How, and of what matter, the Altar of incense shal be made: 12. VVhat money shal be gathered for the vse of the Tabernacle. 18. A brasen lauer is also to be made, 25. and holie oile of vnction.
1Thou shalt make also an altar to burn incense, of setim wood.Farai anche un altare per bruciarvi i timiami di legno di setim,THOV shalt make also an Altar to burne incense, of the wood setim,Facies quoque altare ad adolendum thymiama, de lignis setim, 2It shall be a cubit in length, and another in breadth, that is, four square, and two in height. Horns shall go out of the same.Il quale avrà un cubito di lunghezza, e uno di larghezza, vale a dire, sarà quadro; e avrà due cubiti d'altezza. Spunteranno da esso i suoi corni.hauing a cubite of length, and an other of bredth, that is, foure square, and two cubites in height. The hornes shal procede out of the same.habens cubitum longitudinis, et alterum latitudinis, id est, quadrangulum, et duos cubitos in altitudine. Cornua ex ipso procedent. 3And thou shalt overlay it with the purest gold, as well the grate thereof, as the walls round about, and the horns. And thou shalt make to it a crown of gold round about,E lo rivestirai d'oro finissimo tanto la sua graticola, come i lati all'intorno, e i corni. E gli farai una piccola corona d'oro, che girerà intorno ad esso,And thou shalt plate it with the purest gold, as wel the grate therof, as the walles round about, and the hornes. And thou shalt make to it a crowne of gold round about,Vestiesque illud auro purissimo, tam craticulam ejus, quam parietes per circuitum, et cornua. Faciesque ei coronam aureolam per gyrum, 4And two golden rings under the crown on either side, that the bars may be put into them, and the altar be carried.E due anelli d'oro sotto la corona a ciascuno de' lati per passarvi le stanghe, affinché possa l'altare portarsi.and two golden ringes vnder the crowne on either side, that the barres may be put into them, and the Altar may be caried.et duos annulos aureos sub corona per singula latera, ut mittantur in eos vectes, et altare portetur. 5And thou shalt make the bars also of setim wood, and shalt overlay them with gold.Le stanghe ancora le farai di legno di setim, e le coprirai d'oro.The barres also them selues thou shalt make of the wood setim, and shalt plate them with gold.Ipsos quoque vectes facies de lignis setim, et inaurabis. 6And thou shalt set the altar over against the veil, that hangeth before the ark of the testimony before the propitiatory wherewith the testimony is covered, where I will speak to thee.E collocherai l'altare dirimpetto al velo, che pende dinanzi all'arca del testimonio innanzi al propiziatorio, che cuopre l'arca del testimonio, dove io a te parlerò.And thou shalt set the Altar against the veile, that hangeth before the arke of testimonie before the propitiatorie wherwith the testimonie is couered, where I wil speake to thee.Ponesque altare contra velum, quod ante arcum pendet testimonii coram propitiatorio quo tegitur testimonium, ubi loquar tibi.
7And Aaron shall burn sweet smelling incense upon it in the morning. When he shall dress the lamps, he shall burn it:E Aronne brucerà sopra di quello i profumi di soave fragranza ogni mattina. Li brucerà nel tempo, che accomoderà le lucerne:And Aaron shal burne incense vpon it, swetely fragrant, in the morning. When he shal dresse the lampes, he shal burne it:Et adolebit incensum super eo Aaron, suave fragrans, mane. Quando componet lucernas, incendet illud: 8And when he shall place them in the evening, he shall burn an everlasting incense before the Lord throughout your generations.E quando le rimetterà alla sera, brucerà sempre i timiami dinanzi al Signore per tutte le vostre generazioni.and when he shal place them at euen, he shal burne incense euerlasting before the Lord through your generations.et quando collocabit eas ad vesperum, uret thymiama sempiternum coram Domino in generationes vestras. 9You shall not offer upon it incense of another composition, nor oblation, and victim, neither shall you offer libations.Non offrirete sopra di esso alcun timiama di straniera composizione, né obblazione alcuna, né vittima, né vi farete libagioni.You shal not offer vpon it incense of an other composition, nor oblation, and victime, neitheir shal you offer libamentes.Non offeretis super eo thymiama compositionis alterius, nec oblationem, et victimam, nec libabitis libamina. 10And Aaron shall pray upon the horns thereof once a year, with the blood of that which was offered for sin; and shall make atonement upon it in your generations. It shall be most holy to the Lord.Una volta l'anno Aronne farà l'espiazione de' corni dell'altare col sangue offerto pel peccato, e con questo placherà (Dio) per tutte le generazioni vostre. Sarà cosa santissima dinanzi al Signore.And Aaron shal pray vpon the hornes therof once a yeare, with the bloud of that which was offered for sinne, and shal pacifie vpon it in your generations. It shal be most Holie to the Lord.Et deprecabitur Aaron super cornua ejus semel per annum, in sanguine quod oblatum est pro peccato, et placabit super eo in generationibus vestris. Sanctum sanctorum erit Domino. 11And the Lord spoke to Moses, saying:E il Signore parlò a Mosè, e disse:And our Lord spake to Moyses, saying:Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens: 12When thou shalt take the sum of the children of Israel, according to their number, every one of them shall give a price for their souls to the Lord, and there shall be no scourge among them, when they shall be reckoned.Quando avrai fatto il conto de' figliuoli d'Israele, ciascheduno compreso in questo numero darà al Signore il prezzo del suo riscatto, e non saranno soggetti a flagello, quando saranno stati censiti.When thou shalt take the summe of the children of Israel according to their number, euerie one of them shal giue a price for their soules to the Lord, and there shal be no scourge among them, when they shal be reckened.Quando tuleris summam filiorum Israël juxta numerum, dabunt singuli pretium pro animabus suis Domino, et non erit plaga in eis, cum fuerint recensiti.
13And this shall every one give that passeth at the naming, half a sicle according to the standard of the temple. A sicle hath twenty obols. Half a sicle shall be offered to the Lord.Or tutti que' che saranno descritti, daranno la metà d'un siclo secondo il peso del tempio. Il siclo contiene venti oboli. La metà del siclo sarà offerta al Signore.And this shal euerie one giue that passeth to the naming, halfe a sicle according to the measure of the temple. A sicle hath twentee aboles. The halfe part of a sicle shal be offered to the Lord.Hoc autem dabit omnis qui transit ad nomen, dimidium sicli juxta mensuram templi (siclus viginti obolos habet); media pars sicli offeretur Domino. 14He that is counted in the number from twenty years and upwards, shall give the price.Quelli che avran luogo nel censo da' venti anni in là, pagheranno il riscatto.He that is accounted in the number, for twentie yeares and vpward, shal giue price.Qui habetur in numero, a viginti annis et supra, dabit pretium. 15The rich man shall not add to half a sicle, and the poor man shall diminish nothing.Il ricco non darà di più del mezzo siclo, e il povero non darà di meno.The rich man shal not adde to halfe a sicle, and the poore man shal diminish nothing.Dives non addet ad medium sicli, et pauper nihil minuet. 16And the money received, which was contributed by the children of Israel, thou shalt deliver unto the uses of the tabernacle of the testimony, that it may be a memorial of them before the Lord, and he may be merciful to their souls.E preso il denaro offerto da' figliuoli d'Israele, lo depositerai per servigio del tabernacolo della testimonianza, affinché rappelli al Signore la memoria di essi, ed ei si renda propizio alle anime loro.And the money being receiued, which was contributed of the children of Israel, thou shalt deliuer vnto the vses of the tabernacle of testimonie, that it may be a monument of them before the Lord, and he may be propitious to their soules.Susceptamque pecuniam, quæ collata est a filiis Israël, trades in usus tabernaculi testimonii, ut sit monimentum eorum coram Domino, et propitietur animabus eorum. 17And the Lord spoke to Moses, saying:E il Signore parlò a Mosè, e disse:And our Lord spake to Moyses, saying:Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens: 18Thou shalt make also a brazen laver with its foot to wash in: and thou shalt set it between the tabernacle of the testimony and the altar. And water being put into it:Farai anche una conca di bronzo colla sua base, che serva di lavatoio: e la porrai tra 'l tabernacolo della testimonianza, e l'altare. E messavi l'acqua,Thou shalt make also a lauer with his foote of brasse, to wash in: and thou shalt set it betwen the tabernacle of the testimonie and the Altar. And water being put into it,Facies et labrum æneum cum basi sua ad lavandum: ponesque illud inter tabernaculum testimonii et altare. Et missa aqua,
19Aaron and his sons shall wash their hands and feet in it:Si laveranno con essa Aronne, e i suoi figliuoli le loro mani, e i piedi,Aaron and his sonnes shal wash therin their handes and feete,lavabunt in ea Aaron et filii ejus manus suas ac pedes, 20When they are going into the tabernacle of the testimony, and when they are to come to the altar, to offer on it incense to the Lord,Quando saranno per entrare nel tabernacolo del testimonio, e quando dovranno accostarsi all'altare per offerirvi i timiami al Signore,when they are going into the tabernacle of testimonie, and when they are to come vnto the Altar, to offer on it incense to the Lord,quando ingressuri sunt tabernaculum testimonii, et quando accessuri sunt ad altare, ut offerant in eo thymiama Domino, 21Lest perhaps they die. It shall be an everlasting law to him, and to his seed by successions.Affinché per disgrazia non periscano: questa sarà legge eterna per Aronne, e pe' discendenti, che succederanno.lest perhappes they die. it shal be an euerlasting law to him, and to his seede by successions.ne forte moriantur; legitimum sempiternum erit ipsi, et semini ejus per successiones. 22And the Lord spoke to Moses,E il Signore parlò a Mosè, e disse:And our Lord spake to Moyses,Locutusque est Dominus ad Moysen, 23Saying: Take spices, of principal and chosen myrrh five hundred sicles, and of cinnamon half so much; that is, two hundred and fifty sicles, of calamus in like manner two hundred and fifty,Prendi tu questi aromi: cinquecento sicli di mirra la prima, e più eccellente; e la metà, cioè dugento cinquanta sicli di cinnamomo, e parimente dugento cinquanta sicli di canna odorosa,saying: Take spices, of principal and chosen myrrh fiue hundred sicles, and of cinnamon halfe so much, that is, two hundred fiftie sicles, of calamus in like maner two hundred fiftie,dicens: Sume tibi aromata, primæ myrrhæ et electæ quingentos siclos, et cinnamomi medium, id est, ducentos quinquaginta siclos, calami similiter ducentos quinquaginta, 24And of cassia five hundred sicles by the weight of the sanctuary, of oil of olives the measure hin:E cinquecento sicli di cassia a peso del santuario, e la misura d'un hin d'olio d'ulivo:and of casia fiue hundred sicles after the weight of the Sanctuarie, of oile of oliues the measure hin:casiæ autem quingentos siclos, in pondere sanctuarii, olei de olivetis mensuram hin: 25And thou shalt make the holy oil of unction, an ointment compounded after the art of the perfumer,E ne formerai l'olio santo per le unzioni, l'unguento composto con arte dal profumiere,and thou shalt make the holie oile of vnction, an ointment compounded by the art of an vnguentarie,faciesque unctionis oleum sanctum, unguentum compositum opere unguentarii, 26And therewith thou shalt anoint the tabernacle of the testimony, and the ark of the testament,E con esso ungerai il tabernacolo del testimonio, e l'arca del testamento,and therof thou shalt anoynt the tabernacle of testimonie, and the arke of the testament,et unges ex eo tabernaculum testimonii, et arcam testamenti, 27And the table with the vessels thereof, the candlestick and furniture thereof, the altars of incense,E la mensa co' suoi vasi, e il candelabro, e le cose, che servono per esso, e l'altare del timiama,and the table with the vessel therof, the candlesticke, and the furniture therof, the Altars of incense,mensamque cum vasis suis, et candelabrum, et utensilia ejus, altaria thymiamatis, 28And of holocaust, and all the furniture that belongeth to the service of them.E quello degli olocausti, e tutti gli utensili, che servono ad uso di essi.and of holocauste, and al the furniture that perteyneth to the seruice of them.et holocausti, et universam supellectilem quæ ad cultum eorum pertinet.
29And thou shalt sanctify all, and they shall be most holy: he that shall touch them shall be sanctified.E santificherai tutte queste cose, e diverranno santissime: chiunque le toccherà, sarà santificato.And thou shalt sanctifie al, and they shal be most Holie: he that shal touch them, shal be sanctified.Sanctificabisque omnia, et erunt Sancta sanctorum; qui tetigerit ea, sanctificabitur. 30Thou shalt anoint Aaron and his sons, and shalt sanctify them, that they may do the office of priesthood unto me.Ungerai Aronne, e i suoi figliuoli, e li santificherai, affinché esercitino il mio sacerdozio.Thou shalt anoynt Aaron and his sonnes, and shalt sanctifie them, that they may doe the function of priesthood vnto me.Aaron et filios ejus unges, sanctificabisque eos, ut sacerdotio fungantur mihi. 31And thou shalt say to the children of Israel: This oil of unction shall be holy unto me throughout your generations.Dirai pure a' figliuoli d'Israele: Quest'olio della unzione sarà consacrato a me per tutte le generazioni vostre.To the children of Israel also thou shalt say: This oile of vnction shal be holie vnto me through your generations.Filiis quoque Israël dices: Hoc oleum unctionis sanctum erit mihi in generationes vestras. 32The flesh of man shall not be anointed therewith, and you shall make none other of the same composition, because it is sanctified, and shall be holy unto you.Nissun uomo con esso si ungerà, e altro non ne farete di simile composizione, perché questo è santificato, e sarà santo per voi.The flesh of man shal not be anoynted therewith, and you shal make none other after the composition of it, because it is sanctified, and shal be holie vnto you.Caro hominis non ungetur ex eo, et juxta compositionem ejus non facietis aliud, quia sanctificatum est, et sanctum erit vobis. 33What man soever shall compound such, and shall give thereof to a stranger, he shall be cut off from his people.Qualsivoglia uomo, che una simile ne formi, e ne dia ad un estraneo, sarà sterminato dal consorzio del popol suo.What man soeuer shal compound such, and shal giue therof to a stranger, shal be abandoned out of his people.Homo quicumque tale composuerit, et dederit ex eo alieno, exterminabitur de populo suo. 34And the Lord said to Moses: Take unto thee spices, stacte, and onycha, galbanum of sweet savour, and the clearest frankincense, all shall be of equal weight.E il Signore disse a Mosè: Prendi questi aromi, statte, oniche, e galbano di grato odore, e incenso lucidissimo: il tutto in eguali porzioni:And our Lord said to Moyses: Take vnto thee spices, stactee, and onycha, galbanum of swete sauour, and the clearest frankincense, al shal be of equal weight:Dixitque Dominus ad Moysen: Sume tibi aromata, stacten et onycha, galbanum boni odoris, et thus lucidissimum; æqualis ponderis erunt omnia:
35And thou shalt make incense compounded by the work of the perfumer, well tempered together, and pure, and most worthy of sanctification.E farai un timiama composto secondo l'arte di profumiere manipolato con diligenza, e purificato, e degnissimo d'esser offerto.and thou shalt make incense compounded by the worke of an vnguentarie, exactly tempered, and pure, and most worthie of sanctification.faciesque thymiama compositum opere unguentarii, mistum diligenter, et purum, et sanctificatione dignissimum. 36And when thou hast beaten all into very small powder, thou shalt set of it before the tabernacle of the testimony, in the place where I will appear to thee. Most holy shall this incense be unto you.E quando avrai ridotto il tutto in minutissima polvere, ne porrai dinanzi al tabernacolo e lei testimonio, nel qual luogo io ti apparirò. Sarà questo per voi santissimo timiama.And when thou hast beaten al into verie smal pouder, thou shalt set of it before the tabernacle of testimonie, in the place where I wil appeare to thee. Most Holie shal the incense be vnto you.Cumque in tenuissimum pulverem universa contuderis, pones ex eo coram tabernaculo testimonii, in quo loco apparebo tibi. Sanctum sanctorum erit vobis thymiama. 37You shall not make such a composition for your own uses, because it is holy to the Lord.Composizione simile non farete per vostro uso, perché è cosa consacrata al Signore.Such confection you shal not make vnto your owne vses, because it is holie to the Lord.Talem compositionem non facietis in usus vestros, quia sanctum est Domino. 38What man soever shall make the like, to enjoy the smell thereof, he shall perish out of his people.Chiunque ne farà una simile per goderne l'odore, perirà di mezzo al suo popolo.What man soeuer shal make the like, to enioy the smel therof, shal perish out of his people.Homo quicumque fecerit simile, ut odore illius perfruatur, peribit de populis suis.
30:1
Challoner
An altar to burn incense. This burning of incense was an emblem of prayer, ascending to God from an inflamed heart. See Psalm 140:2; Apocalypse 5:8, and 8:4. (Challoner)
Nothing but incense was daily offered by the high priest upon this altar. On the day of expiation he touched the four corners with blood. It stood over-against the bread of proposition.
30:2
Height. Ezechiel (xli. 22,) describes his altar of incense, a cubit higher.
30:3
Menochius
Grate, or covering. Some think the fire and incense were placed on this grate, and the ashes fell under the altar. But fire was taken hence, and put in the thuribles; (Numbers 16:17; Calmet) or a brazen thurible was placed on the fire, Leviticus 10:1. (Menochius)
Walls, or sides, of setim-wood.
Crown, cornice or moulding. See Exodus 25:25.
30:6
Calmet
Where, etc. Hence some infer, that its situation was in the most holy place. But God spoke also to Moses at the door of the sanctuary (chap. 29:42.; Haydock); and most people suppose, that it was placed out of the holy of holies, beside the veil. The golden censer, which St. Paul (Hebrews 9:4,) tells us was within, might be that of Aaron, which was placed there after the sedition of Core, (Numbers xvi.) or one that might be left smoking before the ark, on the day of expiation. (Calmet)
St. Augustine, etc., believe, however, that it was in the holy of holies. (q. 133.; Origen, hom. 19.; St. Gregory; 1 Kings xiv.; etc.)
30:7
Calmet
Aaron, or some other priest. They did it by turns, and were bound to observe continence during the time of their ministry. (Leviticus 15:16; Luke 1:9.) (Calmet)
30:9
Menochius
Composition, than what is prescribed, ver. 34. (Menochius)
30:10
It. This altar, or this rite; all deserve a singular respect.
30:12
Calmet
Sum. David perhaps neglected this injunction. (2 Kings xxiv; Josephus, Antiquities 7:10.) Yet we do not read that Moses took the half sicle when he numbered the people, Numbers 1:Whence others gather, that this sum was to be paid every year, as it was done in our Saviour's time, for the support of the temple, Matthew 17:23. Vespasian ordered the Jews to pay the same money for the capitol. (Josephus, Jewish Wars 7:13.) After the captivity, the third part of a sicle was demanded, 2 Esdras 10:32. (Calmet)
30:13
Challoner
Half a sicle. A sicle or shekel of silver, (which was also called a stater) according to the standard or weight of the sanctuary, which was the most just and exact, was half an ounce of silver; that is, about half a crown of English money. The obol, or gerah, was about three halfpence. (Challoner)
Calmet
A priest kept the weights and measures, 1 Paralipomenon 23:29. The Egyptians and Romans took the like precaution to prevent any fraud; and Justinian required that such things should be kept in churches. Some have supposed, that the royal or common sicle was less than that of the sanctuary. But Moses admits of no distinction. (Leviticus 27:25.; Ezechiel 45:12.) Perhaps the weights of the Egyptians, etc., might differ from this, which Moses therefore particularizes so well. (Calmet)
Haydock
Arbuthnot makes the weight of the sicle equal to 9 dwt. 2,57 gr. English Troy weight; and he values that of silver at 2s. 3,375d. sterling. (Haydock)
30:15
Menochius
Rich. The life of every man is equal in the sight of God, and He will not give the rich occasion to despise his poor neighbour. Thus also the number of the people would be ascertained. (Menochius)
30:18
Haydock
Its foot also of brass, made of mirrors which the women gave, Exodus 38:8. It was double; one vessel being shallower, to wash the feet etc., and the other containing a quantity of water, which was let out by pipes. The pagans had lavers also; and our holy-water vessels should remind us of that purity and holiness which became the house of God. (Haydock)
30:19
Calmet
Feet. The priests went barefoot in the tabernacle. In the Misna we find the same law binds laymen. None were allowed to enter the temple of Diana, in Crete, with shoes on; and the Roman ladies followed the same custom, when they came down to the temple of Vesta. Huc pede matronam nudo descendere vidi. (Ovid, Fast. 6.) (Calmet)
Haydock
The priest is ordered to put off his shoes on Good Friday, out of respect for Jesus Christ, who suffered on the cross. (Haydock)
30:23
Spices. Perfumes were probably first invented in Arabia and Egypt. Ovid makes Bacchus the author of bloody sacrifices, and of incense offered to Jupiter. (Fast. 3.)
Calmet
Myrrh. Hebrew, "the head of the myrrh of liberty," or such as flowed freely and was most excellent, free from any mixture. Sudant sponte....stacten dictam. (Pliny, [Natural History?] 12:15.) (Calmet)
Menochius
Stacte takes its name from distilling. (Menochius)
Sicles; this is not expressed in the Hebrew, as this measure is commonly meant.
Cinnamon, a plant extremely rare. Matthcole assures us, that it is not now to be found in Arabia, no more than balm in Judea.
Calamus. Hebrew adds the epithet sweet-smelling both to cinnamon and calamus, or cane, the latter of which grows in the Indies. (Dioscor. 1:17.) That which druggists sell, under this name, is not a proper ingredient for ointments.
30:24
Calmet
Cassia, not the common sort, which would spoil the perfumes, but the essence of iris, (Hebrew, kode) mentioned in the Septuagint; Ezechiel 27:19; Josephus; etc. (Calmet)
30:29
Calmet
Sanctified. But if he ought not to touch it, he shall be defiled the more: (Deuteronomy 22:9) a double effect, which we perceive in the Christian sacraments. (Calmet)
30:31
Haydock
Holy unto me, or set apart for the persons and things employed in my service. (Haydock)
30:32
Rabbins
Of man. Some except the kings of Juda, till the reign of Josias. (Rabbins)
Menochius
But they were anointed with common oil. (Menochius)
30:33
Menochius
Cut off. Excommunicated, and deprived of all the privileges of the Israelites; (Calmet) or even put to death for his presumption. (Menochius)
30:34
Onycha. An aromatic root, shining like "the nail," or perhaps the bdellium of Arabia, which is clearer than that of the Indies. (Dioscor.; Galen Medic.) It distills from a tree. Others affirm, that it is the shell of a fish which feeds on spikenard (spica nardi) in the watery places of India.
Galbanum, an unctuous gum, of a strong but not very agreeable smell when alone.
Frankincense, is a juice proceeding by incision from the trees of Saba.
Weight. The Rabbins say 70 or 74 pounds of each.
30:35
Together. Hebrew literally, "salted," (Chaldean) as salt was to accompany all the sacrifices, Leviticus 2:13. But it was not, perhaps, to be mixed with this perfume, no more than with the wine of libations. The word may signify "a thing used in embalming, pure and holy."
30:36
Calmet
Place. On the table of perfumes, to be burnt morning and evening. (Calmet)
30:1
30:13
Half a sicle.... A sicle or shekel of silver, (which was also called a stater,) according to the standard or weight of the sanctuary, which was the most just and exact, was half an ounce of silver, that is, about half a crown of English money. The obol, or gerah, was about three halfpence.
30:13
That is, 7. d ob English. For a sicle of the Sanctuarie is about 15. d
Obolus, 3. farthings.
30:1
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. The Banquet of the Ten Virgins; or Concerning Chastity 5.6
… thus virginity appears to be something great and glorious. Therefore it ought to be preserved undefiled and altogether pure, having no participation in the impurities of the flesh; but it should be set up before the presence of the testimony, gilded with wisdom, for the Holy of holies, sending forth a sweet savour of love to the Lord; for He says,
30:7
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 49.27
… for it was lawful for the high priest alone to place the incense on the altar.
30:20
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 12.43
… for they were sore afraid at the supernatural sight, and the things which were spoken from the sight. But consider if you can also say this with reference to the details in the passage, that the disciples, having understood that the Son of God had been holding conference with Moses, and that it was He who said, “A man shall not see My face and live,”
30:22
Tertulliano † 220 d.C. An Answer to the Jews 13
Now, if (according to the Jews) He is hitherto not come, when He begins to come whence will He be anointed? For the Law enjoined that, in captivity, it was not lawful for the unction of the royal chrism to be compounded.
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 10.14
… as thou heardest on the Lord’s day, when we were discoursing in the congregation on the phrase, After the Order of Melchizedek . He received not the High-Priesthood from bodily succession, nor was He anointed with oil prepared by man
30:23
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 2.24.3
… But what of the anointing oil, which sanctified the whole tabernacle? Perhaps it escaped the notice of the Saviour, or, while their Mother was sleeping, the Demiurge of himself gave instructions as to its weight; and on this account it is out of harmony with their Pleroma, consisting,
30:33
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 2.94
… It was not lawful for everyone to touch the priestly vesture, or any of the holy vessels; nor might the sacrifices themselves be consumed except by the proper persons, and at the proper time and place; nor might the anointing oil nor the compounded incense
30:34
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 2.24.3
… and on this account it is out of harmony with their Pleroma, consisting, as it did, of five hundred shekels of myrrh, five hundred of cassia, two hundred and fifty of cinnamon, two hundred and fifty of calamus, and oil in addition, so that it was composed of five ingredients. The incense
30:1
1. Facies quoque altare ad adolendum thymiama. — Describitur hic altare thymiamatis, in quo nullae victimae, sed solum thymiama Deo incendebatur, non tantum a pontifice, sed etiam a minoribus sacerdotibus, qui ordinarie hoc munere fungebantur, idque quotidie bis, scilicet mane et vespere, instar jugis sacrificii. Inde ergo altare hoc vocatum est thymiamatis; sive, ut hebraice est, altare suffitus incensi. Nota primo: Altare hoc factum erat ex lignis setim inauratis, eratque longum cubitum unum, latum cubitum unum, et altum cubitos duos. Nota secundo: Altare hoc erat in Sancto, in medio candelabri et mensae, eratque obversum propitiatorio sive oraculo, quod erat in Sancto sanctorum supra arcam, sustentatum a duobus Cherubim; hinc vocatur hoc altare oraculi: erat enim ita obversum oraculo, ut per aperturam quae erat superne in pariete dividente Sanctum a Sancto sanctorum, fumus aromatum incensorum in altari thymiamatis ascenderet, et evaporaret in ipsum oraculum, ut scilicet hoc suffitu honoraretur Deus residens in oraculo. Tertio, voluit Deus hos odores sibi adoleri, non quod odoratu thymiamatis delectetur, cum nullum habeat odoratum, uti nec nares, nec corpus; sed quia magnus inter homines censetur honor, suaves cuipiam apponere vel suffumigare odores: hinc Deus, qui cum hominibus humano more agit, voluit eosdem ad sui cultum coram se adoleri. Sic omnium gentium consuetudine et ritu, thuris et odorum incensio attributa est Deo; hinc Poetae «thuris honores» vocant honores divinos, et tres Magi haec tria munera dederunt Christo, scilicet: «aurum regi, thura Deo, myrrhamque sepulto.» Unde et nos Christiani thurificamus Deo; Quarto, altare hoc habebat quatuor cornua, et coronam auream per gyrum: in medio habebat craticulam reticulatam, per quam favillae et cineres aromatum incensorum deciderent sub altare, indeque suis temporibus eximebantur. Quinto, habebat hoc altare quatuor annulos, per quos duo inserebantur vectes, quibus ferebatur et bajulabatur a sacerdotibus per desertum. Tropologice: Altare hoc, ait Beda, significat perfectorum vitam, qui quasi in vicinia oraculi positi sunt: quia desertis infimis delectationibus, de solo regni coelestis ingressu curam omnem impendunt. Unde bene in hoc altari non carnes animalium, sed sola incendebantur thymiamata: quia tales non adhuc peccata carnis, et illecebras cogitationum in se mactare opus habent, sed tantum fere orationum spiritualium, et coelestium desideriorum odoramenta per ignem interni amoris in conspectu sui conditoris offerunt.» Hinc altare hoc est de lignis setim, quia tales decet esse pulchros virtutibus, et ad vitia imputribiles; est etiam quadratum, quia tales sunt firmi et immobiles, ut dicant: Quis nos separabit a charitate Christi? Secundo est deauratum, quia tales debent fulgere insigni charitate. Novem, teste Plinio, lib. xxxiii, cap. iii, sunt excellentiae et dotes auri, scilicet «mira generatio, splendor, pondus, facilitas materiae (est enim aurum ductile in tenuissimas quasi superficies, lineas et puncta), constantia, munditia, medicinae, miracula, pretium;» quae fuse persequitur, et charitati sigillatim adaptat Alcazarius in Apoc. Tertio, hi habent cubitum longitudinis et latitudinis, quia aequam servant longanimitatem in quibusvis adversis undecumque immissis, quia in omnibus unum cogitant, id est Deum, a quo sibi haec immitti sciunt, et pro cujus honore et voluntate omnia libenter perpetiuntur; habent et duos cubitos in altitudine, quia tam corpore quam mente in coelestia feruntur, dicuntque cum Psalte, Psalm. LXXXIII: «Cor meum et caro mea exultaverunt in Deum vivum.» Quarto, hi quatuor habent cornua, id est, quatuor virtutes cardinales ex altari, id est, ex ipso cordis sinu et habitu, manantes. Quinto, craticula est cor eorum, in quo aromata illa Deo incenduntur, in quibus si quid sit cineris terreni decidit, ut pura sit oratio et laus Dei, puraque sint cordis desideria. Sexto, corona aurea significat coronam illis praeparatam in coelis. Septimo, quatuor annuli cum vectibus dona sunt Spiritus Sancti, quibus ab eo justi facile moventur, et ad praeclara facinora excitantur. Octavo, eodem tempore offerebatur thymiama, quo et juge sacrificium, quia haec duo, scilicet mortificatio, quam repraesentat juge sacrificium sive immolatio agni, et contemplationis ardor, quem repraesentat thymiama, jungenda sunt: unum enim sine altero esse nequit; unde Cant. v, ait Sponsus: «Messui myrrham cum aromatibus meis.» Ubi per myrrham mortificatio, per aromata divinus amor et contemplatio intelligitur. Quo loco nota Christum se in passione comparare messori, tum ut significet animi laetitiam qua patiebatur, tum ut indicet copiosum passionis suae fructum, quem jam tunc patiendo quasi metere et colligere videbatur: itaque ipsa Christi passio velut quaedam fuit messis fructuumque collectio. Utinam cor nostrum sit altare thymiamatis, quod juge thymiama, puta pia et crebra vota, desideria ac suspiria ad Deum exhalet! Ita S. Joannes vidit angelum accipere ignem de altari thymiamatis, et Deo offerre phialas plenas odoramentorum, quae sunt orationes Sanctorum, Apoc. viii, 3 et 5. Hinc Urbanus IV Pontifex, explicans illud Psal. L, Tunc imponent super altare tuum vitulos: «Haec est ara, inquit, templi sancti tui, quod sum ego, juxta quam stat angelus ad custodiam deputatus, habens thuribulum aureum in manu sua, ut cum incenso multo orationes coram te, Domine, fusas cum lacrymis repraesentet. Hoc est altare concavum et inane, a cunctis scilicet terrenis affectibus vacuatum, quod tibi fieri mandavisti, ad reponendum cineres memoriae nostrae mortis.» Morale de orationis fructu, miraculis, et exemplis. «Multi, ait S. Augustinus in Psalm. LXV, languescunt in orando, et in novitate conversionis suae ferventer orant; postea languide, postea frigide, postea negligenter, quasi securi sint: vigilat hostis, dormis tu?» Idem ad Probam: «Dicuntur, ait, fratres in Aegypto crebras quidem habere orationes, sed eas brevissimas, et raptim jaculatas: ne illa vigilanter erecta, quae oranti plurimum necessaria est, per productiores moras evanescat atque hebetetur intentio.» Idem rursum: «Oratio, ait, est animae sanctae praesidium, angelo bono solatium, diabolo supplicium, gratum Deo obsequium, et poenitentiae ac religionis laus tota, perfecta gloria, spes certa, sanitas incorrupta.» Idem ad Dioscor: «Hoc, ait, negotium plus gemitibus quam sermonibus agitur, plus fletu quam affatu.» Nam, ut ait S. Chrysostomus, «Deus non est vocis, sed cordis auditor.» Et S. Hieronymus in Epist.: «Egredientes, ait, de hospitio armet oratio, regredientibus de platea occurrat: sessione prius corpusculum ne requiescat, quam illa animam pascat.» Et S. Isidorus, libro III De summo Bono, cap. viii: «Qui, ait, vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare et legere. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur: cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur.» Et mox: «Hoc est remedium ejus qui vitiorum tentamentis aestuat, ut, quoties quolibet vitio tangitur, toties orationem subdat; quia frequens oratio impugnationem vitiorum extinguit.» Et rursum: «Duobus, ait, modis oratio impeditur, ne impetrare valeat postulata, si aut orans adhuc mala committit, aut si delinquenti in se debita non dimittit.» Quaerit S. Basilius, libro I Hexam.: «Quomodo obtinebit quis, ut in oratione sensus ejus non vagetur?» ac respondet: «Si cogitet se assistere ante oculos Domini.» «Oratio, inquit Cassiodorus, serenat cor, abstrahit a terrenis, mundat a vitiis, sublevat ad coelestia, reddit cor capacius et dignius ad accipienda bona spiritualia.» Abbas Joannes dicebat: Sicut vir videns feras fugit, scanditque in arborem: ita cum veniunt pravae cogitationes, fuge per orationem ad Dominum, et salvaberis. Nam sicut aqua extinguit ignem, ita oratio extinguit tentationem. In Vitis Patrum, lib. III, cap. ult., num. 208. Alius aiebat: Orandum est ut purgata sit a peccatis et passionibus anima; quia sicut in aqua turbida nihil conspicitur, ita anima turbata videre nequit Deum. Vis exempla orantium et impetrantium? Notae sunt orationes Mosis, Eliae, Davidis et aliorum in Scriptura. Ruffinus, in Vitis Patrum, libro III, num. 194, narrat de Religioso psallente, quod, cum psalleret, ex ejus ore per singulos versus fax ignis egressa ascendebat ad coelum. S. Antonius et Arsenius saepe totas noctes orabant, et mane inveniebantur stantes in eodem vestigio, quo vespere stare coeperant, intendentes in coelum; per orationem omnes diaboli tentationes et insidias superarunt. Abbas Bessarion oravit per 14 dies continuos, manibus in coelum extensis. Unde aquam maris dulcem reddidit, ut habet Ruffinus, lib. III in Vitis Patrum, num. 215, et lib. V, cap. xii, num. 3. Jacobus Nisibites oratione Nisibim urbem contra Saporem defendit, omnesque ejus molitiones irritas reddidit, teste Theodoreto in ejus Vita. Publius oratione stitit diabolum emissum a Juliano Apostata, ut habetur in Vitis Patrum, lib. VI, cap. ii, num. 12. Simeon Stylites oratione aquam impetravit, plurimaque miracula patravit, teste Theodoreto. Theonas Abbas oratione latrones reddidit immobiles. Zuchaeus pestem Caesarea avertit. S. Hilarion daemones ejecit. Oratione et jejunio septem dierum, Macarius Aegyptius ejecit daemonem gulosum, ut habet ejus Vita. Est ergo oratio cum Deo colloquium, futurae beatitudinis praeludium, angelorum opus, omnium difficultatum victoria, infirmo in via Dei medicina, mentis correctio, animae foecunditas, spiritus ignitio, gaudium et jubilus.
30:2
2. Quadrangulum, id est quadratum erit; habebat enim cubitum tam in longitudine, quam in latitudine. Noster ergo quadratum vocat «quadrangulum,» quia quatuor habebat cornua et angulos. Cornua ex ipso procedent. Haec ergo cornua non erant addititia, sed ex tigillis quatuor angularibus, officio pedum fungentibus, surgebant in obelisci modum affabre elaborata. Erant ergo quasi quatuor quidam radii elegantes, sursum erecti super quatuor angulos altaris, ita ut e tignis quatuor, quae altare sustinebant, prodirent et erigerentur. Ita Cajetanus, Lipomanus, Ribera et Vilalpando, apud quem vide eorum figuram et ideam pag. 336 in Fabrica templi. Lyranus tamen et Hebraei putant haec cornua fuisse quaedam pomella, in quatuor illis angulis collocata, ad pulchritudinem et decorem altaris; sed haec pomella non sunt cornua. Notat Abulensis, Quaest. II, in hisce cornibus nihil fuisse appensum; sed omnia vasa pertinentia ad altare thymiamatis, fuisse apud altare holocaustorum reposita, illique appensa.
30:3
3. Craticulam ejus. Ita et Septuaginta vertunt hebreum gaggo, id est, tectum vel operimentum ejus. Craticula haec erat reticulata, ut per ejus foramina thymiamatis, sive aromatum incensorum cinis decidens in humum sub altare delaberetur. Craticula ergo haec, cui ignis imponebatur cum thymiamate, aurea erat; reliqua pars mensae altaris, etsi lignea esset, erat tamen crassioribus auri laminis ita obducta, ut nullus igni ad tabulas ligneas pateret accessus: licet S. Hieronymus in cap. xii Ezech. dicat tabulas has fuisse ex ligno allato ex paradiso, quod igne non laeditur, sed eo fit purius instar amianti. Sed quis ex paradiso hoc lignum attulit? Adamne, an postea quis alius, venia impetrata a Cherubinis paradisi custodibus? Nota: Thymiama cum igne non immediate ponebatur super hac craticula (sic enim aurum igne fuisset liquefactum, et cinere obscuratum), sed in thuribulo aeneo, quod ipsi craticulae imponebatur, uti patet Levit. x, 1. Faciesque ei coronam, limbum, vel circulum similem illi, quem habuit mensa panum propositionis, de quo dixi cap. xxv, vers. 23. Corona haec quadrata erat, uti et ipsum altare: dicitur tamen corona, quia totum altare per gyrum ambiebat.
30:6
6. Ponesque altare contra velum (quod dividit Sanctum a Sancto sanctorum), quod ante arcam pendet testimonii (puta ante arcam testamenti), coram propitiatorio quo tegitur testimonium, id est, quo tegitur arca testimonii sive testamenti; est metonymia. Hinc patet altare thymiamatis non fuisse in Sancto sanctorum, uti putavit S. Augustinus, sed in Sancto, uti pluribus ostendam cap. XL, vers. 4 et 5.
30:8
8. Uret thymiama sempiternum. Non quod toto die accendatur vel ardeat thymiama, sed quod singulis diebus mane semel, et semel vespere adolendum sit jugiter. Porro hic erat oblationis adolendi thymiamatis modus et ritus, uti recte docet Abulensis, Quaest. VII. Primo, ibat sacerdos ad altare holocaustorum, ex cujus cornibus pendebant thuribula, igniumque receptacula, indeque capiebat unum thuribulum, atque in eo prunas ignis, quas ex altari holocaustorum accipiebat, reponebat. Deinde intrabat Sanctum, ibique accipiebat thymiama ex thuribulis, quae erant supra mensam panum propositionis, illudque imponebat suo thuribulo et igni; mox hoc suum thuribulum cum igne et thymiamate ponebat super altare thymiamatis, atque ibidem adolebatur et comburebatur thymiama: quo consumpto tollebat sacerdos suum thuribulum, atque egrediens extra castra illud evacuabat, cineresque loco mundo effundebat, ac denique referebat thuribulum ad altare holocaustorum, suspendebatque rursum ex cornibus illius, unde illud sustulerat.
30:9
9. Non offeretis super eo thymiama compositionis alterius. «Alterius,» scilicet quam praescribam vobis vers. 34. In altari ergo thymiamatis non licebat offerre victimam, nec libare libamen, nec etiam offerre thymiama aliud, licet pretiosissimum, hominis industria compositum; sed tantum illud quod componi jubet Dominus, vers. 34.
30:10
10. Et deprecabitur Aaron super cornua ejus semel per annum. Transit hic Moses, inquit Cajetanus, ab officio quotidiano altaris hujus, ad officium anniversarium super idem altare peragendum, quod non ad minores sacerdotes, sed ad solum Aaronem, id est pontificem, spectabat; peragendum, inquam, in die expiationis, qui celebrabatur decima die mensis septimi. Illo enim die pontifex, post expiationem Sancti sanctorum, inde regrediens ad Sanctum et altare thymiamatis, ibi precabatur pro peccatis suis, atque tingebat cornua altaris sanguine, quem ferebat secum in vasculo, quo etiam jam asperserat Sancta sanctorum, Levit. cap. xvi, 18, et hoc est quod hic ait: «Deprecabitur in sanguine (id est, per sanguinem, vel tingendo cornua altaris sanguine ejus, scilicet animalis, puta vituli et hirci), quod (animal) oblatum est pro peccato.» Fiebat enim haec altaris lustratio per sanguinis aspersionem ad hoc, ut per eam expiaretur altare, tanquam peccatis totius populi in cujus medio erat, per totum annum commissis contaminatum, ideoque lustrandum et reconciliandum hac lustratione et expiatione. Et placabit, puta Aaron pontifex Deum. Sanctum sanctorum erit Domino, q. d. Sanctissimus erit hic ritus expiationis: sanctissimum etiam erit altare, quod sic expiatur; tam enim ad altare, quam ad ritum expiationis referri potest to sanctum sanctorum. Ita Abulensis. Nota: Hebraei exaggerationem, vel gradum superlativum exprimunt per nomen abstractum, vel per concretum geminatum, ut, Sanctitas est, vel Sanctum sanctorum est, id est sanctissimum est. Et placabit, puta Aaron pontifex Deum. Sanctum sanctorum erit Domino, q. d. Sanctissimus erit hic ritus expiationis: sanctissimum etiam erit altare, quod sic expiatur; tam enim ad altare, quam ad ritum expiationis referri potest to sanctum sanctorum. Ita Abulensis. Nota: Hebraei exaggerationem, vel gradum superlativum exprimunt per nomen abstractum, vel per concretum geminatum, ut, Sanctitas est, vel Sanctum sanctorum est, id est sanctissimum est.
30:12
12. Quando tuleris summam (hebraice caput, id est capita, id est summam capitum) filiorum Israel juxta numerum, dabunt singuli pretium pro animabus suis Domino: et non erit plaga in eis, cum fuerint recensiti, q. d. Quoties numerum inibis populi, non ex vanitate vel superbia (uti fecit David, cujus proinde numeratio sive census populi fuit peccatum, graviterque a Deo punitum), sed vel me jubente, vel publicae necessitatis, ut tributi, belli, aliave justa de causa: toties singuli numerati pendent pretium pro animabus suis, quo scilicet animam, id est vitam suam a Deo quasi redimant, ut videlicet Deus eos in vita conservet, nec eis pestem plagamve aliam immittat, ex hac quasi lege et condicto: nam si non redemeris te, o Hebraee, pretio, cum recensitus fueris, Dominus te quasi praevaricatorem hujus legis et pacti plaga aliqua puniet, uti fecit tempore Davidis, cum scilicet ille recensuit populum, nec tamen censum ab eo hic praescriptum accepit. Quanquam ibi et alia, videlicet superbiae, fuerit culpa, uti jam dixi. Hoc ergo census pretio, ex lege hac et quasi pacto cum Deo, redimebant Hebraei suam vitam, ut pestem aliasque lethiferas plagas evaderent, in quas incurrebant ii, qui pretium hoc census Deo et templo subtrahebant. Sic et hodie qui decimas suffurantur templo et Deo, in graves non raro incidunt plagas et calamitates, quibus depauperantur vel consumuntur. Voluit Deus in censu pretium hoc sibi a quolibet Hebraeo solvi, primo, ad hoc, ut scirent et meminissent Hebraei illam populi sui multiplicationem esse a Deo, et ex promissione patribus facta; Deumque curam populi sui gerere, eumque quasi sibi in numerato velle habere. Hoc enim significatur tributo, quod templo pendebatur. Secundo, ut doceret neminem sui capitis, suaeque vitae esse dominum, sed omnes unum habere dominum, scilicet Deum, inquit S. Cyrillus, lib. II in Joan., cap. xcii. Tertio, ut per hoc temporale significaretur spirituale tributum legis novae, quod est adorare Deum in spiritu et veritate, quod quilibet a Deo numeratus, id est Christianus, illi pendere debet. Ita S. Cyrillus. Vespasianus Imperator idem pretium Judaeis devictis indixit: «Stipendium, inquit Josephus, lib. VII Belli, cap. xxvii, Judaeis ubicumque degerent, indixit, binasque drachmas singulis annis deferre in Capitolium jussit, ita ut antehac Hierosolymae templo pendebant.» Anagogice Beda, lib. III De Tabern. cap. xiii: Summa, ait, filiorum Israel significat summam omnium electorum, qui pretio decem obolorum, id est, observatione Decalogi, redimunt animas suas, et merentur denarium vitae aeternae, vespere, id est in fine vitae, accipiendum.
30:13
13. Hoc autem dabit omnis qui transit ad nomen, dimidium sicli juxta mensuram templi. «Omnis qui transit ad nomen,» hebraice omnis qui transit ad numeratos, id est, omnis qui numeratur, sive cujus nomen recensetur, puta a vigesimo anno et supra, ut patet versu 14; ab ea enim aetate censebantur et numerabantur Judaei, quasi apti ad bellum. Unde noster Interpres, cap. xxxviii, 23, ubi primum populi censum enumerat, pretium hoc census oblatum dicit a sexcentis millibus armatorum, licet to armatorum in Hebraeo non habeatur: recte enim intellexit Interpres eos tantum censeri, qui armis ferendis essent idonei, ac consequenter essent armati in exercitu hoc, et acie Hebraeorum. Dimidium sicli. Siclus moneta fuit olim usitatissima Hebraeis, quae et stater dicebatur; siclus hebraice dicitur seckel, id est appensum, ponderatum. Radix enim sakel appendere et ponderare significat. Prisci enim Judaei, uti et Romani, rudem massam aeris, argenti vel auri ad certum pondus, vice pretii et pecuniae adhibebant: postea etiam consignarunt conflaruntque pecuniam signatam, sed quam justo semper appenderent pondere. Ita testatur Plinius, libro XXXIII, cap. iii, Romanos primum argento signato uti coepisse post Pyrrhum devictum, quod fuit anno Urbis 585, ideoque ante primum bellum Punicum; aureum deinde nummum post annos 62 cusum fuisse. Aes vero prius signatum est, scilicet apud priscos a Saturno, apud Latinos a Numa Pompilio, secundo rege Romano, qui illud, imaginibus notavit, et titulo nominis sui inscripsit, indeque a Numa numus, sive nummus nomen accepit, ait Isidorus, lib. XVI, cap. xvii, Cedrenus et Epiphanius, lib. De Ponder., in fine. Pondus sicli erat quatuor drachmarum Atticarum, sive semunciae, teste Josepho lib. III Antiq. cap. ix. Argenteus ergo siclus appendebat et aequivalebat quatuor regalibus Hispanicis, puta valebat unum florenum Brabanticum. Erat et aereus et aureus siclus, paris omnes ponderis, sed pro materia inaequalis pretii. Nam drachma una auri valet decem vel duodecim drachmas argenti: pretium enim auri est decuplum vel duodecuplum ad pretium argenti. Siclus ergo aureus valebat decem siclos argenti. Sicli consignationem describit Arias Montanus, libro De Mensuris: scilicet siclum in uno latere habuisse urnam cum manna, cum hac inscriptione (per litteras priscas Samaritanas) sekel Israel, id est siclus Israel; in altero vero latere habuisse virgam Aaronis floridam, cum hac inscriptione: Jerusalem kedesca, id est, Jerusalem sancta. Vide hic quam exiguum tributum, scilicet medium siclum, eumque raro pendendum, sibi deposcat Deus. Id imitentur Principes. Constans Imperator, teste Eutropio, dicere solebat, «opes publicas melius a privatis pluribus haberi, quam intra unum principis claustrum reservari.» Trajanus Imperator fiscum vocabat lienem, quod eo crescente reliqui artus omnes tabescerent. Fabricius Romanus, Cinea Epirotarum legato magnam vim auri offerente, recusavit accipere dicens, «se malle aurum habentibus imperare, quam aurum habere.» Juxta mensuram templi. Multi putarunt siclum sanctuarii differre pondere et pretio a siclo communi. Alii enim censuerunt eum fuisse minorem communi. Ita R. Salomon et Lyranus communi siclo dant quatuor et viginti obolos, sacro vero viginti. Alii vero opinati sunt siclum sacrum esse majorem communi. Ita Pagninus siclo sanctuarii dat quadraginta obolos, communi vero viginti. Vatablus vero, et ex eo Lipomanus et Covarruvias, lib. De Monetis, cap. ii, num. 9, communi siclo dant decem obolos, sacro vero viginti. Verum haec distinctio sicli sacri et communis fuit veteribus, puta Josepho, S. Hieronymo et aliis incognita; imo aequales fuisse hos siclos patet Ezech. cap. xlv, vers. 12; ibi enim dicitur siclus communis habere viginti obolos, quot dicitur hic habere sacer. Ezechielem enim loqui de communi laicorum, divitum et pauperum siclo, patet ex antecedentibus. Ita Ribera in Amos cap. viii, num. 15 et sequent.; Vilalpando part. II De Apparatu templi, lib. II, cap. xxviii. Dices: Septuaginta passim hic, Levit. cap. xxiii, Num. iii, et alibi siclum interpretantur didrachmum; ergo hic siclus sacer minor erat siclo communi: hic enim, teste Josepho, appendebat quatuor drachmas. Unde Epiphanius siclum sacrum vocat dimidium stateris, id est sicli communis. «Siclus, inquit Epiphanius, qui et quadrans dicitur, quarta pars est unciae, dimidium stateris, habens drachmas duas;» et paulo ante: «Libra est duodecim unciarum; uncia habet stateres duos; stater dimidium est unciae; habet autem duo didrachma.» Respondeo: Septuaginta didrachma accipiunt more Hebraeo, non Attico: didrachmum autem Hebraeum fuit tetradrachmum Atticum: una enim drachma Hebraea faciebat duas Atticas. Septuaginta ergo didrachmum vocant duos argenteos Hebraeos, quorum quisque duas pendebat drachmas Atticas, teste Budaeo, lib. V De Asse. Licet argenteus etiam alius fuerit major, ejusdem cum siclo et statere valoris et pretii, scilicet valens didrachmum, ut patet ex versione Septuaginta collata cum nostra, Gen. cap. xx, vers. 16; ibi enim Noster vertit, mille argenteos; Septuaginta vero, mille didrachma. E contrario Matthaei cap. xvii, vers. 24, tributum exterum quod publicani petebant a Christo, didrachma Atticum erat, videlicet media pars sicli; solvit enim ibi Christus unum siclum sive staterem, scilicet dimidium pro se, et dimidium pro Petro. Dices: Si idem erat siclus sacer et communis, cur ergo hic et alibi Scriptura siclum limitat, vocatque siclum sanctuarii? Respondeo id ideo fieri, quod in sanctuario, quasi in loco sacro et tuto, servaretur siclus justissimi ponderis, ad quem appendi possent et examinari reliqui omnes, ne fraudi, puta decurtationi et diminutioni, locus pateret: sicut apud Romanos publica exstabat pedis mensura, velut prima et certissima reliquorum, et amphorae mensura publica exstabat in Capitolio, de qua Priscianus: «Amphora fit, cujus vim ne violare liceret, Sacravere Jovi Tarpeio in monte Quirites.» Vocat ergo Scriptura hic siclum «juxta mensuram templi,» siclum justissimi ponderis; id patet Levit. cap. ult., vers. 25, ubi dicitur: «Omnis aestimatio siclo sanctuarii ponderabitur» (non, computabitur, quomodo tamen dicendum fuisset, si siclus hic sacer pluris valuisset), ubi Septuaginta vertunt, et omne pretium erit mensuris sanctis, q. d. Omnis siclus, et omne pondus ac pretium ponderabitur siclo, et mensura justissima, quae servatur ad hoc in sanctuario. Ad Epiphanium respondeo, eum memoria esse lapsum, vel in codicem ejus irrepsisse mendum: nam aperte Epiphanius contradicit Septuaginta, qui didrachmum vocant staterem vel siclum. Siclus viginti obolos habet, Judaicos scilicet: nam atticos habebat quatuor et viginti; tot enim obolos efficiunt quatuor drachmae Atticae, quas valet siclus. Erat ergo obolus vigesima pars sicli, id est floreni Brabantici, qui valet viginti stuferos; obolus ergo erat stuferus, et siclus valens viginti obolos, valebat viginti stuferos. Tropologice Radulphus, lib. III in Levit. cap. viii: Dimidium sicli, ait, sive denarius obolorum significat integritatem fidei. Hic debet habere mensuram templi, quia non haereticorum, sed sanctorum Patrum doctrinae conformis sit oportet. Est dimidium, quia licet totum habeat quod humanae saluti necessarium est, tamen ad plenitudinem visionis Dei non pertingit: in hac nec pauperi, nec diviti quicquam detrahere licet.
30:15
15. Dives non addet ad medium sicli, ut scilicet ex siclis constet populi numerus; secundo, ut in censu diviti non detur occasio superbiae, ac despiciendi pauperem contribulem suum; tertio, quia una est anima omnium hominum, sive Croesus fueris sive Irus; quarto, quia apud Deum non pluris sunt divitiae quam paupertas; quinto, quia aeque pretiosa est Deo uniuscujusque vita et anima, utpote pro quibus singulis redimendis, Dei Filius pretiosum sanguinem in ara crucis effudit; sexto, quia nemo, quicumque ille sit, aequas Deo, quantum in se est, agere debet gratias, sive divitias ab eo acceperit, sive laboret inopia: cujus aequitatis speculum fuit S. Job, qui e ditissimo factus pauperrimus, gratias Deo rependens: «Dominus, inquit, dedit,» munificum se et liberalem ostendens; «Dominus abstulit,» quod suum erat, cum mihi minus proficuum fore judicasset. Ob vitam ergo et animam, ab eo inter tot mortis pericula servatam, dabo ei didrachma sacrum, pretium animae meae, scilicet laudem et gratiarum actionem, dicens: «Sit nomen Domini benedictum.»
30:16
16. Susceptamque pecuniam trades in usus tabernaculi. Magni erant sumptus tabernaculi, et majores fuerunt templi, in fabrica tam ampla, in alendis et vestiendis tot millibus sacerdotum et Levitarum, in victimis, in comportandis lignis, aqua, etc. Unde tradunt Hebraei, singulis annis in festo expiationis factam esse hanc medii sicli a singulis collectionem. Ita Lipomanus. Ut sit monumentum (memoriale) coram Domino, q. d. Dabitis hoc census pretium, puta dimidium sicli, templo et Deo, ut per hoc Deus vestri recordetur, sitque vobis propitius.
30:18
18. Facies et labrum aeneum cum basi sua ad lavandum. Pro labrum hebraice est kiior, id est concha; Septuaginta, λουτήρ, quasi dicant lavatorium, a τοῦ λούειν, id est a lavando. Erat enim hoc vas factum ad aquam continendam, qua lavarentur primo, sacerdotes, antequam ad sacra accederent; secundo, partes victimarum quae immolabantur. Ita Abulensis et Lipomanus. Hinc labrum hoc positum erat inter tabernaculum sive Sanctum, et altare holocaustorum, uti sequitur: tam enim in Sancto, quam in altari holocaustorum sacra sua munia obire debebant sacerdotes, quod facere non poterant nisi prius lavarentur. Huic simile vas ad eumdem finem fabricavit Salomon, sed majus multo, quod a capacitate ingenti mare aeneum est appellatum; erat enim quasi semisphaera ingens, cujus peripheria sive ambitus superior et latior erat triginta cubitorum, ita ut totum hoc vas contineret tria millia metretarum: metreta autem continet septuaginta et duo sextarios, sive congios duodecim. Porro concham hanc, seu labrum fabricavit Moses de speculis aeneis mulierum, quae excubabant ad ostium tabernaculi, Exodi xxxviii, 8. Mystice, aliqui per hoc labrum et lavacrum intelligunt baptismum; sed quia hoc lavacrum erat in atrio, quod Ecclesiam significabat, non vero ante atrium vel in ejus ingressu, cui assimilatur baptismus: hinc melius cum S. Gregorio, hom. 47 in Evang., et Beda, lib. III De Tabern. cap. ultim., per labrum hoc accipiemus poenitentiam, vel poenitentiae Sacramentum. Primo enim labrum hoc fit ex speculis mulierum, id est ex intuitu novissimorum, et ex praeceptis Dei, in quibus se aspiciunt fideles animae, et maculas suas deprehendunt ac corrigunt. Audi S. Gregorium: «Labrum aeneum Moyses ponit, in quo sacerdotes lavari debeant, et Sancta sanctorum ingredi, quia lex Dei prius nos lavari per compunctionem praecipit, ut nostra immunditia ad penetrandam secretorum Dei munditiam non sit indigna.» Subdit deinde cur labrum hoc factum sit de speculis mulierum: «Specula quippe mulierum sunt praecepta Dei, in quibus se sanctae animae semper aspiciunt, et si quae in eis sunt foeditatis maculae, deprehendunt. Cogitationum vitia corrigunt, et quasi renitentes vultus, velut ex reddita imagine componunt; quia dum praeceptis Dominicis solertes intendunt, in eis procul dubio, vel quid in se coelesti viro placeat, vel quid displiceat agnoscunt.» Addit cur mulieres hae excubent ad ostium tabernaculi: «Quia sanctae animae etiam cum infirmitate adhuc carnis gravantur, amore tamen continuo ingressum aeterni introitus observant. Moyses ergo labrum sacerdotibus de speculis mulierum fecit, quia lex Dei lavacrum compunctionis peccatorum nostrorum maculis exhibet, dum ea per quae sanctae animae superno sponso placuerunt, intuenda nobis coelestia praecepta praebet. Quibus si diligenter intendimus, internae nostrae imaginis maculas videmus: videntes autem maculas in poenitentiae dolore compungimur; compuncti vero, quasi in labro de speculis mulierum lavamur. Est autem valde necessarium, ut cum de nobis compunctione afficimur, etiam commissorum nobis vitam zelemus.» Lysimachus rex cum exercitum ob sitim hosti tradidisset, postquam captivus aquam accepit, et bibit: «Proh, inquit, Deum fidem, quam exiguae voluptatis gratia, quantum bonum, quantum regnum perdidi; meque ex rege servum effeci!» hoc dicat poenitens: Bone Deus, pro gula, pro venere unius quadrantis horae, quantum bonum, quantas coeli delicias perdidi, meque diaboli, mortis et inferni mancipium effeci, idque in perpetuum! Secundo, in hoc labro lavari debent sacerdotes nostri oblaturi sacram hostiam, et alii fideles, qui etiam quadamtenus sacerdotes sunt, offeruntque vitulos labiorum et manuum, laudes videlicet et sancta opera, participesque fiunt sacrae hostiae. Tertio, ponitur hoc labrum inter altare holocaustorum, et inter tabernaculum sive Sanctum, in quo erat altare thymiamatis; quia, ut ad altare interius, puta thymiamatis, introeatur, non sufficit mortificatio exterior, sed etiam requiritur interior poenitentia, qua affectus ipsos expurgemus. Vide Riberam, lib. II De Templo, cap. xvii, minutim singula adaptantem.
30:19
19. Et missa aqua lavabunt in ea. Ita legendum, non in eo. Nec enim in labro lavabant se sacerdotes (sic enim illud foedassent), sed in aqua ex labro per fistulam, quae epistomio aperiri et claudi poterat, defluente. Quod ergo hebraice est, lavabunt ex eo, intellige ex aqua quae ex labro per fistulam defluit. Ita Cajetanus. Sic dicimur bibere vinum ex vase, id est ex poculo, quod ex vase depromptum est. Manus suas ac pedes. Hinc probabiliter censent Cajetanus, Lipomanus et Ribera, sacerdotes nudis pedibus in tabernaculo ministrasse (quod faciebant bis in die, scilicet mane et vespere, uti superius dixi). Ad hoc enim videntur lavisse pedes, ne iis sordidis tabernaculum foederent. Si enim postea rursum pedibus induissent calceos et caligas, quid opus erat eos lavare? lotio enim haec tantum fiebat ad munditiem et decorem tam pedum, quam tabernaculi. Ejus rei symbolo jussus fuit Moses in Sina, quasi in loco sancto, collocuturus cum Deo, deponere calceamenta, Exodi iii, 5. Nimirum voluit Dominus hac caeremonia nudipedum, sacerdotes docere decorem et reverentiam in cultu divino, etiam exterius, servandam esse. Secundo, per hoc voluit eosdem admonere internae puritatis, ut meminissent sacerdotes sibi deinceps non humi, sed per aethera incedendum esse, ait Philo, lib. De Victimis. Id imitati sunt Gentiles in suis profanis sacris. Unde illud Hesiodi: «Illotis manibus sacra tractare est nefas.» Hinc et sacerdotes novae legis in Missa lavant manus, quin et omnes Christiani olim ingressuri ecclesiam, et communicaturi lavabant manus, tum ut puritatis internae admonerentur, tum quia manibus excepturi erant sacram Eucharistiam: eaque de causa pro foribus ecclesiae positum erat vas aquae, ad purificationem; cujus loco postea remansit vasculum aquae benedictae, positum in ingressu ecclesiae, uti ostendi 1 Timoth. ii. Quin et Pythagorae fuit dogma: «Nudis pedibus sacrifica;» quod tum alii, tum Lacedaemonii susceperunt. Scribit et Josephus Berenicem regis Agrippae sororem, cum Hierosolymam profecta esset voti causa, rem sacram facturam idem fecisse, atque ita nudipedem ante Flori praesidis tribunal stetisse. Hinc illa quoque D. Leonis in quodam de jejunio sermone exclamatio de Hebraeorum jejunio loquentis: «Habeant illi nudipedalia sua, et in tristitia vultuum ostendant otiosa jejunia.» Nunc quoque Mauri et Saraceni templa, in quibus sacra facturi sunt, non ingrediuntur nisi calceis depositis. Ergo Pythagoram monuisse puto, ut inter sacrificandum mundi, et mundanis relictis curis, et a scelerum inquinamentis expiati, rei divinae operam darent. Nam et lavare pedes mystice, expurgare mentem dicimus. Qua de re et nostri Theologi mandatum Domini de pedum lotione exponunt, et simul illud, excutiendos pulveres de pedibus. Euthymius quoque «pedes» pro cogitationibus in Psalm. LXXII exponit: «Per pedes, inquit, cogitationes intelligit, veluti quae animae nostrae religionem, pedum instar, regunt ac sustinent.» Nostri tamen sacerdotes celebrant calceati, non nudipedes, tum ob castitatem et verecundiam, tum quia sunt milites et duces (quos decet esse calceatos, imo ocreatos) Christi, parati semper ad bellum contra daemones, et ad evangelizandum ubique: hinc debent esse «calceati pedes in praeparatione evangelii pacis,» ut ait Apostolus Ephes. vi, 15. Vide ibi dicta.
30:21
21. Ne forte moriantur, ne puniam eos morte (si hanc lotionis caeremoniam a me praeceptam negligant) tanquam inobedientes et irreligiosos. Idem puta, si alias quasvis omitterent caeremonias a Deo praeceptas, maxime si id fieret ex contemptu. Legitimum, id est, lex haec vobis erit aeterna, ut jugiter eam observetis.
30:23
23. Sume tibi aromata, primae myrrhae et electae. Ita et Chaldaeus et Septuaginta; sed recentiores Hebraei suos codices aliter distinguunt, leguntque hoc modo: Sume tibi aromata capitis, id est prima et praestantissima, puta myrrhae electae. S. Hieronymus vero, Chaldaeus et Septuaginta sic interpungunt et vertunt, sume tibi aromata, caput myrrhae liberae, id est libere fluentis vel distillantis. Porro caput myrrhae liberae est stacte, quae est flos myrrhae (uti vertunt Septuaginta et S. Hieronymus ad Principiam), id est lacryma myrrhae, puta liquor sponte a myrrha defluens et distillans, quae myrrha est purissima, electissima et praestantissima. Unde hebraice vocatur caput myrrhae, id est, id quod in myrrha est primum et praestantissimum. Describitur hic compositio unguentii, quo ungendi et consecrandi erant sacerdotes, item tabernaculum et vasa ejus. Hoc enim unguentum conficitur ex quinque aromatibus et oleo, Exodi xxx, 23-25. Unguentum hoc conficiebatur, permiscendo quinque species, et oleum olivae, ita ut illud esset instar unguenti a pigmentariis arte confecti. Porro haec quinque aromata erant haec: Primo, myrrha electa et libera, id est sponte defluens, ponderis quingentorum siclorum. Secundo, cinnamomum, cujus pondus erat dimidium praecedentis, scilicet ducentorum quinquaginta siclorum. Tertio, calamus aromaticus ejusdem ponderis. Quarto, casia, ponderis quingentorum siclorum. Quinto, oleum olivae, mensurae unius hin, id est duodecim sextariorum. Quingentorum siclorum. Siclus hebraeus continet, ut dixi, quatuor drachmas Atticas, sive dimidiam unciam. Ergo quingenti sicli efficiunt centum uncias, quae faciunt octo libras cum quarta parte librae. Similiter ducenti quinquaginta sicli efficiunt quinquaginta uncias, id est quatuor libras cum octava parte. Vox hic quam gravia fuerint haec aromata; quam pretiosae etiam olim species, quae hodie viles et vulgares sunt. Unde S. Hieronymus: «Cinnamomum, ait, olim inter dona a regibus missa.» Si enim prima species, puta myrrha, pendebat quingentos siclos, id est octo libras et quartam, et casia itidem, et cinnamomum dimidium, calamus dimidium: summa omnium erat viginti libras cum media, seu tres quartas unius librae supra viginti: quod sane magnum est pondus, et, uti diximus, magnum olim pretium. Calami. — Calamum hic odoratum, sive aromaticum intellige, ut patet ex Hebraeo, Chaldaeo et Septuaginta, de quo Theophrastus, lib. IX Histor. Plant. cap. VII; Plinius, lib. XII, cap. XXII; Galenus, lib. VIII Med. simplic.; Dioscorides, lib. I, cap. XVII. 24. Casiae quingentos siclos in pondere sanctuarii, — q. d. Siclum hic accipio illius ponderis cujus erat siclus sanctuarii, sive siclum qui tanto sit pondere, quantum appendit siclus sanctuarii, non quod is communi siclo sit major, sed quod ipse justissimae sit mensurae, uti dixi vers. 13. Neque enim necesse est ponere cum Aria Montano, alium hic siclum ponderis, diversum a siclo monetae, quasi siclus hic fuerit genus ponderis, quod monetae sicli non fuerit aequilibre, sed diversum ab eo pondus habuerit: nam Scriptura hujus diversitatis sicli nullam dat significationem. Quare verisimilius est Hebraeos pondus monetae sicli ad alias etiam res transtulisse: ut et nos subinde in familiari phrasi facimus, dum res raras et pretiosas dicimus appendere duos, tres aut quatuor regales; praesertim quia prisci utebantur moneta, verbi gratia, siclo non cuso, sed ad pondus appenso, eoque merces et res suas appretiabant, ut dixi vers. 43. Siclus ergo sui origine, uti et etymo, mensura erat ponderis, aeque ac monetae.
30:25
Sequitur Scriptura vocari hanc unctionem «oleum unctionis sanctum,» quia ea sacerdotes, tabernaculum et vasa ejus consecrabantur. 25. Faciesque unctionis oleum sanctum, unguentum compositum opere unguentarii. Hebraice, opus pigmentarii vel pharmacopolae. Septuaginta, opus unguentarii. Haec omnia unum idemque significant.
30:26
26. Et unges ex eo tabernaculum testimonii. — Hebraice moed, id est conventus vel testimonii, de quo dixi cap. praeced. vers. 43. Nota, inquit Abulensis, hanc unctionem altarium, tabernaculi, etc., non fuisse factam quotidie vel periodicis, sed semel tantum in consecratione primitiva: sicut et nostrae ecclesiae, altaria, calices, semel tantum consecrantur. Sacerdotes vero quotidie ungebantur oleo, quando ministrabant in sanctuario.
30:29
29. Erunt Sancta sanctorum, — erunt sanctissima ex hac consecratione. Qui tetigerit ea, sanctificabitur, — q. d. Contactu vasorum sanctorum sanctificabitur ille qui ea tangit, inquit R. Salomon: sed hoc falsum esse ostendi cap. XXIX, vers. 37. «Sanctificabitur» ergo, id est sanctificari debet, ita ut si sit immundus, expiet se aqua lustrationis, de qua Levit. XIV, et Num. XIX, antequam altare vel alia vasa sancta tangat, inquit Abulensis.
30:30
30. Aaronem et filios ejus unges, sanctificabisque eos, ut sacerdotio fungantur mihi. Unctio haec sacerdotum erat duplex. Prima, communis omnibus sacerdotibus, qua scilicet oleum effundebatur in manus sacerdotis, atque inde ipse suas ungebat frontem. Secunda, propria Pontificis, qua oleum effundebatur in ejus caput, Psalm. CXXXII: «Sicut unguentum in capite, quod descendit in barbam, barbam Aaron.»
30:32
32. Caro hominis non ungetur ex eo, id est, nullus laicus, nullus profanus hoc unguento ungetur, sed soli sacerdotes et res sacrae. Nec juxta compositionem ejus facietis aliud. Fuit ergo vetitum aliis haec species commiscere in usum profanum et communem. Hoc enim sacrum oleum debuit esse singulare et proprium solis sacris.
30:33
33. Homo quicumque tale composuerit, et dederit ex eo alieno, exterminabitur de populo suo, id est, morte punietur. Nota: Hebraei per exterminationem intelligunt mortem, sive naturalem sive violentam. Nota et lyrae mysticas, allegoricas, anagogicas et tropologicas significationes hujus unguenti et singulorum ingredientium a patribus traditas, quas brevitatis causa praetereo. Vide Bedam, lib. III De Tabern.; Origenem, hom. 9 in Levit., et alios. Myrrha significat mortificationem carnis; cinnamomum, fervorem spiritus et caritatis; calamus aromaticus, bonam famam; casia, integritatem et perseverantiam; oleum, misericordiam et gratiam. Haec quinque quasi quinque digiti unius manus, componunt sacram chrismatis unctionem. «Alieno,» id est alicui qui non est sacerdos, vel generis sacerdotalis: uti enim prius vetuit, ne quis in suum usum tale unguentum sacerdotale componat, ita hic vetat ne id fiat in usus alienos. Ita Augustinus, Quaest. CXXXV.
30:34
34. Sume tibi aromata, stacten et onycha, galbanum boni odoris, et thus lucidissimum. Quatuor hic enumerantur species thymiamatis; quibus ergo quartam adde, ut in hebraeo habetur, et erunt quinque. Hebraice enim sic habetur: Sume tibi aromata, stacten et onycha et galbanum, aromata et thus purum. Quod «aromata» repetatur, indicat aliam, id est quintam speciem, a quatuor jam enumeratis diversam. Describilur hic compositio thymiamatis, quo adolendum erat altare thymiamatis. Porro hoc thymiama ex quatuor vel quinque aromatibus constabat, scilicet ex stacte, quae est flos sive lacryma myrrhae; onycha, quod est operculum conchylii marini odorati; galbano, quod est resina cujusdam plantae; thure lucidissimo; et fortasse quinta specie, quam Hebraei vocant «aromata,» id est, species odoratae non alibi nominatae. Aequalis ponderis erunt omnia, id est, singula aequali pondere sumantur, puta singulorum pondus sit aequale. Facies thymiama compositum opere unguentarii, mixtum diligenter et purum. Agnoscemus est cum olei sancti, ita et thymiamatis compositum prohiberi aliis, ne in usus profanos adhibeatur. Sic sacra omnia debent esse separata a profanis. Jubet ergo thymiama hoc confici et commisceri ex stacte, onycha, galbano et thure. Sicut enim Deus pasci voluit victimis anthropopathae, ita voluit et recreari odoribus, itaque placari, quia irae et indignationis indicium est in naribus. Unde Job cap. XLI, vers. 11, dicitur: «De naribus ejus procedit fumus;» nares autem mulcentur suavi odore. Unde hic placationis aptum est symbolum. Ita Arias Montanus et Alcazar in Apocal. cap. V, vers. 8, notat 3. Nota primo: Stacte est lacryma myrrhae, uti dixi vers. 23. Secundo, «Galbanum succus est, ait Dioscorides libro III, cap. LXXXI, ferulae nascentis in Syria, quem nonnulli metopium vocant: maxime laudatur cartilaginosum et pingue (unde forte hebraice vocatur chelbana; cheleb enim significat pinguedinem); galbanum menses et partus trahit vel appositu, vel suffitu; adversatur toxicis, necat serpentes, devoratur ad tussim veterem, difficultatem spirandi, aliasque sedandas.» De galbano scribit et Plinius, lib. XII, cap. XXV, et lib. XXIV, cap. V, et Galenus, lib. Simplic. medicam. Addit Scriptura et requirit, ut galbanum sit boni odoris, hebraice sammim, id est aromaticum, ut selectum significet et odoratum. Nam Dioscorides asserit galbanum esse gravis odoris; et Plinius ait galbanum foetere, et castoreum olere: quod forte intelligit de partibus galbani magis terrestribus, non vero de subtilioribus, uti statim dicam de onycha, ideoque noster Interpres addit to boni odoris. Tertio, onycha, inquit Glossa, est ostreola parva redolens instar unguis humani; equidem puto onycham esse illam, quam Dioscorides unguem odoratum vocat, lib. II, cap. VIII; dicitque esse conchylii tegumentum in nardiferis Indiae paludibus, ideoque suavem spirare odorem, eo quod conchylia inibi nardi pabulo vescantur: odoris gratia suffitur onycha, sed nonnihil castoreum olet; intellige cum Mathiolo, si partibus ejus tenuibus odoratis exhalatis, testa relicta cremetur: nam alioqui de onycha sic canit Propertius: Et crocino nares myrrhaeus ungat onyx. Onycham pharmacopoei vocant blattum Byzantium, teste Amato et Mathiolo in Dioscoridem. Tropologice S. Gregorius, lib. I Moral. XXXIX: «Thymiama, ait, ex aromatibus compositum facimus, cum in altari boni operis virtutum multiplicitate redolemus.» Atque commode per thus religionem orationemque acceperis, per stacten mortificationem, per galbanum (utpote calidum et pingue) charitatem et misericordiam, per onycham (utpote colore similem ungui, et odore nardo) castitatem. Hinc symbolice, S. Basilius in cap. 1 Isaiae, ante medium: Thymiama hoc, inquit, est corporis sanctimonia per temperantiam, et fraenum rationis in corpus, quod quatuor elementis constat: stacte ad aquam refertur, thus ad aerem, onyx ad terram ob ariditatem, galbanum ad ignem ob calorem praefervidum. Haec ergo inter se contemperat et moderatur sanctimonia, quasi thymiama sanctum. Maxime vero thymiama est oratio. Ad hoc thymiama alludens S. Joannes, Apoc. V, 8, ait sanctis illis quatuor animalibus datas fuisse phialas plenas odoramentorum, quae sunt «orationes Sanctorum;» et capite VIII, versu 3: «Data, ait, sunt illi incensa multa.» Ubi nota: Orationes Sanctorum comparantur hic suffitui, non cuivis, sed odoramentorum. Primo, quia oratio instar thuris sursum ascendit, Psal. CXL: «Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo.» Secundo, quia sicut thus est odoratum, ita orationes Sanctorum Deum oblectant. Tertio, uti thus foetorem, ita oratio peccatum abigit, Deique iram mitigat. Quarto, thymiama fiebat ex aromatibus contusis: sic oratio ex animo mortificato et humili procedere debet. Quinto, thymiama in igne adolebatur: ita oratio in igne tribulationum exardescit. Unde Cantic. IV ait Sponsa: «Vadam ad montem myrrhae, et ad collem thuris.»
30:35
35. Faciesque thymiama, etc., mixtum diligenter, et purum, et sanctificatione dignissimum. — Hebraice, in sanctificationem, q. d. Facies thymiama tam bene, pure et diligenter commixtum et compositum, ut dignum sit quod Deo sanctificetur, id est adoleatur, offeratur, incendatur.
30:36
36. Cumque in tenuissimum pulverem universa contuleris, — ut perfectior fiat commixtio, indeque odoratius thymiama. Tropologice S. Gregorius, in fine lib. I Moral.: «In tenuissimum, inquit, pulverem aromata universa conterimus, cum bona nostra, quasi in pilo cordis, occulta discussione tundimus, et si veraciter bona sint, subtiliter retractamus.» Hinc apud veteres, cor in thuribulo positum hieroglyphice significabat orationes precesque puro, humili, contrito et ardenti corde prolatas ad Deum, inquit Pierius, hieroglyphico 34. Pones ex eo (thymimamate) coram tabernaculo testimonii, — puta in altari thymiamatis, quod est coram vel ante tabernaculum testimonii, id est, ante Sanctum sanctorum. Duplex enim erat quasi tabernaculum, ob duas ejus partes: unum vocabatur Sanctum, alterum Sanctum sanctorum; de secundo hic loquitur Scriptura. In quo loco (puta in tabernaculo jam dicto, id est, in Sancto sanctorum) apparebo tibi. Sanctum sanctorum (id est sanctissimum) erit hoc thymiama.
30:38
38. Homo quicumque fecerit simile (thymiama) ut odore illius perfruatur, peribit de populis suis. — Hebraice est, exscindetur de populis suis, quia scilicet Deus illum, ut inobedientem et sacrilegum, occidet plaga aliqua hujus vitae, aut certe in gehenna aeternaliter illum puniet. Sic enim e contrario «aggregari ad populum suum» significat jungi consortio Sanctorum et Beatorum. Vetuit Dominus sub tam gravi poena ne quis in usus profanos adhibeat compositionem thymiamatis, ad hoc, ne res sacrae et res templi profanarentur, aut Ecclesiasticum ministerium vilesceret et contemneretur. Insuper voluit eos mollitiem unctionis dedocere; haec enim sacra non ad mollitiem, sed ad symbolum et significationem sacram, atque ad reverentiam sacerdotii adhibebatur. Idem monuerunt Gentiles. Socrates aiebat unguenta relinquenda feminis; in juvenibus nullum unguentum melius olere, quam oleum quo inter exercendum utebantur. Nam amaracino, aut foliato, protinus idem olent servus et ingenuus. Rogatus quid senes olere deceat: Probitatem, inquit. Rogatus ubi hoc unguentum venderetur? recitavit Theognidis carmine: Ἐσθλῶν μέν γὰρ ἀπ᾿ ἐσθλὰ διδάξεται. Qui bonus est, ab eo bona discito. Hujus generis quaedam congerit Xenophon in Convivio; Erasmus, lib. III Apophth. Idem quum taxaret unguentis delibutos, Phaedon interrogatus quisnam adeo unguentis delibutus esset? respondit Aristippus: «Ego, ait, infelix: sed me multo infelicior Persarum rex. At te vide, inquit, ut quemadmodum hac parte nullo caeterorum animalium est superior, ita nec hominum ullo sit praestantior.» Quo dicto sensit unguentis et odoribus hominem nihil fieri meliorem, cum et equus balsamo oblitus, idem oleret quod rex; et mendicus unguento simili delibulus non minus bene oleat quam summus pontifex. Laertius, lib. II. Diogenes nactus unguentum, eo pedes inunxit praeter morem publicum. Id demirantibus dixit: Quoniam unguentum capiti infusum exhalatur in aerem; a pedibus autem ascendit ad nares. Similiter alius reprehendit publicam consuetudinem, qua coronas capiti imponunt, cum magis conveniat infra nares ponere, quod fragrantiae vapor non tam descendat, quam ascendat. Laertius, lib. VI. Idem, cuidam habenti capillos unguento delibutos: «Cave, inquit, ne capitis suaveolentia vitae maleolentiam adducat;» nam Graecarum vocum jucundam affinitatem utcumque reddere studuimus, εὐωδίαν et δυσωδίαν. Unguentum enim in viro arguit vitae mollitiem; fama porro velut odor est hominis. Simile quiddam dixit Martialis: Posthume, non bene olet, qui bene semper olet. Ita Laertius, lib. VI. Idem aiebat faciles esse deos ad donandum hominibus vitam: caeterum hanc ignorari ab his qui quaerunt unguenta. Laertius, ibid. Lycurgus unguenta ejecit e republica tanquam olei corruptelam ac perniciem. Nam oleum, inquit, odoribus vitiatum nullum habet usum, nec ad esum, nec ad membrorum unctionem; atque dum rem necessariam ad delicias corrumpunt, fit ut minor sit copia. Plutarchus in Lacon. apophtheg. Flavio Vespasiano quum adolescens quidam gratias ageret pro impetrata praefectura, quoniam unguento fragrabat, et nutu contemptus est, et graviter increpitus: «Mallem, inquit Vespasianus, allium oboluisses.» Mox et litteras concessas revocavit. Suetonius in ejus Vita. Anacharsis oleum dicebat esse venenum insaniam gignens, eo quod athletas videret unctos in se invicem insanire. Nec olei usum, ut arbitror, noverant Scythae, ut quod nec apud illos proveniret, nec aliunde importaretur. Athletae non pugnant nisi uncti: putant enim corpus fieri robustius; ac Scytha simulabat se credere illis oleum esse causam insaniae. Laertius, libro I, cap. IX.
30:1
v. 1 « Facies quoque altare », locum « ad adolendum thimiama, de lignis setim »,
Arg. — Haec est pars extrema longioris divini alloqui 25,1-30,10. Cum porro altare thymiamatis collocandum fuerit in sancto, ubi etiam candelabrum et mensa panum propositionis, admirationem facit illud non cap. 25 cum illis describi. Verum alio ordine procedere narrationem monebamus p. 257 sq. Iahve sc. in sanctuario habitatio alium praeter sacrificium quotidianum perpetuum cultum consequentem habebit, incensum perpetuo mane et vespere adolendum. Cap. XXX
30:2
v. 9 « habens cubitum longitudinis et alterum latitudinis , 1. e.] quadrangulum, et duos cubitos in altitudine. Cornua ex ipso procedent », cf. 91,9, erunt individua ipsius altaris pars.
30:3
v. 3 « Vestiesque illud auro purissimo, tam craticulam etus quam parietes per circuitum , et. cornua ». Quare. vocatur altare aureum 39,37; 40,5. 2; Num. 4,11 (Donfr.). Notabat Ca., 33 non esse craticulam, sed tectum planum (los. 2,6. 8; 1 Reg. 9,25); certe craticula (cf. 297,4) non fiebat e ligno auro vestito. Probabilius summo altari, quod planum erat et clausum, imponebatur thuribulum. « Faciesque ei coronam aureolam per gyrum », « himbum affabre factum, aureum supraque altaris tabulam prominentem » (Bonfr.). v. ^ « Et duos annulos aureos sub corona per singula latera, ut mittantur in eos vectes, et altare portetur ». vnybs nv 5y et vox ouv 5y reapse videntur esse duae lectiones unius eiusdemque, quae primitus in textu erat, expressionis. Cf. Aug. Omnino patet (cf. 25,926 ; 27,4), fuisse bi- nos annulos in duobus lateribus sibi oppositis, ut essent quatuor omnino annuli, et altare duobus vectibus commode ferri posset. Annuli, uti 25,977, dicuntur /oca pro vectibus (Chald. Syr.) ; hinc LXX dVaXsc, | arcus seu curvaturae ad. retinendos vectes (Aug.).
30:5
v. 5 « Ipsos quoque | vectes facies de lignis setim et inaurabis ».
30:6
v. 6 « Ponesque altare con- (ra velum, quod ante arcam pendet. testimonii, coram propitiatorio . quo tegitur testimontum , ubi loquar tibi ». Ponendum erat extra. velum, in medio, ubi directe opponebatur propitiatorio (Cai.). Hoc altare fuisse extra sanctum sanctorum praeter hune versum evincit v. 20, qui docet simplices etiam sacerdotes ad illud accessisse, quibus nefas erat sanctum sanctorum ingredi. Idipsum testantur Philo (De Vita Moysis III) et Ios. (Ant. VIII. 6. 8; III. 3. 7; Bell. Iud. VI. 6.). Quod ergo Hebr. 9,4 dicitur « sanctum sanctorum aureum habens thuribulum », id non ad altare thymiamatis refertur, sed ad thuribulum, quod Lev. 16,12 pontifex secum in sancta sanctorum ferebat. Cf. Bonfr. Aut dicas cum Ribera, S. Paulum considerare altare thymiamatis tamquam aliquid cum sancto sanctorum unum.
30:7
v. 1 « Et adolebit incensum super eo Aaron », et filiu eius v. 20, « suave fragrans, mane » singulis : « quando componet lucernas, incendet illud » ;
30:8
v. 8 « et quando collocabit eas ad vesperum » , — ànler duas vesperas , cf. 26,6; collocabat autem accensas, hine LXX Targ. Syr. accendet — « uret thiymiama sempiternum coram Domino in. generationes vestras » (19,14). 5"2n, perpetuo, intellige non sine ulla interruptione , sed, uti alias, temporibus statutis , sc. mane et vespere.
30:9
v. 9 « Non offeretis super eo thymiama |compositionis| alterius », quam eius, quae v. 3^ sqq. describitur, « nec oblationem et victimam , nec libabitis libamina », non holocaustum , non sine sanguine oblationem, non libamen; haec quippe ad altare holocaustorum spectant. Una tamen statuitur exceptio, quando semel in anno cornua altaris thymiamatis linienda sunt sanguine :
30:10
v. 10 « et deprecabttur » , seu expiabit, « Aaron super cornua. eius semel per annum » (cf. Lev. 16, 18), « in. sanguine [quod oblatum est| pro peccato » expiationis , 1. e. in sanguine victimae expialionis, quae offertur pro peccato; « et p/acabit super eo. » semel in anno « in generationibus vestris », per omnes ex ordine generationes. « Sanctum sanctorum », 1. e. res sacrosancta (cf. 29,31), « erit Domino » istud altare. - Haec eloquia sunt: 30,11-16 de congerenda pecunia pro sanctuarii usu; 17-21 de labro aeneo; 22-33 de oleo unctionis; 34-38 de thymiamatis compositione ; 31,1-11 de opificibus operi adhibendis; 12-17 de sabbati observatione. Ultima haec pericope intime connectitur cum traditis 31,18 tabulis. Tamquam pacti officium primarium 31,16 Deus sabbati observationem inculeat, pro eiusdem signo tabulas tradit. Hinc Moyses accepta Dei mandata populo explicaturus, 35,2 sq. ab inculcando hoe sabbati praecepto orditur. Ergo hoc praeceptum reapse a Deo datum est ante traditas 31,18 tabulas. Mandeta de labro aeneo, unetionis oleo, thymiamate et de opificibus potuere quidem brevi ante Moysis eum secundis tabulis descensum 34,29 dari. Tamen, quod immediate ante primum descensum recenseantur, nullaque appareat ratio e1 descensui ea postponendi, censenda sunt ante primum descensum esse data. Deus sc., qui sanctuarii partes omnes adamussim desecripserat, neque ea, quae labrum aeneum ete. spectabant, definire distulit. Tamen cultum illa remotius attingebant, quam ipsum tabernaculum, altaria; labrum aeneum solam maiorem eultus decentiam spectabat. Revelavit ergo haec Deus ante primum quidem Moysis descensum, alloquiis tamen adiectitiis atque ab illo longiori alloquio diversis, quo ipsius saeri cultus formam demonstraverat. Superest unicum de congerendis pro sanctuario pecuniis mandatum. Quod potuit a Deo provido eodem, atque reliqua mandata minora tempore tradi, idque fere probabilius esse videtur. Potuit tamen hoc mandatum etiam serius edi, sed h. l. aliis sanctuarii cultum spectantibus adscribi. Se. primum omnis generis opes pretiosae 35,20 sqq. liberaliter oblatae sunt, etiam postea homines liberaliter primum sua contulere, sed temporis decursu necessarium visum est certa lege sanctuarii necessitatibus providere : quam legem Deus a Moyse interrogatus tulit. Arg. — Sequitur monitum, ut, quando habeatur populi census, contribuant singuli dimidium siclum ad usum sanctuarii. Unicum censum praescribi, excluditur sententiae constructione conditionali. Fuit postmodum usus singulis annis contribuendi pro sanctuario : /os. Ant. XVIII. 12; Bell. Iud. VII. 13; 26. Hic usus facile potuit originem traxisse ex censu hac pericope indicto. At nulla h. 1l. voce innuitur, censum singulis annis esse repetendum, cum tamen secus v. g. v. 10 adscribatur, quid singulis annis sit faciendum. Si contextum attendas, pericopae finis videtur esse hic, ut pro futuro de pecunia sanctuario necessaria provideatur; ergo crediderim, concedi hic facultatem census habendi, quandocunque ea pecunia exhausta esset.
30:11
v. 41 « Locutusque est Dominus ad Moysen dicens » : v. 129. « Quando tuleris summam filiorum Israel vuzxta numerum », — Hebr. : quando levabis, i. e. computabis capita filiorum Israel secundum censum eorum — « dabunt singuli pretium », expiationem, Aózgov , « pro animabus suis Domino; et non erit plaga in eis, cum fuerint recensiti ». Dabunt illud tamquam pretium protectionis divinae contra plagas (cf. 12,13); qui dare detrectaretur, exponeret se periculo, ut a Deo inflicta plaga puniretur. « Agnoscebatur tributi illius solutione summum Dei in populum suum imperium; perinde enim habebatur, ac capitatio a rege Israelis subiectis sibi gentibus imperata » (Calm.).
30:13
v. 13 « Hoc autem dabit omnis, qui transit ad nomen », — Hebr. ad recensitos : recensendi ab una parte stabant, recensiti ab altera : qui ab illis ad. hos transibat, dimidium siclum solvebat — « dimidzum sicli quxta mensuram templi. Siclus viginti obolos habet » (Lev. 21,95; Num. 3, 7; 18,16; Ez. 45,12): sed quid sit n^3, non edocemur. « Media pars sicli offeretur Domino ». Siclus sanctuarii (Hebr.) etiam habetur v. 24; 38,24; Lev. 5,15; 27,3. 25; Num. 3,47. 50; 7,13 sqq.; 18,16 estque idem cum « siclo regio » (2 Reg. 14,26), de quo cf. Schrader ad Gen. 23,16. Ille siclus argenti pondere aequabat 14:55 gramm., valore 2 fr. 93. Vocabatur regius aut sanctuarii, quia apud reges vel in templis asservabantur pondera quaedam accuratissima, dum ea, quibus homines passim utebantur, saepe erant attrita et diminuta. Eiusmodi pondera regia apud Assyros reperta sunt, et sine dubio apud Babylonios antiquitus in usu erant. David 1 Par. 25,29 constituit sacerdotem aliquem « super omne pondus atque mensuram ». Vix est dubium, etiam apud Aegyptios hisce invigilasse sacerdotes. Ibi eam distinctionem didicerant Hebraei, nisi eam patriarchae iam e Mesopotamia compertam habuerant. Non ergo est ratio cum Dillm. suspicandi, illam vocem sanctuarii posterius a quodam locis omnibus citatis esse adscriptam.
30:14
v. 14 « Qui habetur in numero », — Hebr. : omnis , qui transit ad recensitos — « a viginti annis et supra, dabit pretium » seu oblationem, maown (cf. 99,28). Num. 1,18 sqq., qui sienumerabantur, semper vocantur « procedentes ad bellum », unde suggerit Ca?. eos, qui ob senium armis ferendis essent impares, uti viginti annis minores a censu fuisse exemptos.
30:15
v. 15 « Dives non addet ad medium siclt, et pauper nihil ménuet ». Ita ex ipso siclorum numero perspiciebatur recensitorum numerus (Jans.). Praeterea omnes ostendebantur aequales esse coram Deo (Bonfr.) praeter levitas, qui non recensebantur Num. 1, VT. sqq.
30:16
v. 16 « Susceptamque pecuniam, quae collata est a filis Israel, trades in usus tabernaculi testimoni , ut sit monumentum eorum coram Domino, et propitietur animabus eorum ». Hebr. : ut sit. filiis Israel in memoriale coram Domino, in ezpiationem pro vitis eorum : in pretium redemptionis a plagis, quibus hominum vitae affliguntur, et in memoriale, quod ipsos benignissimo foederis Deo in memoriam revocet (Vat.). | b. De labro aeneo Ex. 30,17-21.
30:17
v. 47 « Locutusque est Dominus ad Moysen dicens » :
30:18
v. 18 « Facies et labrum aeneum. », seu luterem, « vas quoddam amplum, habens parietes eminentes » (Tost.), « cum basi sua » aenea « ad lacandum; ponesque illud inter tabernaculum testimonii et. altare » holocaustorum. « Et missa aqua »,
30:19
v. 19 » lavabunt in ea » — sc. aqua; sed reliqui ez eo, sc. labro, aqua e labro hausta : « modus autem non est aliter seriptus » (Cat.) — « Aaron et filii eius manus suas ac pedes », cuius lotionis significationem exprimit CAald. substituens verbum sanctificabunt,
30:20
v. 20 « quando ingressuri sunt tabernaculum testimonii, et » — Hebr. Sam. Chald. aut , e qua coniunctione disiunctiva infert Ca. intelligi sequenti inciso altare holocaustorum, altare quippe thymiamatis erat intra tabernaculum — « quando accessuri sunt ad altare, ut offerant in eo thymiama Domino »,
30:21
v. 91 « ne forte] moriantur » , « me ob neglectam hanc legem eos percutiente » (Bonfr.). Poenam minatur Deus; non tamen se minas semper exsecuturum esse promittit. Ceterum Hebr. : ut cultu fungantur, ut adoleant sacrificium (new) Domno; quibus omnis generis sacrificia includuntur. Repetit dein h. 1l. Hebr. : et lavabunt manus suas et pedes suos, ne moriantur. Ubi monet Ca?., e pedum lotione effici, sacerdotes hebraeos nudis pedibus (cf. 3,5) sacris operari consuevisse; et notat Calm., nusquam affirmari quidquam de sacerdotum calceamentis. « Legitimum sempiternum erit ipsi et semini etus per successiones » . seu generationes eorum. Arg. — Kàius v. 22-25 compositio traditur, v. 26-30 res et personae ungendae enumerantur, v. 30-33 usus profanus prohibetur.
30:22
v. 99 « Locutusque est Dominus ad Moysen » v. 93 « dicens » : Et tu « sume tibi aromata : primae marrhae let] electae quingentos [siclos], et cinnamomi medtum, [?. e.] ducentos quinquaginta [siclos], calami similiter ducentos quinquaginta »,
30:24
v. 2& « casiae autem quingentos [s?c/os| in pondere sanctuarti » (cf. v. 13), « olei de olivetis |mensuram] hin ». Nox siclos, uti in similibus sententiis, apud Hebr. subintelligitur.
30:25
v. 25 « Faciesque unctionis oleum sanctum, unguenteun compositum opere unguentart » (cf. 26,1; 27,16; 28,11). vM? Vulg. et LXX (xo &v9ec) ad sequentia trahunt; melius Masor. Chald. Syr. ad praecedentia (cf. Cant. 4.14; Ez. 21,22) : primae qualitatis. — àYY1 23 est myrrha sponte fluens seu myrrha stacte, quae cortice arbusti non incisa fluit : hinc LXX adiicitur, quo genuinum aroma ab aliis quibusdam discernatur, jeo9oxtvvaptc. et SuAoxtyvau uo. — DW3 nip, calamus aromaticus; ler. 6,20 « calamus bonus »; Is. 43,24; Ez. 27,19; Cant. 4,14 absolute « calamus »; crescebat in Arabia et Syria : Acorus Calamus L. — "np Ez. 27,19 ex Arabia petebatur : Vulg. Targ. Syr. cassia, sed LXX iet, Vulg. ad Ez. 27,19 stacte. — 500 sicli — 7:275 kilogr. — 250 sicli — 3:637 kilogr. — De hin, quae mensura est originis aegyptiacae et aequat 6-49 lit., cf. 29,40.
30:26
v. 96 « Et unges ex eo tabernaculum testimonii, et arcam testamenti »,
30:27
v. 21 « mensamque cum vasis suis, candelabrum et utensilia eius, altaria thymiamatis »
30:28
v. 98 « et holocausti , et universam supellectilem , quae ad. cultum eorum pertinet », et labrum et basin eius (cf. 40,11).
30:29
v. 29 « Sanctificabisque omnta, et erunt sancta sanctorum », valde saneta (cf. 29,37; 30,10). « Qu tetigerit ea sanctificabitur », sanctus erit, nonnisi lotus ad vitam profanam redibit : cf. quae dicebamus ad 29,37. Altare sanctüificat victimas, labrum sanctifieat aquam ete. ; haee vero omnia sanctificantur oleo (Ca?.); oleum ipsum sanctifieatur eo, quod eius compositio cultui divino reservetur.
30:30
v. 30 « Aaron et filios eus unges , sanctificabisque eos, ut sacerdotio fungantur mihi ».
30:31
v. 34 « Filiis quoque Israel dices : Hoc oleum unctionis sanctum erit mihi in generationes vestras » , reservabitur meo cultui.
30:32
v. 32 « Caro hominis », excepta sacerdotum consecratione, « non ungetur ex eo, et uxta compositionem etus non facietis aliud » : soli pontifici vel sacerdoti licebat unguentum illud componere , et ad solum quidem servatum, « et sanctum erit vobis », aliis usibus non impendendum (Vat.).
30:33
v. 33 « Homo quicumque tale composuerit », praeter ponüficem seu sacerdotem specialiter deputatum, « e/ », sive a se ipso sive ab alio sive a pontifice compositum, « dederit ez eo alieno , exterminabitur de eum odiosa sint restringenda, sufficit interpretari non hebraeum. Hebraeus quivis, cui eiusmodi unguentum daretur ab hebraeo vel non hebraeo, lege v. 31 sq. tenebatur illud sanctuario deferre aut certe destruere : erat igitur unguenti sanctitati penes ipsum satis consultum. At si quis hebraeus alieno non hebraeo istud unguentum daret , erat vix non certa unguenti profanatio. prohibetur; usus vero sacer, cum v. 7 sqq. explicatus sit, non repetitur. ro, verbotenus gutta (Iob. 36,27; Vulg. ad Eccli. 24,21), quod graece vertitur o:««T5 : est igitur aliquod aroma, quod ex arbusto guttatim sponte effluit, non vi exprimitur : non myrrha, quae v. 23 audiebat "1*5 133. Ps. Ion. vertit arp balsaimum : sed an certam sequitur traditionem, an meram vocum consonantiam? — nonv, LXX óvo£ uti Vulg., ostracium, unguis odoratus seu blatta byzantina, e qua constant conchae quaedam Maris Rubri et Indici; habet aroma penetrans, atque hodiedum adhibetur pro medicina et suffitione. Ungulam vertit Vulg. Eccli. 24,91 (15), eundemque sensum habet h. 1. Chald. Syr. N12YO. E contra Ps. Ion. rW?2 dicitur esse costus, arbustum indicum ; et Targ. Hier. NYYYO NO2 V? explicatur (ap. Levy), ut sit idem atque 371 Np'EVN, spica nardea. — nisbn, galbanum, quod parari dicitur e succo plantae, quae in Syria nascitur et ierula vocatur, neque solum si adhibeatur, suave olet, attamen aliis aromatibus vigorem addit. Apud Aegyptios adhibebatur unguento Mendesio (Plin. 13. 2). Testatur Kn., se thymiama, quale a Moyse describatur, miseuisse et reperisse habere odorem fortem, reereantem et amoenum. Ceterum h. l. additur mQ'D, ergo galbani species intelligitur suavius olens. — ni25 est thus, quod in Arabia potissimum nascitur (Is. 60,6; Ier. 6,20). Adiicitur purum : « Autumno legitur ab aestivo partu. Hoc purissimum, candidum. Secunda vindemia est vere, ad eam hieme corticibus incisis. Rufum hoc exit nec comparandum priori » (Plin. 12. 32).
30:34
v. 95 « Dixitque Dominus ad Moysen : Sume tibi aromata : stacten et onycha, galbanum bon odoris et thus lucidissimum; aequalis ponderis erunt omnia ». Aegyptii quoque e pluribus substantiis odoriferis thymiama componebant.
30:35
v. 35 « Faciesque thymiama compositum opere unquentari, mixtum [diltgenter| et purum et sanctificatione [dignissimum] ». n» mixtum vertunt LXX Vulg. Targ.; sed nativa verbi significatio est salsum (Amama), sal autem omnibus sacrificiis admiscebatur Lev. 2,13. Ergo thymiama debet sale condiri, ab omni aliena substantia esse purum et, uti v. 37 sq. explicatur, sanctum , soli divino cultui reservatum. Debet etiam esse minute contusum v..36 : « Cumque in tenuissimum |pulverem universa| contuderis, pones ez eo coram. tabernaculo testimoni, in quo loco apparebo tibi. Sanctum sanctorum erit vobis |thymdiama] » ; 1. e. erit res sanctissima, ef. 29,37; 30,10.
30:37
99. v. 32 « Talem compositionem non facietis in usus vestros, quia. sanctum est Domino ».
30:38
v. 38 « Homo quicumque fecerit simile, ut odore illius perfruatur, peribit de populis suis ». LXX Chald. Syr. de populo suo. Cap. XXXI
30:1
… Tempio 10), lungo e largo 5 (nel Tempio 20; le dimensioni crebbero ancora nel Tempio erodiano), solennemente consacrato (Ex. 30, 25-28), su cui si offriva mattina e sera l'olocausto perenne e ardeva sempre il fuoco. B) a. dell'incenso o dei profumi (Ex. 30, 1-10; I Reg. 6, 20, 22) nel Santuario, in cedro rivestito d'oro («a. d'oro»; I Reg. 7, 48), alto due cubiti, lungo e largo uno, su cui mattina e sera si bruciava l'incenso.
30:6
… Jud., IV, 10, 5). Un braccio del Nilo largo 90 m. separa E. dalla città di Sūn (Sāwēnāh in Ex. 29, 10; 30, 6), in greco Σαβγη (Erodoto, II, 28), oggi Assuan. …
PROPIZIATORIO (EBR. HAPPŌRETH, SETTANTA ἘΝΑΣΤΉΡΩΝ)
… Di spessore imprecisato, misurava due cubiti e mezzo (= ca. m. 1,31) di lunghezza e uno e mezzo (= m. 0,78) di larghezza (Ex. 25, 17; cf. 26, 34; 30, 6; 31, 7; 37, 6).
30:9
ABIU (EBR. 'ABIHÛ «MIO PADRE È EGLI»; SETTANTA: 'ABIOÛ8)
… Mentre assistevano il padre Aronne sommo sacerdote nei primi sacrifici, nell'ottavo giorno della sua e loro consacrazione (Lev. 8-9). A. e il fratello Nadab posero nel turibolo, per offrire l'incenso al Signore, del fuoco «estraneo» o profano, non tolto cioè dall'altare, come era prescritto (Ex. 30, 9). Fulminati per tale sacrilegio dal «fuoco di Jahweh» (uscito probabilmente dal Santo dei Santi), furono sepolti fuori dell'attendamento, con le loro vesti di lino. …
Già nel Tabernacolo mosaico vi era un apposito altare (v.) dei profumi, sul quale mattina e sera il sacerdote faceva ardere un miscuglio di sostanze aromatiche, cioè storace, onice, galbano ed i. (Ex. 30, 34). Questa miscela detta thymiana (ibid. 30, 9; Num. 16, 7, 47) era riservata all'uso cultuale sotto pena di morte (Ex. 30, 38).
30:11
Il tesoro del santuario, costituito da Mosè, accresciuto da doni di fedeli e sovrani, subì diverse vicende e spogliazioni (Ex. 30, 11-
30:12
… Copiosa gēmārā' babilonese e palestinese. d) Šēqālim («sicli»): tratta dell'imposta di mezzo siclo (Ex. 30, 12 sgg.) per il mantenimento del culto. …
30:17
TABERNACOLO (TENDA) DI RIUNIONE (EBR. 'ŌHEL, PER LO PIÙ SEGUITO DA MĒ'ĒDH: « T. DA CONVEGNO »)
… Nell'atrio, infine, vi era l'altare degli olocausti e la conca (« mare ») di rame, con sottocoppa per l'acqua delle abluzioni dei sacerdoti officianti (Ex. 30, 17-21; 38, 8). Il simbolismo del T. è evidente (cf. Hebr. 8-9; Apoc. 13, 6; 15, 5; 21, 3). Ogni oggetto aveva un simbolismo proprio.
30:23
CINNAMOMO (EBR. QINNĀMŌN, GRECO ΚΥΝΆΜΩ-ΜΟΝ)
CINNAMOMO (ebr. qinnāmōn, greco κυνάμω-μον). - Elemento aromatico dell'olio di unzione (Ex. 30, 23). Spesso è unito nell'enumerazione con altri profumi, quali la cassia, la mirra, l'aloe. …
MIRRA (EBR. MÔR; SETTANTA ΑΥΏΡΙΑ, LAT. MYRRHA)
La m. fu mischiata con l'olio nell'unzione di Aronne (Ex. 30, 23) e dei suoi successori. …
30:24
… Per questo fin dall'antichità fu usato nel culto sacro, come nella consacrazione di altari, vasi e luoghi (Gen. 28, 18; 35, 14; Ex. 30, 24 sgg.; 40, 9, sgg.), dei sacerdoti (ibid. 29, 7 sgg.; Lev. 8, 11), dei re (I Reg. 10, 1; 16, 13); nei sacrifici e nelle oblazioni delle primizie (Lev. 2, 1 sgg.; Deut. 14, 23); …
30:25
… in legno di acacia rivestito di bronzo, detto perciò anche «a. di bronzo» (I Reg. 8, 64; II Reg. 16, 14), alto 3 cubiti (nel Tempio 10), lungo e largo 5 (nel Tempio 20; le dimensioni crebbero ancora nel Tempio erodiano), solennemente consacrato (Ex. 30, 25-28), su cui si offriva mattina e sera l'olocausto perenne e ardeva sempre il fuoco. B) a. dell'incenso o dei profumi (Ex. 30, 1-10; I Reg. 6, 20, 22) nel Santuario, in cedro rivestito …
30:33
… Dopo la distruzione del primo Tempio (587 a. C.) era consacrato con la sola vestizione (così Gionata Maccabeo: I Mach. 10, 21) e con il sacrificio, non più con l'unzione, perché l'olio sacro dell'unzione era scomparso, né poteva essere confezionato di nuovo (Ex. 30, 33).
30:34
GALBANO (EBR. ΒΕΒΈΔΗΝ, GR. ΧΑΛΒΆΝΗ)
… Nella Bibbia (Ex. 30, 34-38) il g. è descritto come uno degli ingredienti del profumo sacro destinato ad ardere nel santuario. …
Già nel Tabernacolo mosaico vi era un apposito altare (v.) dei profumi, sul quale mattina e sera il sacerdote faceva ardere un miscuglio di sostanze aromatiche, cioè storace, onice, galbano ed i. (Ex. 30, 34). Questa miscela detta thymiana (ibid. 30, 9; Num. 16, 7, 47) era riservata all'uso cultuale sotto pena di morte (Ex. 30, 38).
In Ex. 30, 34 è il profumo dell'unghia odorata (blatta byzantina; ebr. lēhēlētō), che si trova come operculum di alcuni molluschi o conchiglie; insieme ad altre sostanze, serviva per il thymiamo sacro.
30:38
… sul quale mattina e sera il sacerdote faceva ardere un miscuglio di sostanze aromatiche, cioè storace, onice, galbano ed i. (Ex. 30, 34). Questa miscela detta thymiana (ibid. 30, 9; Num. 16, 7, 47) era riservata all'uso cultuale sotto pena di morte (Ex. 30, 38).
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.