caro factum est. Sed numquid modo non sunt dies carnis eius? Et videtur quod sic, per illud Lc. ult.: spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. Quare ergo magis dicitur tempus ante passionem et resurrectionem suam, tempus vel dies carnis, quam nunc? Dicendum est, quod caro quandoque sumitur pro fragilitate carnis, sicut I Cor. XV, 50: caro et sanguis regnum Dei possidere non possunt. Christus autem tunc habuit carnem fragilem et corruptibilem. Et ideo dicit in diebus carnis suae, id est, in quibus gerebat carnem similem peccatrici, non peccatricem. Actus autem eius fuit, quia obtulit preces et supplicationes. Hoc est spirituale sacrificium, quod Christus obtulit. Dicuntur autem preces, id est, petitiones. Iac. ult.: multum enim valet deprecatio iusti assidua. Supplicationes vero dicuntur quantum ad humilitatem orantis, sicut genuflexiones. Matth. XXVI, 39: procidit in faciem suam orans. Ad quem? Ad Deum, scilicet Deum patrem, qui salvum illum facere posset a morte. Hoc autem poterat facere dupliciter. Uno modo ne moreretur. Unde dicitur Matth. XXVI, 39: pater, si fieri potest, et cetera. Item ut mortuum resuscitaret. Ps. XV, 10: non derelinques in Inferno animam meam. Item XL, 10: tu autem, domine, miserere mei, et resuscita me. Ad istud sacrificium spirituale ordinatur sacerdotium Christi. Unde respondet ei quod dictum est supra ut offerat dona, et cetera. Ps. XLIX, 23: sacrificium laudis honorificabit me. Os. XIV, 3: reddemus vitulos labiorum nostrorum. Efficacia ostenditur ex modo orandi. Duo autem sunt necessaria oranti, scilicet fervens affectio; item dolor et gemitus. De his duobus Ps. XXXVII, 9: domine, ante te omne desiderium meum, quantum ad primum: et gemitus meus a te non est absconditus, quantum ad secundum. Christus autem ista duo habuit; ideo propter primum dicit cum clamore valido, id est, cum intentione efficacissima. Lc. XXII, 43: factus in agonia prolixius orabat, et cetera. Et c. XXIII, 46 clamans ait: pater, et cetera. Secundum, cum dicit et lacrymis. Per lacrymas enim exprimit apostolus interiorem gemitum orantis. Hoc autem non legitur in Evangelio; sed probabile est, quod sicut ipse lacrymatus est in resuscitatione Lazari, ita et in passione sua. Nam ipse multa fecit, quae non sunt scripta. Non tamen flevit pro se, sed pro nobis, quibus passio sua profuit. Sibi autem profuit, inquantum per ipsam meruit exaltari. Phil. II, 9: propter quod et Deus exaltavit illum, et cetera. Et ideo exauditus est pro sua reverentia, quam scilicet super omnes habebat ad Deum. Is. XI, 3: et replebit eum spiritus timoris domini. Sed contra, videtur quod non fuit exauditus, primo pro se, quia non transivit calix ab ipso, quod tamen petebat. Item nec pro aliis, quia non fuit indultum Iudaeis, quibus petebat indulgeri. Lc. XXIII, 34: pater, dimitte illis, et cetera. Dicendum est, quod Christus in omnibus, quae voluit fieri, fuit exauditus. Ipse autem secundum appetitum sensualitatis et secundum voluntatem, inquantum est quidam appetitus naturalis, refugiebat mortem. Et quantum ad hoc orabat, ut ostenderet se verum hominem. Sed voluntate consequente rationem deliberatam, volebat mori. Unde dicit, Lc. XXII, 42: verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu. Item nolebat, quod ignosceretur omnibus, sed illis tantum, qui crediderunt. Et multi postea conversi sunt.
5:8
Supra posuit tria, quae pertinent ad pontificem, et ostendit duo illorum convenire Christo, scilicet officium, et modum perveniendi ad ipsum, hic prosequitur tertium, scilicet pietatem et misericordiam, quam pontifex debet habere. Et circa hoc duo facit. Primo ostendit illud quod passus est; secundo quae utilitas consecuta est etiam aliis, ibi et consummatus. Dicit ergo: ita dixi, quod pontifex debet esse talis, quod possit compati. Talis autem est Christus. Cum enim sit filius Dei ab aeterno, et secundum hoc nec pati posset, nec compati, assumpsit naturam in qua posset pati, et sic etiam posset compati. Et hoc est quod dicit: quia cum esset filius Dei, scilicet ab aeterno, didicit obedientiam ex tempore. Contra. Addiscere est ignorantis; Christus autem ab aeterno, ut Deus, et ab instanti conceptionis suae habuit plenitudinem scientiae, inquantum homo; ergo nihil ignoravit, nec per consequens didicit. Respondeo. Dicendum est, quod duplex est scientia: scilicet simplicis notitiae, et quantum ad istam procedit argumentum: quia scilicet nihil ignoravit. Est etiam scientia experientiae, et secundum istam didicit obedientiam. Unde dicit didicit ex iis quae passus est, id est, expertus est. Et loquitur apostolus sic: quia qui didicit aliquid, voluntarie accessit ad illud sciendum. Christus autem voluntarie accepit infirmitatem nostram. Et ideo dicit, quod didicit obedientiam, id est, quam grave sit obedire: quia ipse obedivit in gravissimis et difficillimis: quia usque ad mortem crucis, Phil. II, 8. Et hic ostendit, quam difficile sit bonum obedientiae. Quia qui non sunt experti obedientiam, et non didicerunt eam in rebus difficilibus, credunt quod obedire sit valde facile. Sed ad hoc quod scias quid sit obedientia, oportet quod discas obedire in rebus difficilibus, et qui non didicit obediendo subesse, numquam novit bene praecipiendo praeesse. Christus ergo licet ab aeterno sciret simplici notitia quid est obedientia, tamen didicit experimento obedientiam ex iis quae passus est, id est, difficilibus, scilicet per passiones et mortem. Rom. V, 19: per obedientiam unius iusti constituti sunt multi. Deinde cum dicit et consummatus, etc., ostendit fructum passionis, qui fuit duplex. Unus in Christo, alius in membris eius. In Christo fructus fuit glorificatio, et ideo dicit et consummatus. Nam ab instanti conceptionis suae fuit consummatus perfectus, quantum ad beatitudinem animae, inquantum ferebatur in Deum; sed tamen habuit passibilitatem naturae. Sed post passionem habuit impassibilitatem. Et ideo, quia secundum hoc ex toto perfectus est, convenit sibi alios perficere. Haec est enim natura perfecti, quod possit sibi simile generare. Et ideo dicit quod perfectus est. Quia enim per meritum obedientiae pervenit ad istam consummationem. Prov.
5:9
XXI, v. 28: vir obediens loquitur victorias factus est omnibus obtemperantibus sibi causa salutis, non temporalis, sed aeternae. Is. XLV, v. 17: salvatus est Israel in domino salute aeterna.
5:10
Et ideo dicit appellatus a Deo pontifex iuxta ordinem Melchisedech, et hoc est supra expositum. Deinde cum dicit de quo nobis grandis sermo, etc., praeparat animos auditorum ad sequentia, quae dicenda sunt de pontificatu Christi. Et circa hoc duo facit. Primo enim ostendit eorum tarditatem; secundo suam intentionem, cum dicit, VI cap. quapropter intermittentes. Iterum prima in duas, quia primo ostendit tarditatem; secundo ostendit ipsam esse culpabilem, ibi etenim cum deberetis. Item circa primam partem duo facit: primo ostendit dicendorum magnitudinem; secundo ipsorum tarditatem ad ea capienda, ibi quoniam imbecilles. Dicit ergo: ita dixi, quod appellatus est pontifex, de quo, scilicet pontificatu, grandis nobis sermo est, quia de magnis. Prov. VIII, 6: de rebus magnis locutura sum. Item grandis, quia de utili, scilicet de salute animarum. I Tim. I, 15: fidelis sermo et omni acceptione dignus, quia Christus Iesus venit in hunc mundum peccatores salvos facere. Iste sermo est interpretabilis ad docendum, quod potest dupliciter exponi. Vel quod fiat ibi vis negationis: interpretabilis, id est, non exponibilis, quia non potest ad perfectum exponi. Quae enim ad Christum pertinent nullus sermo exprimere potest. Eccli. XLIII, v. 32 s.: glorificantes dominum quantumcumque potueritis, supervalebit adhuc et admirabilis magnificentia eius: benedicentes dominum, exaltate illum quantum potestis, maior est enim omni laude. Alio modo affirmative: interpretabilis, id est indigens interpretatione propter altitudinem et magnitudinem et profunditatem eius. Prov. I, 6: animadvertet parabolam et interpretationem, et cetera. Interpretatio enim Scripturae numeratur inter dona spiritus sancti, I Cor. XII, 10. Indiget etiam, ut dicatur interpretatio eius propter tarditatem nostram.
5:11
Et ideo subdit ipsam tarditatem, cum dicit quoniam imbecilles facti estis ad audiendum. Illi qui sunt debilis intellectus non possunt alta intelligere, nisi eis exponantur per singula. Io. XVI, 12: adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. I Cor. c. III, 1: non potui vobis loqui quasi spiritualibus, et cetera. Deinde cum dicit etenim cum deberetis, ostendit istam tarditatem esse culpabilem. Et circa hoc tria facit: primo enim ostendit culpam tarditatis; secundo adhibet similitudinem, ibi et facti estis; tertio exponit, ibi omnis enim qui lactis. Culpa enim alicuius est quando diu audivit, si adhuc sit tardus; secus autem est, si sit novus auditor. Negligentia enim non est sine culpa. Ideo dicit cum deberetis esse magistri, scilicet aliorum, propter tempus, quo scilicet audierant legem et prophetas. Io. V, 39: scrutamini Scripturas, et cetera. Item ipsum Christum. Item apostolos et multos ab ipsis conversos. Io. XIV, 9: tanto tempore, vobiscum sum, et non cognovistis me. Rursum indigetis, quasi dicat: magis deberetis docere, quam doceri, tamen indigetis ut vos doceamini quae sint elementa exordii sermonum Dei. Elementa enim dicuntur illa quae primo traduntur in grammatica, quando ponuntur ad litteras: ista vero sunt ipsae litterae. Exordia ergo sermonum Dei et prima principia et elementa, sunt articuli fidei et praecepta Decalogi. Qui ergo diu studuisset in theologia et illa nesciret, tempus curreret contra ipsum.
5:12
Ideo dicit indigetis ut doceamini quae sint elementa exordii sermonum Dei, id est prima principia. II Tim. III, 7: semper discentes, et numquam ad scientiam veritatis pervenientes. Is. LXV, 20: puer centum annorum morietur, peccator centum annorum maledictus erit. Deinde cum dicit et facti estis, ponit ad hoc similitudinem. Sciendum est ergo, quod doctrina sacra est sicut cibus animae. Eccli. XV, 3: cibavit illum pane vitae et intellectus. Et XXIV, 29: qui edunt me, adhuc esurient: et qui bibunt me, adhuc sitient. Sacra ergo doctrina est cibus et potus, quia animam potat et satiat. Aliae enim scientiae tantum illuminant intellectum, haec autem illuminat animam. Ps. XVIII, 8: praeceptum domini lucidum illuminans oculos. Et etiam nutrit et roborat animam. In cibo autem corporali est differentia. Alio enim cibo utuntur pueri, et alio perfecti. Pueri enim utuntur lacte, quasi magis tenui et connaturali, et de facili convertibili, sed adulti utuntur cibo solidiori. Sic in sacra Scriptura, illi qui de novo incipiunt, debent audire levia, quae sunt quasi lac; sed eruditi debent audire fortiora. Et ideo dicit facti estis quibus lacte opus sit, scilicet sicut pueri. I Petr. c. II, 2: sicut modo geniti infantes rationabile sine dolo lac concupiscite, et cetera. I Cor. III, v. 1 s.: tamquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam, et hoc est, quod sequitur non solido cibo, id est alta doctrina, quae est de arcanis et secretis Dei, quae confirmant et confortant.
5:13
Deinde cum dicit omnis enim qui lactis, exponit similitudinem, et primo exponit illud quod dixit de lacte; secundo illud quod dixit de solido cibo, ibi perfectorum autem. Circa primum duo facit; primo enim ponit expositionem; secundo expositionis rationem, ibi parvulus enim. Dicit ergo: ita dico, quod indigetis lacte sicut pueri, omnis enim qui lactis est particeps, expers est sermonis iustitiae, id est omnis, qui indiget nutriri lacte, expers est, id est non potest habere partem in sermonibus iustitiae perfecte intelligendis. Matth. c. V, 20: nisi abundaverit iustitia vestra plusquam Scribarum. Prov. XV, 5: in abundanti iustitia virtus maxima est. Huiusmodi autem non sunt participes pueri. Is. XXVIII, 9: quem docebit scientiam, aut quem intelligere faciet auditum? Ablactatos a lacte, avulsos ab uberibus. Sed contra: quia apostolus superius multa valde difficilia tradidit eis, scilicet de mysterio Trinitatis et de sacramento incarnationis, et multa alia ardua: ergo vel non erant parvuli, vel talia tradenda sunt parvulis. Respondeo. Dicendum est secundum Augustinum, quod non est intelligendum, quod in doctrina fidei alia sunt tradenda maioribus et perfectis, et alia imperfectis. Non enim est inter eos ista differentia. Eadem enim utrisque sunt tradenda, sed parvulis proponenda sunt, sed non exponenda, nec pertractanda: quia intellectus eorum magis deficeret, quam elevaretur. Lac secundum Glossam est, sicut: verbum caro factum est. Contra. Non minoris difficultatis est hoc intelligere, quam quomodo verbum erat apud Deum. Unde Augustinus dicit, quod istud invenitur in libris Platonis, non tamen illud. Ipse autem Augustinus non poterat suspicari quid sacramenti haberet: verbum caro factum est. Respondeo. Dicendum est quod cognoscere verbum caro factum est, per simplicem fidem est satis facile, quia potest cadere in imaginationem et aliqualiter in sensum, sed verbum apud Deum, omnino excedit omnem sensum, et non nisi per rationem potest et cum multa et maxima difficultate comprehendi. Consequenter assignat rationem, cum dicit parvulus enim est, non quidem aetate, sed sensu. Tripliciter autem aliquis dicitur parvulus. Est enim aliquis parvulus per humilitatem, Matth. XI, 25: revelasti ea parvulis, aetate, Gal. IV, 1: quanto tempore haeres parvulus est, etc., sensu, I Cor. XIV, 20: nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote, sensibus autem perfecti sitis. Et isto modo accipitur hic parvulus.
5:14
Deinde cum dicit perfectorum autem est solidus cibus, exponit illud quod dixerat de cibo solido. Hoc enim patet in corporalibus, quod quando homo pervenit ad aetatem perfectam, utitur fortiori et nobiliori et solidiori cibo. Sic spiritualis, quando pervenit ad perfectionem spiritualem, debet ei proponi doctrina solidior. Ista autem perfectio duplex est: una est perfectio secundum intellectum, quando aliquis habet iudicium intellectus ad recte discernendum et iudicandum de his quae sibi proponuntur. Alia est perfectio secundum affectum, quam facit charitas, quae est cum aliquis totaliter Deo inhaeret. Unde Matth. c. V, 48, post praecepta charitatis dicitur estote ergo perfecti, et cetera. Est autem perfectio charitatis, ut dicit Augustinus, ubi nulla est cupiditas. Quando enim quis magis ascendit in Deum, tanto plus contemnit temporalia. Ps. LXXII, 24: quid enim mihi est in caelo, et cetera. Hoc enim habet sacrae Scripturae doctrina, quod in ipsa non tantum traduntur speculanda, sicut in geometria, sed etiam approbanda per affectum. Unde Matth. V, 19: qui autem fecerit et docuerit, et cetera. In aliis ergo scientiis sufficit quod homo sit perfectus secundum intellectum, in istis vero requiritur quod sit perfectus secundum intellectum et affectum. Loquenda sunt igitur alta mysteria perfectis. I Cor. II, 6: sapientiam loquimur inter perfectos. Unusquisque enim secundum quod est dispositus, sic iudicat; sicut iratus aliter iudicat durante passione, et aliter ipsa cessante. Et similiter incontinens aliter iudicat aliquid esse bonum tempore passionis, aliter post. Et ideo dicit philosophus, quod unusquisque qualis est, talis sibi finis videtur. Et quia quae in sacra Scriptura traduntur, pertinent ad affectum, et non tantum ad intellectum, ideo oportet esse perfectum in utroque. Et ideo apostolus volens ostendere qui sint perfecti, quibus sit tradendus iste solidus cibus, dicit quod sunt illi, qui pro sua consuetudine habent sensus exercitatos. Unde in ista perfectione quatuor sunt attendenda, scilicet ipsa perfectio in se in quo consistat, et quantum ad hoc dicit qui habent sensus exercitatos. Et convenienter loquitur. In hoc enim exprimit utramque perfectionem, quia (ut dicit philosophus) intellectus prout iudicat de appetendis et agendis dicitur sensus, quia est relatus ad aliquid particulare: unde non accipitur hic sensus pro sensu exteriori. Qui ergo sentit quae Dei sunt, perfectus est. Phil. III, 15: quicumque perfecti sumus, hoc sentiamus. I Cor. II, 16: nos autem sensum Christi habemus. Qui vero non sentiunt nisi carnalia, Deo placere non possunt, ut patet Rom. VIII, 8. Secundo attendenda est dispositio eius in quo est, quia debet esse exercitatus. I Tim. c. IV, 7: exerce teipsum ad pietatem. Qui enim non est exercitatus, non potest habere rectum iudicium, quod ad hoc requiritur. Eccli. XXXIV, 9: vir in multis expertus cogitabit multa. Item qui non est expertus, pauca recognoscit. Tertio causa huius exercitationis est consuetudo, non scilicet otium, sed frequentia actus. Et ideo dicit pro consuetudine, scilicet recte agendi. Prov. XXII, 6: adolescens iuxta viam suam, etiam cum senuerit, non recedet ab ea. Si ergo vis esse perfectus, non des te otio, sed assuesce te bonis a iuventute. Quarto finis huius exercitii, quia scilicet ad discretionem boni et mali. Tunc enim perfectus est, quando discernit inter bonum et malum. Is. VII, 15: sciat eligere bonum, et reprobare malum. Haec autem sunt tria, scilicet: discretio inter bonum et malum, inter bonum et melius, inter malum et peius. Multa enim sunt, quae videntur bona, et tamen sunt mala. Prov. XIV, 12: est via quae videtur homini recta, novissima vero eius deducunt ad Inferos. In his ergo requiritur rectitudo iudicii.
5:1
1. Omnis namque Pontifex ex hominibus assumptus pro hominibus constituitur in iis, quae sunt ad Dtum. Quod in verbis praecedentibus sumpsit, Christum esse Pontificem, id jam probare instituit non quidem ex definitione pontincis ac propriis ejus notis, ut quibusdam videtur; alioqui necesse esset omnia, quae hic de pontifice dicuntur, in Cnristum competere; inter quae illud est, quod pontifex pro semet ipso debeat ofiferre sacrificium pro peccatis. Hoc autem a Christo alienum esse, constaf. Sed id facit ex aliorum pontificum collatione, videlicet Leviticorum. Neque enim erant alii pontifices, cum quibus coUatio fieri posset. Nam etsi ante legem fuerint, qui sacrificia Deo offerrent: tamen de Lovitico tantum pontifice Apostolum loqui, et cum eo Christum conferre, manifestum est totam seriem sequentis dissertationis intuenti. Unde ait cap. 7. ad finem; Lex homines constituit sacerdotes, infirmitatem habentes. Docet ergo, quid simile Christus habeat cum legali pontifice, veroque ac legitimo ejus ofiicio, ut ostendat, eum vere Pontificem esse, tum quid habeat diversum, quo probet, illo esse majorem. Assumptus, in Graeco participium est praesentis temporis AatjL^avdfxsvog. Unde vertit Erasmus: qui ex hominibus assumitur. Ego malim addita conjunctione sic verti: Omnis enim Pontifex ex hominibus asswnitur et pro hominibus constituitur etc. Sic enim haud du])ie plenius explicabitur mens Apostoli, qui utrumque horum: ex hominibus assumi et pro hominibus constitai, adfert ut proprietatem sacerdotis Levitici Christo applicandam. Nam Christum ex hominibus assumi debuisse, jam supra docuit cap. 2. Eundem pro hominibus constitutum esse in iis, quae ad Deum sunt, ostendit in consequentibus. Tale igitur est, quod dicit Apostolus: Omnis in lege pontifex ex hominibus assumitur, idemque pro hominibus constituitur, ut eorum causam agat apud Deum, id est ut mediator eorum sit et conciliator, atque interpres in omnibus, quae sunt apud Deum agenda. Partem posteriorem existimat Joannes Calvinu3 hoc modo rectius verti posse, verbo passivo in activum mutato: Constituit, sive or^ dinat ea, quae sunt ad Deum. Graecum enim verbum xcc^iaTaxai medium est, et accusandi casum habet adjunctum. Sed perspicuum est, eum falli. Nam verbum hoc, etsi medium, passive tantum usurpatur, velut infra cap. 8. prorsus simili sentontia: Omnis pontifex ad offerendum munera et hostias constituitur; item Jac. 3.: Lingua constituitur in membris nostris, et cap. 4.: Quicumque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur. Ubicumque vero nos legimus: constituit, in Graeco activum est verbum, non medium, ut hujus Epist. cap. 7.: Lex homines constituit sacerdotes infirmitatem habentes. Porro casus accusativus adjunctus nihil movet Graecae linguae peritos. qui norunt, eum casum regi a subaudita praepositione xaxa, sicut etiam adraonuiraus ad illud cap. 2.: Ut misericors fieret et fidelis pontifex ad Deum. Deniqae Syrus interpres omnesque Graeci tractatores passive verbum hoc exponunt; nec e.st quisquam eorum, qui activae significationis meminerit.
Ut offerat dona et sacrificia pro peccatis. Sacrificia, Graece ^Daiag. Quo nomine proprie significantur sacrificia animalium occisorum, quae Latinis victimae vocantur, cum sacrificii nomen etiam ad inanimata pertineat. Pro donis et sacrificiis infra cap. 8., ubi rursus haec duo conjunguntur, munera et hostias vertit. Tater dona seu munera, et sacrificia seu victimas, sive hostias, hoc primum interesse videtur, quod. dona, pro quibus Syrus interpres dedit oblationes, intelligantur in rebus inanimatis, ut sunt oleum, panis, vinum, lagana etc.; sacrificia vero tantum sint ex animalibus. Deinde quod dona sint spontanea; sacrificia vero, quae ex praesciipto legis sunt debita. De quibus omnibus agitur in Levitico, potissimum cap. 3. et 4. Hinc etiam apparet, illam partem: pro peccatis, supple expiandis, tantum ad sacrificia, non etiam ad dona referendam esse. Nam oblationes spontaneae, etiamsi forte ex animalibus fierent, non tamen erant pro peccatis. Hic igitur explicat Apostolus exteriorem actum, sive officium, cujus gratia sacordos constituitur. Id vero est, ofi^erre Deo sacrificia pro populo. Habet enim hoc institutio divina, ut externas oblationes populi, quibus is siiam fidem vult protestari, qua credit, Deum esse omnium bonorum auctorem et largitorem, ejusque beneficia aut exspectat, aut recognoscit, acceptare nolit, nisi per manum sacerdotis. Porro cum intentio Apostoli sit hanc partem applicare Christo, recte hinc statuitur, adversus haeresim Novati, eos, qui post baptismum lapsi sint, non esse repellendos a poenitentia. Nam sicut Aaronicus sacerdos pro peccatis etiam relapsorum off^erebat sacrificium, ita sine dubio fecit et Christus, et quidem tale, quod multo valeret generalius.
5:2
2. Qui condolere possit iis, qui ignO' rant et errant. Ostendit, quis aff^ectus in pontifice requiratur, scilicet misericordiae erga peccantes. Condolere j Graece |jLeTpi&7:a^£lv, quod ad verbum si interpreteris, est mediocriter pati. Theophylactus vult idem esse, quod oup,7:a^£Tv, id est compati seu condolere. Alii plus significatum putant, nempe medium aliquid inter contrarios affectus; quasi sensus sit, Pontificem quaeri, qui neque nimium indulgens sit erga peccatores, noque nimium severus, sed inter severitatem et misericordiam medius incedat. Ita Gaignaeus et Galenus. Sed cum Apostolus nusquam pontificem a severitate commendet, haec enim judicis est, non intercessoris: magis illud placet, utfiSTpio- TraO^sTv dicatur, qui cum moderatione affectu animae movetur. Tribuit enim Aristoteles hanc virtutem sapienti, quem dicit p.£Tpio7iaO^ \iky Eivat, dna^^ ^k fxTj, id est moderate commoveri, non autem omnis passionis vacuum esse, quod Stoici volebant. Ne igitur pontificem Apostolus describere videatur TradTrjTixov, qui passionibus animi vehementius agitetur, exigit ab eo ipsum etiam misericordiae seu compassionis affectum moderatum, ac ratione circumscriptum. Quo pertinet etiam participium 5uvafx£V0C, qui possit, id est qui sit idoneus et aptus condolere etc. Quod vero Erasmus et alii quidam vertunt: Qui placabilis esse possit ignorantibus, id est, qui possit placabilem se iis exhibere, non quadrat huic loco, quia non quaeritur pontifex, qui placabilis sit, sed qui Deum peccatoribus placatum reddat. Ignorantes sunt, qui, quod faciendum est, nesciunt. Errantes, qui in actionibus suis a recto deviant. Utrumque consuetudine sermonis Hebraei generatim pro peccatoribus accipitur, ut non solum intelligantur ii, quos dicere solemus per ignorantiam aut infirmitatem delinquere; verum etiam, qui malitiose peccant. Nam et ad istos pontificis misericordia debet extendi, sicut et Christi extenditur. Nec male etiam hujusmodipeccatores ignorare et errare dicuntur, quia secundum philosophum omnis malus ignorat. Unde et Theophylactus ex his verbis animadvertit, omne peccatum ex ignorantia et errore nasci. Non enim peccare quis potest, nisi practico judicio errante, quemadmodum late ostendimus 2. sent. dist. 22.
Quoniam et ipse circumdatus est infirmitate. Ratio significatur inducens ad compassionem: Quandoquidem et ipse circumdatus est infirmitate, id est infirmitatem etiam suam circumfert, sicut caeteri homines; obnoxius est frequentibus peccatis, more aliorum. Haec enim res eum admonet, ut et caeteris prae carnis imbecillitate peccantibus condolescat. Inf.rmitatem hoc modo accipi, manifeste commonstrat pars sequens, iu qua ex hac infirmitate pontificis colligitur, eum debere pro suis offerro peccatis. Quod nequaquam esset consequens, si, quod nonnulli volunt, infirmitatis nomine miseria tantum et afflictio dolorem adferens significaretur. Et quidem de infirmitate peccati locum liimc Theodoretus et Oecumenius diserte exponunt, idemque probatur ex cap. 7., ubi Christum pontificem, ut peccpti expertem, Apostolus opponit hominibus infirmitatem habentibus, quos lex sacerdotes constituebat.
5:3
3. Et propterea debet, quemadmodum pro populo, ita etinm pro semet ipso offerre pro peccatis. Propterea, Graece 6ia TauxTjv, id est propter hanc, scilicet infirmitatem. Consonat textus Syriacus. Ac forsan etiam interpres noster scripsit: propter eam. Quamquam in nonnallis Graecis legitur 5ia TaJTCn, propter haec. Sed senaus eodem recidit. Ejus, inquit, quod dixi, pontificem etiam ipsum infirmitate circumdatum esse argumentum est, quod debeat non solum pro populi peccatis, verum etiam pro suis offerre sacrificium. Hinc satis constat, Apostolum loqui de inflrmitatt peccati. Cum autem ait: debet, respicit ad praeceptum legis Lev. 4., ubi inter hostias, quae pro peccatis offerri jubentur, prima est pro peccato sacerdotis. Sciendum est autem, haec attributa pontificis, quod infirmitate circumdatus sit, quodque propterea pro suis etiam peccatis offerre sacrificium debeat, non eo huc adferri ab Apostolo, ut Christo accommodentur, sed ut ex his declaret id, quod inter notas Pontificis posaerat, talem ex hominibus assumi, qui condolere possit iis, qui ignorant et errant. Hoc autem etiam Christo competere, alia ratione superius ostendit, quia nimirum per omnia tentatus sit hominum more, sed absque peccato. Qua ex re nobis intelligendum relinquit, quantum excellat Aaronicum pontificem Christus, quod ille pro peccr.toribus intercesserit, ipse peccatis obnoxius, hic vero ad ilhid officii tanto sit aptior, quanto magis est ab infirmitate peccati r^motus. Sed hoc discrimen infra plenius explicat ipse Apostolus cap. 7., ab illis verbis: Talis enim decebat etc. usque ad finem capitis.
5:4
4. Nec quisquam sumit sibi honorem; sed qui vocatur a Deo, tamquam Aaron. Pontificatum vocat honorem, quia reddit hominem honorabilem. Est et haec, inquit, legitimi pontificis proprietas, nt illud munus ultro sibi non vindicet, sed a divina pendeat vocatione; sicut de Aarone, qui primus fuit sacerdos Laviticus, Scriptura testatur, eum divinitus ad eam dignitatem vocatum esse. NamExod. 38. Deus jubet, eum consecrari; cumque postea sacerdotium ejus ab aemulis impugnaretur, iterum confirmatum est miraculo incendii consumentis adversarios, et virgae germinantis, Num. 16. et 17. Vocatum autem Aaronem intellige pro se et sua posteritate. Quod adeo servatum est in veteri populo, ut ne per ambitionem quidem, atque eo tempore, quo regibus externis parebant Judaei, quisquam ad pontificatum evectus legatur, qui non esset ex stirpe Aaronis. Unde quum rex Ozias usurpare vellet sacerdotis officium, a pontifice repulsus fuit, et mox a Deo lepra percussus. 2 Par. 26. Sicut autem olim in populo Judaico, ita nunc in Ecclesia divinitus instituta est hierarchia, cum potestate ordinandi pontifices, sacerdotes et ministros; ut, quidquid extra illam attentatur aut praesumitur, illegltimum et inane censeatur. Ex quo facile est conjicere, quo loco sint habendi, quotqaot hodie ministerio verbi sese ingerunt, neque missi, neque vocati. Obiter observa quandam eclipsin esse in verbis Apostoli; supplendum est enim aliquid, hoc aul simili modo: Nemo sibi ipsi sumit honorem, sed ille verus ac legitimus est pontifex, qui vocatur a Deo.
5:5
5. Sic et Christus non semet ipsum clarificavit, ut Pontifex fieret. Hucus- Que notae seu proprietates pontificis legalis; nunc eas Christo anpllcat, ac primum eam., quam postremo posuit. Cura enim Christus non esset ex stirpe Aaron, quae sola sacerdotalis erat; imo nec ex tribu Levi, quae sola coram Domino mi' nistrabat: asserenda fuit in primis vocatio. Clarificavit, interpres dixit more euo pro: glorificavit, iSo^aasv. Ambrosius in Epistola ad Ecclesiam Vercellensem ita legit: Non se honorificavit fieri summum sacerdotem. Porro verbum hoc quidam exponunt: commendavit j ostentando suas dotes, virtutes ac merita, sicut ambitiosi facere solent. Sed verior Apostoli sensus est: Ita et Christua non semet ipsum extulit ad pontificiam dignitatem, non semet ipsum pontificem fecit. At dices: Quomodo non semet ipsum, qui Deus erat ac divina potestate simul omniacum Patreoperabatur? Respondeo, Apostolum de Christo loqui secundum eam naturam, qua pontifex est, id est Becundum humanam. Sic enim non se ipsum glorificavit, sed in Christo Deus hominem glorificavit. Quamquam etiam ut Filius Dei non ita semet ipsum hominem glorificavit, ut non hoc ipsum a Patre acciperet. Unde et Filium potius, quam Patrem, incarnari decuit. Si enim Pater incarnatus fuisset, non jam Christus ab alio missus ad nos venisset, nec ab alio pontificatus honorem acciperet, sed a se ipso. Quod certe minus congruebat, uti praesens locus ostendit. Non enim solam naturam attendit Apostolus, quum dicit Christum non semet ipsum clarificasse, sed etiam personam; ut patet ex eo, quod sequitur:
Sed qui locutus est ad eum: Filius meus es tu, ego hodie genui te. Periphrasis est Patris, quasi dicat: Sed Pater eum clarificavit, ut pontifex fieret. Applicat enim Christo partem illam: Sed qui vocatur a Deo. De sensu versiculi, quem hic citat ex Psalm. 2., sat multis egimus in expositione cap. 1. Sed cur interposuit hoc testimonium, ac non breviter dixit: Sed Deus illum clarificavit? Ea ratio est, ut Christi pontificis excellentiam supra aiios pontifices eadem opera demonstraret. Nam illi quidem vocati a Deo, sed Christus vocatus a Deo, qui idem Pater ejus est, ut a quo Filius appelletur; quod de nullo alio legitur. Aliam rationem repetiti ex Psalmo testimonii Cajetanus adfert, eo quod filii primogeniti erat jure haereditario sacerdotium. Nam primogenitis olim jure debitam fuisse sacerdotii praerogativam, vetusta est Hebraeorum traditio. Cujus etiam Hieronymus aliquoties meminit, ut in Epist. 126. ad Euagrium et in traditionibus Hebraicis super Gen., tum ad illa verba cap. 27.: Et vestibus Esau valde bonis etc., tum ad ista cap. 49.: Ruben, primogenitus meus. Sed eam traditionem adeo non putamus veram, ut ex ipsis etiam Scripturis refelli possit. Nam ante legem Mosaicam Abel et Abraham, et alii quidam leguntur obtulisse sacrificia, qui primogeniti non fuerunt. Sed et in ipsa lege nusquam praecipitur, ut soli primogeniti sint sacerdotes; quandoquidem tota stirps Aaronica sacerdotalis erat. Itaque non aliud nobis videtur Apostolus in hoc testimonio citando spectasse, quam quod diximus. Nam de eacerdotio sequitur:
5:6
6. Quemadmodum et in alio loco dicit. Potest etiam verti: QuemadmO' dum et in alio Psalmo dicit. Nam substantivum in Graeco non exprimitur. Locus autem est in Psalm. 109.
Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Rursus verba sunt Patris loquentis ad Filium. Idcirco autem hoc testimonium adjungit superiori, ut eundem, quem Filium probavit, probet etiam a Patre constitutum sacerdotem. Nec mireris transitum a nomine pontificis ad nomen sacerdotis, cum plus sit, pontificem esse, quam sacerdotem. Nam si dederis, Filium Dei esse sacerdotem, quod iste locus docet: facile etiam concesseris, esse pontificem, id est summum sacerdotem, quia nemo alius sacerdos Filio Dei praeponi debeat. Et certe ipse Apostolus infra v. 10. illud Psalmi sncerdos interpretatur, ut idem valeat, quod pontifex. Exph'cationem hujus versiculi difi^eremus in cap. 7., ubi ipse Apostolus eum per singula fere verba diligenter expendit. Illud hic quaeri potest, cur non ex eodem hoc Psalmo probet utrumque, scilicet Christum et Dei Filium esse, et sacerdotem, cum et ibi Christo dicatur a Deo: JEx utero ante luciferum genui te. Sic enim firmior argumentatio videretur, quando constaret utrumque testimonium ad unum eundemque pertinere. Respondet quidam, Apostolum consulto ab hoc testimonio citando abstinuisse, quod sciret ipsum, ut in Hebraeo habetur, varie verti et explicari posse. Veruntamen, cum ad eum modum verterint LXX., quorum interpretatione, ut a fidelibus recepta, perpetuo ac sine sc]-upulo Paulus in hac Epistola utitur, potius arbitror respondendum, propterea non eum adduxisse memoratum testimonium ex hoc Psalmo, quod alterum esset et notius, et luculentius; utpote quoplaneac diserte Christo dicatur a Deo: Filius meus es tu.
5:7
7. Qui in diebus carnis suae. Quo spectent ea, quae nunc Apostolus dicit, haud satis liquet. Nonnulli putant, eum his verbis applicare Christo, quod de pontifice dixerat: Quoniam et ipse circumdatus est infirmitate. Sed jam supra docuimus, eam partem ex sententia Apostoli Christo non convenire. Aliiplerique referunt ad officium pontificis indicatum illis verbis: Et propterea debet, quemadmodum pro populo, ita etiam pro semet ipso offerre. Sed ibi additum est: pro peccatis, quod constat in Christum competere non posse. Veruntamen promta responsio est ex ante dictis, Apostolum non singula, quae de pontifice Levitico dixit, applicare velle Christo, sed ea, quae applicari possunt, quaeque applicata sacerdotium ejus commendant. Tale est, ut etiam pro semet ipso preces o£Ferat Deo, cum sit ex hominibus assumptus, ideoque naturam mortalem et miseram cum illis habeat communem. Si quis objiciat, hic nihil peculiare de pontifice dici, cum et laicorum sit, preces pro semet ipsis ofi^ere Deo, respondeo, non qualemcunque precum oblationem intelligi, sed eam, quae sit officii publici, videlicet sacerdotalis. Sicut enim sacrificia, sic et preces offerre pro populo, in quo ipse etiam sacerdos comprehenditur, non cujusvis hominis est, sed solius sacerdotis. Et ad id significandum videtur Apostolus usus vocabulo ojferendi, quo et supra, quando dixit, pontificem pro semet ipso offerre; quamvis Erasmus illic verterit: immolare, verbo nimium restricto. Quod si consideremus, hanc precum oblationem factam in ara crucis, de quo videbimus infra, tum magis etiam placebit data responsio. Sed ad expositionem veniamus. In, diebus carnis suae, id est tempore praesentis hujus ac mortalis vitae. Non enim modo Christus carnem non habet; sed carnem intelligit Apostolus secundum qualitates nobis notas, id est infirmam atque passibilem; quomodo saepe caro in Scripturis accipitur, ut Psalm. 55.: Non timebo, quid faciat mihi caro, et 77.: Recordatus est, quia caro sunt; et Jes. 31.: Equi eorum caro, et non spiritus, et 40.: Omnis caro foenum; denique hujus Epistolae cap. 2.: Quia pueri communicaverunt carni et sanguini; et ipse participavit eisdem. Igitur dies carnis Christi sunt, in quibus carni et sanguini participavit. Hoc autem quid sit, suo loco declaratum est.
Preces supplicationesque. Preces generale nomen est; supplicationes autem supplicum preces sunt, cum is, qui orat, abjicit se ad pedes, aut genua tangit ejus, quem orat. Significatur ergo magnus affectus et humilitas Christi precantis.
Ad eum, qui possit illum salvum facere a morte. Id est ad Deum. Loquitur enim de Christo ut homine. Erasmus hoc modo vertit: Apud illum, qui poterat ipsum a morte servare. Verum is, dum servare mavult, q u am sa^uuw facere, non animadvertit neque ad veram et propriam significationem Graeci verbi GouCsiv, neque ad mentem Apostoli. De significatione verbi diximus alias. Non enim solum ille dicitur acoCetv, qui servat aliquem a malo, ne in illud incidat; verum etiam, qui eripit e malo, in quod jam inciderat. Exempla plurima sunt in sacris literis, eed unum maxime obvium Matth. 1.: Ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Ubi nec ipse Erasmus ausus fuit vertere: servabit, nec aliud vertendum putavit, quam quod legit apud interpretem vulgatum. Mens vero Apostoli non est, Christum orasse Patrem, ut servaretur a morte, ne eam subiret; alioqui quomodo exauditus est? Sed ut celeriter eriperetur a morte, quam erat passurus. Quod factum est, quando a morte ad vitam immortalem resurrexit tertia die.
Cum clamore valido et lacrymis offerens. Offerens, aoiistus est inGraeco: cum obtuUsset. Quando Christus hanc, de qua loquitur Apostokis, orationem obtulerit Patri, tres sunt opiniones. Una est: Apostolum loqui de ea Christi oratione, qua passioni suae proximus Patrem tortio precatus est, ut, si fieri posset, transiret ab ipso calix. Quam orationem a tribus Evangelistis accurate descriptam habemus. Qui etsi lacrymarum non meminerint, ut nec clamoris validi, tamen verisimile est, lacrymas non defuisse, quando prae moerore et angustia animi sudor sanguineus ei defluxit e corpore. Sed de clamore non eadem ratio. Solus enim tunc erat Christus, et discipulis avulsus, ut clamore non esset opus, valido praesertim. Deinde nec parvam diflS.cultatem habet, quomodo in ea oratione fuerit exauditus; quod de his precibus affirmat Apostolus. Non enim transiit ab eo calix; nec id absolute petebat, sciens, voluntatem Patris esse, ut biberet illum. Alii putant, orationi.s, de qua Paulus loquitur, qua scilicet Christus oravit Patrem, ut se a morte salvum faceret, id est ex morte resuscitaret, nullam apud Evangelistas exstare mentionem, sed aut per revelationem, aut per traditionem de ea Paulum, quod scribit, accepisse. Quae Chrysostomi et Theophylacti sententia est. Sed ea refellitur, si probatum fuerit, ejusmodi orationem Christi ab Evangelistis haudquaquam fuisse praeteritam. Est igitur tertius, et maxime probabilis commentarius, quem post Aquinatem adfert Cajetanus, Apostolum agere de oratione Christi pendentis in cruce, quando voce magna clamavit, dicens: Deus meus, Deus meus, ut quid dereliquisti me? et quando, iterum voce magna clamans, spiritum suum in manus Patris commendavit. Ubi quamvis lacrymae ejus non legantur, tamen, sicuti sitivit naturaliter prae siccitate corporis exhausti, sic et lacrymas ei naturaliter prae doloribus erupisse, credibile est. Permittebat enim, juxta Damasceni celebre dictum, unicuique facultati naturali proprias actiones. Quod autem ea verba, quibus in cruce pendens Deum compellavit, precatoria fuerint, f acile docetur. Dicens enim: Quare me dereliquisti? non utique cum Patre expostulavit, nec inanem fudit querelam; sed petivit, ut e malis in quibus ad horam erat a Patre derelictus, eriperetur, scilicet per resurrectionem, quae mortem penitus absorberet. Unde huic versiculo, e Psalm. 21. desumpto, LXX. interpretes addiderunt: Respice in me. Quod sine dubio orantis est. Quin omneshujusmodi adDeum exclamationes, quae in Psalmis frequentes leguntur, Hebraicae quaedam precandi formulae sunt, et plerumque adjuncta habent expressa precationis verba, ut Psalm. 12.: Usquequo exaltabitur inimicus meus super me? respice et exaudi me; id est exaudi me orantem, ne diutius exaltetur super me inimicus meus. Quare et, quae in eodem Psalmo praecedunt: Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem; usquequo avertis faciem tuam a me etc.? consimilem sensum habent, ut et caetera hujusmodi. Rursum cum ait: In manus tuas commendo spiritum meum, orat Patrem, ut spiritum ipsius suscipiat in suam protectionem, hoc est, bene ei faciat, eum sine longiore mora corpori restituens immortali. Id quod precationis forma protomartyr ejus enuntiavit, dicens: Suscipe spiritum meum, Act. 7. Christum igitur in cruce Patrem orasse cum clamore valido et lacrymis, atque ad eam Christi precationem hoc loco Pauhira respexisse, satis probatum existimo. Facit tamen etiam ad cumuhim pi-obationis verbum offerendi, quo hic utitur. Nusquam enim convenientius Christus pontifex noster pro eua salute preces offerre Deo potuit, quam ubi et semet ipsum pro salute mundi Deo sacrificavit, hoc est, in ara crucis, tamquam destinato sacrificii loco.
Exauditus est pro sua reverentia. Multi codices manuscripti conjunctionem et praemittunt: Et exauditus; idque consentaneum est tam Graeco textui, quam Syriaco. Sciendum est enim, in Graeco sententiam hic nondum finiri, sed adhuc pendere. Sic enim habet: Qui in diebus carnis suae, quum preces et supplicationes ad eum, qui poterat ipsum salvum facere a morte, cum clamore valido et lacrymis ohtulissetf et exauditus esset pro reverentia etc. Nam sua non est in Graeco, sed additum fortassis ab interprete, vel ab aliis potius, qui hanc reverentiam in Christo fuisse intelligunt; tamquam sensus sit: Christum a Deo exauditum esse, pro ea reverentia ac pietate, quam erga Deum habebat; qua nimirum dignus erat, ut ab eo exaudiretur. Ita fere Latini, et inter Graecos Photius. At Chrysostomus ejusque sequaces hanc reverentiam in Deo Patre statuunt respectu Filii, quasi dicat Apostolus: Filius Dei tam erat carus Patri, tamque venerf.bilis, ut Pater, eum reveritus, nec ferens tam humilem Filii sui precationem, statim petita concesserit. Verum prior expositio magis placet, tum quia durum et insolitum est Patri reverentiam adscribere erga Filium, tum quia infra in hac eadem Epistola cap. 12. tribuitur hominibu8 erga Deum: Serviamus, inquit, placentes Deo, cum metu et reverentia. Est enim Graece BhXd^sia, quo nomine reverentia significatur et pietas, quae est hominis in Deum, quaeque passim in Scripturis vocatur timor Domini. Nam et eoXd^TiQ is dicitur, qui Deum reveretur et colit. Interpres noster modo religiosum vertit, ut Act. 2., modo timoratum, ut Luc. 2. et Act.[8. Nec tamen ad priorem illum sensum opus est hic relativo reciproco suam, quod facile subauditur. Tertium quendam sensum huc adferunt Calvinus et Beza. Cum enim, inquit Calvinus, Graeca voce plerumque metus aut sollicitudo significetur, multo aptior erit expositio, si dicamus exauditum fuisse Christum ex eo, quod timebat, ne scilicet malis obrutus succumberet, vel morte absorberetur. Itaque vertendum illi putant: Exauditus ex metu suo, videlicet adaptantes hunc locum suae blasphemiae, qua dicunt, Christum in cruce pendentem quasi in desperationem incidisse, quando in eam vocem erupit: Deus meus, quare me dereliquisti? Tunc enim eum in se excepisse horrorem illum, quem damnati patiuntur in inferno, ut sibi a Deo derelictus ac projectus damnatorum more videretur. Sed impius hic commentarius nullo negotio refellitur. Primum, quia vox Graeca proprie metum non significat. Etenim Graeci scriptores cuXaPstav a metu, qui Graece ^opoc dicitur, et inter animi passiones numeratur, studiose discernunt; sed aut significat cautionem, id est tranquillam mali declinationem, ut fere apud auctores profanos; aut reverentiam et pietatem, ut in sacris literis. Deinde, quia sermo ineptus est, aliquem exaudiri a metu vel ex metu, a morte vel ex morte; liberari enim ex his dicitur, exaudiri autem ab eo, qui liberat. Postremo, ut detur, Graeco vocabulo metum significari, et Apostolum id velle, quod Christus exauditus sit a metu suo: num inde consequens est, Christum aut metuisse aut passum esse id, quod in infemo damnati patiuntur? Fuit sane metus in Christo non inferni, sed mortis, idemque vohmtate assumptus; et ab hoc metu liberatus est. Objicit Calvinus, Graecam praepositionem cltzo significare a vel ex non autem pro. Sed. fallit aut fallitur; nam in sacris literis ex Hebraicae linguae proprietate frequentissimum est, ut ea praepositione causa significetur, ob quam quid fiat, maxime apud interpretes LXX., ut Psalm. 6.: Turbatus est a furore oculus meus, id est prae furore, et 37.: Non est sanitas in carne mea a facie irae tuae, id est prae ira tua; non est pax ossibus meis a facie peccatorum meorum, id est propter pec- CHta mea. Sic exauditum dicit Apostolus Christum a reverentia, id est pro reverentia, sive propter reverentiam, qua Patrem semper observavit. Interpres Syrus reverentiam hoc loco prorsus suppressit ac rejecit iu versum proxime sequentem. Quod quo pacto acciderit, nescio; nisi forte propterea, quod in Graecis oratio hic nondum absolvitur. Jam quod Apostolus dicit, Christum exauditum esse a Deo, nullam apud Theologfos dubitationem habet, quorum constans et certa doctrina est, omnem Christi orationem, qua quid absolute a Deo petivit, exauditam fuisse; nec vero fieri potuisse, ut non exaudiretur, unde ipse Patri dicebat: Sciebam, quod sem^ per me audis, Joan. 11. Qua ratione nec fieri potuit, ut ejus humana voluntas a divina discordaret. Nam oratio, qua Patrem in horto precatus est, ut transiret ab ipso calix, ne biberet eum, non absoluta fuit, sed hanc habens conditionem: 81 fieri posset, id est si id aeterno decreto Patris non repugnaret. Unde non mirum, si non fuerit exaudita. Quamquam ea non tara oratio fuit, quam naturalis desiderii, quo vitam amabat ac mortem refugiebat, expressio quaedam ac declaiatio cum ea humilitate, qua desiderium hoc perfecte subjiciebat voluntati paternae, dicens: Veruntamen non sicut ego volo, sed sicut tu, Quare hic locus de illa oratione non est accipiendus, sed, ut supra dictum est, de oratione pendentis in cruce. Hanc autem exauditam esse constat et impletam, quoniam Pater eum a morte resuscitavit tertio statim die, non amplius moriturum. Quin etiam exaudita est pro toto corpore ejus, quod est Ecclesia: Qui enim suscitavit Jesum Christum a mortuis y vivificabit et mortalia corporn nostra, Rom. 8.
5:8
8. Et quidem cum esset Filius. Quod in quibusdam Latinis additur: Dei, plures et meliores codices non habent. Tn Graecis autem et Syris exemplaribus omnino non roperitur. At neque sensum adjuvare videtur, ut suppleri debeat, cum Apostolus simpliciter urgeat vocabulum Filii. Alii vertunt ex Graeco: quamvis esset Filius. Nam Graeca particula xatTtsp adversativa est, nec aliud arbitror interpretem nostrum voluisse, quando vertit: Et quidem. Sed dubium est, quo pars haec referatur. Nam ad id, quod proxime praecedit, referri non potest. Non enim convenienter dicitur, Christum exauditum fuisse pro sua reverentia, quamvis esset Filius, sed quia erat. Sunt igitur, qui partem hanc per hyperbaton remittant ad oblationem precum et supplicationum cum clamore et lacrymis factarum, quasi dicat: Etsi Filius esset, non tamen aspernatus est supplicem se praebere Patri, etiam cum voce lacrymosa. Verum communior et potior est sententia, cui et Syriaca lectio suffragatur, referendam esse ad ea, quae sequuntur:
Didicit ex iis, quae passut est, obedientiam. Quamvis, inquit, Filius esset, tamen ex his, quae passus est, obedientiam didicit. Sed quomodo didicit obedientiam, qui etiam ut homo noverat omnia, ac plenus erat omni genere virtutum, ipsasque passiones obedientia praecedente susceperat? Haec quaestio multas peperit hujus loci interpretationes. Plerique respondent, Christum per experientiam didicisse, quod antea sciebat per infusam notitiam. Id enim significari iis veibis: ex iis, quae passus est, id est quae patiendo expertus est. Itaque sensum hunc reddit B. Thomas: Didicit obe~ dientiam, hoc est, experientia didicit, quam grave sit obedire; ut qui obediverit in gravissimis et difficillimiSj videlicet usque ad mortem crucis. Alii sic: Per experientiam didicit, quanta sit obedientiae virtus et quantum meritum. Propter hanc enim exauditus est, et a morte ereptus. Legitur hic sensus apud Theophylactum et Oecumenium, tametsi coactior apparet. Theodoretus hyperbolen esse dicit, nec tamen satis explicat; sed videtur hoc velle, Chiistum ex iis, quae passus est, obedientiam didicisse, non quod ante non fuisset obediens, sed quia passionibus ita fuit exercitatus, ut vel ex illis obedientiam discere potuisset. Nobis per metonymiam commodius videtur Apostoli sententia posse explicari, hocmodo: Quamvis Filius esset, eoque solo nomine dignus, quem Pater exaudiret, tamen, ut misericors fieret pontifex nobis ad Deum, per ea, quae ex voluntate Patris passus est, obedientiam ostendit et exercuit, quasi obedientiae discipulus. Quos enim ad obedientiam formamus, in rebus gravioribus experiri solemus. Loquitur autem ad hunc modum Apostolus, quia obedientiam suis Hebraeis commendare voluit, ut innuitur versu proximo. Caeterum quo sensu Christo tribuatur obedientia, dictum est ad ilhid Phil. 2.: Factus obediens usque ad mortem.
5:9
9. Et consummatus, factus est omnibus obtemperantibus sibi causa salutis aeternae. Consummatum dicit, non morte finitum, sed perfectum redditum, ut Erasmus vertit. Hac enim significatione Graecum verbum usurpari passim in hac Epistola, docuimus, quum exponeremus illud cap. 2., auctorem salutis eorum perpassiones consummare. Quare alii quidam minus recte vertunt: sanctificatus seu consecratus. Est igitur sensus, Christum, per passiones ad gloriam adductum, omnibus sibi suoque Evangelio obedientibus causam et auctorem factum esse salutis aeternae. Quae quidem obedientia consistit in observatione mandatorum Christi, quorum primum est, ut in eum credatur. Nam obedientiam etiam ad fidem referri, patet ex aliis Scriplurae locis, ut Act. 6., Rom. 1. et 16. Duplex autem fructus passionis Christi significatur; ipsius scilicet Christi consummatio, et salus nostra, quoniam et sibi meruit, et nobis. Sed ideo dicit, Christum con- Bummatum factum esse causam salutis nostrae, quia salus nostra non solum a Christo passo, velut causa meritoria, verum etiam ab eodem consummato et glorificato, velufc exemplari causa, dependebat. Nam si Christus non resurrexit, inanis est fides, et salus nostra; sicut idem Apostolus docet 1 Cor. 15. Porro non absolute dixit omnibus, sed obtemperantibus sibi; non quod obedientia sit conditio, quam prius a nobis Christus exigat, quam ejus passio quidquam in nobis operetur; neque enim fides et obedientia nobis aliunde est, quam ex Christi passione; sed quia conditio est ad salutem aeternam necessaria, ne quis speret salutem a Christo, nisi legi ejus obediat; quoniam nec ipse Christus ad gloriam evectus est, nisi per obedientiae meritum. Ea conditio ab ipsomet expressa est in Evangelio: Si vis, inquit, ad vitam ingredi, serva mandata, Matth. 19. Quamquam praeterea locus hic significat, non ita per meritum Christi nos restitui in statum justitiae atque bonorum operum, pro quibus ab initio promissa fuerat vita aeterna, ut sic restitutis ea jam debeatur ex prima institutione, nec ad hanc debiti rationem constituendam opus sit merito Christi. Nam per peccatum primi hominis non solum amissa est justitia, verum etiam cassata promissio, qua pro bonis operibus ei decreta fuerat merces vitae aeternae. Quare non tantum opus fuit gratia Christi, ut homo lapsus restitueretur in statum justitiae bonorumque operum; sed etiam, ut haec ipsa justitiae opera ei proficerent ad vitam aeternam. Cum enim utrumque peccato abolitum esset, justitia, et pactio de praemio pro justitia reddendo, oportuit utrumque nobis reparari per Christum. Quod non obscure tradit Synodus Tridentina Fess. 6. cap. 16., quum docet, bene operantibus usque in finem et in Deo sperantibus proponendam esse vitam aeternam, et tamquam gratiam, filiis Dei per Christum Jesum misericorditer promissam, et tamquam mercedem, ex ipsius Dei promissione bonis ipsorum operibus et meritis fideliter reddendam. Quae eadem doctrina rursus ibidem can. 26. sub anathemate definitur.
5:10
10. Appellatus a Deo Pontifex secundum ordinem Melchisedech. Appellatus, sive cognominatus, nimirum verbis Psalmi supra citatis. Quoniam autem Dei dicere seu nominare facere est, intellige, sic appellatum Christum a Deo Pontificem secundum ordinem Melchisedech, ut et talem fecerit. Adjicit hanc partem Apostolus, tum ut insinuet, quod infra latius expositurus est, qua ratione Christus factus sit nobis causa salutis aeternae, nempe per sacrificium crucis, quod ut Pontifex obtulit, non Aaronicus, sedsecundumordinem Melchisedech; tum etiam ut confirmet, quod dixerat: Christum non semet ipsum clarificasse, ut Pontifex fieret, sed vocatum a Deo; tum denique, ut viam sternere jam incipiat, animosque legentium praeparare ad disputationem de sacerdotio Christi. Unde consequenter ait:
5:11
11. De quo nobis grandis sermo ininterpretabilis ad dicendum. Legendum est: ininterpretabilis, ex fide codicum antiquorum, et castigatione Roroana; quemadmodum etHieronymuslegitEpist. 126. ad Euagrium. Graeca vox significat: difficilem interpretatu j ac pro ea Syrus vertit: occupationem seu negotium. Nec in Graeco est grandis, sed multus sermo ', quomodo legit etiam Hieronymus. Porro sensum bene reddidit Erasmus sua versione: De quo nobis multa forent dicenda, eaque difficilia explicatu. Relativum quo reforri potest vel ad Melchisedech, vel ad Pontificem secundum ordinem Melchisedech, vel ad rem ipsam, id est pont-ficatum Christi; quasi dicat: De qua re multus nobis sermo etc. Quodlibet horum probabiliter dicitur; licet plerique ad Melchisedech referant. Difficultatem vero eorum, quae dicenda sunt, exaggerat Apostolus, non quia ipse non potuerit exponere, sed propter id, quod sequitur:
Quoniam imbecilles facti estis ad audiendum. Graece: Quandoquidem segnes facti estis auribus, id est ignavi, tardi, et torpentes ad haec audienda. Interpres ipse cap. sequenti vertit: segnes. Causam hujus ignaviae Graeci commentatores referunt in afflictiones, quibus ob iidem Christi susceptam premebantur a fratribus Judaeis. Alii iu ipsorum negligentiam, quod parum laboris et studii collocassent in cognitione rerum sacrarum. Ego veram causam existimo, quia nimium affixi erant legi Mosaicae, quo velut obice impediti, mysteriorum novae Jegis exph*cationem aegre et tarde capiebant. Nam et ob hanc causam Apostolus Rom. 14. infirmos vocat Judaeos fideles, qui adhuc inter cibos, ex consuetudine legis, discernebant. Huic loco simile est illud Christi ad discipulos Joan. 16.: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Item illud Apostoli ad Corinthios in Epistola priori cap. 3.: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Verum causae in his diversae sunt: in discipulis et Christi conspicua praesentia humanitatis ejus; in Corinthiis vitia quaedam gravio* ra, quibus erant dediti.
5:12
12. Etenim cum deberetis magistri esse propter tempus. Judaei primi Christianam fidem busceperant, quemadmodum late patet ex Actis Apostolorum. Hoc igitur est, quod ait: Cum pro ratione temporis, quod egistis in Christianismo, debeatis aliorum esse doctores.
Rursum indigetis, ut vos doceamini. Graece: Rursum opus habetis, ut doceamus iws. Quod etiam sic verti potest: Ut quis doceat vos.
Quae sint elementa exordii sermonum Dei. Graece eloquiorum Dei, id est doctrinae, quae de Deo est. Elementa sunt, quae prima traduntur in unaquaque disciplina, ut alphabetum in Grammatica. Unde et corpora simplicia, quae non ex aliis, sed ex quibus alia componuntur, physicis elementa dicuntur. Igitur elementa exordii sermonum Dei vocat rudimenta, a quibus initium sumitur instituendi homines in doctrina sacra. Quorum aliquot exempla refert Apostolus sub initium capitis sequentis ab eo loco: Non rursum jacientes fun^ damentum poenitentiae ab operibus mortuis etc. Porro quod ait: elementa exordii, videtur Hebraismo dictum pro eo, ac si diceret: elementa exordialia. Gravis haec est increpatio, qua significat, eos post tantum temporis adhuc paene rudimentarios esse iu religione Christiana.
Et facti estis, quibus lacte opus sit, non solido cibo. Metaphora ducta ab infantibus, qua etiam utitur 1 Cor. 3., ita scribens: Lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. Lactis nomine vult intelligi doctrinam humiliorem ac faciliorem, quae rudibus et imperfectis conveniat, ut ex adverso solidum cibum appellat doctrinam eruditis et perfectis congruentem, id est, altiorem ac difficiliorem; qualis erat de sacerdotio Christi secundum ordinem Melchisedech. Quod ait: facti estis, hanc vim habet juxta Graecos interpretes: Eo devenistis per ignaviam vestram, scilicet ut lacte sitis nutriendi more parvulorum, nec solidioris doctrinae cibum feratis.
5:13
13. Omnis enim, qui lactis est particeps, expers est sermonis justitiae. Expers, Graece aTicipog, id est, inexpertus ac rudis. Sermo justitiae doctrina est perfectionis, de qua statim initio sequentis capitis: Ad perfectionem, inquit, fe~ ramur. Eam vocat justitiam, quia justitia, si stricte sumatur, perfectionis est nomen. Sub hac autem comprehendit, quidquid in doctrina Christiana est ejusmodi, ut solis perfectis congruat, sicut sub nomine sapientiae 1 Cor. 2., cum ait: Sapientiam loquimur inter perfectos. Itaque sensus est: Quicumque in Christi schola talis est, ut adhuc lacte simplicioris doctrinae fovendus sit, is rudis est doctrinae perfectiora tradentis, et ad eam audiendam parum idoneus. Jam relinquit assumendum, quod dixerat: Vos lacte opus habetis. Unde syllogistice concludit: Ergo solidioris cibi non estis capaces. Propositionem confirmant verba sequentia: Parvulus enim est. Gri;ece vifjTiiot;, id est infans, quasi dicat: Similis est infanti. Nam sicut infans, lacte nutriendus, non fert solidum cibum, ita et illi accidit in doctrina Christi.
5:14
14. Perfectofum autem est solidus cibus. IIoc est, perfectis, tamquam adultis, quales vos nondum esse video, convenit pasci doctrinae sublimiorisalimeuto. Quos autem dicat perfectos, consequenter exponit. Eorum, qui pro consuetudine exercitatos habent sensus ad discretionem boni ac mali. Pro consuetudine, Graece napa ttjv i^iv, id est propter habitum, ut legit Augustinus lib. 13. de Trinit, cap. 13., vel ut Erasmus vertit, Ambrosianum secutus; propter assuetudinem. Sensus ad mentem transferuntur, cum Graeca vox aia^rjTTjpia proprie significet organa sensuum, ut sunt oculi, aures. Perfectos, inquit, eos voco, qui longo usu, velut habitu comparato, mentem habent exercitatam ad discernendum in unaquaque re, quid bonum sit, quid malum. Boni et mali nomine etiam verum et falsum comprehenduntur, maxime quia de doctrina ad fidem pertinente potissimum sermo est. Eandem sententiam breviter ita expressit 1 Cor. 2.: Spiritualis omnia judicat; cum prius dixisset: animalem hominem non percipere ea, quae sunt spiritus Dei. Qui locus cum isto conferendus est, utpote simillimus, et quae illic pro utriusque loci intelligentia plenius adnotavimus, huc revocanda. Dicet aliquis: Si tam rudes rerum divinarum erant Hebraei, ut lacte nutriendi essent, non solido cibo, quid est, quod Apostolus eis solidum cibum praebet, in hac ipsa Epistola multa subtiliter disputans de magnis mysteriis, ac nominatim de Christi sacerdotio in Melchisedech praefigurato, de quo dixerat, sermonem explicatu difficilem esse propter ipsorum tarditatem? Respondet B. Thomas, non sic intelligendum esse, quod hic dicitur de differentia perfectorum et imperfectorum, quasi in doctrina fidei aiia tradenda; sed ea parvulis proponenda tantum, non etiam exponenda, necpertractanda. Quam responsionsm sumsil ex Augustluo tract. 98. in Joan., ubi exponit illa supra citata Domini verba: Adhuc multa habeo VO' bis dicere. Sed haec illorum doctorum responsio non de quacumque fidei doctrina accipienda est, sed de.articulis fidei illis, quos Ecclesia publice proponere solet omnibu8 fidelibus. Alioqui multa in sacris literis et traditione continentur, multa etiam in Patrum conciliis sunt definita, quae nec proponi necesse est omnibus, nec expedit Nam suflPicit rudi populo credere in genere, vera esse, quaecumque ei credenda ab Ecclesia Catholica proponuntur. Et tamen ea omnia pertinent etiam ad quandam explicationem articulorum, quorum expressa confessio communiter a Christianis exigitur. Verum potest et aliter ad id, quod objiciebatur responderi, scilicet Apostolum non de omnibus Hebraeis haec dicere, sed de magna eorum parte, quae Mosaicis caeremoniis adhuc puoriliter inhaerebat. Unde propter eos non debuit aliis perfectioribus atque capacioribus subtrahere sermonem altioris doctrinae. Sed et hoc dici potest, xipostolura ita perstringere ruditatem ac socordiam Hebraeorum, ut tamen eos exstimulet ad perfectionem, ipsaque exhortatione praeparet ad capienda facilius ea mysteria, de quibus acturus est. Id enim manifeste probat subjuncta sententia, qua sequens caput inchoatur.
5:1
… Che sia tenuto anche per legge divina, lo insegnano molti, fondandosi sulle parole di s. Paolo: «Ogni pontefice, preso tra gli uomini, è preposto a pro degli uomini a tutte quelle cose che riguardano Dio, affinché offra doni e sacrifici per i peccati» (Hebr. 5, 1), e di Gesù Cristo: «Fate questo in memoria di me» (Lc. 22, 19; cf. Conc. Trid., sess. …
5:2
… Ma sarà sempre uno «qui condolere possit iis qui ignorant et errant» (Hebr. 5, 2). La dottrina tradizionale riassume tutto questo dicendo che il c., oltre che giudice e medico, dev'essere anche «padre».
5:4
che era invece necessaria per il sacerdozio levitico; così il sacerdozio del Cristo, per la sua origine eterna, non è legato ad alcuna parentela terrena, il Messia lo ha per diritto nativo e per investitura dallo stesso Dio (cf. Hebr. 5, 4 sgg.); quindi per sempre. …
… E a queste sole si riferiscono i celebri passi della S. Scrittura: «Né alcuno si appropria da sé tale onore, ma chi è chiamato da Dio, come Aronne» (Hebr. 5, 4); «non voi avete scelto me, ma io ho scelto voi e vi ho costituiti affinché andiate e portiate frutto» (Io. 15, 16); «non tutti capiscono questa parola, ma solo quelli ai quali è …
5:5
… Anima di tutti questi avvenimenti meravigliosi è il Cristo, unico ed eterno sacerdote che regola le relazioni fra Dio e l'umanità (cf. Hebr. 2, 17; 4, 14; 5, 5 ecc.): egli è il solo mediatore (I Tim. 2, 5).
5:6
… Figlio (Ps. 2, 7; Hebr. 1, 5) ed eguale di Jahweh (Ps. 99 [100], 1: Jahweh lo invita a sedere alla sua destra = Hebr. 1, 13; Mt. 22, 41-46), sovrano d'Israele e delle genti (Ps. 2, 6, 8; 71, 8-11); sacerdote in eterno (Ps. 109, 4 = Hebr. 5, 6; 7) = esemplare di giustizia (Ps. 71, 7), egli realizzerà perfettamente il regno di Dio nella umanità. …
… De sacerdotio Christi apud Ps. 190, 4; Hebr. 5, 6, Heidelberg 1737; J. Rosadini, De Christi sacerdotio in ep. ad Hebr., in Gregorianum, 2 (1921), pp. 285-90; A. Vitti, Soteriologia, Roma 1932, pp. 92-105 (ad usum auditorum); id., …
5:7
… vita preghiere e suppliche con grandi grida e lacrime, e fu esaudito per la sua pietà, e, consumato, è diventato per tutti quelli che gli obbediscono causa di eterna salvezza, Dio avendolo proclamato sommo sacerdote secondo l'ordine di Melchisedech (ibid. 5, 7-10). Egli si è offerto (spontaneamente) a Dio come una vittima senza macchia (ibid. 9, 14).
… E s. Paolo nella Hebr. ricorda le fervide suppliche di Gesù Sacerdote al Padre: «Qui in diebus carnis suae preces supplicationesque ad eum, qui possit illum salvum facere a morte cum clamore valido et lacrimis offerens, exauditus est pro sua reverentia» (Hebr. 5, 7). S. Tommaso (Sum. …
5:8
Nella Scrittura vivissime sono le lodi all'o., nota distintiva del Redentore, causa della giustificazione, mentre avverte che dalla disobbedienza deriva ogni male (Rom. 5, 19; Phil. 2, 8; Hebr. 5, 8; Lc. 2, 49; Io. 4, 34; 5, 30 ecc.).
5:11
… La sua predicazione, anche se più sublime e che meno s'induigiava intorno ai rudimenti della dottrina, « il latte dei bambini » (Hebr. 5, 11-14) era dunque in pieno accordo con il τύπος διδαχῆς, la catechesi dei Dodici.
5:12
… 27-38) e una c. più ampia e approfondita (cf. Act. 18, 26; s. Paolo distingue tra il lavoro di « piantare » e quello d'« innaffiare », tra il gettare le fondamenta ed il costruirvi sopra, I Cor. 3, 6-10). Tra i « primi elementi della parola di Dio » (Hebr. 5, 12) vengono elencati la penitenza e la fede in Dio, il Battesimo e la Confermazione, la resur-
… Nel Nuovo Testamento indica le rivelazioni fatte da Dio a Mosè (Act. 7, 38), le rivelazioni contenute nel Vecchio Testamento, specialmente i vaticini messianici (Rom. 3, 2), la Rivelazione cristiana (Hebr. 5, 12), i detti dei carismatici (Rom. 12, 6 sgg.; I Cor. 12, 8 sgg.; I Pt. 4, 11). S. Policarpo (7, 1) chiama «l. del Signore» i detti di Gesù.
5:14
… Tale cognizione può essere di due specie: quella che appartiene alle grazie «gratis datac» ed è un carisma (v.) straordinario (I Cor. 12, 10) concesso a pochi, e quella che è frutto del progresso nella fede e nell'unione a Dio che può e deve conseguirsi da ognuno (Hebr. 5, 14).
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Reims 1582), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.