Of hostes, for the sinne of concealing an others periurie. 2. for vncleanes 4. for vaine svvearinge 14. for rrour in exercising holie rites, 17. & for anie sinne committed by ignorance.
1If any one sin, and hear the voice of one swearing, and is a witness either because he himself hath seen, or is privy to it: if he do not utter it, he shall bear his iniquity.Se un uomo peccherà, perché avendo udite le parole di uno, che giurò, o essendo testimone della cosa per aver veduto, o per esserne consapevole, non vuol renderne testimonianza, porterà la pena di sua iniquità.IF a soule sinne, and heare the voice of one swearing, and be witnes because either he him selfe sawe, or is priuie to it: vnlesse he vtter it, he shal beare his iniquitie.Si peccaverit anima, et audierit vocem jurantis, testisque fuerit quod aut ipse vidit, aut conscius est: nisi indicaverit, portabit iniquitatem suam. 2Whosoever toucheth any unclean thing, either that which hath been killed by a beast, or died of itself, or any other creeping thing: and forgetteth his uncleanness, he is guilty, and hath offended.Colui, che avrà toccato qualche cosa d'immondo, sia un corpo ucciso da una bestia ovvero morto da sé, oppur qualche rettile, e si sarà scordato di sua immondezza, egli è reo, ed è in colpa.The soule that toucheth anie vncleane thing, either that which was killed of a beast, or died of it selfe, or anie other thing that creepeth: and forgeteth his vncleannes is guiltie, and hath offended:Anima quæ tetigerit aliquid immundum, sive quod occisum a bestia est, aut per se mortuum, aut quodlibet aliud reptile: et oblita fuerit immunditiæ suæ, rea est, et deliquit: 3And if he touch any thing of the uncleanness of man, according to any uncleanness wherewith he is wont to be defiled: and having forgotten it, come afterwards to know it, he shall be guilty of an offence.E se avrà toccato cosa alcuna d'un altro uomo, che sia immonda, di qualunque specie d'immondezze, ond'ei può contaminarsi, e non vi abbia posto mente, e poi siasene avveduto, sarà reo di delitto.and if he touch anie thing of the vncleannesse of man, according to anie imputitie wherwith he is wount to be polluted, & hauing forgotten, doe knowe it afterward, he shal be guiltie of an offence.et si tetigerit quidquam de immunditia hominis juxta omnem impuritatem, qua pollui solet, oblitaque cognoverit postea, subjacebit delicto. 4The person that sweareth, and uttereth with his lips, that he would do either evil or good, and bindeth the same with an oath, and his word: and having forgotten it afterwards understandeth his offence,Se uno ha giurato e si è dichiarato colle sue labbra di far qualche cosa di bene, o di male, e lo stesso ha confermato con parole di giuramento, e dopo essersene dimenticato riconosce poscia il suo delitto,The soule that sweareth, and vttereth with his lippes, that he would doe either il; or wel, and bindeth the same with an oathe, and his word, & hauing forgotten afterward vnderstandeth his offence,Anima, quæ juraverit, et protulerit labiis suis, ut vel male quid faceret, vel bene, et idipsum juramento et sermone firmaverit, oblitaque postea intellexerit delictum suum, 5Let him do penance for his sin:Faccia penitenza del suo peccato,let him do penance for his sinne,agat pœnitentiam pro peccato,
6And offer of the flocks an ewe lamb, or a she goat, and the priest shall pray for him and for his sin.E offerisca un'agnella, o una capra del gregge suo, e il sacerdote farà orazione per lui, e pel suo peccato:and offer of the flockes an ewe lambe, or a shee goate, and the priest shal pray for him and for his sinne:et offerat de gregibus agnam sive capram, orabitque pro ea sacerdos et pro peccato ejus. 7But if he be not able to offer a beast, let him offer two turtles, or two young pigeons to the Lord, one for sin, and the other for a holocaust,Che se non potrà offerire la pecora, offerisca due tortore, o due colombini al Signore, uno per il peccato, l'altro in olocausto.but if he be not able to offer a beast, let him offer two turtles, or two young pigions to our Lord, one for sinne, and the other for an holocaust,Sin autem non potuerit offerre pecus, offerat duos turtures, vel duos pullos columbarum Domino, unum pro peccato, et alterum in holocaustum, 8And he shall give them to the priest: who shall offer the first for sin, and twist back the head of it to the little pinions, so that it stick to the neck, and be not altogether broken off.E li darà al sacerdote, il quale offerendo il primo per il peccato ripiegherà il capo di esso verso l'ali, in guisa però che resti attaccato al collo, e non ne sia totalmente strappato.and he shal geue them to the priest: who offering the sirst for sinne, shal wryth backe the heade therof to the litle pinions, so that it sticke to the necke, and be not altogeather broken of.dabitque eos sacerdoti: qui primum offerens pro peccato, retorquebit caput ejus ad pennulas, ita ut collo hæreat, et non penitus abrumpatur. 9And of its blood he shall sprinkle the side of the altar: and whatever is left, he shall let it drop at the bottom thereof, because it is for sin.E aspergerà con parte del sangue di esso i lati dell'altare: e il rimanente lo farà colare appiè dello stesso altare; perché è (sacrifizio) per il peccato.And of the bloud therof he shal sprinckle the wall of the altar, and whatsoeuer is left, he shal make it distil to the bottome therof, because it is for sinne.Et asperget de sanguine ejus parietem altaris; quidquid autem reliquum fuerit, faciet distillare ad fundamentum ejus, quia pro peccato est. 10And the other he shall burn for a holocaust, as is wont to be done. And the priest shall pray for him, and for his sin, and it shall be forgiven him.L'altro poi lo brucerà in olocausto secondo il rito: e il sacerdote farà orazione per lui, e pel suo peccato, e saragli rimesso.And the other he shal burne for an holocauste, as is wount to be done: and the priest shal pray for him, and for his sinne, and it shal be forgeuen him.Alterum vero adolebit in holocaustum, ut fieri solet: rogabitque pro eo sacerdos et pro peccato ejus, et dimittetur ei.
11And if his hand be not able to offer two turtles, or two young pigeons, he shall offer for his sin the tenth part of an ephi of flour. He shall not put oil upon it, nor put any frankincense thereon, because it is for sin.Che se non avrà facoltà di offerire le due tortore, o i due colombini, offerirà pel suo peccato la decima parte di un ephi di fior di farina: non vi verserà sopra l'olio, né vi metterà incenso, dappoiché si dà per il peccato:And if his hand be not able to offer two turtles, or two young pigions, he shal offer for his sinne, of floure the tenth part of an ephi. He shal not put oyle vpon it, nor cast anie frankincense theron, because it is for sinne,Quod si non quiverit manus ejus duos offerre turtures, aut duos pullos columbarum, offeret pro peccato suo similæ partem ephi decimam: non mittet in eam oleum, nec thuris aliquid imponet, quia pro peccato est. 12And he shall deliver it to the priest, who shall take a handful thereof, and shall burn it upon the altar for a memorial of him that offered it:E daralla al sacerdote, il quale presane una piena manata, la brucerà sull'altare in memoria dell'offerente,and he shal deliuer it to the priest: who taking therof a ful handful, shal burne it vpon the altar for a moniment, of him that did offer it:Tradetque eam sacerdoti: qui plenum ex ea pugillum hauriens, cremabit super altare in monimentum ejus qui obtulerit, 13Praying for him and making atonement. But the part that is left, he himself shall have for a gift.Facendo orazione per colui ed espiandolo; la porzione poi che rimane, l'avrà egli in dono.praying for him and making expiation, but the part that is left, him selfe shal haue for a gifte.rogans pro illo et expians: reliquam vero partem ipse habebit in munere. 14And the Lord spoke to Moses, saying:E il Signore parlò a Mosè, e disse:And our Lord spake to Moyses, saying:Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens: 15If any one shall sin through mistake, transgressing the ceremonies in those things that are sacrificed to the Lord, he shall offer for his offence a ram without blemish out of the flocks, that may be bought for two sicles, according to the weight of the sanctuary.Colui, che per errore trasgredisce le cerimonie, e pecca riguardo alle cose santificate al Signore, offerirà pel suo peccato un ariete immacolato del gregge, che può aversi per due sicli secondo il peso del santuario:If a soule transgressing the ceremonies, by errour shal sinne in those thinges that are sanctified to our Lord, he shal offer for his offence a ramme, without spotte out of the flockes, that may be bought for two sicles, according to the weight of the Sanctuarie:Anima si prævaricans cæremonias, per errorem, in his quæ Domino sunt sanctificata, peccaverit, offeret pro delicto suo arietem immaculatum de gregibus, qui emi potest duobus siclis, juxta pondus sanctuarii:
16And he shall make good the damage itself which he hath done, and shall add the fifth part besides, delivering it to the priest, who shall pray for him, offering the ram: and it shall be forgiven him.E risarcirà il danno dato, e vi aggiungerà un quinto di più, e lo darà al sacerdote, il quale farà orazione per lui offerendo l'ariete, e saragli perdonato.and the damage it selfe which he did, he shal restore, and the fift part he shal adde besides, deliuering it to the priest, who shal pray for him, offering the ramme, and it shal be forgeuen him.ipsumque quod intulit damni restituet, et quintam partem ponet supra, tradens sacerdoti, qui rogabit pro eo offerens arietem, et dimittetur ei. 17If any one sin through ignorance, and do one of those things which by the law of the Lord are forbidden, and being guilty of sin, understand his iniquity:Se un uomo pecca per ignoranza, e fa alcuna delle cose vietate dalla legge del Signore, e reo di colpa riconosce la sua iniquità,If a soule sinne by ignorance, and do one of those thinges which by the lawe of the Lord are forbidden, and being guiltie of sinne, vnderstand his iniquitie,Anima si peccaverit per ignorantiam, feceritque unum ex his quæ Domini lege prohibentur, et peccati rea intellexerit iniquitatem suam, 18He shall offer of the flocks a ram without blemish to the priest, according to the measure and estimation of the sin. And the priest shall pray for him, because he did it ignorantly: And it shall be forgiven him,Offerirà un ariete di branco senza macchia al sacerdote secondo la misura, e la qualità del peccato: e questi farà orazione per lui, che ignorantemente ha peccato e saragli perdonato,he shal offer a ramme without spotte of the flockes to the priest, according to the measure, and estimation of the sinne: who shal pray for him, because he did it vnwitting: and it shal be forgiuen him,offeret arietem immaculatum de gregibus sacerdoti, juxta mensuram æstimationemque peccati: qui orabit pro eo, quia nesciens fecerit: et dimittetur ei, 19Because by mistake he trespassed against the Lord.Perché ha peccato per errore contro il Signore.because by errour he offended against the Lord.quia per errorem deliquit in Dominum.
5:1
Year of the World 2514.
Menochius
Swearing. We are accountable for the sins of others, to which we are accessory, as appears from this and part of the following chapter. No distinction of persons is here noticed. If any one, therefore, be witness to another's promise, confirmed by oath, and, being cited to the bar, refuse to speak, he shall be guilty of sin, and offer the sacrifice proscribed (ver. 6,) for all the preceding cases. Restitution must also be made to the injured person. (Menochius)
Origene † 253 d.C.
But others suppose that no sacrifice was allowed for such an obstinate wretch as when not answered when the judge swore or adjured him. He was liable to be put to death. The associate of the thief fell under the like punishment as the thief himself, when he would not reveal the theft to the judge, Proverbs 29:24. Others again understand this swearing to mean blaspheming God. If the hearer do not reprehend him, he shall suffer as his accomplice. (Origen; Philo)
Calmet
Junius thinks that the neglect of fraternal correction, was to be expiated by the sacrifice prescribed for the sins of ignorance, concerning which Moses is treating. But it seems that the person here mentioned was to die, as the words he shall bear his iniquity, commonly denote, Leviticus 19:8.; etc. (Calmet)
Worthington
When perjury prejudiceth another's cause, we are bound to reveal what we know to the judge, if it can be done so as to avoid scandal. (Worthington)
Kennicott
Not. Hebrew editions read loa, instead of la, both here and in 34 other places; an irregularity unknown in some manuscripts, and to the Samaritan copy. Perhaps it may have been occasioned by lu, "to him," being of the same sound with la. (Kennicott)
5:2
Haydock
Beast. All wild beasts were deemed unclean; but domestic clean cattle, though slain, did not defile; (Calmet) while some of the unclean did, even alive, Leviticus 11:26, 31. (Haydock)
Tirinus
Fishes are comprised under the name of reptiles; yet some were not unclean, Leviticus 11:9. The Septuagint neglect reptiles, and put "the carcasses of impure abominations;" by which they probably mean dogs, and such things as the Egyptians adored. This verse does not regard those who had only touched something unclean, as such were to be purified at night, by washing their garments; but it refers to those who, having neglected that ordinance, had still ventured to touch something sacred, and were therefore required to offer the sacrifice, assom, (Calmet) as for an irreligious behaviour towards God. (Tirinus)
5:3
Calmet
Of man, who may be in a state of legal uncleanness. If he neglect or forget to purify himself, he must offer a sacrifice, either such as he may choose, (St. Augustine, q. 2.) or such as the priest may require. (Lyranus) (Calmet)
5:4
Tostat
Lips. This is necessary before he can be punished by men; but every secret promise binds before God. (Tostat)
Calmet
Evil or good: any thing whatsoever, whether favour or punishment, whether the completion of it be difficult or easy. (Calmet)
Philo
Thus parents sometimes foolishly swear that they will chastise their children unmercifully; libertines that they will live in luxuries as long as they have any money; ill-natured people that they will never speak to such a one, that they will murder, etc. To execute such promises, even confirmed by an oath, would be a double crime. Let them ask pardon of God for their rash oath. (Philo)
Haydock
Herod made his oath a pretext for killing John the Baptist, deluding himself, perhaps, with a false interpretation of this law. (Haydock)
Calmet
As such hasty oaths are easily forgotten, when the guilty person recollected himself, he was bound to confess his fault to the priest in the following manner, according to the Rabbins: Placing his hands between the horns of his victim, he shall say, "I beseech you, Lord, I have sinned; I have committed iniquity and prevarication; I have committed such a fault. I repent, I am filled with sorrow and confusion for having done so; I will relapse no more." These doctors teach, that without confession and sorrow no sacrifice will remit sin. (Calmet)
Tirinus
To preserve the secret of confession, the priests were ordered to eat the victims alone. (Philo, etc.) (Tirinus)
5:5
Haydock
Let, etc. Hebrew, "and surely when he is guilty in one of these things, he shall confess that he hath sinned therein; (ver. 6.) and he shall bring his sin-offering unto the Lord, for his transgression," etc. Confession to the priest was requisite, before all the other sacrifices for sin. See Josephus, [Antiquities?] 3:10. (Haydock)
5:9
Sin. The flesh belonged to the priest, Leviticus 6:26.
5:11
Arbuthnot
Ephi, or a gomor, which is the tenth part of three pecks and three pints, English. (Arbuthnot.)
Menochius
For sin, and therefore to shew how odious sin is to God, he will not allow any frankincense to be offered. (Menochius)
5:12
Calmet
Memorial. See Leviticus 2:2. At the end, the Hebrew and Septuagint add, "It is a sin-offering;" peccatum. (Calmet)
Hence the priests are said to eat the sins of the people, Osee 4:8.
5:15
The ceremonies: omitted in Hebrew and Septuagint
Sanctified[Sacrificed?], neglecting to pay the first-fruits; or, by mistake, eating any of the victims reserved for God, or for the priests.
Two sicles. St. Jerome seems to have read in the dual number, whereas the Hebrew pointed copies have sicles indefinitely; and the Rabbins understand two, when the word is plural and undetermined. Theodoret reads fifty, which some maintain is the ancient translation of the Septuagint, though it is not found in any of our copies. Hebrew may be rendered "a ram (or) according to thy estimation, sicles of silver." The particle or is sometimes understood. It is probable that when the fault was considerable, a ram was to be sacrificed, and restitution made of what was due with the fifth part besides; but if the fault was small, the priest determined how many sicles were to be presented for sacred purposes.
Sanctuary. See Exodus 30:13.
5:17
Calmet
Through ignorance. These words are not found in the Hebrew or Septuagint; but the context shews, that they must be understood. Some pretend that the ignorance here spoken of, is that by which a person doubts whether the thing which he touched was unclean or not. But we may explain these last verses as a recapitulation of what had been already ordered. (Calmet)
5:18
Sin. If it were grievous, the priest required a more valuable victim, ver. 15.
5:19
Haydock
Lord. Hebrew, "It is a victim for the sin which he has committed against the Lord." From this chapter, as well as from Numbers 5:7, it is obvious that a special confession was necessary, not only for those who had fallen into the disorder of leprosy, which was a figure of sin, and often inflicted by God in punishment of it; but also, when they had given way to the smallest transgression against the commands and ceremonies of the Lord. (Haydock)
This custom is still observed by the Jews. (Galatinus 10:3.)
5:1
VVhen periurie doth preiudice an others cause, he that knoweth the truth is bond to reueil it to the Iudge; but with discretion to auoide scandal.
5:4
Swearing to do that is euil, or not doing that is lawfally sworne, is sinne.
5:16
For remission of sinne restitution is first required if iniurie was done.
Besides restitution satisfaction is also necessarie for the offence to God. Theodoret. q. 2. in 〈◊〉.
5:1
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Dialogues. The “Eranistes” or “Polymorphus” of the Blessed Theodoretus, Bishop of Cyrus 2
Orth. —Hear the Lord God speaking through the prophet Ezekiel “The soul that sinneth it shall die.” Moreover through the great Moses He saith “If a soul sin—”
5:3
san Girolamo † 420 d.C. Against the Pelagians 1.28
v. 3 . Offerings for ceremonial uncleanness.
5:4
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 14.13
… And the people seemed to have kept their oath. Yet if any one closely examines the matter, they too all became liable to the charge of perjury. For they compelled the father of Jonathan to perjure himself, by not surrendering the son to the father. Seest thou how many persons one oath made obnoxious to perjury,
5:1
1. SI PECCAVERIT ANIMA, — eo modo quo sequitur. Casus et leges hujus capitis et sequentis ad omnes, etiam pontifices pertinere videntur; nulla enim hic personarum distinctio, uti facta est capite IV.
ET AUDIERIT VOCEM JURANTIS. — «Jurantis,» hoc est, ut Chaldaeus, Vatablus et alii vertunt, adjurantis, puta judicis. Unde et nonnulla Biblia manuscripta legunt adjurantis; quin et Radulphus utramque lectionem, scilicet jurantis et adjurantis, adfert et exponit. Vilalpando quoque in cap. XVII Ezech. pag. 3: «jurantis,» ait, id est judicis praevio juramento interrogantis, q. d. Si quis testis a judice adjuratus, ut vere dicat id quod vidit; aut seit de re in judicio controversa: si is eam non indicet, sed palliet vel neget, dicatque se nihil de illa se scire, hic portabit iniquitatem suam.
Secundo, vox jurantis simpliciter et proprie accipi potest. Hebraice enim est אלה ala, id est juramenti, praesertim execratorii, q. d. Si quis audierit vocem jurantis, id est juramento aliquid confirmantis, puta promittentis rem aliquam, aut contractum aliquem ineuntis, aut quid aliud asserentis et stabilientis juramento (Hebraei enim juramento suos contractus et promissa firmabant), hujusque rei testis citatus sit in judicio, ut dicat id quod de re vidit aut cognovit: si is judice requisitus ad testandum veritatem, eam non indicet, hic portabit iniquitatem suam. Ita S. Augustinus, Quaest. I, Procopius, Isychius, Origenes, Radulphus et Abulensis. Aliter exponunt Rabbini aliqui, quasi hic loquatur Scriptura de eo qui audit aliquem dejerantem, execrantem, maledicentem et abutentem nomine Dei, et non indicat illud magistratui, ut is puniatur: illum enim reum fieri, et debere pro hoc suo silentio, quasi delicto, offerre oblationem hic praescriptam.
Nota hic caecitatem et perversitatem Judaeorum, qui nullam sibi juramenti et perjurii conscientiam faciunt, nisi jurent manu imposita super librum legis; quod si alio ritu jurent, audacter jurabunt falsum. Quare imprudenter cum magna Christianorum injuria faciunt magistratus, qui Judaeos in rebus forensibus ad jusjurandum contra Christianos admittunt. Quam perfidiam cum Norinbergenses, aliaeque Respublicae olim intellexissent, Judaeos ad nullum admiserunt juramentum, nisi admota manu ad librum legis suae Synagogae jurarent. Adde quod ipsi, in die expiationis, a Rabbinis suis ab omnibus votis et juramentis, si quae malignius fecerunt, absolvuntur. Denique Judaeus licitum sibi putat, Christiano homini, quacumque ratione possit, damnum inferre. Unde et quidam eorum magnus Rabbi sic scribit: «Optimus qui inter gentes est, dignus est, ut caput illi conteratur tanquam serpenti.»
PORTABIT INIQUITATEM SUAM. — Iniquitas hic ponitur metonymice, pro poena iniquitatis, quasi dicat: Talis punietur a Deo, etiamsi scelus perpetuo lateat homines; talis sustinebit poenam iniquitatis suae, quam tamen amoliri poterit paenitentia, et sacrificio quod praescribitur vers. 6. Illa enim sanctio quae habetur vers. 6, ad omnes casus praecedentes referenda est: Deo enim per hoc sacrificium satisfiebat; proximo tamen si laesus esset, nihilominus damnum omne sarciendum erat.
5:2
2. ANIMA QUAE TETIGERIT ALIQUID IMMUNDUM, etc., AUT QUODLIBET ALIUD REPTILE (omnia enim reptilia ex lege, Levit. XI, 42, erant immunda), ET OBLITA FUERIT IMMUNDITIAE SUAE (ac consequenter neglexerit eam tollere per sacrificium a lege statutum), REA EST. — Hebraice, immunda vel polluta est, quia videlicet rem immundam tetigit, ideoque rea est, quia contra legem, Levit. XI, 43, quae vetat tangi immundum, fecit.
Et deliquit, — quia immunditiam hanc per sacrificium, sive lustrationem lege perscriptam, non expiavit. Ita Abulensis.
Theodotion et Aquila vertunt, anima quae se inquinarit verbo impuro, id est re impura vel immunda, rea est. Verbum enim saepe pro re sumitur metonymice.
Tropologice Procopius: Qui alium quam Dei sectatur sermonem (hic enim solus purus est, caeteri sunt impuri), reus est et deliquit.
5:3
3. Et si tetigerit quidquam de immunditia HOMINIS, JUXTA OMNEM IMPURITATEM QUA POLLUI SOLET (id est, de omnibus illis in quibus homines ex lege Mosis pollui solent, sicut vers. 5, legaliter polluebatur is, qui tangebat morticinum), subJACEBIT DELICTO. — Hebraice deliquit, ideoque poenae, uti et culpae, rea est et subjecta, ac consequenter tenebitur ad sacrificium vers. 6 praescriptum, ut se expiet.
5:4
4. ANIMA QUAE JURAVERIT, etc., UT VEL MALE QUID FACERET. — Male facere Hebraeis est affligere. Unde ipsi per male facere hic intelligunt jejunare. Ita et S. Gregorius, Cajetanus, Vatablus et alii; jejunium enim est carnis afflictio. Verum quia male facere hic opponitur benefacere, hinc melius haec non ad ipsum jurantem, sed ad tertium referas, q. d. Homo qui juraverit aliquem affligere, intellige juste, ut cum parentes jurant se castigaturos filios; loquitur enim Deus hic de malo poenae, non culpae: nam malum culpae non est materia juramenti, quod tamen hic requiritur, ut patet ex Hebraeo, qui sic habet: Ad omne quod loquetur homo in juramento, vel effutierit; NUI bata enim effutire, vel temere et inconsiderate proloqui significat.
OBLITAQUE (ita ut non impleverit juramentum) POSTEA INTELLEXERIT DELICTUM SUUM, — juramenti sui obliti et neglecti. Hebraice est, cum cognoverit quod deliquerit in aliquo horum. Unde patet sacrificium, quod sequitur, ad omnes praecedentes casus referendum esse; idque docet S. Augustinus, Quaest. 1.
5:5
5. AGAT POENITENTIAM PRO PECCATO, — ut scilicet illud agnoscat, de eo doleat et conteratur; alioquin enim sacrificium quod offert parum ei proderit, sed ut ei prosit, ex contritione procedat necesse est. Unde idem intellige in omnibus aliis sacrificiis, etiamsi non exprimatur. Hebraea et Chaldaeus habent: Confiteatur peccatum in quo peccavit. Unde Hebraei tradunt specialem hic requisitam fuisse peccati confessionem, istam videlicet, ut offerens manus suas habens inter victimae cornua diceret: «Obsecro, Domine, peccavi, inique egi, praevaricatus sum, sic et sic feci, ecce poenitet me, et pudet me operum meorum, nunquam revertar ad rem istam.» Traduntque nihil profuisse sacrificia, nec expiasse peccata, nisi tescuba veiddui, id est poenitentia et confessio haec accessissent, juxta id quod praecipitur Numer. cap. V, 7: «Confitebuntur peccatum suum quod fecerunt.» Hebraei etiamnum hanc specialem peccatorum confessionem faciunt in die expiationis, et loco satisfactionis sibi plagas infligunt, uti ex ipsismet audivi. Vide ergo quam particularis fuerit Judaeorum confessio, cum haeretici apud Christianos generalem esse volunt. Ritus confessionis particularis Judaeorum.
5:6
6 et 7. OFFERAT DE GREGIBUS AGNAM SIVE CAPRAM, etc.; SIN AUTEM NON POTUERIT OFFERRE PECUS (pecudem; hebraice est, si manus ejus non potuerit tangere sufficientiam ovis, id est, si tam pauper sit ut non suppetat ovis), offeret duos turtures, vel DUOS PULLOS COLUMBARUM DOMINO: UNUM PRO PECCATO, ALTERUM IN HOLOCAUSTUM.
Nota: Prius debebat offerri turtur unus pro peccato, deinde alter in holocaustum, quia non est pretiosa laus Dei in ore peccatoris. Carnes turturis immolati pro peccato cedebant totae sacerdoti, nihil Deo, uti fiebat in aliis sacrificiis pro peccato, ut patet Levit. VI, 26. Ita Abulensis.
Tropologice S. Gregorius, Isychius et Radulphus per ovem, turturem, columbam varios poenitentiae modos accipiunt. «Si pecus, aiunt, offerre, id est poenitere in carnis afflictione nequeas, da turturem, id est contritionem et gemitum, quod non possis digna satisfactione peccatum abluere; da duos pullos columbarum, id est consecra mentem tuam contemplationi, et coelesti conversationi, ac plenissime te Deo trade; retorque caput ut collo haereat, quia qui vitam in deliciis egit, si morte vicina et aetate fessa vanitatem studiorum suorum intelligit, si jam seit plangere quod vitam perdidit, caput a corpore secernat, mentis scilicet intentionem a procurandis carnis voluptatibus avertat; nec tamen caput ipsum penitus abrumpendum est, quia cura quae carnis desideriis negatur, sustentandis necessitatibus debetur,» inquit Radulphus. Alia allegorica S. Gregorii.
Paulo aliter haec accommodat S. Gregorius, lib. XXXII Moral. cap. II: «Juramentum, ait, proferre, est nos voto divinae servitutis alligare; et cum bona opera promittimus, nos bene facere spondemus; cum vero abstinentiam cruciatumque carnis nostrae vovemus, male ad praesens nos nobis facere juramus; sed quia nullus quamlibet devotus est, qui inter ipsa pia vota non peccet, pro peccato agnam, id est activae vitae innocentiam, offerat, aut capram quae in rupibus pascitur, id est ad pastum contemplationis se accingat. Si haec non possit, det duos turtures, vel duos pullos columbarum, id est duplicem poenitentiae gemitum, quia scilicet et recta non fecit, et prava operatus est.»
5:11
11. QUOD SI NON QUIVERIT MANUS EJUS OFFERRE TURTURES, etc., OFFERET PRO PECCATO SUO SIMILAE PARTEM EPHI DECIMAM. — Decima ephi est gomor, quae erat mensura quotidiani victus et manna, ut dixi Exodi cap. XVI, vers. ult. Haec omnia ad omnes praecedentes hoc capite casus pertinent, uti superius dixi.
Allegorice, Christus est decima ephi, seu trium modiorum, quia Christus habet in se SS. Trinitatis plenitudinem, sed ut decima, quia humanitas multo minor et inferior est deitate. Rursum ut decima, quia Christus perfectissime Decalogum adimplevit, inquit Isychius. Christus est decima ephi.
Tropologice, Radulphus per decimam ephi accipit integram peccatorum confessionem; denarius enim est numerus plenus et perfectus.
NON MITTET IN EAM OLEUM, — quod de more ex lege Levit. II, 1, in mincha, id est sacrificium similae, immitti solet. Vetatur ergo hic oleum in sacrificio pro peccato, cujus sanctionis, uti et aliorum ceremonialium causa prima fuit, voluntas et electio Dei. Secunda causa mystica fuit, ut scilicet significetur peccatorem expertem esse laetitiae et lucis; oleum enim laetitiae et lucis est symbolum. Ita Theodoretus, Procopius et Cyrillus, lib. XV De Adoratione in spiritu; nam, ut ait Cyprianus, sermone De Lapsis: «Hoc sunt peccata lapsis, quod grando frugibus, quod turbidum sidus arboribus, quod armentis pestilens vastitas, quod navigiis saeva tempestas.» Et S. Martialis, epist. ad Burdegal.: «Peccata, ait, sunt spinae, quae per multas amaritudines, invidias et dolositates, non sinunt gaudium et oleum Spiritus Sancti in vobis dominari.» Hostia pro peccato caret oleo, id est luce et laetitia.
Aliter Isychius et Radulphus: «Peccator, ait, non debet se mulcere oleo,» id est non debet praesumere de peccati venia et indulgentia, sed anxiari et timere ne forte eam non assequatur.
NEC THURIS ALIQUID IMPONET, QUIA PRO PECCATO EST. — Thus hic vetatur in victimis pro peccato, ut per hoc designetur peccatum non bene ut thus, sed pessime olere, et esse abominabile coram Deo. Ita Cyrillus, lib. XV De Adoratione, Procopius et Theodoretus. Secundo, deest hic thus, id est oratio, quia, ut inquit Radulphus, «peccator libera fronte veniam petere non debet, cum dignam non exhibeat satisfactionem; petat, quasi non petendo; speret, sed quasi desperando, dum et se indignum venia confitetur, et tamen sola Dei misericordia fieri posse credit, ut salvetur. Unde Ecclesia orare Deum nos docet, ut dimittat quae conscientia metuit, et adjiciat quae oratio non praesumit.» Et Isychius: «Thus, ait, hic non apponitur, quia nescit peccator utrum boni odoris sit ejus oratio, quam frequenter praevaricatus est.» Unde Joel cap. II: «Convertimini, ait, ad Dominum, quia benignus est; quis scit si convertatur et ignoscat, et relinquat post se benedictionem?» Caret et thure, id est bono odore.
5:12
12. IN MONIMENTUM EJUS QUI OBTULERIT. — Ut scilicet Deus recordetur offerentis. Vide dicta cap. II, vers. 2.
5:13
13. ROGANS ET EXPIANS, — rogans ut remittatur ei, patet ex Hebraeo.
Reliquam vero partem (ex simila oblata pro peccato) ipse (sacerdos offerens) HABEBIT IN MUNERE. — Hebraice, sicut munus, quo scilicet eum vult remunerari Deus, pro labore et ministerio tabernaculi; mincha enim hebraice subinde quamvis oblationem et quodvis donum significat. Septuaginta vertunt, reliquum erit sacerdoti, sicut sacrificium similae, quod scilicet ex lege ei cedere debet, de quo cap. VI, vers. 16.
5:15
15. ANIMA SI PRAEVARICANS CEREMONIAS PER ERROREM. — Nam si scienter eas praevaricata esset, non expiabatur per sacrificium arietis quod hic praescribitur, sed morte puniebatur, ut patet Numer. XV, 3. Unde vers. 18 hic dicitur: «Orabit pro eo, quia nesciens fecit.» Pari modo Gentilium haec erat sanctio: «Sacrum, sacrove commendatum qui clepserit rapseritve, parricida esto,» uti refert Cicero, lib. II De Legibus.
IN HIS QUAE DOMINO SUNT SANCTIFICATA, — v. g. si laicus comedat de carnibus Deo immolatis, ut dicitur cap. XXII, vers. 14.
OFFERET PRO DELICTO SUO ARIETEM, QUI EMI POTEST DUOBUS SICLIS. — Hebraice, juxta aestimationem, vel pretium argenti siclorum, puta minimum duorum. Ita Vatablus. Adde verisimile esse in Hebraeo שקל legendum esse in plurali שקלים scekalim, id est siclorum, sed in duali scekalaim, id est duorum siclorum. Siclus continebat quatuor regales Hispanicos: duo ergo sicli argentei faciebant octo regales Hispanicos, id est duos florenos Brabanticos. Radulphus asserit Septuaginta vertisse arietem pretii 50 siclorum, idque ad mysterium, inquit, ut scilicet significaretur confessionem fidei quam siclus significat, qua aries, id est Christus, acquiritur, per quinquagesimam, id est Spiritum Sanctum in Pentecoste effusum, hominibus dari. Verum Graeca, Regia et Romana carent jam omni numero, et certum est τὸ 50 irrepsisse: nil enim tale habent Hebraea, Chaldaea et Latina; et constat 50 siclis non arietem, sed bovem tunc emi solitum. Aries enim duobus siclis emi poterat, uti dicitur hoc versu.
JUXTA PONDUS SANCTUARII, — id est justi ponderis, ut siclo qui in sanctuario asservatur, tanquam justissimi ponderis, aequiponderet, uti dixi Exod. XXX, 24, et patet Levit. cap. ult. vers. 25, ubi dicitur: «Omnis aestimatio siclo sanctuarii ponderabitur.»
5:16
16. IPSUMQUE QUOD INTULIT DAMNI RESTITUET, ET QUINTAM PARTEM PONET SUPRA. — Ut scilicet haec quinta pars superaddita, sit in compensationem injuriae, quam praeter damnum irrogavit Domino ejusque sacris. Hinc patet, si quis per errorem surpasset res sanctificatas et oblatas Deo, puta carnem vel adipem, qui soli Deo in victima cedebat, hic debebat primo, offerre arietem in sacrificium; secundo, restituere rem usurpatam, et insuper quintam, ut v. g. si quinque usurpasset, restitueret sex: Deus enim hic privatae personae vicem subit; haec enim sanctificata Deo specialiter, quasi privatae personae erant propria, erantque quasi peculium Dei. Unde restitutio eorumdem eidem erat debita. Haec ergo praescribitur hic, addita insuper mulctae loco quinta parte. Restitutionem exigit Deus.
Nota: Haec restitutio facienda erat in pecunia, quae cedebat sacerdotibus (hi enim Dei vices in terra gerunt), idque insinuatur hic; nam alioqui ii qui holocausti partem per errorem comedissent, debuissent integrum animal restituere, quod Deo offerretur in holocaustum; nec enim pars animalis offerri poterat in holocaustum, sed totum animal: ergo ne totum animal restituere cogerentur, partis usurpatae pretium persolvebant sacerdoti. Ita Abulensis. Graece pro quintam partem, est ἐπίπεμπτον, «quod nos, ait Origenes, possumus dicere super quintas, nisi diceretur istud specialis cujusdam numeri apud illos esse vocabulum, quo indicaretur pro quinque alios quinque dandos, et unum super; ut, verbi gratia, intelligatur, qui furatus sit, vel usurparit in necessitate quinque nummos de sanctis, ipsos quinque restituere, et insuper alios quinque, uno etiam superaddito.» Verum melius τὸ ἐπίπεμπτον exponas juxta Hebraea, Chaldaea et Latina, quae habent quintam partem; loquitur enim Moses de poena non furti, de quo Exod. cap. XXII, vers. 1, sed abusus sanctificatorum.
5:17
17. ANIMA SI PECCAVERIT PER IGNORANTIAM, FECERITQUE UNUM EX HIS QUAE DOMINI LEGE PROHIBENTUR, — omittendo in sacris caeremoniam aliquam nulli damnosam; de hoc enim casu hic agi, patet ex eo quod subditur: «Deliquit in Dominum,» et ex eo quod peccans juxta mensuram peccati jubetur arietem majoris vel minoris pretii offerre. Ita Cajetanus. Haec ergo lex distinguitur a praecedenti, vers. 15, quod illa agat de sanctificatis sive oblatis Deo, haec agat de ipsis sacris et ceremoniis. Distinguitur etiam ab illa cap. IV, vers. 27, quia illa generalis est, agitque de quibuslibet peccatis contra praecepta Dei moralia commissis, haec vero specialis est.
5:18
ORABIT PRO EO, QUIA NESCIENS FECERIT, — q. d. Orabit pro eo, dicens: Parce, Domine, huic qui deliquit in adhibendis caeremoniis a te praescriptis, quia nesciens id fecit.
18. JUXTA MENSURAM AESTIMATIONEMQUE PECCATI, — q. d. Pro majori peccato meliorem et pretiosiorem offeret arietem, pro minori vero minorem et vilioris pretii. Aliter Abulensis, q. d. Tantus erit valor istius arietis qui offertur, quanta fuit aestimatio vel mensura posita in ariete pro peccato, id est duorum siclorum. Sed non advertit Abulensis ubi pretium duorum siclorum constituitur, non addi, «juxta mensuram aestimationemque peccati,» quia jam per legem certum pretium definiebatur; hic vero, ubi dicit: «Juxta mensuram aestimationemque peccati,» non constitui nec definiri pretium duorum siclorum, sed illud arbitrio et aestimationi sacerdotis relinqui, ut ipse pro majori peccato majoris pretii arietem, pro minori minoris pretii injungat. Ita Ribera. Unde hebraice est, juxta aestimationem tuam, scilicet, o Moses, et consequenter tuam, o Aaron et sacerdos; haec enim sacra spectant ad Mosen, quatenus ipse erat princeps sacrorum et sacerdos. Unde in iis Aaron et sacerdotes ei successerunt.
5:1
v. 4 « Si peccaverit anima » , — et sequentibus, de quo iam peccato agatur, exponitur — « ef audt?erit vocem turantis testisque fuerit , quod aut ipse vidit aut conscius est » , — aut alia via. didicit - i. e. si testis fuerit sive immediatus sive mediatus — « n2s? «ndicaverit, portabit zniquitatem suam ». Collatis sequentibus versibus patet idem esse h. l. eniquitatem portare, atque reatum contrahere, QN. Apodosin LXX Vulg. a nist ordiuntur, alii communem pro v. 1-4 apodosin e v. 5 repetunt (C«?.), quod intuitu sequentium versuum est bat de periurio proximi, quod quis ad iudicem deferre negligat. Verum n5w iuramentum dicit, aut etiam imprecationem, quae iuramentis pactorum sanciendorum adnectebatur, at nequaquam periurium. Neque ea voci significatio accrescit praefixa voce ^p. Indea Syr. plu- 'rTes expressionem interpretati sunt de voce iudicis adiurantis quemlibet, qui aliquid nosset ad causam pertinens, ut testificaretur. At. gratuito eiusmodi consuetudo fingitur; non consonat moribus populorum orientis; non est iudicis producere testes, sed partium litigantium. Cum nostro textu omnino conferendus est alter Prov. 29,94 : « Qui cum fure participat, odit animam suam ; adiurantem audit, et non indicat ». En tibi modum, quo socius furti efficiaris, si audias n»N, neque tamen furtum indices. Ea vero ?mprecatio profertur non a iudice sed ab illo, qui furto iniuriam passus est. Habesque rel exemplum Iud. 17,2 (cf. quae 1ib1 diximus), ubi mulier, cui furto pecuniae summa ablata fuerat, ea iudiciali exsecratione utebatur. Adseribitur porro h. l. vox ^£, quod non de qualibet exsecratione agatur, sed de ea quae publice et alta veluti voce proferatur. Porro, non indicare non est idem atque iudice postulante testimonium detrectanri (Tost.); sed h. l. potius idem sonat, atque non sponte se testem sistere. Quod non necessario fit e malitia, sed ex inadvertentia , negligentia vel « timiditate » (Cat.). Potest igitur hie versus, uti totum caput praecedens, intelligi de peccato n33v3 commisso. Agitur de teste, qui non sciatur fuisse testis : qui enim scitur facti testis fuisse, mox ab alterutra parte in 1udicium arcessitur. Jam illius 52 peccaverit anima (v. 1) altera v. 2 sq. applicatio proponitur : aut « anima, quae tetigerit aliquid immundum », eiusque rei immundae variae recensentur species : « ste quod occisum a bestia est, aut per se mortuum, aut quodlibet aliud reptile ». Planius Hebr. : sive cadaver ferae impurum, sive cadaver pecoris impurum, sive cadaver reptilis impurum. Sequentia LXX ignorat : « ef oblita fuerit àmmunditiae suae, rea est et deliquit ». Hebr. : et latuit eam, et ipsa immunda, et contraxit reatum. Haec vero merito ignorari sapienter suggerit Di/Im. - videntur e v. 3 extremo huc esse delapsa, et wmv h.l. ortum e corrupto ibi yv.
5:3
v. 3 « Et s? tetigerit quidquam de immunditia hominis iuxta omnem impuritatem qua. pollui solet, oblitaque cognoverit [postea], subiacebit delicto ». Vel, ultimum incisum trahens ad prodosin, vertas : e£ reatum contraxerit. . Alia rursum sequitur applicatio
5:4
v. & : aut « anima , quae turaverit et protulerit labiis suis », — illud e£ protulerit recidit in lectionem LXX dj toy &vojog (XXXeg" xapa£t) 4j SuxoxéXXouca, quae derivata videtur e textu corrupto : N25 x'onn *» wzz x (cf. Ps. 105,33 et Is. 33,14). Sed vertendum est anima, quae quraverit. in. vantloquio labiorum , quae « temere, subito » (Vat.) iuraverit — « ut vel male quid facerel. vel bene, et idipsum turamento et sermone firmaverit », — sed haec ultima Hebraeo vix respondent : Zn omnibus , n quibus vane loqui potest homo cum iuramento — « oblitaque |postea| intellexerit delictum situm », — Hebr. : et latuit eam, et recordatur, et reatum contraxit in una harum rerum , sc. vel earum, quae v. & exprimebantur, iuramenti faciendae rei sive bonae sive malae , vel universim earum, quae v. 1-4 recensebantur; huneque sensum v. 5 postulat. Vox quens znlellexerit, non vero cum Bonfr. ad praecedens oblitaque : « $1 postea per oblivionem fecerit contra votum suum ». Agitur, ut alias, de peccato ignoranter, inadvertenter commisso, de juramento, cuius postea homo recordatur, sed cuius 1mplendi nullam unquam seriam habuit voluntatem. Sequitur apodosis
5:5
v. 5 : « «gat poenitentiam pro peccato ». Hoe inaccurate redditum est. LXX Vulg. omittunt verba immediate praecedentibus utique simillima : e/ erit, quia reatum. contraxit in una istarum rerum, qua formula apodosis a prodosi clarius secernitur. Inde pergitur : confiteatur, quod peccavit in ea re. Ergo quoad tria peccata cio peccati confessio.
5:6
v. 6 « Et offerat » sacrificium Domino pro peccato suo, quod peccavit, « de gregibus agnam stve capram » pro peccato, « orabitque pro ea sacerdos |et] pro peccato etus » (cf. 4,90. 96.35). | Oblatio, quae secus tantummodo nwNuOn dicebatur, v. 6 sq. etiam QWUN scribitur. Quare coniicit Dillm., pericopen 5,1-13 natam esse, quo tempore discrimen inter illas duas voces nondum fuerit accuratius definitum. At inanis coniectura. Nonne toto praecedente capite inculeabatur, quamlibet lege divina prohibitam actionem et peecatum esse in actu (nNUmn), et tamquam reatum in homine permanere (DWUN)? Oblatio vero ab homine prolata tam actui illi expiando quam reatui removendo destinatur : ergo apte et Non scribitur et DUN. Quaerat aliquis, an. in materia trium peccatorum confitendorum eadem in victimis diversitas, atque cap. 4, observanda fuerit, ut aliam pontifex et universus populus, aliam princeps, aliam privatus offerret. Textus utique supponit, haec peccata inter pauperes longe esse frequentiora. Certe non poterant ab universo populo committi; neque facile a pontifice aut principibus, qui et cultiores essent moribus, et servos habebant, quo remotius v. g. evadebat periculum cadaveris cuiusdam attingendi. Ergo crediderim, vietimas v. 6 sqq. pro quorumvis ordinum hominibus assignari.
5:7
vel duos pullos columbarum Domino, unum pro peccato et alterum in holocaustum ». Eadem purificationis oblatio 12,8 pauperibus indicitur, ita tamen uf offerendum scribatur « unum in holocaustum et alterum pro peccato ». Audacius ex solo verborum ordine infert Awg., in purifieatione praecessisse holocaustum sacrificium pro peccato, nostro vero loco subsecutum esse.
5:8
v. 8 « Dabitque eos sacerdoti, qui primum offerens » illum, qui est « pro peccato , retorquebit caput eius ad pennulas », — Hebr. : avellet caput eius e regione cervicis, cf. quae dicebamus ad 1,14 sqq. — « ?ta «4 [collo haereat, et] non [penitus] abrumpatur ».
5:9
v. 9 « Et asperget de sanguine eius parietem. altaris ; quidquid autem. reliquum fuerit, faciet distillare ad fundamentum etus , [quia] pro peccato est »; vel hoc est (sacrificium) pro peccato , cf. 4,91. 2^.
5:10
v. 10 « Alterum vero adolebit in holocaustum , ut fieri solet », ritu 1,15 sqq. descripto ; « rogabitque pro eo sacerdos [et] pro peccato eius , et dimittetur ei ».
5:11
v. 11 « Quod si non quiverit manus etus duos offerre turtures aut duos pullos columbarum , offeret pro peccato suo similae partem ephi decimam » pro peccato. « Non mittet in eam oleum, nec thuris aliquid imponet, quia pro peccato est ». Haec siquidem a sacrifies pro peccato excludebantur, cf. Num. 5,15.
5:12
v. 12 « Tradetque eam sacerdoti, qui plenum ez ea pugtllum hauriens, cremabit super altare in monimentum etus, [gui obtulerit] », 1. e. tamquam ascaram, cf. 9,2, super combustiones Domni : hoc est pro peccato;
5:13
v. 13 « rogans pro illo [et expians| » pro peccato eius, quod. peccavit contra unum ez istis. « Reliquam vero partem 1pse habebit 1n munere », seu mussim idem atque ritus sacrificii pro peccato. Illud hae leges pro- B ien "Y omnino sonat aestimationem, pretium (ct. 27,3 sqq.), et ita reddunt ^2N2 Gen. 13,10 et alibi. Secus vix posset explicari constructio 27,12 qn T, « secundum sacerdotis aestimationem ». Cf. etiam Levy : Neuhebr. u. Chald. Worterbuch, ad vocem qo. Ergo illud "q20NW2 vertendum est pretio vel secundum aestimationem. Explicat Vulg. 5,18 et 6,6 secundwm aestimationem peccati, ut ergo pro gravioribus peccatis opimior penderetur aries. Id non satis consonat 5,15, ubi aries praescribitur non pro diversis peccatis diversi pretii, sed universim duorum siclorum. Et merito monet Dillm., non tantam esse arietum inter se discrepantiam, ut peccatorum gravitatis gradus pro portione repraesentare queant. 5,15 eandem expressionem Vulg. aliter interpretatur, sc. de pretio arietis. Iam illud qa 2,15 additam habet explicationem, ut sensus sit : pretio duorum (nam cum Vulg. omnino punoetandus est dualis) siclorum argenti, pondere sanctuarii. Illa explicatio potuit primitus versui 15 adscribi, ac dein 5,18 et 6,6 brevitatis causa omitti; vel potuit serius adiici. Illud haud placet; Hebraei aevi pastoralis arietes, ut plurimum, non emebant argento, sed e grege desumebant, animalis moles non pretio, sed aetate exprimebatur (aries unius anni etec.). Suspicor igitur, primitus solam vocem "272 in textu fuisse. Cuius sensus is erat, eum arietem non esse pro lia. Postmodum, quo tempore iam pastorali vitae minus addicti essent Hebraei .et res argenti pretio aestimarent, additae sunt voces duo sicli argenti, pondere samctuarii, quibus et pretium definiretur et sacerdotum exactionibus figeretur limes.
5:14
Arg. — Quiin sacris gravius deliquit, arietem offerat immolandum. Si damnum praeterea intulit, illud sarciat addita quinta parte. ; 6,1 orditur verbis *2 Z2; v. 17 habet formulàm complexam v. 4^4 « Locutusque est Dominus ad. Moysen dicens » :
5:15
v. 15 « Anima sí praevaricans [ceremonzas per errorem in his, quae Domino. sunt sanctificata, peccaverit, offeret pro delicto suo arietem immaculatum de gregibus, qui emi potest duobus siclis, iuxta pondus sanctuarii » (cf. Ex. 30,13). Infelicius ceremonias inseruit Vwu/g. Exinde, quod v. 16 restitutionem iniungat, patet sancta Domznz intelligi res, donaria, decimas, quae sacerdotibus vel sanctuario iure obvenerint (Aug.). Praescribitur animal masculum, quod dignius est; nullum principum aut privatorum statuitur discrimen ; nulla pauperibus conceditur indulgentia, qui fortasse vix unquam hoc delicti genus committerent.
5:16
v. 16 « /psumque, quod intulit damni, restituet, et quintam partem ponet supra », superaddet, ut 1gitur praeter arietem sex quintas reddat damni illati, « tradens sacerdoti, qui rogabit pro eo offerens arietem » pro reatu, et « düimittetur et ». aries. Perspexit vero iam Aug. hanc legem, uti praecedentem v. 15 sq., restringi ad sancta Domini, ad delicta sc. in sanctuarium, personas et res sacras admissa, quae restitutionem quidem non exigebant; nam de hae v. 15 sq. agebatur. Talium delictorum reis haud puto insuper sacrifieium 4,27 sqq. offerendum fuisse. Porro, legem restringi ad sancta Domini, colligimus ex intimo nexu cum v. 15 sq., et ex clausula v. 19, quae non solum uti v. 13 etc. sonat: « haee est oblatio pro peccato », sed : « haec est oblatio pro delicto, delicti quippe reatum contraxit quoad Dominum » (Cai.).
5:17
v. 17 «.Antma si peccaverit per ignorantiam, feceritque unum er his, quae Domni lege prohibentur, et peccati rea, intellexerit iniquitatem suam », — Hebr. consuetas habet formulas : e£ nesciverit, et reatum contraxerit , et portaverit iniquitatem suam. Duae ultimae expressiones (ef. 5,1 cum 5,13 etc.) synonymae sunt : hic copulantur ad maiorem gravitatem sermoni addendam, qui est de peccatis in sacris admissis —
5:18
v. 18 « offeret arietem immaculatum de gregibus sacerdoti iwrta mensuram |aestimationemque| peccata; qui orabit pro eo, quia nesciens fecerit, et dimittetur ei »,
5:19
v. 19 « quia per errorem deliquit in Dominum ». Multo solemnius Hebr. : Haec est (oblatio) pro delicto : delicti quippe veatum contraxit quoad. Dominum.
5:7
… sacerdoti cantavano nei singoli giorni della settimana (7 capp.). l) Middāth «misure» (del colle del Tempio; mura e cortili): l'aula del sinedrio (5 capp.). m) Qinnim «nidi» d'uccelli: l'offerta di due colombi in Lev. 12, 8; inoltre: Lev. 15, 14 sg.; 5, 7; 14, 22 (capp.).
5:11
L'i. era prescritto per le oblazioni (Lev. 2, 1. 2. 15. 16), mentre era proibito nei sacrifici di espiazione (ibid. 5, 11) e nelle offerte per il rito della gelosia (Num. 5, 15); di esso venivano cosparsi anche i dodici « pani di presentazione » (Lev. 24, 7). Tanta era l'importanza dell'i. che talvolta …
5:15
… L'a. doveva essere inoltre, per l'olocausto, tāmīm « perfetto » o senza difetto (Settanta ἀμωμος, Volg. immaculatus): Lev. 1, 3; 3, 6; Num. 28-29: 15 volte; cf. Lev. 4, 3-32; 5, 15. 18). Questo appellativo tāmīm (« immacolato »: cf. I Pt. 1, 19) si trova anche a Ugarit (mtum tm; Syria 10 [1929], tav. 61, n. 1).
… sostituzione nell'offerta di animali (Lev. 27, 10). g) Kērīthōth «estirpazione»: morte naturale prematura, di cui spesso nella Tōrāh, quali trasgressioni sono punite in questo modo, precetti sacrificali (6 capp.). h) Mē'īlōh: «sacrificio» di ammenda (Lev. 5, 15; Num. 5, 6 sg.), in 6 capp. i) Tāmīlōh (sacrificio «perpetuo» o «quotidiano»: Ex. 29, 38 sg.; Num. 28, 3 sg.). le veglie dei sacerdoti, le abluzioni rituali, il fuoco sacrificale, …
5:18
… Il principio seguito è un principio matematico, tuttavia la misura delle ricompense è più larga di quella delle punizioni (Siphrāh su Lev. 5, 18). Le ricompense sono generalmente applicate fin da questo mondo e sono soprattutto d'ordine temporale e materiale.
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.