Hovv a Priest, 13. the multitude, 22. a Prince, 27. or anie one of the people, sinning of ignarance, must offer hostes.
1And the Lord spoke to Moses, saying:E Il Signore parlò a Mosè, e disse:AND our Lord spake to moyses, saying:Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens: 2Say to the children of Israel: The soul that sinneth through ignorance, and doth any thing concerning any of the commandments of the Lord, which he commanded not to be done:Di' a' figliuoli d'Israele: L'anima, che avrà peccato per ignoranza, e avrà fatta alcuna di tutte quelle cose, che il Signor ha comandato, che non si facciano:Speake to the children of Israel: The soule that sinneth by ignorance, and doth anie thing of al the commandmentes of our Lord, which he commanded not to be done.Loquere filiis Israël: Anima, quæ peccaverit per ignorantiam, et de universis mandatis Domini, quæ præcepit ut non fierent, quippiam fecerit: 3If the priest that is anointed shall sin, making the people to offend, he shall offer to the Lord for his sin a calf without blemish.Se il sacerdote, che fu unto, è quegli, che ha peccato, facendo peccare il popolo, offerirà pel suo peccato al Signore un vitello senza macchia:If the priest that is anointed sinne, making the people to offend, he shal offer for his sinne, a calfe without spott to our Lord:si sacerdos, qui unctus est, peccaverit, delinquere faciens populum, offeret pro peccato suo vitulum immaculatum Domino: 4And he shall bring it to the door of the testimony before the Lord: and shall put his hand upon the head thereof, and shall sacrifice it to the Lord.E Io condurrà alla porta del tabernacolo del testimonio dinanzi al Signore: e porrà sul capo di esso la sua mano, e lo immolerà al Signore.and he shal bring it to the dore of testimonie before our Lord, and shal put his hand vpon the head therof, and shal immolate it to our Lord.et adducet illum ad ostium tabernaculi testimonii coram Domino, ponetque manum super caput ejus, et immolabit eum Domino. 5He shall take also of the blood of the calf: and carry it into the tabernacle of the testimony.Prenderà ancora del sangue del vitello, e lo porterà dentro il tabernacolo del testimonio:He shal drawe also of the bloud of the calfe, carying it into the tabernacle of testimonie.Hauriet quoque de sanguine vituli, inferens illum in tabernaculum testimonii. 6And having dipped his finger in the blood, he shall sprinkle with it seven times before the Lord, before the veil of the sanctuary.E intinto il dito nel sangue, ne farà aspersione sette volte dinanzi al Signore verso il velo del Santuario:And when he hath dipped his finger in the bloud he shal sprinckle it seuen times before our Lord, against the veile of the Sanctuarie.Cumque intinxerit digitum in sanguine, asperget eo septies coram Domino contra velum sanctuarii.
7And he shall put some of the same blood upon the horns of the altar of the sweet incense most acceptable to the Lord, which is in the tabernacle of the testimony. And he shall pour all the rest of the blood at the foot of the altar of holocaust in the entry of the tabernacle.E dello stesso sangue ne porrà su' corni dell'altare dei timiami gratissimi al Signore, il qual (altare) sta nel tabernacolo del testimonio: e tutto il rimanente del sangue lo verserà a' piedi dell'altare degli olocausti all'ingresso del tabernacolo.and of the same bloud he shal put vpon the hornes of the altar of incense most acceptable to our Lord, which is in the tabernacle of testimonie. And al the rest of the bloud he shal powre at the foote of the altar of holocauste in the entrie of the tabernacle.Ponetque de eodem sanguine super cornua altaris thymiamatis gratissimi Domino, quod est in tabernaculo testimonii: omnem autem reliquum sanguinem fundet in basim altaris holocausti in introitu tabernaculi. 8And he shall take off the fat of the calf for the sin offering, as well that which covereth the entrails, as all the inwards:E (estrarrà) il grasso del vitello immolato per lo peccato, tanto quel che cuopre le viscere, come tutto quello che è internamente.And the fatt of the calfe he shal take away for the sinne, aswel that which couereth the entralles, as al the partes that are within.Et adipem vituli auferet pro peccato, tam eum qui vitalia operit quam omnia quæ intrinsecus sunt: 9The two little kidneys, and the caul that is upon them, which is by the flanks, and the fat of the liver with the little kidneys:I due reni, e la rete, che sta sopra questi presso ai fianchi, e il grasso del fegato e co' reni:The two little kidneys, and the caule that is vpon them beside the guttes, and the fatt of the liuer with the two litle kidneis,duos renunculos et reticulum quod est super eos juxta ilia, et adipem jecoris cum renunculis, 10As it is taken off from the calf of the sacrifice of peace offerings. And he shall burn them upon the altar of holocaust.Nella stessa maniera, che ciò si estrae dal vitello dell'ostia pacifica: e queste cose le brucerà sopra l'altare degli olocausti.as is taken away from the calfe which is an host of pacifiques, and he shal burne them vpon the altar of hollocauste.sicut aufertur de vitulo hostiæ pacificorum: et adolebit ea super altare holocausti.
11But the skin and all the flesh with the head and the feet and the bowels and the dung:La pelle poi, e tutta la carne col capo, e piedi, e intestini, ed escrementi,But the skinne and al the flesh with the heade and feete and boweles and dung,Pellem vero et omnes carnes, cum capite et pedibus et intestinis et fimo, 12And the rest of the body, he shall carry forth without the camp into a clean place where the ashes are wont to be poured out: and he shall burn them upon a pile of wood. They shall be burnt in the place where the ashes are poured out.E con tutto il resto del corpo li porterà fuori degli alloggiamenti in un luogo mondo, dove soglion gettarsi le ceneri; e li brucerà sopra una massa di legne, e saran consunti nel luogo, dove si buttan le ceneri.and the rest of the bodie he shal carie forth without the campe into a cleane place, where the ashes are wount to be powred out: and he shal burne them vpon a pyle of wood, which shal be burnt in the place where the ashes are powred out.et reliquo corpore, efferet extra castra in locum mundum, ubi cineres effundi solent: incendetque ea super lignorum struem, quæ in loco effusorum cinerum cremabuntur. 13And if all the multitude of Israel shall be ignorant, and through ignorance shall do that which is against the commandment of the Lord,Che se tutta la moltitudine d'Israele peccherà d'ignoranza, e per imperizia farà quello che è contro al comando del Signore,And if al the multitude of Israel be ignorant, and through ignorance do that which is against the commandement of our Lord,Quod si omnis turba Israël ignoraverit, et per imperitiam fecerit quod contra mandatum Domini est, 14And afterwards shall understand their sin: they shall offer for their sin a calf, and shall bring it to the door of the tabernacle.E di poi riconoscerà il suo fallo, offerirà pel suo peccato un vitello, e lo condurrà alla porta del tabernacolo:and afterward vnderstand their sinne, they shal offer for their sinne a calfe, and shal bring it to the dore of the tabernacle.et postea intellexerit peccatum suum, offeret pro peccato suo vitulum, adducetque eum ad ostium tabernaculi. 15And the ancients of the people shall put their hands upon the head thereof before the Lord. And the calf being immolated in the sight of the Lord:E sul capo di esso porran le mani i seniori del popolo dinanzi al Signore. E immolato il vitello al cospetto del Signore,And the ancientes of the people shal put their handes vpon the head therof before our Lord. And the calfe being immolated in the sight of our Lord,Et ponent seniores populi manus super caput ejus coram Domino. Immolatoque vitulo in conspectu Domini,
16The priest that is anointed shall carry of the blood into the tabernacle of the testimony.Il sacerdote, che è unto, porterà del sangue di esso nel tabernacolo del testimonio,the priest that is anoynted, shal carie of the bloud into the tabernacle of testimonie,inferet sacerdos, qui unctus est, de sanguine ejus in tabernaculum testimonii, 17And shall dip his finger in it and sprinkle it seven times before the veil.E intinto il dito (nel sangue) farà sette volte l'aspersione verso il velo:dipping his finger, and sprinkling seuen times against the veile.tincto digito aspergens septies contra velum. 18And he shall put of the same blood on the horns of the altar that is before the Lord, in the tabernacle of the testimony. And the rest of the blood he shall pour at the foot of the altar of holocaust, which is at the door of the tabernacle of the testimony.E dello stesso sangue ne spruzzerà su' corni dell'altare, che è davanti al Signore nel tabernacolo del testimonio; e il rimanente del sangue lo spargerà appiè dell'altare degli olocausti, che è alla porta del tabernacolo del testimonio.and he shal put of the same bloud on the hornes of the altar, that is before our Lord, in the tabernacle of testimonie: and the rest of the bloud, he shal poure at the foote of the altar of holocauste, which is at the dore of the tabernacle of testimonie.Ponetque de eodem sanguine in cornibus altaris, quod est coram Domino in tabernaculo testimonii: reliquum autem sanguinem fundet juxta basim altaris holocaustorum, quod est in ostio tabernaculi testimonii. 19And all the fat thereof he shall take off, and shall burn it upon the altar:E tutto il grasso di esso lo prenderà, e lo brucerà sopra l'altare:And al the fatte therof he shal take vp, & shal burne it vpon the altar:Omnemque ejus adipem tollet, et adolebit super altare: 20Doing so with this calf, as he did also with that before. And the priest praying for them, the Lord will be merciful unto them.Facendo anche di questo vitello, come fu fatto del precedente: e fatta dal sacerdote orazione per essi, il Signore sarà propizio verso di loro.doing so with this calfe, as he did also before: and the priest praying for them, our Lord wil be propitious vnto them.sic faciens et de hoc vitulo quomodo fecit et prius: et rogante pro eis sacerdote, propitius erit eis Dominus. 21But the calf itself he shall carry forth without the camp, and shall burn it as he did the former calf: because it is for the sin of the multitude.Lo stesso vitello poi lo porterà egli fuor dell'accampamento, e lo brucerà come il precedente; perché è offerto pel peccato del popolo.But the calfe it selfe he shal carie forth without the campe, and shal burne it like as the former calfe: because it is for the sinne of the multitude.Ipsum autem vitulum efferet extra castra, atque comburet sicut et priorem vitulum: quia est pro peccato multitudinis.
22If a prince shall sin, and through ignorance do any one of the things that the law of the Lord forbiddeth,Se peccherà un principe, e farà per ignoranza una delle molte cose proibite dalla legge del Signore,If a Prince sinne, and by ignorance do of manie thinges one, that by the law of our Lord is forbidden:Si peccaverit princeps, et fecerit unum e pluribus per ignorantiam, quod Domini lege prohibetur: 23And afterwards shall come to know his sin: he shall offer a buck goat without blemish, a sacrifice to the Lord.E poscia riconoscerà il suo peccato; offerirà ostia al Signore, un capro senza macchia, parto di capra:and afterward vnderstandeth his sinne, he shal offer an hoste to our Lord, a bucke of the goates without spotte.et postea intellexerit peccatum suum, offeret hostiam Domino, hircum de capris immaculatum. 24And he shall put his hand upon the head thereof: and when he hath immolated it in the place where the holocaust is wont to be slain before the Lord, because it is for sin,E porrà sul capo di lui la sua mano; e dopo d'averlo immolato in quel luogo, dove suole scannarsi l'olocausto dinanzi al Signore; perocché è (sacrifizio) per il peccato;And he shal put his hand vpon the head therof: and when he hath immolated it in the place where holocaust is wont to be slaine before our Lord, because it is for sinne,Ponetque manum suam super caput ejus: cumque immolaverit eum loco ubi solet mactari holocaustum coram Domino, quia pro peccato est, 25The priest shall dip his finger in the blood of the victim for sin, touching therewith the horns of the altar of holocaust, and pouring out the rest at the foot thereof.Il sacerdote intingerà il dito nel sangue di questa ostia per il peccato, e ne spruzzerà su' corni dell'altare degli olocausti, e il rimanente lo spargerà appiè dell'altare.the priest shal dippe his finger in the bloud of the hoste for sinne, touching the hornes of the altar of holocauste, and the rest powring at the foote therof.tinget sacerdos digitum in sanguine hostiæ pro peccato, tangens cornua altaris holocausti, et reliquum fundens ad basim ejus. 26But the fat he shall burn upon it, as is wont to be done with the victims of peace offerings. And the priest shall pray for him, and for his sin: and it shall be forgiven him.Sopra del quale farà bruciare il grasso, come far si suole dell'ostie pacifiche: e il sacerdote farà orazione per lui, e pel suo peccato, e saragli rimesso.But the fatt he shal burne vpon it, as is wont to be done in the victimes of pacifiques: and the priest shal pray for him, and for his sinne, and it shal be forgiuen him.Adipem vero adolebit supra, sicut in victimis pacificorum fieri solet: rogabitque pro eo sacerdos, et pro peccato ejus, et dimittetur ei.
27And if any one of the people of the land shall sin through ignorance, doing any of those things that by the law of the Lord are forbidden, and offending,Che se un uomo del volgo avrà peccato per ignoranza, e avrà fatto alcuna delle cose vietate nella legge del Signore, e avrà prevaricato,And if a soule of the people of the land shal sinne through ignorance, doing anie of those thinges, that by the law of our Lord are forbidden, and offending,Quod si peccaverit anima per ignorantiam, de populo terræ, ut faciat quidquam de his, quæ Domini lege prohibentur, atque delinquat, 28And shall come to know his sin: he shall offer a she goat without blemish.E riconoscerà il suo peccato, offerirà una capra senza macchia:and knoweth his sinne, he shal offer a she goate without spotte.et cognoverit peccatum suum, offeret capram immaculatam. 29And he shall put his hand upon the head of the victim that is for sin: and shall immolate it in the place of the holocaust.E porrà la mano sul capo di essa, che è ostia per il peccato: e la immolerà nel luogo degli olocausti.And he shal put his hand vpon the head of the host that is for sinne, and shal immolate it in the place of holocaust.Ponetque manum super caput hostiæ quæ pro peccato est, et immolabit eam in loco holocausti. 30And the priest shall take of the blood with his finger, and shall touch the horns of the altar of holocaust: and shall pour out the rest at the foot thereof.E il sacerdote prenderà col suo dito del sangue: e avendone messo su' corni dell'altare degli olocausti, il rimanente lo verserà appiè di esso.And the priest shal take vp of the bloud with his finger: and touching the hornes of the altar of holocaust, the rest he shal powre out at the foote therof.Tolletque sacerdos de sanguine in digito suo: et tangens cornua altaris holocausti, reliquum fundet ad basim ejus. 31But taking off all the fat, as is wont to be taken away of the victims of peace offerings, he shall burn it upon the altar, for a sweet savour to the Lord: and he shall pray for him, and it shall be forgiven him.E levatone tutto il grasso, come suol togliersi dalle vittime pacifiche, lo farà bruciar sull'altare in odor soavissimo al Signore: e pregherà per quell'uomo, e gli sarà perdonato.But taking away al the fatt, as is wont to be taken away of the victimes of pacifiques, he shal burne it vpon the altar, for a swete sauour to our Lord; and he shal pray for him, and it shal be forgeuen him.Omnem autem adipem auferens, sicut auferri solet de victimis pacificorum, adolebit super altare in odorem suavitatis Domino: rogabitque pro eo, et dimittetur ei.
32But if he offer of the flock a victim for his sin, to wit, an ewe without blemish:Che se pel peccato offerirà vittima presa da un branco di pecore, vale a dire una pecorella senza macchia;But if he offer of the flocke a victime, for his sinne, to wit, an ewe without spotte;Sin autem de pecoribus obtulerit victimam pro peccato, ovem scilicet immaculatam: 33He shall put his hand upon the head thereof, and shall immolate it in the place where the victims of holocausts are wont to be slain.Porrà la mano sul capo di lei, e la immolerà nel luogo, dove sogliono scannarsi le vittime degli olocausti.he shal put his hand vpon the head therof, and shal immolate it in the place where the hostes of holocausts are wont to be slayne.ponet manum super caput ejus, et immolabit eam in loco ubi solent cædi holocaustorum hostiæ. 34And the priest shall take of the blood thereof with his finger, and shall touch the horns of the altar of holocaust: and the rest he shall pour out at the foot thereof.E il sacerdote prenderà col dito del sangue di essa, e toccherà i corni dell'altare degli olocausti, e il rimanente lo verserà appiè di esso.And the priest shal take of the bloud therof with his finger, and touching the hornes of the altar of holocaust, the rest he shal powre at the foote therof.Sumetque sacerdos de sanguine ejus digito suo, et tangens cornua altaris holocausti, reliquum fundet ad basim ejus. 35All the fat also he shall take off, as the fat of the ram that is offered for peace offerings is wont to be taken away: and shall burn it upon the altar, for a burnt sacrifice of the Lord. And he shall pray for him and his sin, and it shall be forgiven him.E presone ancor tutto il grasso, come suol prendersi il grasso dell'ariete, che s'immola in ostia pacifica, lo brucerà sopra l'altare in olocausto al Signore; e farà orazione per quell'uomo, e pel peccato di lui, e gli sarà perdonato.Al the fatte also he shal take away, as the fatte of the ramme, that is offered for pacifiques, is wont to be taken away: and shal burne it vpon the altar, a burnt sacrifice of our Lord: and he shal pray for him, and for his sinne, and it shal be forgiuen him.Omnem quoque adipem auferens, sicut auferri solet adeps arietis, qui immolatur pro pacificis, cremabit super altare in incensum Domini: rogabitque pro eo, et pro peccato ejus, et dimittetur ei.
4:1
Year of the World 2514.
4:2
Challoner
Ignorance. To be ignorant of what we are bound to know is sinful: and for such culpable ignorance, these sacrifices, prescribed in this and the following chapter, were appointed. (Challoner)
Haydock
Not to be done. Hence the Rabbins admit sins of ignorance, only against the negative precepts. But when God forbids one thing, he commands the contrary; and we may sin by ignorance against any of his ordinances. If the ignorance be voluntary, it enhances the crime; and Aristotle well observes that drunkards, who do an injury, are to be doubly punished, because their fault is voluntary in its cause, (ad Nicom. 3:7). But if the ignorance were perfectly involuntary, and inculpable, no sacrifice was required; so that God here speaks only of that sort of ignorance which involved some degree of negligence. This fault could not be forgiven without interior good dispositions. The sacrifice only reached to the cleansing of the flesh, (Hebrews 9:13,) or to screen the culprit from the severity of the law and of the magistrates; (Calmet) though they might help the inward dispositions of the heart, and thus contribute to obtain God's pardon. (Origen; St. Augustine, q. 20) The difference between peccatum and delictum, is not perfectly ascertained. Some think the former word denotes sins of malice, and the latter those of ignorance. Tirinus maintains the contrary, as a more costly sacrifice, he says, is required for the latter. (Haydock)
4:3
Calmet
Anointed. That is, "the high priest," Septuagint. Inferior priests were not anointed, except the sons of Aaron, at the beginning. (Calmet)
Haydock
Ignorance in such a one is greatly to be avoided, as it tends to scandalize the people. (Haydock)
The same ceremonies are prescribed, as on the day of expiation; only the priest did not enter the most holy place.
Calmet
Offend, in some smaller matter. If he engaged his brethren in the crime of idolatry, he should die, Deuteronomy 13:15. (Calmet)
Menochius
Before the solemn unction, he might be expiated, like one of the princes. (Menochius)
Calmet
Calf. Hebrew par, does not specify the age. (Calmet)
4:5
The blood. As the figure of the blood of Christ shed for the remission of our sins; and carried by him into the sanctuary of heaven.
4:6
Worthington
Seven. A number consecrated in Scripture, (Calmet) and not superstitious. (Worthington)
Calmet
Apuleius (Met. xi.) mentions it. Septies submerso fluctibus capite. (Calmet)
Menochius
Sanctuary, or most holy place. (Menochius)
4:12
Ashes of the victims. They were first laid beside the altar of holocausts. By this ceremony, the priest begged that his sins might be removed from the sight of God, (Menochius) by virtue of Christ's sacrifice, who suffered out of the gate of Jerusalem, Hebrews 13:13. The high priest was obliged to offer this sacrifice himself, to expiate his own sin, as well as that of the people, Hebrews 9:7.
4:13
Multitude assembled. Septuagint add, "be involuntarily ignorant, and no one of the congregation perceive the truth, (or word,) and shall transgress, by commission or omission, one of all the precepts of the Lord." Such was the offence of Saul and the people, 1 Kings 14:33. On these occasions, the elders were to put their hands on the victim, to acknowledge the general offence, if it were not of too heinous a nature to be expiated by sacrifice. See Deuteronomy 13:12.
4:22
A prince. King, magistrate, general, chief of a tribe, or great family; in a word, one elevated above the rest (Nasi), as appears, Numbers 1:4.; Numbers 7:2.
4:24
He. Samaritan and Septuagint read, "they shall have," referring it to the priests.
4:26
Calmet
Him. Moses does not here specify what was to be done with the flesh. But (chap. 6:26,) he commands it to be given to the priests. (Calmet)
Worthington
In the sacrifices for the sins of the multitude, or of the priest, all was consumed; to express a greater detestation of such offences, (Tirinus) and that the priests might derive no benefit from them. (Theodoret, q. 3.; St. Thomas Aquinas 1:2, q. 102, a. 3.) (Worthington)
Tirinus
Those who offered these victims received no part of them again, nor were oil or incense used; as all delicacies must be rejected by penitents. (Tirinus)
4:27
Menochius
The land. A rustic or plebeian. (Menochius)
Calmet
The offences of such might be expiated by the sacrifice of a goat, ewe, lamb, ram, two pigeons, or flour, Leviticus 5:7. and 11:15. (Calmet)
4:29
Kennicott
Of, etc. One Hebrew manuscript, the Septuagint, and Syriac read, "in the place in which he shall slay the holocaust." The Samaritan has they slay, both here and ver. 24. and 33, which seems the truer reading. (Kennicott)
4:35
For a. Hebrew may be "according to, like (Haydock) upon, besides, after the holocausts." (Calmet) See Leviticus 3:5.
4:2
Ignorance.... To be ignorant of what we are bound to know is sinful; and for such culpable ignorance, these sacrifices, prescribed in this and the following chapter, were appointed.
4:5
The blood.... As the figure of the blood of Christ shed for the remission of our sins, and carried by him into the sanctuary of heaven.
4:2
Ignorance of that we are bond to know is sinne: and more in Priests then in others.
4:6
VVe see here and in manie other places that numbers are mystical, not alwayes supersticious.
4:14
A Priest, and the whole multitude offered the same sacrifice of a calfe, for their sines: the Prince offered a male goate, a priuate person a femal. See Theod. ret. q. 1. in Le•• versus finem.
4:21
Though in ordinarie sacrifices for sinne, one part was alotted to the Priests (by whose ministerie God remitted sinnes) yet of the sacrifice for a priests sinnes, or for the sinnes of the multitude, the priests had no part, lest they should saue cost, or reape commoditie by sacrifice for their owne or the whole peoples sinnes. but al was burned as in a holocaust. Theodoret q. 3. in Leuit. S. Tho 1. 2. q. •02. 2. 3. ad. 8.
4:2
san Girolamo † 420 d.C. Against the Pelagians 1.28
Lev. iv. 2, 27 . Offerings for sins of ignorance.
4:3
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Treatise Concerning the Christian Priesthood 6.11
… and again, “and I raised up of your sons for prophets, and of your young men for Nazarites;” and before the times of the prophets, wishing to show that sins receive sorer punishment by far when they occur in the case of the Priest than in the case of the laity, He enjoins as great a sacrifice to be offered for the Priest as for the whole people,
4:5
Tertulliano † 220 d.C. On Baptism 7
After this, when we have issued from the font, we are thoroughly anointed with a blessed unction,—(a practice derived) from the old discipline, wherein on entering the priesthood, men were wont to be anointed with oil from a horn, ever since Aaron was anointed by Moses. Whence Aaron is called “Christ,”
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 1.3.2
… When he delivered types and symbols of heavenly things, and mysterious images, in accordance with the oracle which said to him, “Look that thou make all things according to the pattern which was shown thee in the mount,” he consecrated a man high priest of God, in so far as that was possible, and him he called Christ.
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 10.11
11. And He is called by two names, Jesus Christ; Jesus, because He saves,—Christ, because He is a Priest . And knowing this the inspired Prophet Moses conferred these two titles on two men distinguished above all : his own successor in the government, Auses , he renamed Jesus; and his own brother Aaron he surnamed Christ
4:2
MANDATIS, — id est, mandato aliquo prohibitis. Unde sequitur: «Quae praecepit ut non fierent;» sicut enim Hebraei saepe actus ponunt pro objecto, ut amorem pro re amata, timorem pro re timenda (quomodo dicitur Deus amor et timor noster, vide Can. 21): ita pariter legem aut mandatum ponunt pro re, quae lege vel mandato vetatur. Ita Cajetanus. Quia in omnia omnino cadere potest error, saltem facti, qui sacrificio expiandus erat. Si enim quis, non per ignorantiam, sed scienter violasset ea quae in Decalogo mandantur, idque publicum fuisset, hic culpam non sacrificio, sed poena et mulcta a judice inflicta fuisset, ut patet Deuter. cap. XIX, 12 et ultimo, et alibi: unde sequitur hic agi de peccato occulto, non publico, uti docet Josephus, lib. III, cap. X, et ex eo Ribera; publicum enim per judicem punitum fuisset; judex enim non admisisset excusationem ignorantiae: nam in judicio cum agitur de crimine, praesumitur reus scivisse legem, et facti sui speciem, nisi ipse contrarium doceat.
QUAE PRAECEPIT UT NON FIERENT. — Hebraice est, quae non fient, id est, quae ex Dei lege fieri non debent, q. d. Qui fecerit aliquid lege prohibitum, sive qui contra legem aliquid fecerit, et peccaverit, vel commissione, vel omissione: nam non tantum praecepta negativa, sed et affirmativa, sicuti praecipiunt rem quam mandant, ita contrarium ejus ejusque omissionem prohibent, v. g. cum dicitur: Honora patrem, praecipitur honor patris, et simul prohibetur contumelia et omissio honoris patri debiti.
4:3
3. SI SACERDOS, QUI UNCTUS EST, PECCAVERIT. — «Sacerdos,» id est pontifex: nam Septuaginta habent archiereis, et Chaldaei, sacerdos magnus; illius enim peccatum ob personae dignitatem erat maximum. Unde primo loco hic ponitur, et hostia maxima, puta vitulo, expiari jubetur.
QUI UNCTUS EST, — postquam consecratus est. Ita Septuaginta, qui vertunt ho kechhrismenos; nam si designatus pontifex peccasset antequam consecraretur, tunc victima plebeii aut principis expiabat se. Ita Ribera.
DELINQUERE FACIENS POPULUM. — Hebr. Si peccet ad peccatum populi, ut scilicet suo peccato scandalizet, et peccare faciat populum. Potest secundo verti, si peccet secundum peccatum populi, vel sicut populus peccare solet; quo tacite significat lex, pontificis non esse peccare, sed populi: pontificis enim est intercedere pro peccatis populi.
Moraliter Origenes: Admonetur, inquit, hic pontifex infirmitatis suae, ut humiliter agnoscat et intelligat peccatum suum: nunquam enim se emendat, qui peccasse se non putat. Simul docetur facile indulgere peccantibus; nam, ut aiebat Dido: Non ignara mali miseris succurrere disco.
4:4
4. ET IMMOLABIT EUM DOMINO. — Puta ipsemet pontifex qui peccavit, uti praecessit; neque enim alius hic nominatur sacerdos inferior qui id faciat, sicuti nominatus est cap. 1, vers. 5, in sacrificio laici, de quo tamen minus erat dubium quin per Aaronem et filios ejus fieri deberet. Rursum, pontifex qui peccaverat, debebat imponere manus suae victimae, uti sequitur, et eamdem immolare; omnia enim haec eodem spectant, et eumdem pontificem qui peccavit respiciunt. Ita ex Philone Ribera contra Abulensem.
4:6
6. Asperget (sanguine vituli a se et pro se immolati) septies coram Domino contra velum SANCTUARII — puta contra velum Sancti sanctorum, ubi praesentiam suam exhibet Deus in propitiatorio. Aspergendo ergo sanguinem coram velo Sancti sanctorum, dicebatur eum aspergere coram Domino.
Nota: «Asperget septies,» ut scilicet perfecta fiat expiatio. Septenario enim significatur perfectio: sic septem peccata capitalia, omnia peccata comprehendunt.
Nota, multa fuisse peculiaria in sacrificio hoc, uti et in sacrificio pro peccato totius populi, sicut patet textum legenti et conferenti, idque ad hoc, ut per ea significaretur gravitas peccati tum sacerdotis, sive pontificis, tum totius populi.
4:7
7. In basim (juxta basim, patet vers. 18) ALTARIS (quod est) IN INTROITU (juxta introitum) TABERNACULI.
4:8
8. ET ADIPEM VITULI OFFERET. — Corrige auferet, scilicet a vitulo, ut offerat et adoleat eum Deo. Ita Hebraea, Chaldaea, Graeca, Romana.
TAM EUM QUI VITALIA OPERIT, QUAM OMNIA QUAE INTRINSECUS SUNT, — q. d. Auferet et offeret adipem omnem, tam eum qui operit vitalia, puta cor et praecordia, quam eum qui est intra ipsa vitalia et viscera. Ita Hebraea.
4:10
10. SICUT AUFERTUR. — Corrige aufertur, juxta ea quae dixi vers. 8.
4:11
11 et 12. PELLEM VERO ET OMNES CARNES, CUM CAPITE, ET PEDIBUS, ET INTESTINIS, ET FIMO, ET RELIQUO CORPORE EFFERET EXTRA CASTRA IN LOCUM MUNDUM, UBI CINERES EFFUNDI SOLENT, INCENDETQUE EA. — Nota: Hic erat ritus hostiae pro pontificis peccato. Primo, pontifex ipse adducebat ad altare suam hostiam, scilicet vitulum, eique suas manus imponebat, quasi imprecans et imponens ei peccatum suum. Secundo, ibidem eam jugulabat et immolabat. Tertio, cratere ejus sanguinem excipiebat, quem inferebat in tabernaculum, septies eo aspergens velum oppositum Sancto sanctorum, eodemque tingens cornua altaris thymiamatis; reliquum vero sanguinem referebat in atrium, eumque effundebat juxta basin altaris holocaustorum. Quarto, in altari holocaustorum cremabat adipem et renes hujus hostiae, puta vituli. Quinto, reliquum hostiae, puta totum vitulum, cum pelle, intestinis et fimo ferebat extra castra, eaque omnia cremabat in loco mundo, ubi cineres victimarum effundi solebant.
Quaeres, cur jussit Deus hunc vitulum oblatum pro peccato pontificis, uti et vitulum oblatum pro peccato totius populi, totum cum pelle comburi, non in altari, sed extra castra? Respondeo: Litteralis causa hujus caeremoniae fuit, primo, ut illa excitaret in Judaeis ingens peccati odium et horrorem: tacite enim significabat, quod sicut victima pro peccato extra castra cremabatur, ita multo magis peccatum ipsum, et peccatores extra mundum cremandi essent in inferno. Secundo, nemo, inquit Philo, lib. De Victimis, est pontifice aut toto populo praestantior, qui pro eo peccante deprecator apud Deum allegari possit, ut hac ratione ex lege quae hic, cap. vi, vers. 26, praescribitur, eorum victimas pro peccato comedat: restat ergo ut illae extra castra crementur. Addit Theodoretus, Quaest. III, totam hostiam cum pelle comburi, ut demonstretur sacerdotem, sive pontificem, non aliquatenus, sed totum se omniaque sua dedicasse Deo universorum, cumque per peccatum aliquid sui Deo subtraxerit, hinc pro se totum vitulum Deo consecrare et immolare. Tertio et proprie, haec caeremonia tacita erat oratio, qua pontifex rogabat Deum, ut peccata ista pontificis, vel totius populi, id est, poenae peccatis eorum debitae, ipsum populum non tangerent nec laederent, sed cum victima hirci et vituli quasi extra castra populi offerrentur, cremarentur et abolerentur.
Ubi nota peccata pontificis, utpote personae communis, et principis totius populi, aequari peccatis totius populi: nam tam victima pro peccato pontificis, quam victima pro peccato populi cremanda erat extra castra, ut significaretur peccatum pontificis, quasi principis, tota populi castra contaminare; alia enim peccata privatorum hominum expiabantur victima immolata in ipsis castris, et in ipso atrio tabernaculi, neque censebantur tota castra contaminare, maculare aut polluere.
Causam allegoricam hujus caeremoniae dat Apostolus, Hebr. XIII, 12, scilicet hac caeremonia significatum fuisse, quod «Christus extra castra,» id est extra portam urbis Jerusalem (castra enim habebant suas portas, erantque quasi urbs cum suo tabernaculo et templo ambulans et mobilis per desertum), torquendus erat in cruce, et abolito castrorum Judaicorum tabernaculo et templo, Ecclesiam Gentium per totum orbem diffundendam morte sua erat instituturus: hoc est enim quod ait S. Leo, serm. 9 De Passione: «Nec intra septa civitatis ob meritum sui sceleris diruendae, sed foris et extra castra crucifixus est Christus, ut veterum victimarum cessante mysterio, nova hostia novo imponeretur altari, et crux Christi non templi esset ara, sed mundi.» Unde et S. Joannes, cap. XI, vers. 53, ait Christum morti destinatum esse «pro gente» Judaica, «et non tantum pro gente, sed ut filios Dei qui erant» toto orbe inter Gentes «dispersi, congregaret in unum.» Denique sanguis victimarum expians Sanctum et Sanctum sanctorum, ut patet cap. XVI, vers. 15, significabat Christum sanguine suo expiaturum Ecclesiam, et coelum ipsum; non quasi coelum in se immundum sit, sed quod legaliter et symbolice censeretur immundum, et quasi aspergine quadam peccati (peccatum enim morali quadam aestimatione censetur, et in Scriptura dicitur, contaminare ipsam terram, coelum totumque mundum) maculatum, ideoque clausum, perinde ac templum pollutum clauditur; Christus ergo suo sanguine peccata nostra expians, etiam coelum ipsum peccatis nostris quasi contaminatum, quodam modo expiasse et reconciliasse censetur, dum illud nobis aperuit et reseravit. Ita Radulphus hic in cap. XVI.
Tropologicam causam hujus caeremoniae dat Apostolus, Hebr. XIII, 13, scilicet hanc caeremoniam significasse nos omnes, qui ad Christum altare Eucharisticum accedere cupimus, exire debere «extra castra» pompae, voluptatum, luxus et legum tabernaculi, id est mundi hujus caduci et mobilis, ut portemus improperium crucis Christi, imitando scilicet et voluntarie amplectendo Christi ignominiam, paupertatem, abstinentiam, humilitatem, contemptum, persecutiones, tormenta et martyrium: hisce enim verbis Apostolus excitat Hebraeos, ut Judaeorum persecutiones, contumelias, et dira quaeque pro Christi fide fortiter sustineant, et in iis glorientur, tanquam qui cum Christo extra castra Judaismi, et mundanae felicitatis egrediantur portantes improperium crucis ipsius. Sic «Apostoli ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati.» Exeamus ergo et nos cumulati opprobriis, consputi, milleque probris oppleti, portantes crucem nostram cum Christo: exeamus, inquam, laeti, fidentes et animosi, tanto duce Christo nobis praeeunte, dicamusque cum Paulo: «Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo.» Ita Procopius et Cyrillus, lib. XV De Adoratione, atque Theodoretus, S. Thomas, Anselmus et Theophylactus in cap. XIII ad Hebraeos.
Anagogicam causam dat ibidem Paulus vers. 14, scilicet hac caeremonia adumbratum fuisse, quod in hac vita et mundo non habeamus manentem civitatem, sed quod in eo degamus quasi in castris et tabernaculis, ut sciamus nos hic esse peregrinos et milites, qui futuram civitatem in coelis inquirere, et pro ea generose contra carnem, mundum et daemonem dimicare, ad eamque omnibus viribus tendere et conniti debeamus. Addit Beda: Christus, ait, in coelo oblatus est pro munere Angelorum et Beatorum, quos visione suae humanitatis et divinitatis beat; in terris vero oblatus est pro peccato, id est passus est extra castra Angelorum et Beatorum, de quibus dixit Jacob: «Castra Dei sunt haec,» Gen. XXXII, 2.
4:12
12. EFFERET EXTRA CASTRA IN LOCUM MUNDUM. — Licet enim hoc sacrificium esset pro peccato pontificis, ideoque victima cremaretur extra castra, tamen quia sacrificium hoc expiatorium, sanctum et mundum erat; hinc locus mundus eligebatur ei, victimaeque cineres, quasi reliquiae sacrificii, mundo loco erant reponendi, ne a populo calcarentur, vel irreverenter tractarentur.
UBI CINERES EFFUNDI SOLENT. — Nota: Cineres victimarum primo in atrio, juxta altare holocaustorum effundebantur, indeque ad locum mundum, de quo hic agitur, extra castra efferebantur, in quo vitulus hic pro pontificis peccato jugulatus jubetur cremari.
Tropologice significatur hic non licere peccata sacerdotum in publicum jactare, neque in locum immundum, id est in detractorum conventicula, et in profanas ac maledicas linguas, sed curandum esse ut fateantur, et omnes eorum reliquiae charitatis igne consumantur, ac perpetuo silentio contegantur, utque nihil remaneat quod trahi possit in exemplum. Ita Ribera, lib. IV De Templo, cap. VII, qui caetera omnia tropologice applicat, et sigillatim adaptat.
4:13
13. QUOD SI OMNIS TURBA ISRAEL IGNORAVERIT. — q. d. Si totus populus Judaeorum, vel certe maxima ejus pars peccaverit per ignorantiam. Est haec secunda hostia pro peccato, scilicet totius populi.
Nota: Eadem praescripta est hostia in peccato populi, quae praescripta est in peccato pontificis, puta vitulus. Idemque erat ritus immolandi utriusque, quem descripsi vers. 11, nisi quod in peccato populi, non pontifex, sed seniores populi pro toto populo manus hostiae imponebant.
4:15
15 et 16. Immolatoque vitulo in conspectu Domini, INFERET SACERDOS QUI UNCTUS EST, — puta pontifex; nam peccatum totius populi erat valde grave: hinc illud solus expiabat pontifex; maxime quia hoc sacrificium pro peccato populi, typus erat expiationis culpae totius generis humani, quam solus potuit facere Christus Pontifex noster.
4:18
18. ALTARIS QUOD EST CORAM DOMINO, — puta altaris thymiamatis, quod in Sancto obversum erat propitiatorio, in quo residebat Deus. QUOD EST IN OSTIO (in, id est, juxta ostium) TABERNACULI.
4:20
20. Rogante pro eis sacerdote (pontifice) PROPITIUS ERIT EIS DOMINUS, — q. d. Dominus placatus hoc sacrificio, non inferet populo poenam in hac vita, quam alioqui inflixisset; nam quoad culpam et poenam alterius vitae, haec non tollebatur sacrificio aut prece sacerdotis, sed contritione eorum qui peccaverant: cujus contritionis signum et protestatio erat hoc sacrificium, quod pro peccato suo offerebant.
4:21
21. IPSUM AUTEM VITULUM EFFERET EXTRA CASTRA, ATQUE COMBURET, QUIA EST PRO PECCATO MULTITUDINIS, — q. d. Si haec victima fuisset oblata pro peccato principis, aut privatae personae, non cremaretur extra castra, sed de more in altari holocaustorum. Rursum, non inferretur ejus sanguis in tabernaculum, ut eo aspergeretur altare thymiamatis: haec enim duo tantum fiebant in peccato pontificis et totius populi. Et hoc est quod ait Apostolus Hebr. XIII, 11: «Quorum animalium infertur sanguis pro peccato in Sancta per pontificem, horum corpora cremantur extra castra.» Vide dicta vers. 11.
4:22
22. SI PECCAVERIT PRINCEPS. — Est haec tertia hostia pro peccato, scilicet principis. Princeps hic vocatur is, qui erat dux, caput et primus in familia, aut tribu, aut exercitu; hunc enim significat hebr. nasi, id est elevatus, qui dignitate inter suos eminet, ut patet Num. 1, vers. 4, et cap. VII, vers. 2.
Principis peccati et hostiae legem specialem Deus hic sanxit, ut sciant principes se homines esse, errare et peccare posse, dicantque: Homo sum, humani a me nihil alienum puto; ac proinde si quid male promiserint, fidem rescindant; si quid mali imperarint, retractent, nec mordicus in eo quod semel statuerunt, persistant, sive fas sit, sive nefas. Ita Agesilaus rex Lacedaemonum, urgenti verbum regis, dicentique: Assensus es: «Omnino, inquit, assensus sum, si res justa est; sin minus, dixi sane, verum assensus non sum;» inferentique: At vero «reges par est implere quod capite annuerint,» respondit: «Non magis, quam aequum est ut qui regem accedunt, petant dicantque justa, considerato quid occasio et decorum regis ferat.» Ita Cato Major aiebat: «Malo nullam ob beneficium collatum gratiam adipisci, quam ob delictum non dare poenam; omnibusque peccantibus, me uno excepto, ignosco.» Ita Agesipolis Cleombroti filius objicienti quod cum rex esset, datus fuisset obses: «Quia, inquit, justum rectumque est nosmetipsos nostra peccata luere.» Ita Plutarchus in Apophtheg.
4:23
23. OFFERET HOSTIAM DOMINO HIRCUM DE CAPRIS, — Hebraice, hircum caprarum, id est hircum filium alicujus caprae. Ubi duplex est hebraismus: prior, quod numerus pluralis ponatur pro singulari, puta caprarum pro caprae; posterior, quod hac phrasi Hebraei significent hircum novellum, et adhuc matrem sequentem: quando enim animali cuipiam additur genitivus femininus pluralis, tunc significatur animal illud tenerum esse, ita ut necdum a matre sit avulsum. Unde Alexander Macedo, quia juvenis erat, vocatur hircus caprarum, Daniel. VIII, 21. Similia sunt Genes. XXXVII; 17; 1 Esdr. VI, 17; Psalm. CXIII, 4; Ezech. XLV, 23, in Hebraeo.
Septuaginta, pro hirco et capra, vertunt chimarus et chimarra, id est foetus caprarum chimerini, hoc est hyberni: bis enim in anno pariunt caprae, semel in aestate, semel in hyeme. Per hyemem ergo et capram hybernam, videtur significari poenitentia. Ita Isychius et Radulphus.
Rursum princeps, id est vir sanctus et heroicus, pro peccato offert hircum, id est fortem et duram subit poenitentiam; anima vero de populo terrae, id est homo infirmus, qui est ex grege vel faece hominum, pro peccato offert capram, id est levem, remissam et quasi femineam, quam sustinere possit, obit paenitentiam: ita Radulphus.
4:24
24 et 25. Cumque immolaverit (non princeps, sed sacerdos ad quem spectat immolare), quia PRO PECCATO EST, TINGET SACERDOS DIGITUM IN SANGUINE HOSTIAE PRO PECCATO, TANGENS CORNUA ALTARIS, — q. d. Si non esset hostia pro peccato, non tingeret sacerdos sanguine cornua altaris; illa enim tinctio tantum fiebat in sacrificiis pro peccato: altare enim Deum repraesentabat, itaque tingebat illud sanguine sacerdos, quasi significans se sanguinem peccatoris Deo debitum, in hac victima illi dare, itaque placari Deum.
4:25
Nota, hoc versu et vers. 3, 25, 26, hostia pro peccato vocatur hebraice chattat, graece hamartia, id est peccatum, metonymice; peccatum enim hominis, impositione manus in hostiam, morali aestimatione quasi transferebatur. Sic Paulus, II Cor. cap. V, vers. ult.: «Eum, inquit, qui non noverat peccatum (Christum), pro nobis peccatum (id est hostiam pro peccato) fecit, ut nos efficeremur justitia (justi) Dei in ipso (per ipsum).»
4:27
Vers. 27. QUOD SI PECCAVERIT ANIMA PER IGNORANTIAM DE POPULO TERRAE. — «Anima de populo terrae,» est homo plebeius, vulgaris et gregarius. Est haec quarta hostia pro peccato, scilicet plebeii: hujus hostia erat capra.
Tropologice Beda: Anima, ait, quae peccat, est de populo terrae, quia terrenis bonis inhiat; nam ea quae non peccat, est ex iis de quibus dicitur: «Nostra conversatio in coelis est.»
4:32
32. SI AUTEM DE PECORIBUS, — de pecudibus (vide dicta cap. 1, 10), puta de ovibus; nam de capris jam praecessit. Unde Hebraea clare habent: Si ovem adduxerit oblationem pro peccato, femellam, integram adducet eam.
Notat Philo, principem pro peccato offerre hircum; plebeium capram, quae minoris pretii est victima, quia mas magistratui, femina plebeio competit: minus enim virilitatis et sapientiae habet plebeius quam princeps. Rursum capra et ovis tacite admonebat offerentes, ut in posterum innocentiae studerent, darentque operam ut quibus injuria aliqua aut exemplo nocuerant, omni ratione prodessent; sic enim oves et caprae suo lacte, lana, carne, corio omnibus prosunt.
4:33
33. Immolabit eam (per sacerdotem) in loco, etc., HOLOCAUSTORUM, — scilicet juxta altare, ubi immolari solent holocausta. Ita Septuaginta.
4:35
35. CREMABIT SUPER ALTARE INCENSUM DOMINI, — id est, ut hebraea habent, adolebit sacerdos ea ad incensa (vel in incensa) Domini, ut scilicet sint incensa Domini. Itaque sicut in victimis pacificis, sic et in hostia pro peccato, solus adeps cum renibus et sanguis Deo cedebant. Quid faciendum sit de carnibus hujus hostiae pro peccato plebeii, uti et hostiae pro peccato principis, dicet Moses cap. VI, vers. 26.
Nota: In sacrificio pro peccato, uti et in quolibet alio, victimae imponebatur sal, uti praescriptum est cap. II, vers. 13; non vero alia libamina vini, olei et farris: haec enim tantum addebantur holocausto et victimae pacificae: cujus differentiae causam assignabo Numer. XV, 3. Hinc sequitur nec thus impositum fuisse victimae pro peccato. Thus enim non victimae, sed ejus libamini, puta farri, imponebatur, ut patet Levit. II, 1. Sacrificium autem pro peccato non habebat libamen farris, uti jam dixi: ergo nec thus, imo si, deficiente victima, offerenda esset simila, sive far pro peccato, illi non imponebatur thus, uti diserte praecipit Deus, cap. V, vers. 11.
Decem Miracula Sacrificiorum Denique audi hic decem miracula in sacrificiis, quae recensent Judaei: primum, inquiunt, erat, quod cum statis festis innumera vis hominum ad templum conflueret, nulli unquam defuerit hospitium; secundum, cum in templo stabant, se invicem comprimebant; cum vero in terram procumberent confessionem peccatorum facturi, omnes satis spatii habebant, quod ne alius alium sua delicta confitentem audiret, quatuor cubitorum esse oportebat; tertium, ignis sacrificiorum cum esset sub dio, nunquam a pluvia fuit extinctus; quartum, fumum victimarum nulli venti dimovere poterant, quin semper recta in coelum ascenderet; quintum, nunquam malus casus aliquis accidit summo sacerdoti in die expiationis; sextum, nullum unquam vitium inventum fuit in panibus propositionis vel primitiarum; septimum, nulla unquam mulier gravida abortiit, ob odorem carnium sanctificatarum; octavum, nunquam foetiit caro sanctificata; nonum, nulla musca visa fuit in eo loco, ubi mactabantur victimae; decimum, nullus unquam laesus fuit a serpente vel a scorpione. Verum haec crassa miracula illis fabulonibus relinquamus.
Sensus Mysticus: Sacrificium Pro Peccato Est Poenitentia Mystice, sacrificium pro peccato est poenitentia et contritio, Psalm. L: «Sacrificium Deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum, Deus, non despicies.» Baruch II, 18: «Anima quae tristis est super magnitudine mali, et incedit curva et infirma, et oculi deficientes (lacrymis, jejuniis et vigiliis), et anima esuriens dabit tibi gloriam et justitiam Domino.» Daniel. III: «In animo contrito et spiritu humilitatis suscipiamur, sicut in holocausto arietum, etc., sic fiat sacrificium nostrum.» «Ad poenitentiam, ait S. Augustinus, De Poenit., agendam non sufficit mores immutare in melius, nisi etiam de his quae facta sunt, satisfaciat per poenitentiae dolorem, per humilitatis gemitum, per contriti cordis sacrificium, cooperantibus eleemosynis.» Notent hoc Lutherus et Novantes, qui poenitentiam aliam non agnoscunt, quam resipiscentiam et novam vitam. Adjicit S. Augustinus: «O humilis lacryma, tuum est regnum, tua est potentia, aspectum judicis non vereris, inimicis accusantibus silentium imponis. Sola intras ad regem, sed sola non recedis: vincis invincibilem, et ligas omnipotentem.» S. Gregorius, lib. XXI Moral.: «Quo uberius, ait, culpa fletur, eo altior cognitio veritatis attingitur, quia ad videndum internum lumen, polluta dudum conscientia, lacrymis baptizata renovatur.» Et mox: «Vis compunctionis poros cordis aperit, et pennas virtutum fundit; cumque se studiose mens de pigra vetustate redarguit, alacri novitate juvenescit.» Idem, lib. III Dialogorum, docet compunctionem hanc primum ex timore gehennae, deinde ex amore Dei et regni ejus promanare: «Qui prius, inquit, flebat, ne duceretur ad supplicium, postea amarissime flere incipit, quia differtur a regno.»
S. Bernardus: Tria Unguenta S. Bernardus, serm. 10 in Cant.: «Unguentum, inquit, est contritionis, est unguentum devotionis, est unguentum pietatis: primum pungitivum, dolorem faciens; secundum temperativum, dolorem leniens; tertium sanativum, morbum expellens.» S. Chrysostomus, lib. De Compunctione cordis: «Sola, inquit, compunctio est, quae facit animam horrescere purpuram, desiderare cilicium, amare lacrymas, fugere risum. Sicut impossibile est ut ignis inflammetur in aqua, ita impossibile est compunctionem vigere in deliciis. Illa enim mater est fletus, hae risus; illa cor constringit, istae dissolvunt.»
Compunctio Sanctorum Scimus quam Christo gratum fuerit sacrificium compunctionis S. Magdalenae, S. Petri, S. Pauli, S. Matthaei, S. Mariae Aegyptiacae, S. Pelagiae poenitentis, et S. Thaidis, quae poenitens triennio cellae se inclusit, dixitque: «Testor Deum, quia ex quo huc ingressa sum, omnia peccata mea velut sarcinam statui ante oculos meos, et flebam semper illa conspiciens.» Unde Paulus discipulus S. Antonii vidit lectum pretiosum in coelo illi praeparatum, quem tres virgines clara facie fulgentes custodiebant. Hoc meruit ejus humilis poenitentia, qua ex institutione B. Paphnutii, non audebat Deum nominare, nec manus in coelum expandere, sed una ejus vox haec erat: «Qui plasmasti me, miserere mei.» Merito dixit Abbas ille sanctus: «Ut umbra corpus, sic compunctio te ubique comitetur.» Et alius: «Filii Israel post quadraginta annos intraverunt in terram promissionis. Lacrymae sunt terra promissionis, ad quas si perveneris, jam non timebis bellum.» Nota est contritio Arsenii assidue lacrymantis, et Fabiolae publice poenitentis, apud S. Hieronymum, et alterius apud Ruffinum, lib. II, cap. 1, qui sepulcro se inclusit, et tanquam vivens sepultus, de inferno mugitum cordis gemitumque assidue edebat; unde audivit daemones clamantes: «Vicisti, vicisti.» Vere ergo ait Damascenus in Vita Barlaam, contritio «est fons lacrymarum et baptismus.» Narrat Palladius in Lausiaca, cap. XLVI, de quodam monacho lapso: qui in se reversus speluncae se inclusit, sibique saccum et cinerem substravit, nec prius e terra surrexit, nec cessavit flere, quam angelum audivit dicentem: «Accepit Deus poenitentiam tuam, et tui misertus est: vide ne deinceps decipiaris.»
4:1
v. 14 « Locutusque est Dominus ad Moysen dicens » :
4:2
v. 2 « Loquere filiis Israel : Anima, quae peccaverit per ignorantiam , et de universis mandatis Domini , quae praecepit , ut non fierent », 1. e. de praeceptis negativis seu prohibitionibus, « quippiam fecerit » ;: — hie versus generalem thesin statuit, cuius dein partes seorsim discutiuntur : peccatum pontificis v. 3-12, universae plebis v. 13-21, principis v. 22-26, hominis privati v. 27-35.
4:3
v. 8 « Si sacerdos, qui unctus est », —à. e. summus pontifex (LXX Chald.; cf. quae diximus ad Ex. 29,7); sacerdotes reliqui non aliter habebantur in hac re atque homines privati v. 27 sqq. — « peccaverit delinquere faciens populum, offeret pro peccato suo vitulum immaculatum Domino ». »p3 33 v. & synonymum habetur cum 72, £os - intelligitur animal non necessario tenellum, certe masculum. myn novN potest verti in reatum populi (LXX Aq.). Verum hoc non est idem, atque pontificem exemplo inducere populum, ut et ipse peccet (Malv.); sed reatus e pontificis actu peceaminoso profluens non solum pontificem afficit, sed universum populum. Quod Ca. videtur extendere ad quaelibet pontificis peccata; verius Ps. Jon. restringit ad peccata, quae pontifex committit ut pontifex et populi coram Deo veluti partes agens. Secundum haee, quoad privata sua peccata, dicendus erit pontifex fuisse aequiparatus reliquis hominibus privatis v. 27 sqq. Sed illa expressio aeque commode verti potest secundum (modum) peccatipopuli (Arabs) : i. e. quandocumque pontifex unum ex illis peccatis committit, quae homines privati v. 28 oblatione caprae expiant, expiabit 1pse oblato bove. Quibus pulchre exprimitur, quantum deceat pontificem puritate vitae reliquos omnes antecellere. Collige etiam e Ps. Jon. (ad 9,2), quam apte pontifici et universo populo pro peccato iniungatur eztulus, qui vitulum aureum antea conflaverint.
4:4
v. & « Et adducet illum ad. ostium tabernaculi testimonii coram Doqino, ponetque manum super caput eius, et immolabit eum Domzno ».
4:5
v. 5 « Hauriet quoque » — reliqui addunt pontifex ; non alius pro pontifice sacerdos — « de sanguine vituli , inferens illum in tabernaculum testimonii ». In oblationibus pro peccato pontificis vel populi (cf. v. 16) sanguis in tabernaculum inferebatur : in alüs (v. 25. 30), uti in holocaustis (1,5), altari circeumfundebatur. Cf. etiam 16,15-19 et Ex. 30,10.
4:6
v. 6 « Cumque intinzerit digitum in sanguine , asperget eo septies coram Domino », 1. e. ante sanctum sanctorum, « contra velum sanctuarii » ; non ita ut sanguis velo illi pretioso adhaereret, sed *z2 nw, quod recte vertunt LXX xa:x, Chald. ep, Syr. *EN5 i. e. versus.
4:7
v. 1 « Ponetque de eodem sanguine super cornua altaris thymiamatis gratissimi Domino, quod est in tabernaculo testimonii; omnem autem [reliquum] sanguinem fundet in. basim altaris holocausti in introitu tabernaculi ». v. 8 « Et » omnem « adipem vituli auferet pro peccato », — clarius voces hoc ordine collocantur : adZpem bovis pro peccato elevabit (cf. 2,9) — « tam eum qui vitalia » seu intestina « operit, quam. omnia quae intrinsecus sunt », seu omnemque adipem quae adhaeret intestinis , utique intrinsecus, nam quod extrinsecus est, illa operit;
4:9
v. 9 « duos renunculos et reticulum, quod est super eos iuxta ilia, et adipem iecoris cum. renunculis », — Hebr. : duosque venes et adipem , qui in illis, qui est in lumbis, et matorem lobum hepatis cum renibus tollent. Expressiones vide 2,3 sq.; Ex. 29,13 —
4:10
v. 10 « szcut aufertur de vitulo hostiae pacificorum » (3,3 sq.), « et adolebit ea super altare holocausti ».
4:11
v. 11 « Pellem vero et omnes carnes cum capite et pedibus », seu potius cruribus, a genibus deorsum, « et intestinis , et fimo » v, 12 « et reliquo corpore efferet extra. castra in locum mundum , ubi cineres effundi solent, incendetque ea super lignorum [struem], quae in loco effusorum cinerum cremabuntur ». Non perspicitur, quid corporis sit reliquum demptis, quae v. 11 enumerabantur, partibus. Clarius Hebr. : et efferes totum bovem , dempto utique adipe.
4:13
v. 43 « Quodsi omnis turba Israel ignoraverit », — i. e. per errorem eger. Hebr. iz, congregatio, uti v. 15; postea v. 13 eadem exprimitur voce 5np — « et per imperitiam fecerit, quod contra mandatum Domini est »;
4:14
v. 4 « et postea intellexerit peccatum suwm » : — Hebr. : et latuerit ves in oculis ecclesiae, et fecerint unum de mandatis Domini, quae non sunt facienda », i. e. peccaverint contra unum mandatorum mnegativorum, e£ reatum contraxerint, et. innotuerit postea peccatum, quod peccaverunt contra illud — « offeret pro peccato suo vitulum, adducetque eum ad ostium tabernaculi »,
4:15
v. 15 « et ponent seniores populi », nomine omnium (Tost.), « manus super caput eius coram Domino ». Ritus est idem atque v. 3 sq., unde etiam habent Sam. LXX vocem avn, immaculatum. Seniores postmodum adhibebantur « duodecim » (Ps. Ion.), in memoriam totidem tribuum Israel. Sequens verbum Hebr. scribit impersonale : £mmolabit (aliquis). « Immolatoque vitulo n conspectu Domini »,
4:16
v. 16 « inferet sacerdos, qui unctus est », 1. e. pontifex (cf. v. 3), « de sanguine eius tn tabernaculum testimonii », v. AT « tincto digito aspergens septies contra », |. e. versus « velum ».
4:18
v. 18 « Ponetque de |eodem] sanguine in cornibus altaris, quod est coram Domino n tabernaculo. testimonii », sc. altaris thymiamatis ; /otum « |reliquum] autem sanguinem fundet tuxta basim altaris holocaustorum , quod est in ostio tabernaculi testimonii ».
4:19
v. 19 « Omnemque eius adipem tollet, et adolebit super altare »,
4:20
v. 90 — « 82€ faciens et de hoc vitulo, quomodo fecit et prius » (v. 8-10). « Et rogante pro eis sacerdote », 1. e. pontifice (v. 16), « propitius erit | eis Dominus ». Hebr. : et expiabit eos sacerdos, et remittetur. eis. Verborum sensus reapse is esse videtur, aliquam pontificem precatonis formulam (V/g.) adhibuisse, fortasse antiquitus receptam, ideoque h. l. non explicite tradendam. Expiat imprimis ipse Deus Ps. 65 (65), &; T1 (18), 38; Ier. 18,23 etc. ; dein, uti h. 1., sacerdos Dei vice fungens. Ceterum sicut toto hoc contextu sermo est de peccatis non . moralibus sed ceremonialibus, ita etiam expiatio intelligitur mere legalis (Sylv.).
4:21
v. 91 « Ipsum autem vitulum efferet extra castra atque comburet, sicut et priorem vitulum : [guia] est pro peccato multitudinis ». Intelhgebat nexum causalem Vw/g.; sed cum Vat. verba aeclpi possunt tamquam huius paragraphi clausula : Haec est (oblatio) pro peccato populi. Cf. v. 24. Pulchre Theodoret. cum hoc ignorantiae peccato populi comparat crucifixionem '*N.v. 283. 28/ recte ütique vertere LXX Vulg. et, Syr. $i: is enim omnino vocis in hoc contextu sensus esse debet. Cf. « Sin autem » Ex. 21,36. In peccato principis minor exigitur victima, non bos sed hircus; minor dignitate minister sacer, non pontifex sed sacerdos; sanguine liniuntur sola altaris holocaustorum cornua; caro non crematur, sed sacerdotibus comedenda conceditur 6,26. 29 (19. 22). Idem valet de sacrificiis pro plebeiorum peccatis. v. 91. « Quodsi peccaverit anima » una « per ignorantiam de populo Lerrae , ut faciat quidquam de his, quae Domini lege prohibentur , atque delinquat », 1. e. reatum contrahat ,
4:28
v. 28 « et cognoverit peccatum suum , offeret. capram immaculatam » femellam. Dicitur anima "na, in oppositione ad universum v. 13 populum; dicitur anima de plebe, in oppositione ad v. 3.22 pontificem vel principem (Cai.).
4:29
v. 29 « Ponetque manum super caput hostiae, quae pro peccato est, et àmmolabit eam in loco holocausti » ;
4:30
v. 30 « tolletque sacerdos de sanguine in digito suo et, tangens cornua altaris holocausti, reliquum fundet ad basim eius ».
4:31
v. 34 « Omnem autem adipem auferens , sicut auferri solet de victimis pacificorum , adolebit super altare in odorem suavitalis Domino; rogabitque pro eo, et dimittetur et ». Sed privatis loco caprae etiam agna permittitur.
4:32
v. 32 « 57n autem de pecoribus » , 1. e. agnis , « obtulerit victimam pro peccato, ovem sc. immaculatam » , Hebr. femellam offeret immaculatam.
4:33
v. 33 Et « ponet manum super caput eius, et immolabit eam in loco, ubt solent caedi holocaustorum hostiae ».
4:34
v. 3& « Sumetque sacerdos de sanguine etus digito suo et, tangens cornua altaris holocausti, reliquum fundet ad basim eius ».
4:35
v. 35. « Omnem quoque adipem auferens, sicut. auferri solet adeps arietis, qui tmmolatur pro pacificis , cremabit super altare in incensum Domtnt ». Sed Hebr. : super combustiones Domini, quod reete LXX CAÀald. Syr. interpretantur de Ao/ocaustis iam in altari collocatis. « Rogabitque pro eo » sacerdos « [et] pro peccato etus , et dimattetur ei». Arg. — Tria prodosis v. 1-4 enumerat peccata, pro quibus apodosis v. 5 sqq. primum indicit confessionem sacerdoti faciendam, dein vero expiationem infimam e cap. & descriptis, eamque pro pauperibus mitigandam. Agitur de peccatis eodem sensu atque cap. 4 intellectis. Nam Nunn "5 231 5,1 resumit eandem 4,2 expressionem; 5,6 easdem victimas atque 4,28. 32 habet; utrobique agitur de oblationibus pro peccato. Obiiciunt substantivum QWN 5,7 sq.; item peccatum 5,2 descriptum non esse de numero eorum, quae ex ignorantia (4,2) committantur : de quibus obiectionibus dicemus inira. Cap. 4 agebat de sacrificiis pro peccato diversis pro diversitate personarum offendentium : 5,1-13 agit de tribus peccatis, ad quorum remissionem (legalem) obtinendam statuitur conditio onerosa, at simul pauperibus spécialis indulgentia conceditur. Quae duo nullo iure quis ad universa cap. 4 peccata extenderit. Conditio vero illa onerosa est confessio, quam 5,5 omnes praeter Vulg. textus exprimunt. Cur autem quoad haec tria prae ceteris peccata talis conditio et indulgentia statuatur, nihil certi dicere possumus. Fortasse haec lex Moyse erat antiquior, quam ipse revocandam non censuit; aut hominum pauperiorum tum animi in ea peecata erant proniora, unde simul et severior confessione exigebatur poenitentia, et exilior requirebatur victima. ; Ceterum 5,1-13 idem adverte, quod Ex. 12 monebamus. Textui decursu temporum adiecta esse videntur casuistica, ut ità dicam, additamenta. v. 1 testes respicit : sed, ut omne praecludatur effugium, testes statuuntur intelligi non immediati solum . Sed etiam mediati. v. 2 sq. proscribit contaminationem per contactum rerum immundarum : verum, quo laxior omnis excludatur interpretatio , monemur contaminationem induci posse contactu cadaveris tam ferae quam pecoris aut reptilis, et cuiusvis immunditiae hominis, quae vox non solum cadaver hominis, sed item fluxum sanguinis et similia complectitur. Idem in v. 4 apparet, qui vana proscribit iuramenta : ubi monemur, proscribi etiam iuramenta vana de re bona facienda, et generatim de ommibus, im quibus vane loqui potest homo cum $iuramento. Sic omne tandem effugium praecluditur. Cap. V
4:3
… L'a. doveva essere inoltre, per l'olocausto, tāmīm « perfetto » o senza difetto (Settanta ἀμωμος, Volg. immaculatus): Lev. 1, 3; 3, 6; Num. 28-29: 15 volte; cf. Lev. 4, 3-32; 5, 15. 18). Questo appellativo tāmīm (« immacolato »: cf. I Pt. 1, 19) si trova anche a Ugarit (mtum tm; Syria 10 [1929], tav. 61, n. 1).
… generalmente, di consacrare qualcuno per un'alta funzione religioso-sociale: sacerdote [Ex. 28, 41 e 30, 23-32; Lev. 8, 12], profeta [I Reg. 10, 16] o re [I Sam. 10, 1; ecc.]), ricorre 35 volte nella Bibbia ebraica. È tradotto dai Settanta χριστός (solo Lev. 4, 3 κεχρισμένος), ma da Aquila Ἀλεμμένος (cf. s. Cirillo Gerosol., Cat., XV, 11; PG 33, 885). È usato nella Bibbia ebraica 5 volte come aggettivo (Dan. 9, 25 « il Capo unto »; Lev. 4, …
… Dopo un bagno (Lev. 8, 6), indossavano le vesti sacre e ricevevano l'unzione con l'olio sacro: « l'unzione conferì loro il s. in perpetuo » (Ex. 40, 15). Il sommo sacerdote era « l'unto » (ham-mušāh) per antonomasia (Lev. 4, 3, 5, 16; ecc.), e può darsi che gli altri sacerdoti fossero solo aspersi con l'olio misto a sangue (Ex. 20, 21; Lev. 8, 30). Poi i nuovi sacerdoti offrivano per sé i vari sacrifici: …
4:4
… mactabis cum in conspectu Domini »; Lev. 16, 20-21, per il sacrificio del capro emissario è prescritto: « Offerat hircum viventem, et posita utraque manu super caput eius, confiteatur omnes iniquitates filiorum Israel »; altri esempi ibid. 1, 4; 3, 2; 4, 4.24. 29.33; 8, 14.18.22; 16, 21; Num. 8, 12; II Par. 29, 23 ecc. Questa i. d. m. sulla vittima, secondo la natura del sacrificio, veniva fatta o dal sommo sacerdote (cf. Lev. 16, 21), o …
4:15
… 23 ecc. Questa i. d. m. sulla vittima, secondo la natura del sacrificio, veniva fatta o dal sommo sacerdote (cf. Lev. 16, 21), o dai sacerdoti semplici (cf. ibid. 4, 4; 8, 14.18.22), o dai leviti (cf. Num. 8, 12), o dai seniori del popolo (cf. Lev. 4, 15), o da tutta l'assemblea presente (cf. II Par. 29, 23) o in genere da colui per cui iniziativa ed utilità determinati sacrifici venivano offerti (cf. Lev. 1, 4: olocausto; ibid. …
4:25
… (ipotesi di H. Gressmann), e che la Legge aveva proibito di innalzare (Deut. 16, 21). Grande ne era l'importanza (Lev. 8, 15; Ex. 21, 14; I Reg. 1, 50; 2, 28): venivano uniti col sangue delle vittime (Ex. 29, 12; Lev. 4, 25, 30, 34) e conferivano l'immunità d'asilo ai rei.
4:32
« pacifico » (Lev. 3, 7-11) e « per il peccato » (Lev. 4, 32 [hēbhes: Volg. de pecoribus]. 35). In tutte le feste e per quasi ogni genere di sacrificio (v.) la Legge mosaica prescriveva l'immolazione di agnelli (cf. Gen. 4, 3-4; Num. 6, 12; …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.