Abram & Lot returne from Aegypt into Chanaan, 6. and being rich separate themselues, 10, Lot choosing the countrie about Iordain, Abram dwelleth in Chanaan. 14. where againe God promiseth him that land, and multiplication of his seede. 18. And he erected an other Altar to God.
1And Abram went up out of Egypt, he and his wife, and all that he had, and Lot with him into the south.Uscì adunque Abramo di Egitto con la sua moglie, e con tutto il suo, e insieme con lui Lot, andando verso il mezzodì.ABRAM therfore ascended out of Aegypt, he and his wife, and al that he had, and Lot with him to the south coast.Ascendit ergo Abram de Ægypto, ipse et uxor ejus, et omnia quæ habebat, et Lot cum eo, ad australem plagam. 2And he was very rich in possession of gold and silver.Ed egli era molto ricco di oro e d'argento.And he was very rich in possession of gold and siluer.Erat autem dives valde in possessione auri et argenti. 3And he returned by the way, that he came, from the south to Bethel, to the place where before he had pitched his tent between Bethel and Hai,E tornò per la strada, per cui era andato, da mezzodì verso Bethel fino al luogo, dove prima avea piantato il padiglione tra Bethel, e Hai:And he returned by the way, that he came, from the south vnto Bethel, euen to the place where before he had pitched a tabernacle betwen Bethel and Hay:Reversusque est per iter, quo venerat, a meridie in Bethel, usque ad locum ubi prius fixerat tabernaculum inter Bethel et Hai, 4In the place of the altar which he had made before, and there he called upon the name of the Lord.Nel luogo dove avea già fatto l'altare, e ivi invocò il nome del Signore.in the place of the altar which he had made before, and there he called vpon the name of our Lord.in loco altaris quod fecerat prius: et invocavit ibi nomen Domini. 5But Lot also, who was with Abram, had flocks of sheep, and herds of beasts, and tents.Ma anche Lot, che era con Abramo, avea greggi di pecore, e armenti, e tende.But Lot also that was with Abram, had flocks of sheepe, and heards of beasts, and tents.Sed et Lot qui erat cum Abram, fuerunt greges ovium, et armenta, et tabernacula. 6Neither was the land able to bear them, that they might dwell together: for their substance was great, and they could not dwell together.E la terra non potea capirli, abitando eglino insieme: perocché aveano molte facoltà, e non potevano stare in un medesimo luogo.Neyther was the land able to receiue them, for to dwel togeather: for their substance was much, and they could not dwel togeather.Nec poterat eos capere terra, ut habitarent simul: erat quippe substantia eorum multa, et nequibant habitare communiter. 7Whereupon also there arose a strife between the herdsmen of Abram and of Lot. And at that time the Chanaanite and the Pherezite dwelled in that country.Per la qual cosa ne nacque anche rissa tra' pastori de' greggi d'Abramo, e quei di Lot. E in quel tempo abitavano in quella terra il Cananeo, e il Ferezeo.Wherupon also there arose strife amongst the heardsmen of Abram and of Lot. And that time the Chananite and the Pherisite dwelled in that countrie.Unde et facta est rixa inter pastores gregum Abram et Lot. Eo autem tempore Chananæus et Pherezæus habitabant in terra illa.
8Abram therefore said to Lot: Let there be no quarrel, I beseech thee, between me and thee, and between my herdsmen and thy herdsmen: for we are brethren.Disse adunque Abramo a Lot: Di grazia non nasca altercazione tra me, e te, e tra' miei pastori, e i tuoi pastori: perocché noi siam fratelli.Abram therfore said to Lot: Let there be no brawle I beseech thee betwen me and thee, and betwen my heardsmen, and thy heardsmen: for we be brethren.Dixit ergo Abram ad Lot: Ne quæso sit jurgium inter me et te, et inter pastores meos et pastores tuos: fratres enim sumus. 9Behold the whole land is before thee: depart from me, I pray thee: if thou wilt go to the left hand, I will take the right: if thou choose the right hand, I will pass to the left.Ecco dinanzi a te tutta questa terra: allontanati, ti prego, da me: se tu andrai a sinistra, io terrò a destra; se tu sceglierai a destra, io andrò a sinistra.Behold the whole land is before thee: goe aparte from me, I pray thee: if thou wilt goe to the left hand, I wil take the right: if thou choose the right hand, I wil passe to the left.Ecce universa terra coram te est: recede a me, obsecro: si ad sinistram ieris, ego dexteram tenebo: si tu dexteram elegeris, ego ad sinistram pergam. 10And Lot lifting up his eyes, saw all the country about the Jordan, which was watered throughout, before the Lord destroyed Sodom and Gomorrha, as the paradise of the Lord, and like Egypt as one comes to Segor.Lot adunque alzati gli occhi, vide tutta la regione intorno al Giordano, per dove si va a Segor, la quale era tutta inaffiata, come il paradiso del Signore, e come l'Egitto prima che il Signore smantellasse Sodoma e Gomorra.Lot therfore lifting vp his eyes, sawe al the countrie about Iordaine, which was watered through out before that our Lord subuerted Sodome and Gomorre, as the paradise of our Lord, and like as Aegypt as men come vnto Segor.Elevatis itaque Lot oculis, vidit omnem circa regionem Jordanis, quæ universa irrigabatur antequam subverteret Dominus Sodomam et Gomorrham, sicut paradisus Domini, et sicut Ægyptus venientibus in Segor. 11And Lot chose to himself the country about the Jordan, and he departed from the east: and they were separated one brother from the other.E Lot si elesse il paese intorno al Giordano, e si ritirò dall'oriente: e si separarono l'uno dall'altro.And Lot chose vnto him the countrie about Iordaine, and he departed from the East: and they were seperated either brother from the other.Elegitque sibi Lot regionem circa Jordanem, et recessit ab oriente: divisique sunt alterutrum a fratre suo.
12Abram dwelt in the land of Chanaan: and Lot abode in the towns, that were about the Jordan, and dwelt in Sodom.Abramo abitò nella terra di Chanaan: e Lot stava per le città, che erano intorno al Giordano, e pose stanza in Sodoma.Abram dwelt in the land of Chanaan: and Lot abode in the townes, that were about Iordaine, and dwelt in Sodome.Abram habitavit in terra Chanaan; Lot vero moratus est in oppidis, quæ erant circa Jordanem, et habitavit in Sodomis. 13And the men of Sodom were very wicked, and sinners before the face of the Lord beyond measure.Ma gli uomini di Sodoma erano pessimi, e formisura peccatori dinanzi a Dio.And the men of Sodome were verie wicked, and sinners before the face of our Lord out of measure.Homines autem Sodomitæ pessimi erant, et peccatores coram Domino nimis. 14And the Lord said to Abram, after Lot was separated from him: Lift up thy eyes, and look from the place wherein thou now art, to the north and to the south, to the east and to the west.E il Signore disse ad Abramo, dopo che Lot fu separato da lui: Alza gli occhi tuoi, e mira dal luogo dove sei ora, a settentrione, a mezzodì, a levante, e all'occidente.And our Lord said to Abram, after that Lot was seperated from him: Lyft vp thyn eyes, and looke from the place, wherin thou now art, to the north and south, to the east and west.Dixitque Dominus ad Abram, postquam divisus est ab eo Lot: Leva oculos tuos et vide a loco, in quo nunc es, ad aquilonem et meridiem, ad orientem et occidentem. 15All the land which thou seest, I will give to thee, and to thy seed for ever.Tutta la terra, che tu vedi, la darò a te, e a' tuoi posteri fino in eterno.Al the land, which thou seest, wil I geue to thee, & to thy seed for euer.Omnem terram, quam conspicis, tibi dabo, et semini tuo usque in sempiternum. 16And I will make thy seed as the dust of the earth: if any man be able to number the dust of the earth, he shall be able to number thy seed also.E moltiplicherò la tua stirpe, come la polvere della terra: se alcuno degli uomini può contare i granelli della polvere della terra, potrà anche contare i tuoi posteri.And I wil make thy seede as the dust of the earth: if any man be able to number the dust of the earth, thy seede also shal he be able to number.Faciamque semen tuum sicut pulverem terræ: si quis potest hominum numerare pulverem terræ, semen quoque tuum numerare poterit. 17Arise and walk through the land in the length, and the breadth thereof: for I will give it to thee.Levati su, e scorri la terra, quant'ella è lunga, e quanto è larga: perocché a te io la darò.Arise and walke through the land in the length, and in the breath therof: for I wil geue it to thee.Surge, et perambula terram in longitudine et in latitudine sua: quia tibi daturus sum eam.
18So Abram removing his tent, came, and dwelt by the vale of Mambre, which is in Hebron: and he built there an altar to the Lord.Abramo adunque mosse il suo padiglione, e andò ad abitare presso la valle di Mambre, che è in Hebron: ed ivi edificò un altare al Signore.Abram therfore remouing his tent, came, and dwelt beside the vale of Mambre, which is in Hebron: and he builded there an altar to our Lord.Movens igitur tabernaculum suum Abram, venit, et habitavit juxta convallem Mambre, quæ est in Hebron: ædificavitque ibi altare Domino.
13:1
South. With respect to Judea, which the sacred writers have always in view.
13:2
Menochius
Rich in possession. Hebrew may be "heavy laden with cattle, gold," etc. (Menochius)
13:6
Calmet
To bear or feed their flocks, as well as those of the Chanaanites. (Calmet)
13:8
St. Augustine
Abram therefore, for fear of raising a quarrel with the Pherezites also, who might complain that these strangers were eating up what they had before taken possession of, suggests to his nephew the propriety of their taking different courses. Being the older, he divides, and the younger chooses, according to an ancient and laudable custom. (St. Augustine, City of God 16:20.)
13:11
Grotius
From the east of Pentapolis to Sodom, (Menochius) or to the east of the place where Abram was, as Onkelos has it. The Hebrew may signify either. (Grotius.)
13:13
Haydock
Sinners before, etc. That is truly, without restraint or disguise. Lot might not have been acquainted with their dissolute morals, when he made this choice; in which however he consulted only his senses, and looked for temporal advantages, which ended in sorrow. This God permitted for a warning to us; and to restrain the Sodomites, by the example of Lot's justice, contrasted with their abominable lives. (Haydock)
Ezechiel 16:49, explains the causes of their wickedness.
13:15
And to: This is by way of explanation to the former words: (Haydock) for Abram never possessed a foot of this land by inheritance, Acts viii.[vii.?] 5. Even his posterity never enjoyed it, at least, for any long time. St. Augustine gives the reason; because the promise was conditional, and the Jews did not fulfil their part by obedience and fidelity. (q. 31. in Gen.) It is better, however, to understand these promises of another land, which the people, who imitate the faith of Abram, shall enjoy in the world to come. (Calmet) (Romans 4:16.)
13:16
Menochius
As the dust, an hyperbole, to express a very numerous offspring, which is more exact, if we take in the spiritual children of Abram. (Menochius)
13:17
Calmet
Through. Lot has chosen a part, I give the whole to thee. Thou mayest take possession of it, and go wherever thou hast a mind. (Calmet)
13:18
Menochius
Vale, or grove of oaks, where there was a famous one which was called the oak of Mambre, either from the neighbouring city, or from a man of that name, Genesis 14:13. (Menochius)
Calmet
Hebron was on the hill above. (Calmet)
13:8
Foure sortes of bretheren inholie writte: german brothers, as Iacob and Esau: of kinred, as Abraham and Lot: of the same nation, as the Iewes and Samaritanes: in Religion as al Catholiques.
13:16
Not the children of the flesh but the children of promisse are the seede. Rom. 9. and are innumerable. Apoc. •. •. 9.
13:2
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 52.10
… There is not in this Lazarus the merit of poverty, but that of godliness. For thou seest who was borne up, thou seest not whither he was borne up. Who was borne up by Angels? A poor man, full of woe, full of sores. Whither was he borne up? Unto Abraham’s bosom. Read the Scriptures, and thou shall find Abraham to have been a rich man.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 86.3
… I will prove shortly that it was not riches but pride which was tormented in that rich man. It is certain that the poor man was carried into the bosom of Abraham: of Abraham himself Scripture saith that he had here very much gold and silver, and was rich on the earth.
13:5
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 66.11
… Well done. You have surpassed my poor beginning. You have reached the highest point. You have made your way from the root to the top of the tree. You are the first of monks in the first city of the world: you do right therefore to follow the first of the patriarchs. Let Lot, whose name means ‘one who turns aside’ choose the plain
13:8
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 1
[5.] And if you please, let us try each by examples. For tell me, what was there ever more exalted than Abraham? And yet it was he that said, “I am but dust and ashes;” it was he who said, (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 35
… But when one and the same person is found to possess all, what excuse will they have, who after the law and grace are not able to attain unto the same measure with them that were before the law and grace? How then did this Patriarch overcome and subdue this monster, when he had a dispute with his nephew? (
san Girolamo † 420 d.C. The Perpetual Virginity of Blessed Mary 16
… who are Israelites.” Moreover they are called brethren by kindred who are of one family, that is πατρία , which corresponds to the Latin paternitas , because from a single root a numerous progeny proceeds. In Genesis
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 16.20
… for we be brethren. Behold, is not the whole land before thee? Separate thyself from me: if thou wilt go to the left hand, I will go to the right; or if thou wilt go to the right hand, I will go to the left.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Reply to Faustus the Manichæan 22.35
… Thus Tobias says in his prayer to God, before having intercourse with his wife, "And now, O Lord, Thou knowest that not in wantonness I take to wife my sister;" though she was not sprung immediately from the same father or the same mother, but only belonged to the same family. And Lot is called the brother of Abraham, though Abraham was his uncle.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 10.2
… For Eve, too, immediately she was formed from the side of her husband, and as yet not known of her husband, is, as you know, called mulier: “And he made her a woman [mulier].” Then, whence the brethren? The kinsmen of Mary, of whatever degree, are the brethren of the Lord. How do we prove this? From Scripture itself. Lot is called “Abraham’s brother;”
13:9
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 25
Well: these indeed so became glorious. But as for those who sought their own, consider what harm too they received. The nephew, for instance, of the last mentioned, because he listened to the saying, “If thou wilt go to the right, I will go to the left;” (
13:10
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 17.12
12. Wouldest thou learn the same truth respecting cities? What could be more illustrious than the cities of Sodom? For the houses and the buildings were splendid, and so were their walls; and the country was fat and fertile, and “like the Paradise of God.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Thessalonians 8
… For above Ascalon and Gaza up to the very end of the river Jordan there is a country wide and fruitful—or rather there was—for it is not now. This then is that which was as a garden. For it is said, “Lot beheld all the plain of Jordan—and it was well watered everywhere, like the garden of the Lord.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Thessalonians 10
… So that this rather is philosophy of soul. And this, we see, happened in the case of Abraham. “For Lot,” it is said, “beheld all the plain; and it was well watered as the garden of God, and he chose it.” (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 71.1
… Your hands have grasped the handle of the plough, the hem of the Saviour’s garment, and His locks wet with the dew of night; do not let them go. Do not come down from the housetop of virtue to seek for the clothes which you wore of old, nor return home from the field. Do not like Lot set your heart on the plain or upon the pleasant gardens;
13:13
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 5.32
2. Thus, then, the promise of God, which He gave to Abraham, remains stedfast. For thus He said: “Lift up thine eyes, and look from this place where now thou art, towards the north and south, and east and west. For all the earth which thou seest, I will give to thee and to thy seed, even for ever.”
13:14
papa san Clemente I † 99 d.C. The First Epistle of Clement to the Corinthians 10
… “Lift up thine eyes, and look from the place where thou now art, northward, and southward, and eastward, and westward; for all the land which thou seest, to thee will I give it, and to thy seed for ever. And I will make thy seed as the dust of the earth, [so that] if a man can number the dust of the earth, then shall thy seed also be numbered.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 16.21
… for all the land which thou seest, to thee will I give it, and to thy seed for ever. And I will make thy seed as the dust of the earth: if any one can number the dust of the earth, thy seed shall also be numbered. Arise, and walk through the land, in the length of it, and in the breadth of it; for unto thee will I give it.”
13:15
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 5
… “For,” he says, “He taketh not hold of angels, but of the seed of Abraham He taketh hold.” Hereby he both gives honor to the Patriarch, and shows also what “the seed of Abraham” is. He reminds them of the promise made to him, saying, “To thee and to thy seed will I give this land” (
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Letters of the Blessed Theodoret, Bishop of Cyprus 128
The patriarch Abraham won a victory in his old age.
13:17
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 5.32
… For thus He said: “Lift up thine eyes, and look from this place where now thou art, towards the north and south, and east and west. For all the earth which thou seest, I will give to thee and to thy seed, even for ever.” And again He says, “Arise, and go through the length and breadth of the land, since I will give it unto thee;”
13:13
Ad australem plagam — respectu Chananaae, sive Judaeae; ad hanc enim semper plagas mundi accommodat S. Scriptura, utpote Judaeis scripta; erat ergo hic locus Judaeae australis, Aegypto vero aquilonaris: rediit enim Abram in Bethel, unde exierat.
In loco altaris — ad locum altaris, in quo scilicet cap. XII, vers. 8, altare erexerat. Patet ex Hebraeo.
Qui erat cum Abram. Hisce verbis significat Moses, quod Lot propter societatem Abrahae fuerit a Deo benedictus et locupletatus. Tabernacula — papiliones, in quibus ipse cum sua familia degebat: nec enim in domibus, sed in casulis, quasi peregrini degebant, ad Hebr. cap. XI, vers. 9.
Nec poterat eos capere terra. Eadem Chananaae portio non sufficiebat ad pascua, quibus alerentur tot tantique greges utriusque. 'Seculare vitium, ait S. Ambrosius, lib. I De Abraham, cap. III, ut divites terra non capiat. Nihil enim satis est divitum cupiditati. Quanto ditior quis fuerit, tanto avidior ad possidendum est. Extendere agri terminos cupit, et vicinum excludere. Numquid hujusmodi Abraham? minime. Tamen ut minime avarus electionem offert, ut justus dissensionem amputat.'
Unde facta est rixa — dum quisque pastorum meliora pascua suis gregibus assignat. Vide hic quomodo opes pariant lites et rixas, etiam inter fratres et cognatos amicissimos, unde S. Chrysostomus, homil. 33: 'Aucta sunt, ait, armenta, multiplicati greges, affluxerunt divitiae multae, et statim discinditur concordia. Antea erat pax et charitatis vinculum, nunc rixa et contentio; ubi enim meum et tuum, illic omne litium genus; ubi autem haec non sunt, ibi secura versatur pax et concordia.' Hinc de primis Christianis, ait Lucas IV, 32: 'Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima una.' Causam subdit: 'Nec quisquam eorum quae possidebat aliquid suum esse dicebat, sed erant illis omnia communia.' Eo autem tempore Chananaeus et Pherezaeus habitabant in terra — q. d. Ne ergo ab eis invaderetur et opprimeretur Abram ejusque familia, cum Lot contendens et dimicans; rursum, ne Chananaei hisce pastorum rixis scandalizarentur, itaque blasphemarent Abrahae familiam fidelem et religiosam, ac consequenter magis averterentur ab ejus fide et religione, Deoque vero: hac de causa voluit Abraham separari a Lot, itaque omne eorum scandalum tollere.
'Fratres enim sumus.' 'Fratres,' id est cognati; erat enim Lot Abrahae ex fratre nepos.
'Ecce universa terra coram te est' — in tua est potestate et electione, licet tibi eam partem regionis eligere, quae tibi placuerit; hanc enim tibi incolae libenter vendent aut locabunt. Abram patruus dat hic suo nepoti Lot optionem, ut eligat regionem quam velit. Hinc videtur orta veterum consuetudo in divisione haereditatis inter fratres, ut frater major quasi prudentior, haereditatem in aequas partes dividat, minor vero eligat (ut sic neuter se deceptum esse queri possit), quod laudat S. Ambrosius, lib. I De Abraham, cap. III, et Augustinus, lib. XVI De Civit. cap. XX. 'Cujusmodi, inquit Ambrosius, debeat esse divisio, Patriarcha docet: firmior dividat, infirmior eligat, ne habeat quod queratur. Electionis enim suae partem non poterat calumniari. Non residet occasio resiliendi, cui datur optio eligendi.' 'Si ad sinistram.' Per sinistram intelligit Septentrionem, per dexteram Meridiem. Ita Chaldaeus et Vatablus. In Hebraeo pulchre verbum verbo opponitur; habet enim sic: 'Si tu sinistrabis, ego dextrabo; si tu dextrabis, ego sinistrabo,' hoc est, si tu sinistram elegeris, ego eligam dextram, et contra. Praeclare S. Ambrosius, lib. II De Abraham, cap. VI: 'Dixit, ait, ante nos vir ex philosophiae profectus disciplina, quatuor haec bono viro inesse, ut elaboret primum, ut omnes amicos faciat; secundum, ut si non potest amicos facere, certe nec inimicos; tertium, ut si nec istud suppetit, ex sententia discedat; quartum, si quis cedentem persequitur, vindicet se, ut potest; sed illa tria in Abrahae non sermonibus nudis, sed veris operibus agnoscimus. Quartum autem non ita est, quando etiam circa cedentem servavit affectum parentis, ut eum non solum non persequeretur, sed etiam captum erueret ac liberaret.'
Omnem circa regionem Jordanis. Vatablus vertit, universa aequora campi Jordanis; Chaldaeus, omnem planitiem Jordanis. 'Sicut paradisus Domini.' Hebraice kegan adonai, sicut hortus Domini, quem scilicet Deus Adamo instruxerat et adornaverat, Genes. II, 8: ita S. Augustinus; et sicuti quilibet alius hortus amoenissimus, qui a Deo vel factus est, vel fieri potest. 'Et sicut Aegyptus venientibus in Segor,' q. d. Sicut ea pars Aegypti, qua itur in Segor: haec enim irrigatur a Nilo, ideoque fertilissima est. Verum quia haec pars Aegypti pari modo Sodomam et Gomorrham respicit, quae nobiliores erant urbes quam Segor, quas proinde potius quam Segor nominasset hic Moses; hinc secundo, et magis apte ac genuine, 'venientibus in Segor' refert non ad 'sicut Aegyptus,' sed superius ad 'regionem Jordanis, quae universa irrigabatur venientibus (veniendo) in Segor,' q. d. Tota Pentapolis ante subversionem, maxime a loco in quo tunc erat Abram, eundo versus Segor, irrigua erat et fertilissima, sicut paradisus, et sicut Aegyptus, quam Nilus fecundat. Ita S. Augustinus, Cajetanus, Pererius.
'Elegitque sibi.' Permisit Deus in hac electione sua Lot decipi, tum ut ejus exemplo et conversatione Sodomitae ad peccatorum odium, et virtutis amorem excitarentur; tum ut discamus amoeniora non praeferre salutaribus, nec sequi in electione nostram cupiditatem. 'Infirmior, ait S. Ambrosius, lib. I De Abraham, cap. III, 'amoeniora eligit, utiliora fastidit. Plerumque enim ubi fructus impares sunt, prudentior amaeniora declinat. Cito invidiam movent, cito in se excitant mentem avari,' etc. 'Recessit ab Oriente.' Dices: Lot ibat ad Jordanem et Pentapolim, quae sunt ad Orientem; ergo non recessit ab Oriente, sed ad eum accessit. Respondent aliqui esse enallagen praepositionis: 'ab' enim poni pro 'ad,' 'versus'; hebr. enim est, profectus est ab Oriente, hoc est versus Orientem. Tantum enim vult dicere Lot secessisse ab Abraham; ille enim Orientem, hic Occidentem peragravit, q. d. Lot recessit ab Abraham versus Orientem. Secundo, alii cum Pererio respondent Lot recessisse ab Oriente, quia non directe rectoque itinere ex Bethel perrexit ad Orientem; sed lateraliter reflexit iter ad Pentapolim, quae respectu Bethel partim erat ad Orientem, partim ad Meridiem. Cum enim veniret ex Meridie, puta ex Aegypto, in Bethel, non recta perrexit ad Orientem, sed reflexit viam ad Meridiem, unde venerat. Tertio et genuine, Orientem hic Moses vocat locum, in quo consistebant Lot et Abraham, cum se ab invicem diviserunt, nimirum eum de quo dixit cap. XII, 8: 'Et inde transgrediens ad montem qui erat contra Orientem Bethel, tetendit ibi tabernaculum suum, ab Occidente habens Bethel, et ab Oriente Hai.' Hic ergo locus, in quo facta est separatio Lot ab Abraham, ut patet cap. XIII. 3, vocatur Oriens, quia erat contra Orientem Bethel, et ab Oriente habebat Hai. Sensus ergo est: Lot recessit ab Oriente, id est a loco in quo cum Abraham fecit pactum separationis, qui ob respectus jam dictos a Mose vocatur Oriens. 'Alterutrum a fratre suo.' Hebraice 'a vir a fratre suo,' id est alter ab altero, frater a fratre, puta patruus a nepote.
'Abram habitavit in terra Chanaan.' 'Chanaan' hic nomen est unius gentis et partis terrae promissionis, sitae juxta mare Mediterraneum et fluenta Jordanis. Chananaeus enim fuit unus e septem populis habitantibus in terra promissionis, quos expulerunt Hebraei; a quo quasi praecipuo tota regio dicta est Chanaan, vel Chananaea; et hoc sensu etiam Lot habitans in Sodomis, habitavit in Chanaan. Sed arcte accipiendo vocem Chanaan, uti hic capitur, Abram in Chanaan, Lot vero non in Chanaan, sed in Sodomis habitavit. Sodoma autem non Chananaorum proprie, sed Pherezaeorum erat, inquit Tostatus. 'Lot vero moratus est in oppidis, quae erant circa Jordanem, et habitavit in Sodomis' — scilicet Lot proficiscens et peregrinans cum suis gregibus, obibat oppida et campos Jordanis, usque ad Sodomam, ut clare habent Hebraea.
'Sodomitae pessimi erant et peccatores coram Domino' — hoc est, eximii et gravissimi peccatores; quia quae Dei sunt, vel coram Deo, haec magna et eximia sunt. Peccata haec, vel potius peccatorum horum originem, explicat Ezechiel cap. XVI, 49, cum ait: 'Ecce haec fuit iniquitas Sodomae, superbia, saturitas panis, et abundantia, et otium ipsius' (Septuaginta vertunt, 'deliciis affluebat ipsa et filiae ejus, et gloriabantur magnifice'), 'et manum egeno et pauperi non porrigebant.' Q. d. Haec fuit quintuplex Sodomae iniquitas, eaque radix et origo caeterarum, scilicet libidinum portentosarum: nimirum prima Sodomae iniquitas, fuit superbia; secunda, saturitas panis et ciborum, puta comessatio et compotatio; tertia, abundantia et luxus rerum omnium; quarta, otium. Quaeritur, Aegysthus quare sit factus adulter: In promptu causa est, desidiosus erat. Quinta, immisericordia. Unde S. Hieronymus in citatum versum Ezech., sic ait: 'Superbia, saturitas panis, rerum omnium abundantia, otium et deliciae peccatum sodomiticum est; et propter hoc sequitur Dei oblivio, quae praesentia bona putat esse perpetua, unde de Israele scriptum est: Manducavit et bibit, et saturatus est, et impinguatus, et calcitravit dilectus. Quod sciens sapientissimus omnium Salomon ita precatur: Tribue mihi necessaria et quae sufficiant, ne saturatus mendax fiam, et dicam: Quis me videbit? aut pauper effectus, furer, et pejerem nomen Dei mei.' Hactenus S. Hieronymus. Secundo, Sodomitae erant peccatores coram Domino, id est palam, publice in oculis solis hujus, ipso Deo et sole spectante inverecunde peccabant, q. d. Sodomitae non tantum iniquissimi erant, sed et impudentes, Dei hominumque contemptores. Tertio, Hebraeum ladonai, quod Noster vertit coram Domino, potest cum Vatablo verti, in Dominum, contra Dominum. Eo major fuit virtus Lot, quod inter pessimos optimus fuerit, uti docet S. Petrus II epist. II, 7, et S. Gregorius, lib. I Moral. cap. 1.
'Omnem terram quam conspicis.' Probabile est quod sentit Pererius, scilicet Deum, vel angelum vice Dei, Abramo vigilanti (aeque ac Mosi Deuter. XXXIV, 1) objecisse imaginem totius terrae promissionis (hanc enim totam naturaliter, tantum circumspiciendo, pervidere non poterat Abram) et singularum ejus partium, in qua omnia quae in illa terra spectatu digna erant, proprie, distincte ac liquido cerneret. Sic enim diabolus Christo ostendit omnia regna mundi et gloriam eorum, Matth. IV, 8. Sic S. Benedictus, Deo eum elevante, vidit totum mundum, velut exiguum globum in aere pendulum, sub uno solis radio oculis suis subjectum, uti refert S. Gregorius lib. II Dialog. cap. XXXV. 'Tibi dabo, et semini tuo usque in sempiternum.' 'To' et exegeticum est, idemque valet, quod 'id est'; Abrahae enim censetur dari quod semini ejus et posteris datur, juxta Can. 13. Ita S. Chrysostomus et Cajetanus. Promittitur ergo hic ad litteram Hebraeis possessio terrae Chanaan in sempiternum; non absolute, sed respective, scilicet quamdiu durabit hoc semen, id est populus et respublica Hebraeorum. Jam enim disperso et everso ejus regno, et republica, quid mirum si terram hanc, in qua rempublicam et regnum suum habebant, amplius non obtineant? Adde cum S. Thoma, vel potius Thoma Anglico, Pererio et aliis, promissionem hanc esse conditionalem; promittitur enim Hebraeis Chananaea hac conditione, si videlicet ipsi vicissim Deo obediant, ejusque legem et cultum servent, ut patet Levit. XXVI: quod quia non fecerant Judaei, hinc Deus rescidit sua pacta et promissa, eosque afflixit et evertit, uti eis comminatus fuerat Levit. XXVI. Nota: Deus hic remuneratur Abrahae mansuetudinem et magnanimitatem, qua Lot, licet juniori, cesserat meliora pascua, q. d. Tu prius Lot, pacis causa, cessisti Pentapolim; ideo ego nunc tibi majora do. 'Omnem, ait, terram quam conspicis tibi dabo.' Vide quam largiter Deus remuneret, si quid pacis causa relinquatur. Parum cesserat Abram ipsi Lot, et nunc universam terram accipit. Unde S. Ambrosius, lib. II De Abraham, cap. VII: 'Hinc, ait, tanquam ex fonte hauserunt Stoici philosophici dogmatis sententiam, omnia sapientis esse. Oriens enim et Occidens, Septentrio et Meridies, portiones sunt universitatis. His enim totus mundus includitur. Haec cum promisit Deus daturum se Abrahae, quid aliud declarat, nisi sapienti et fideli praesto omnia, deesse nihil? Unde et Salomon in Proverb. cap. XVII, ait: Ejus qui fidelis sit, totus mundus divitiarum.' Et mox: 'Quomodo sapientis totus mundus est? Quoniam ipsa natura dat illi sortem omnium, etiamsi ipse nihil possideat. Domina est et possessor sapientia, quae sua putat naturae munera, quoniam in usum hominum data sunt, nec ullis indiget, etiamsi desint ei ad victum necessaria. Sapiens suum judicat quidquid naturae est, qui vivit secundum naturam. Non enim amittit jus suum, qui meminit se ad imaginem Dei factum, et ad homines a Deo dictum: Crescite et multiplicamini, et replete terram, et dominamini in ea, et imperate piscibus maris, et volatilibus coeli, et omnibus pecoribus, et omni terrae, et omnibus quae repunt super terram. Et novit, quia sapientia mater omnium est, et orbem terrarum possidet.' Anagogice, idem accipit 'terram resurrectionis, quam promisit patribus nostris, fluentem lac et mel, suavitatem vitae, jucunditatis gratiam, splendorem gloriae, cujus haeres primus factus est primogenitus a mortuis Dei Filius Jesus Christus.' Ita S. Chrysostomus, hom. 34: 'Sciebat, ait, Patriarcha cedentem minoribus, assecuturum majora, et cessit Loto, regionemque deteriorem elegit, ut contentionis resecaret occasionem, et servata virtute sua peculiari totam domum pacatam redderet.' Et anterius: 'Nihil animam ita in tranquillitate et quiete esse facit, ut mansuetudo et modestia: Haec omni diademate se possidenti est utilior,' etc. Anagogice, promittitur hic spirituale semen Abrahae, id est, fideles et electi plurimi; eisque terra viventium in coelis, proprie in sempiternum possidendam, Deus hic pollicetur. Ita ex Apostolo Rom. IV, 16, S. Augustinus, XVI De Civit. XXI.
'Sicut pulverem terrae.' Id est, plurimos, et pene innumerabiles dabo tibi posteros. Est hyperbole. Nam in rigore arithmetico clarum est longe plures esse arenas in terra, quam sint, fuerint, ac futuri sint Judaei. Symbolice Isidorus Pelusiota, lib. III, ep. 296, notat posteros Abrahae hic comparari pulveri terrae, cap. XV vero, vers. 5, stellis coeli: quia ex iis alii futuri erant sapientes et sancti, coelestes, sublimes et illustres instar stellarum coeli; alii vero insipientes et pravi, terrestres, viles, obscuri, ideoque dispergendi in omnem terram instar arenae vento agitatae.
'Perambula.' Non praecepit, sed offert, q. d. Si vis scire quanta sit haec terra, perambula eam, miraberis, et gaudebis. Ita S. Chrysostomus; nec enim reipsa Abram totam Chananaean perambulavit.
'Convallem Mambre.' Hebraice est, elon Mambre, id est, quercus et quercetum Mambre. Haec ergo convallis quercubus erat consita; dicta est Mambre a possessore, qui vocabatur Mambre, de quo cap. XIV, 13. 'In Hebron' — in territorio Hebron, juxta Hebron. 'Aedificavitque ibi altare Domino.' Abram religiosus ubique Domino erigit altaria, dicitque Deo: 'A te principium, tibi desinet.' Non ergo Abrahae filii sunt Novantes, qui aras evertunt.
13:1
v. 4 « Ascendit ergo Abram de Aegypto , ipse et uxor eius et omnia , quae habebat , et Lot cum eo, ad australem plagam », seu potius 22 Negeb (cf. 12,9).
13:2
v. 2 « Erat autem dives valde » (cf. 12,16) « in possessione auri et argenti ». Hebr. : in possessione , ?n argento et in auro. Item Syr. Sed licet n3p2 secundum etymologiam utique possessionem sonet, tamen h. l. cum LXX omnino praeferenda significatio derivata pecora (cf. 4,20 et infra v. 7) : haec divitiarum Abram potissima pars, neque ullo iure reticenda. « Reversusque est per iter, quo venerat », — vyoO5 secundum itinera sua, 1. e. per easdem stationes — « à meridie », seu a Negeb, « in Bethel, usque ad locum ubi prius firerat tabernaculum inter Bethel et Hai »,
13:4
v. & «£n loco », seu potius ad locum « altaris , quod fecerat prius , et invocavit ibi. nomen Domni ». T'YyYD25 elohistae censent esse proprium. Quare Del. suggerit, C ex A expressionem illam aptissimam « transsumpsisse »; dum Dillm. autumat, E eam vocem ex usu loquendi A suam fecisse. Expressio rarius occurrit in Genesi, ubi de stationibus itinerum vix agitur; frequentius in sequentibus libris (Ex. 17,1; 40,34. 36 — hobr. 36. 38; Num. 10,2.6, 12. 28; 33, 1 sq.), ubi eiusmodi itinera describuntur.
13:5
| V. 5 « Sed et Lot, qui erat cum Abram, fuerunt greges ovium et armenta et tabernacula ». Habuit etiam Lot servos (cf. v. 7), non tamen eos crediderim cum Del. voce (abernacula includi, sed ea enumerantur solum, quae latius spatium occuparent fuerintque causa, cur duo viri non potuerint una permanere. Similiter tacetur Lot argentum et aurum , quod non fuerit rixarum occasio.
13:6
v. 6 « Nec poterat eos capere terra, ut habitarent. simul ». Hebr. : neque ferebat eos terra (cf. Is. 1,1^; Mich. 7,9) quoad habitandum simul; non poterat sat pabuli proferre : « Erat queppe substantia eorum multa, et nequibant habitare communiter ». v. '1 « Unde et facta est rixa inter pastores gregum Abram et Lot ». « Vide, quomodo facultatum abundantia illico causa evasit dissidii , et separationem effecit, et concordiam subvertit » (Chrys.). « Eo autem tempore Chananaeus et Pherezaeus habitabant 2n terra illa ». Pherezaei videntur habitasse ad septentrionem Jezrael et Bethsan : cf. ad Iud. 3,5. Sed cur harum gentium h. 1. fit mentio? Ut melius perspicias, inquit Chrys., quomodo non potuerit regio illos continere, aliis sc. gentibus eandem obtinentibus. At tum mentio inserenda fuerat v. 6. Melius Per., quia minus etiam decet « fratres » coram extraneis rixari; et Maív., Menoch. addunt timorem, ne Abram et Lot rixantes illae gentes invaderent atque opprimerent.
13:8
v. 8 « Dixit ergo Abram ad Lot : Ne, quaeso, sit durgium inter me et te , et inter pastores meos et pastores tuos : fratres enzm sumus ». Celebrat CÀrys. viri mansuetudinem, qui senior iuniorem, dignior humiliorem , patruus nepotem tamquam fratrem et aequalem alloquatur eique permittat ut, quod placuerit, sibi seligat.
13:9
v. 9 « Ecce un?versa lerra coram te est : secede a me , obsecro ». « Melius est emigrare cum gratia, quam cohabitare cum discordia » (Amór.). « S? ad sinistram leris, ego dexteram tenebo; si tu dexteram elegeris, ego ad. sinistram pergam ». Quorsum suo semini regionem Deus destinaret, ignorabat tum Abraham; forte supponebat, Lot suae benedictionis fore participem. Elohistae tribuunt v. 6. 115. 12« ob analogiam cum 36, 7 sq. Tamen v2" (ef. 12, 5) eliam legitur 14, 11 sq. 16. 21 et. 15, 14, quos locos Dillm. p. 230 non tribuit elohistae; neque alia Hebraeis praesto erat vox, qua possessiones, quas quis secum circumfert, distincte exprimerent (Del.). — *22, « circulus » evasit nomen proprium regionis prope ostia Iordanis, speciatim Pentapoleos, et hinc usurpatur, ubi de ea regione sermo est. — Piget de NV2, AU", 1322 VN dicere, quae expressiones sunt perquam írequentes neque ullius scriptoris prae ceteris propriae. Similitudo inter v. 6. 115. 12^» et inter 36, 7 sq. inde facillime explicatur, quod auctor sacer, qui 36, 7 sq. narrandum nactus sit eventum omnino similem eius, qui 13, 6 sqq. narrabatur, priorisque narrationis expressiones alte mente infixas haberet, iisdem et ipse usus sit expressionibus. Sic orator quandoque christianus stilo evangelii et prophetarum loquitur. Sed quid dicamus Del., qui aliquam etiam insertorum v. 6. 115. 12» rationem in eo deprehendit, quod ii versus salvo contextu commodissime omitti queant!
13:10
v. 10 « Elevatis itaque Lot oculis vid2t omnem circa regionem [ordanis, quae universa irrigabatur », — melius vertit LXX quod tota esset. irrigua. Eo tum constiterant loco (Per.), quo aspectus in eam regionem patebat et imprimis in totam vallem Siddim. Adiicitur parenthesis pro iis, qui eam vallem norant nonnisi post ruinam ibidem divinitus effectam — « antequam subverteret Dominus Sodomam et Gomorrham , sicut paradisus Domini et sicut Aegyptus , venientibus in Segor », civitate proleptice sic appellata, nam eius tum nomen 14,9 erat Bala. De situ dicemus ibidem. Illud *yy 5352 aliqui iungebant cum Aegyptus : sicut Aegyptus, qualis ea regio obtutui offertur venientium de Segor. Sed Segor longius abest ab Aegypto, cum sit ad Mare Mortuum sita, neque satis apparet, cur Aegyptus magis percellat oculos venientium de Segor, quam de quolibet alio Palaestinae loco. Hinc melius cum Per. plures verba trahunt ad priora : tota irrigua, usque dum venias Segor.
13:11
v. 41 « Elegitque sibi Lot » — reliqui inserunt totam — « regionem circa Iordanem et recessit ab. oriente », orientem versus, « divisique sunt alterutrum » — i. e. unusquisque — « a fratre suo ».
13:12
v. 19 « Abram habitavit in. terra. Chanaan, Lot vero moratus est. in 0ppidis , quae erant circa Iordanem, et habitavit in Sodomis ». Verbotenus e£ fixit tentoria usque Sodomam. Per oppida intelliguntur urbes cumsuis pagis; postea 19,3 Lot in ipsa Sodoma domum habuit. Ex nostro versu collige, incolas vallis Siddim non fuisse de stirpe Chanaan.
13:13
v. 13 « Homznes autem Sodomtitae pessimi erant et peccatores coram Domino nimis ». Expressio coram Domino, quam perperam. Hier. putabat a LXX fuisse « superflue additam », idem sonat atque vere (Bonfr., Per. et cf. quae diximus ad 10,9). Lot promissionum, uii videtur, potius incurius regionem « amoenam elegit, quae cito praedonum oculos incurrit » (Amór.), unde aegre captivitatem effugit ipse; elegit ob scelera Deo exosam, unde communi ruina fere absorptus est; elegit sibi, non attributam a Deo recepit. Merito ambigit Ca:., utrum quae sequuntur, immediate post discessum Lot acciderint, an aliquo interiecto tempore. Reapse locus, e quo Lot vallem Siddim proxime subiectam pedibus conspexerat, non videtur esse idem , unde Abram totam aut fere totam Palaestinam contuitus est.
13:14
v. 14 « Dizitque Dominus ad Abram, postquam divisus est ab eo Lot : Leva oculos luos et 9ide a loco, in quo nunc es, ad aquilonem et meridiem, ad orientem et occidentem ». Recte monet Bonfr. , intelligi Abram constitutum in excelsiori aliquo monte : sunt autem eiusmodi in. terra sancta montes, e quorum vertice aliquis regionem fere totam contueri queat, e. g. MonsOlivarum et Thabor. Obiiciebant iam antiquitus, habuisse Deum in mente totam semini Abram Chanaanitiden tradere, at totam ex uno monte simul conspici haud posse. Respondet Awg. (In Heptat. I. 28; M. 34.555), promitti totam quam videret regionem, sed non eam solam. Simplicius dicas rem non sumi oportere mathematice.
13:15
v. 15 « Omnem terram, quam conspicis, tibi dabo et semini tuo usque in sempiternum » ,i. e. pro longissimo tempore; semini ipsi post paucas generationes, tibi mediate in semine. Prima 12,1 sqq. promissio sequentibus promissionibus distinctius explicatur. Promiserat ibi Deus terram aliquam; 12,7 declarat Deus, eam terram fore Chanaanitiden; h. l. fines veluti regionis semini Abram attribuendae accuratius describit. Similiter ante dicebatur « faciam te in gentem magnam »; iam eius gentis. magnitudo v. 16 grandius praemonstratur (Cai.) : « Faciamque semen (uum sicut pulverem terrae; si quis potest hominum numerare pulverem terrae, semen quoque tuum numerare poterit ». Hyperbole utique est (4wg.), cum vel totum genus humanum non tot complectatur individua, atque pulvis numerat particulas. Et Num. 23,10 utitur Balaam eadem pro Israelitis tum viventibus hyperbole, quorum tamen numeri in ipsis sacris paginis descripti leguntur. Ceterum haec interpretare de semine non carnali tantum , sed etiam spirituali. v..17 « Surge et perambula terram in longitudine et in latitudine sua, quia tibi daturus sum eam ». Cf. Act. 7,5 : « Et non dedit illi haereditatem in ea nec passum pedis, sed repromisit dare illi eam in possessionem et semini eius post ipsum, cum non haberet filium ». « Si vis scire, quanta sit haec terra et qualis, perambula eam, miraberis et gaudebis » (Menoch.). Compara cum ea, quam sibi elegit Lot (Caim.).
13:18
v. 18 « Movens igitur tabernaculum suum Abram venit et habitavit 1uxta convallem », seu verius, « quercum Mambre , quae est in Hebron », nomen habens ab Amorrhaeo Mambre 14,13. 94, ad quem videtur pertinuisse. « Aed?ficavttque 10:7 altare Domino ». 6. Victoria de regibus Euphratensibus relata Gen. 45. Hie nobis se tandem documenta Azstoriae profanae comparanda offerunt. Assurbanipal rex Assyriae gloriatur octava sui regni expeditione, quae intra annos 660-6545 a. C. locum habuit, se ab Elamitis cum sacra plurima tum sanctissimum quoddam deae Nanae simulacrum recuperavisse, quod 1635 annis ante, 1. e. ab anno 2295 ad 29280, Kudurnanchundi rex Elam direptum in Elamitiden abduxisset. Habes hic primum Elamitas perantiquo tempore Babyloniae imperantes. Nomen Chodorlahomor seu Kudurlagamar, licet in monumentis nondum fuerit repertum, est genuinum nomen Elamiticum, £udur quippe frequenter nomina propria Elamitica appensis variorum deorum nominibus componit, et Lagamar revera est idoli cuiusdam Elamitici nomen. Aliquanto post Kudurnanchundi regnavit Kudurmabug, Elamita et ipse, qui ut alii quidam eius aevi principes titulum assumpsit « domini occidentis ». Qui titulus cum alias principatum Syriae et Palaestinae exprimat, et Gen. 14 doceamur principatum regis cuiusdam Elamitae reapse usque ad Palaestinam pertigisse, non est pro Kudurmabug arbitrarie restringendus, quasi principatum occidentalis cuiusdam ipsius Susianae provinciae exprimat. Idem rex narratur « imperium civitatis Ur auxisse ». Filium Er?aku ipse constituit regem civitatis Larsa, quam demonstrabamus a Babyloniis habitam esse eandem atque antiquam 4,177 civitatem Henoch. Iam nomen Eriaku rez Larsa unum idemque est cum nomine 15,1 Arzoch rex Elassar. Regni sedem hic habebat in Ur imperabatque ibidem pluribus urbibus, non tamen Babyloni neque Erech : erat igitur locus omnino, praeter ipsum, alicui regi Sennaar, qui his aliisque urbibus imperaret. Neque tamen hinc fas est inferre, eundem esse Chodorlahomor atque Kudurmabug : nomina quippe sunt diversa et a diversis numinibus deprompta. Sed Chodorlahomor crediderim fuisse Kudurmabug filium et fratrem Eriaku. Porro ob haec et alia quaedam Elamitica regum nomina iam censent viri docti, tertiam Berosi post diluvium undecim regum dynastiam, quae anno a. C. 1976 defecit, fuisse Elamiticam. Ultimus eius dynastiae rex fuit Rimsin, qui post faustum plus quam triginta annorum regnum a rege Babylonis Chamurrabi oppressus est. Cf. T?ele p. 95. 118 sqq. ; Brunengo I. 97 sqq. Quae omnia simul perpensa reapse egregie confirmant narrationem Gen. 1& et, cum primus dynastiae rex Kudurnanchundi scribatur diu regnasse, efficiunt expeditionem Chodorlahomor intra annum a. C. 2250 et 2000 esse collocandam. Eadem aliquibus annis post septuagesimum quintum vitae Abraham annum, seu post annum mundi 2322 (secundum computum critice próbabiliorem), erit collocanda. Habes hic synchronismum aliquem utique satis vagum, quo creatio primi hominis alicui annorum a. C. ab anno 4572 ad annum 14329 videtur assignanda. Ne tamen assignemus, ea nos movet ratio, in disputatione de antiquissima chronologia biblica tot esse incerta, ut interpreti longe tutius sit exspectare, quam innumeris systematibus novum addere systema mox emendandum atque abdicandum Hanc pericopen Ew. |. 80 declarabat esse « perantiquam et praemosaicam ». Dillm. eam pronuntiat esse « singularem ». Illud ea habet peculiare, quod missis parumper domesticis patriarchae actis in patentem historiae campum progrediatur regumque bella, clades et acta recenseat. Verum errat Wellh. Comp. p. 25 narrationem declarans « neque priora neque sequentia contingere, quae uti Melchisedech dici queat esse àxázop, &píup, &svenAoY4:cg ». Ea cum reliquis intime cohaeret. Et primum quidem cum actis Lot (Kuenen p. 13'7). Elegerat is sibi tractum regionis amoenitate locorum illectus haudque consulto Deo : mox in periculum captivitatis et postmodum in praesentissimum vitae discrimen incidit, nacturus tandem semen incestuosum, maledictum, exstirpandum. Discrepant haec a promissionibus Abrahae factis, quantum discrepant tenebrae a luce, illasque promissiones egregie illustrant. Intime item haec pericope connectitur cum ipsius Abrahae historia, quae gentis ex eo progignendae fata anticipat atque adumbrat. Nonne potioribus, ubi posteri sacra facturi erant, locis altaria ipse consecravit? Nonne in Aegypto adversa passus spoliis tandem Aegyptiorum et ipse onustus excessit? Similiter idem iam praeludit bellis, quae posteri gesturi sunt adversusimperia trans Euphraten imperatura. At, demus etiam hoc capite narrata non plane necessario nexu cum reliqua narratione connecti : nonne sufficiens ratio tantorum eventuum referendorum potuit esse eorumdem veritas, e documentis cuneiformibus iam indubie stabilita? Acta sunt, ergo narrantur. cundus, iahvista primus aut secundus, A, B, C, Q vel R uti consueverint : praeservavit nobis sc. antiqua traditio Melchisedechi de rebus divinis loquentis idiomata; eadem v. 22 ipse Abraham homini respondens sua facit. Ceterum idem nomen divinum voy Ox habetur Ps. 7, 18, et fere idem (1m5y m'nox) Ps. 56. (57), 3 et (by nv) Ps. 9, 3 et 20 (21), 8. — "j*3ri v. 14 est &zat Xeyópevov, et p" ib. secus transitive non construitur (cuius loco Sam. LXX legunt ára& Aeyógevov TY). v. 20 admirationem facit verbum 12. quod secus nonnisi Os. 11, 8;Prov. 4,9 legitur; v. 23 *rYYU yn « decimam solvere » : reapse, de decimis cum in Genesi vix agatur, non est cur admireris vocem secus non recurrere. Recurrit tamen 28, 22 in coniugatione Kal. — Cum Iv^3 ov3 foederatus v.13 cf. 37, 19 nwaonn 5y3 somniator; 49, 23 a'yn 5y2 iaculator; et cf. Ios. 24, 11; Iud. 9, 2 sqq. 51 etc. — At, quid tandem expressiones hae omnes et constructiones efficiunt? Noster auctor secus pacifica solum, non bellica fata celebrat, praeter Gen. 14 : quid mirum ut eo capite expressionibus utatur, quas secus apud ipsum frustra circeumspicias? Antiquitas narrationis item colligitur ex adiectis redactoris cuiusdam manu explicationibus, v. 7 « ipsa est Cades », et v. 17 « quae est Vallis Regis »,v. 2. 8 « ipsa est Segor ». Cf. quae diximus in Introductione p. 15. Recentiorum hoc de capite placita mirum quantum discordant inter se. Wellh. Comp. 24 pronuntiat, illud non pertinere ad A neque ad I neque ad E neque ad I E, sed essc ab R alicunde depromptum. Dilim. illud tribuit neque C neque À neque B, sed vel R vel R4, aliquibus etiam ex D petitis. Ceteris ingeniosior Kuenen I. A. 310 : « R », inquit, « cap. 14 mutuatus est ex aliqua post exsilium concinnata Abrahae vita; est illud ad instar alicuius midrasch, cuiusmodi etiam auctor Paral. (cf. 2 Par. 24, 27) inter suos fontes habebat. Non pertinet ad I E neque ad P?. Est recentissimae originis, licet stilum antiquatum affectet. Nomina y^3 et yw"3 sunt symbolica; Mamre et Eschol, probabilius item Aner v, 13. 24, nomina prius fuere locorum, postea viris quibusdam fictitiis affixa sunt, etc. ». Ad haec et similia respondendum est, perpenso pericopae stilo et collatis textibus cuneiformibus, iam nemini sensato fas esse infitiari, pericopen esse perantiquam et narrationem plane historicam. Cap. XIV
13:1
… Dopo avere accompagnato suo zio Abramo in Egitto, ritornò in Canaan, presso la località di Bethel (ibid. 13, 1 sgg.). …
… regione ora piana ora montuosa, monotona, solcata da ampi letti di corsi d'acqua quasi sempre asciutti, da Hebron sino a Cadesbarne, oggi 'Ajn Qudeis (cf. Gen. 18, 1; Num. 13, 20). In seguito, passò a significare il sud della Palestina (Gen. 12, 9; 13, 1; Ios. 15, 8; 18, 5).
13:3
BETHEL (EBR. BĚTH-'ĚL = « CASA DI DIO »)
… Abramo, entrando in terra di Canaan, aveva piantato le sue tende tra B. e Hai (v.) e vi aveva eretto un altare al Signore; ivi si fermò e invocò il nome del Signore al suo ritorno dall'Egitto (Gen. 12, 8; 13, 3, dove il nome di B. è messo per anticipazione). …
LUZA (EBR. LÁZ « MANDORLO », SETTANTA ἈΟΥΖΆ)
Quivi Abramo aveva eretto un altare e invocato il nome di Jahweh (Gen. 12, 8; 13, 3-4): un altro cippo eresse Giacobbe a ricordo della visione avuta e della divina apparizione, che poi rievocò al suo ritorno da Haran con rito solenne, ricevendo conferma delle promesse …
13:5
… L. scelse la contrada più fertile, la zona del Giordano nei pressi del Mar Morto, e si stabilì con la sua famiglia in Sodoma (v.; ibid. 13, 5-13). Nello scontro avvenuto nella valle dei Siddim tra i quattro re orientali e i cinque re o capi della Pentapoli palestinese, anche L. fu preso prigioniero e deportato con i suoi
13:7
FEREZEI (EBR. PĒRIZAI; SETTANTA ΦΕΡΕΙ͂ΑΊΟΙ)
FEREZEI (ebr. Pērizai; Settanta Φερεῖαίοι). - Uno dei gruppi etnici, che abitavano la Palestina prima dell'occupazione ebraica (Gen. 13, 7; 15, 20; Ex. 3, 8, 17; ecc.).
13:10
Il ricordo della straordinaria vegetazione del p. t. ritorna nella Bibbia come termine di paragone iperbolico: Gen. 13, 10; Is. 51, 3; Ez. 28, 13; 31, 8 sgg.; 36, 35; Ioel 2, 3; Eccli. 40, 17.
PENTAPOLI (gr. Πεντάπολις). - Le « cinque città » (dette P. in Sap. 10, 6) che sorgevano al tempo di Abramo nella zona del Giordano (Gen. 13, 10) vicino alla valle di Siddim (ibid. 14, 10): Sodoma, Gomorra, Adama, Seboim e Segor (ibid. 14, 1); a causa dell'empietà dei loro abitanti, furono completamente distrutte dalla giustizia …
SEGOR (ebr. Ṣā'ar; gr. Σήγωρ). - Antica città della Palestina, a sud del Mar Morto (Gen. 13, 10; Deut. 34, 3), chiamata dapprima Bala (Bela': Gen. 14, 2-8).
… (Gen. 13, 12). Nella separazione di Abramo da Lot in Bethel (ibid. 13, 13), questi scelse per residenza « il distretto del Giordano che era tutto irrigato - prima che il Signore distruggesse S. e G. - come il giardino di Dio, come il paese d'Egitto » (ibid. 13, 10-14); ma da Bethel non si può scorgere la parte meridionale del Mar Morto, e quindi S., residenza di Lot, sembrerebbe doversi trovare nella parte settentrionale, opinione presentata da …
13:12
Le scarse indicazioni topografiche del testo biblico non permettono di accertare se S. e G. fossero situate al nord o al sud del Mar Morto, come comporterebbe l'espressione « distretto (kikhār) del Giordano » (Gen. 13, 12). Nella separazione di Abramo da Lot in Bethel (ibid. 13, 13), questi scelse per residenza « il distretto del Giordano che era tutto irrigato - prima che il Signore distruggesse …
13:13
Per conseguenza il p. può essere definito: factum vel dictum vel concupitum aliquid contra legem aeternam (s. Agostino, Contra Faustum, 20, 27: PL 42, 418). È questo anzi l'aspetto del p. più frequente richiamato nella Rivelazione (cf. Gen. 39, 9; 13, 13; 38, 10; Ex. 33, 23; Jud. 10, 7; 19, 25; Rom. 5, 19; 2, 29; 4, 16; ecc.). …
… 13, 10) vicino alla valle di Siddim (ibid. 14, 10): Sodoma, Gomorra, Adama, Seboim e Segor (ibid. 14, 1); a causa dell'empietà dei loro abitanti, furono completamente distrutte dalla giustizia divina, ad eccezione di Segor, dove si era rifugiato Lot (ibid. 13, 13; 18, 20; 19, 45).
SODOMA e GOMORRA. - Nomi delle due prime città della Pentapoli (v.) distrutte dalla giustizia divina per la lussuria e vizi contro natura degli abitanti (Gen. 13, 13; 18, 16-19, 29). I nomi ebraici delle città sono Sèdhōm (Settanta Σόθομα) e ʿAmōrāh (gr. Γομώρα).
13:14
… Dio, allora, rinnovò le promesse (Gen. 13, 14-17). A. rizzò le sue tende al querceto di Mambre presso Hebron dove dedicò al Signore un altare, santificando il luogo già dedicato al culto cananeo. …
… (Iapheth) diverranno partecipi con lui e per mezzo di lui: « Iapheth abiti nelle tende di Sem » (Gen. 9, 25 sgg.; cf. Rom. 1, 16; 11, 13-27). Tra i Semiti sceglie la stirpe di Abramo, che sarà « fonte di benedizione per tutte le genti » (Gen. 12, 1-3; cf. 13, 14-17; 17, 1-9; 18, 18 sg.; 22, 16 sgg.) e stringe con essa solenne patto (ibid. 15, 8-21; 17), per la cui realizzazione impegna la sua onnipotenza. …
13:18
… si offrono doni o vittime a Dio; più tardi implica il concetto di mensa («mensa di Jahweh» Mal. 1, 7, 12; Ez. 41, 22). Primo menzionato è quello di Noè, Gen. 8, 20; Abramo erige a. a Sichem, presso Bethel, a Mambre, sul Moria, Gen. 12, 7 sg.; 13, 18; 22, 9; Isacco a Bersabea, Gen. 26, 25; Giacobbe a Bethel, Gen. 28, 18; 35, 14; Mosè in Raphidim, con dodici masšebāth, alle falde del Sinai (Ex. 17, 15; 24, 4). La forma primitiva …
ESCHOL ('ESHŌL «GRAPPOLO D'UVA»)
La «valle di E.» (Volg. torrens botri), data la parentela su accennata con Mambre, va ricercata nelle vicinanze di Hebron (Gen. 13, 18), un po' a nord (Num. 13, 23 sg.); oggi è la valle el-Haskeh. …
… Sia l'ebraico ἀδ. sia il greco ἀδελφός, come risulta dai molti testi sacri e profani, può indicare: a) f. nel vero e proprio senso (Gen. 4, 8; Mt. 4, 21; 17, 1, ecc.); b) consanguineo di qualsiasi grado (Gen. 13, 18; 28, 2; I Par. 23, 21); c) prossimo (Deut. 15, 3; Ios. 22, 2; Iudc. 1, 3; Ier. 7, 15; Rom. 9, 3; Iac. 1, 9; Platone, Men., 8, 239; Senofonte, Anab., 7, 2, 25, 38). Quindi si domanda: …
… Vi si stabilì Abramo elevandovi un altare (Gen. 13, 18), dove seppe della prigionia del nipote Lot (Gen. 14, 13), che cercò subito di liberare, e dove ebbe la promessa del figlio Isacco (ibid. 18, 18) mediante l'apparizione dei tre angeli. …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.