By occasion of a murmur in the Church (vvhose number novv is so grovven that it can not be numbred) Seuen of them being ordered by the Apostles in the holy order of Deacons: • one of them, Steuen, worketh great miracles: and is by such as he confounded in disputation, falsely accused in the Councel, of blasphemie against the Temple and rites thereof.
1And in those days, the number of the disciples increasing, there arose a murmuring of the Greeks against the Hebrews, for that their widows were neglected in the daily ministration.Or in que' giorni multiplicandosi i discepoli, si querelavano i Greci contro gli Ebrei, perché nel giornaliere ministero non si facesse caso delle loro vedove.AND in those daies the numbre of disciples increasing, there arose a murmuring of the Greekes against the Hebrues, for that their vvidovves vvere despised in the daily ministerie.In diebus illis, crescente numero discipulorum, factum est murmur Græcorum adversus Hebræos, eo quod despicerentur in ministerio quotidiano viduæ eorum. 2Then the twelve, calling together the multitude of the disciples, said: It is not reason that we should leave the word of God and serve tables.E i dodici convocata la moltitudini de' discepoli, dissero: non è ben fatto, che noi abbandoniamo la parola di Dio per servire alle mense.And the Tvvelue calling together the multitude of the disciples, said, It is not reason, that vve leaue the vvord of God, and serue tables.Convocantes autem duodecim multitudinem discipulorum, dixerunt: Non est æquum nos derelinquere verbum Dei, et ministrare mensis. 3Wherefore, brethren, look ye out among you seven men of good reputation, full of the Holy Ghost and wisdom, whom we may appoint over this business.Scegliete adunque, o fratelli, tra voi sette uomini di buona riputazione, pieni di Spirito santo, e di sapienza, a' quali diasi da noi l'incumbenza di tali occorrerne.Consider therfore brethren, seuen men of you of good testimonie, ful of the holy Ghost and vvisedom, vvhom vve may appoint ouer this busines.Considerate ergo, fratres, viros ex vobis boni testimonii septem, plenos Spiritu Sancto et sapientia, quos constituamus super hoc opus. 4But we will give ourselves continually to prayer and to the ministry of the word.Noi poi ci occuperemo totalmente all'orazione, e al ministero della parola.But vve vvil be instant in praier and the ministerie of the vvord.Nos vero orationi et ministerio verbi instantes erimus. 5And the saying was liked by all the multitude. And they chose Stephen, a man full of faith and of the Holy Ghost, and Philip and Prochorus and Nicanor, and Timon and Parmenas and Nicolas, a proselyte of Antioch.E piacque questo discorso a tutta la moltitudine. Ed elessero Stefano, uomo pieno di fede e di Spirito santo, e Filippo, e Procoro, e Nicanore, e Timone, e Parmena, e Nicolao proseliti Antiocheno.And the saying vvas liked before al the multitude. And they chose Steuen a man ful of faith and of the holy Ghost, and Philippe, and Próchorus, and Nicánor, and Timon, and Pármenas, and Nicolas a stranger of Antioche.Et placuit sermo coram omni multitudine. Et elegerunt Stephanum, virum plenum fide et Spiritu Sancto, et Philippum, et Prochorum, et Nicanorem, et Timonem, et Parmenam, et Nicolaum advenam Antiochenum.
6These they set before the apostles: and they praying, imposed hands upon them.E li condusser davanti agli Apostoli: i quali fatta orazione imposero loro le mani.These they did set in the presence of the Apostles: and praying they imposed handes vpon them.Hos statuerunt ante conspectum Apostolorum: et orantes imposuerunt eis manus. 7And the word of the Lord increased: and the number of the disciples was multiplied in Jerusalem exceedingly. A great multitude also of the priests obeyed the faith.E la parola di Dio fruttificava, e moltiplicavasi forte il numero de' discepoli in Gerusalemme: ed anche gran turba di sacerdoti ubbidiva alla fede.And the vvord of God increased, and the number of the disciples vvas multiplied in Hierusalem excedingly: a great multitude also of the priests obeied the faith.Et verbum Domini crescebat, et multiplicabatur numerus discipulorum in Jerusalem valde: multa etiam turba sacerdotum obediebat fidei. 8And Stephen, full of grace and fortitude, did great wonders and signs among the people.Stefano poi pieno di grazia, e di fortezza faceva prodigj, e segni grandi tral popolo.And Steuen ful of grace and fortitude did great vvonders & signes among the people.Stephanus autem plenus gratia et fortitudine, faciebat prodigia et signa magna in populo. 9Now there arose some, of that which is called the synagogue of the Libertines and of the Cyrenians and of the Alexandrians and of them that were of Cilicia and Asia, disputing with Stephen.Ma si levaron su dalla Sinagoga detta dei Libertini alcuni e Cirenei, o Alessandrini, e uomini della Cilicia, e dell'Asia a disputare con Stefano:And there arose certaine of that vvhich is called the Synagogue of the Libertines, and of the Cyrenians, and of the Alexandrians, and of them that vvere of Cilicia and Asia, disputing vvith Steuen:Surrexerunt autem quidam de synagoga quæ appellatur Libertinorum, et Cyrenensium, et Alexandrinorum, et eorum qui erant a Cilicia, et Asia, disputantes cum Stephano: 10And they were not able to resist the wisdom and the spirit that spoke.E non potevan resistere alla sapienza, e allo Spirito, che parlava.and they could not resist the vvisedom and the Spirit that spake.et non poterant resistere sapientiæ, et Spiritui qui loquebatur. 11Then they suborned men to say they had heard him speak words of blasphemy against Moses and against God.Allora mandaron sottomano alcuni, che dicessero di avergli sentito dire parole di bestemmia contro Mosè, e contro Dio.Then they suborned men, to say they had heard him speake vvordes of blasphemie against Moyses and God.Tunc summiserunt viros, qui dicerent se audivisse eum dicentem verba blasphemiæ in Moysen et in Deum.
12And they stirred up the people and the ancients and the scribes. And running together, they took him and brought him to the council.Mossero pertanto a tumulto la plebe, e i seniori, e gli scribi: e corsigli sopra lo afferrarono, e lo trassero al consiglio.They therfore stirred vp the people, and the Auncients, and the Scribes: and running together they tooke him, and brought him into the Councel,Commoverunt itaque plebem, et seniores, et scribas: et concurrentes rapuerunt eum, et adduxerunt in concilium, 13And they set up false witnesses, who said: This man ceaseth not to speak words against the holy place and the law.E produssero de' falsi testimoni, i quali dissero: Costui non rifina di parlare contro il luogo santo, e la legge:and they set false vvitnesses that said, This man ceaseth not to speake vvordes against the holy place and the Lavv.et statuerunt falsos testes, qui dicerent: Homo iste non cessat loqui verba adversus locum sanctum, et legem: 14For we have heard him say that this Jesus of Nazareth shall destroy this place and shall change the traditions which Moses delivered unto us.Imperocché gli abbiam sentito dire, che quel Gesù Nazareno distruggerà questo luogo, e cangerà le tradizioni date a noi da Mosè.for vve haue heard him say, that this same IESVS of Nazareth shal destroy this place, and shal change the traditions, vvhich Moyses deliuered vnto vs.audivimus enim eum dicentem quoniam Jesus Nazarenus hic destruet locum istum, et mutabit traditiones quas tradidit nobis Moyses. 15And all that sat in the council, looking on him, saw his face as if it had been the face of an angel.E mirandolo fissamente tutti quei, che sedevano nel consiglio, videro la sua faccia, come faccia di un Angelo.And al that sate in the Councel beholding him, savv his face as it vvere the face of an Angel.Et intuentes eum omnes qui sedebant in concilio, viderunt faciem ejus tamquam faciem angeli.
6:1
about the year A.D. 33.
Of the Grecians against the Hebrews.[Ver. 1. Graecorum, elleniston, not ellenon. See also (Acts 9:29.; Acts 11:20.) See Legh Critica Sacra.] By the Grecians are many times understood the heathens or pagans, as Acts 14:1, 18:4., etc., but here by Grecians (which some translate Hellenists or Grecists) we may understand those new converted Christians, who had been Jews before, but who had been born in places where the Greek tongue was spoken; as by the Hebrews, we may understand those converted to the Christian faith, who were of the Jewish race, born, and bred in those places, where they spoke not Greek, but Syriac, which was then the language of the Jews. This difference is grounded on the Greek text.
Witham
Their widows were neglected; that is, they seemed less regarded, or less favoured in the daily distributions, than such as were of the Jewish race, and spoke the language of the Jews, as it was then spoken in Palestine. (Witham)
Calmet
They were most probably both of Jewish origin, and received their different appellations according to the language they spoke. The former were also frequently called Hellenists. (Calmet)
Menochius
It is not certain in what the Greek widows were despised. Some imagine, that a preference was given to their rivals, in the distribution of offices, that they were appointed to the meaner charges, and oppressed with too much labour. But it is most natural to suppose, that the complaints regarded the alms that were distributed, and that the necessities of both parties were not supplied, without the appearance of partiality. (Menochius)
Estius
For Acts 4:we read neither was there any one among them that wanted; and distribution was made to every man, according as he had need; and the multitude of believers had but one heart and one soul. But nothing in human institutions is so good, as not to require occasional reform, owing either to the wickedness or negligence of man. (Estius, in different location)
6:2
Witham
And serve tables. The apostles did not judge it proper for them to be so much employed in managing that common stock, out of which every one, as they stood in need, were supplied, as to meat, and all other necessities: this took up too much of their time, which might be better employed in preaching, etc. (Witham)
Calmet
Word of God. The most essential duty of an apostle and bishop, is to announce the word of God. St. Paul would not even baptize, lest it should be a prejudice to the performance of this great duty, for which he had been sent. Many think, that this ministry of the tables, here signifies, not only the distribution of corporal nourishment, but the dispensing of the holy Eucharist. As sacred and divine as was this latter duty, the apostles preferred before it, their obligation of preaching. (Calmet)
6:3
Witham
Look ye out among you seven men, and men of a good repute and character, full of the Holy Ghost. (Witham)
Ep. ad Tral
Diverse circumstances prove, that they were chosen to be about the altar also. They were to be full of the Holy Ghost and wisdom: they received the imposition of the apostles' hands, and in them St. Paul requireth, in a manner, the same conditions as in bishops; all which would not have been necessary for any secular stewardship. See Acts 13:3. Immediately after their ordination, they preached, baptized, disputed, as we see in St. Stephen, etc. etc. Hence St. Ignatius: "it is ours to please by all means the deacons, who are for the ministry of Jesus Christ; for they are not servitors of meat and drink, but ministers of the Church of God. For what are deacons but imitators or followers of Christ, ministering to bishops, as Christ to his Father, and working unto him a clean and immaculate work, even as St. Stephen to St. James? (Ep. ad Tral.)
6:5
Tirinus
By the names of these seven, it would appear, that they were all Greeks. The reason of this, most probably, is to silence more effectually all future murmurs, by giving to the aggrieved party protectors of their own nation. (Tirinus)
The history of Stephen occurs hereafter. Philip, in the 8th chapter, is called an evangelist, that is, a preacher of the gospel. By Eusebius, Tertullian, and others, he is called an apostle, that is, an apostolic man. See Lives of the Saints, and Roman Martyrology, June 6.
Ep. ad Eustoch
St. Jerome says, his [Philip's] tomb, and that of his four daughters, the prophetesses, were to be seen at Caesarea, in Palestine. (Ep. ad Eustoch.)
Of the rest, except Nicolas, nothing certain is known: their acts have perished. Nicolas, as appears from the text, was a proselyte, first to Judaism, then to Christianity. St. Epiphanius, and many others, accuse him of being, by his incontinency, the author, or at least the occasion of the impure sects of Nicoalites and Gnostics. Clement of Alexandria, and St. Augustine, acquit him of this, and attribute the above heresies to an abuse of some expressions, which he uttered in his simplicity, and which were susceptible of a good and bad sense. See Baronius and Tillemont.
6:6
Witham
And they, that is, the apostles, laid, or imposed hands upon them. These deacons, therefore, were designed and ordained for a sacred ministry, and not only to manage the common stock, and temporals of the faithful. This is proved, 1. By the qualifications required in such men, who were to be full of the Holy Ghost. 2. This is evident from their ecclesiastical functions mentioned in this book of the Acts, and in the epistles of St. Paul, and by the ancient Fathers. St. Stephen and St. Philip immediately preached the gospel, as we find in this, and the 8th chapter; they baptized those that were converted. In the first ages they assisted the bishops and priests at their divine office, and distributed the sacred chalice, or cup of the holy Eucharist. They succeeded as it were, the Levites of the old law. And in the chief Churches, the deacons, or the archdeacons in the first ages, had the chief administration of the ecclesiastical revenues, as we read of St. Laurence, at Rome. (Witham)
Calmet
Imposed hands upon them. Notwithstanding the opinions of some, that these deacons were only the dispensers of corporal food, and therefore very different from the ministers of the altar, who now bear that name, it must nevertheless be observed, that the most ancient Fathers, Sts. Justin, Irenaeus, etc., have acknowledged in them the two-fold character, and always style them the ministers of the mysteries of God. At the commencement of Christianity, the faithful generally received the holy Eucharist after a repast, which they took together, in imitation of our Saviour, who instituted the Sacrament after supper. Now the deacons, who presided over the first tables, after having distributed the corporeal food to the assembly, ministered also the food of life, which they received from the hand of the bishop. Thus were they ministers of both the common and sacred tables. Afterwards, they had assistants called sub-deacons, and as among the Gentile converts, there did not exist that community of goods, as at Jerusalem, their chief employment became to serve the bishop in the oblation of the holy sacrifice. (Calmet)
6:9
Witham
Called of the Libertines.[Ver. 9. Libertinorum, Libertinon, which Greek word is taken from the Latin. St. Chrysostom, hom. xv. says, apeleutheroi outo kalountai, etc.] That is, of the synagogue of those, whose fathers had been made slaves under Pompey, and the Romans, but who had again been restored to their liberty, and had been made free. There were other synagogues for the Jews of Cyrene, of Alexandria, etc. No doubt but St. Stephen had converted many of them; and the chiefs of the synagogues, not being able to dispute with him, or to answer the spirit of wisdom, which directed him, they suborned witnesses. (Witham)
6:11
Witham
Who should say, that they heard him speaking words of blasphemy against Moses, and against God, against the law and the temple: that Jesus would destroy the temple. These accusations were forged; for the apostles themselves still frequented the temple, and Jesus came to fulfil the law, as to its moral precepts. (Witham)
6:13
It was true that Jesus would destroy the place, and change their traditions, yet they were false witnesses, because they deposed, that Stephen had made these assertions, which he had not, purposely to excite the Jews to rise up against him, and put him to death. Besides, had Stephen spoken what was advanced against him, they still would have been false witnesses, for the words were in fact words of truth, which these suborned men called, words of blasphemy. See ver. 11.
6:15
Witham
Saw his face, as it were the face of an angel. All in the council, or sanhedrim, saw an extraordinary and charming brightness in the countenance of Stephen, which struck them with admiration and fear. (Witham)
Denis the Carthusian
Angel. His face shone with a wonderful brightness, an emblem of his interior perfection. In this he was like Moses, whose countenance was so bright, that the Jews could not steadfastly behold it. By this the beholders had an opportunity of being converted, had they so wished, or were rendered inexcusable for their neglect. It is also a testimony of the great sanctity of the deacon. This same miracle is not recorded to have happened to any other but Moses, and our Lord at his transfiguration. (Denis the Carthusian)
Although this appearance, in an inferior degree, has been not unfrequently observed in the constant and cheerful countenance of the martyrs before their persecutors, and of privileged saints, whilst they were happily employed in their intimate communications with heaven.
6:1
6:1
1. Murmuring.] Murmuring & emulation. It commeth of humane infirmitie, that in euery Societie of men (be it neuer so holy) there is some cause giuen or taken by the weake, of murmur and difference, which must euer be prouided for and staied in the beginning. lest it grow to further schisme or sedition. And to al such defects, the more the Church increaseth in number and diuersitie of men and Prouinces, the more it is subiect. In al which things the spiritual Magistrates, by the Apostles example and authoritie, must take orders, as time and occasion shal require.
6:3
3. Seuen men.] The 7 Deacons. We may not thinke that these Seuen (here made Deacons) were onely chosen to serue profane tables or dispose of the Churches mere temporalles, though by that occasion only they may seeme to some now elected, no expresse mention being made of any other function, for, diuers circumstances of this same place giue euidence, and so doth al antiquitie, that their Office stood not principally about profane things, but about the holy Altar. The persons to bē elected, must be ful of the Holy Ghost and wisedom, they must after publike praier be ordered and consecrated by the Apostles imposition of hands, 1 Tim. 3. & 4. as Bishops and Priests were afterward ordered, ep. ad Tim: where S. Paul also requireth in a maner the same conditions in them as in Bishops. Al which would not haue beene prescribed for any secular stewardship. Yea straight vpon their Ordering here (no doubt by commission of the Apostles, which they had not before their election) they preached, baptized, disputed, and as it may appeare by the wordes spoken of S. Steuen, that he was ful of grace and fortitude, Act. 6, •. they receiued great increase of grace by their Deaconship.
But S. Ignatius ep. 2 ad Tral. can best witnes of their Office and the Apostles maner and meaning in such things, The office of Deacons. who writeth thus: It behòueth also to please by al meanes the Deacons, vvhich are for the ministerie of IESVS CHRIST. For they are not seruiteurs of meate and drinke, but ministers of the Church of God. For vvhat are Deacons but imitatours or folovvers of Christ, ministring to the Bishop, as Christ to his Father, & vvorking vnto him a cleane and immaculate worke, euen as S. Steuen to S. Iames &c. S. Polycarpe, Li. Eccl. Hier. c. 1. part. 2. hath the like in his epistle ad Philippenses. And S. Denys writeth that their Office was about the Altar, and putting the holy bread and chalice vpon the same. S. Clement also (Apost. Const. li. • c. 61.) that their Office among other things, is to assist the Bishops, and read the Gospel in the Seruice &c. S. Cyprian in diuers places (ep. 65. & ep. 49 ad Cornel.) calleth Deacons, the Churches and the Apostles Ministers, and their Office, administrationens sacram, an holy administration. S. Hierom affirmeth, in caput 7 Michcae. and in episto. 85 ad Euagriun• tom. 2, Where he checketh some of them for preFerring them selues before Priests, and putteth them in remembrance of their first calling, that they be as the Leuites were in respect of the Priests of the old Law. finally by S. Ambrose li. 1 Offer c. 41 and Prudentius in Hymno de S. Laurent. speaking of S. Laurence the Deacon, We may see their Office was most holy. See S. Augustine also of the dignitie of Deacons ep. 14• ad Valerium. Conc. Carthag. 4. can. 37. 38. 39. 41.
6:4
The election of the 7 first Deacons.
6:5
〈Greek〉
6:7
Now also the Priests and they of greater knowledge & estimation began to beleeue.
6:8
Liturgia The Epistle vpon S. Steuens day in Christmas.
6:15
Such is the face of al constant & cheereful. Martyrs, to their persecutors and iudges.
6:1
Tertulliano † 220 d.C. Appendix: Against All Heresies 1
A brother heretic emerged in Nicolaus. He was one of the seven deacons who were appointed in the Acts of the Apostles.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 14
… And daily in the temple, and in every house, they ceased not to teach and preach Jesus Christ. ( v. 41, 42 .) And in those days, when the number of the disciples was multiplied, there arose a murmuring of the Hellenists against the Hebrews, because their widows were neglected in the daily ministration.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 21
… I say not these things therefore in their behalf, but in solicitude and care for you. For what marvel is it if some in our generation are suspected, when in the case of those holy men who imitated the angels, who possessed nothing of their own, I mean the Apostles, there was a murmuring in the ministration to the widows (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 146
1. We read in Isaiah the words, “the fool will speak folly,” and I am told that some one has been mad enough to put deacons before presbyters, that is, before bishops. For when the apostle clearly teaches that presbyters are the same as bishops, must not a mere server of tables and of widows
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 109.5
… And once more, when murmuring arose among the Grecian widows in reference to the serving of the tables, previous to the time when Paul was brought to the faith of Christ, the reply given by the apostles, who before then had adhered to the Lord, was: “It is not good that we should leave the word of God, and serve tables.”
papa san Leone I Magno † 461 d.C. Sermons 85
… For when the fury of the gentile potentates was raging against Christ’s most chosen members, and attacked those especially who were of priestly rank, the wicked persecutor’s wrath was vented on Laurentius the deacon, who was pre-eminent not only in the performance of the sacred rites, but also in the management of the church’s property
6:2
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 3.31.3
3. “For in Asia also great lights have fallen asleep, which shall rise again on the last day, at the coming of the Lord, when he shall come with glory from heaven and shall seek out all the saints. Among these are Philip, one of the twelve apostles,
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 21.11
… for indeed the minor points of his excellence would suffice to win celebrity for others. But since it would be intolerable for me to leave the word and serve
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 14
… for they did not use the Greek language. Behold another trial! observe how from within and from without there are warrings, from the very first! “Then,” it says, “the twelve called the multitude of the disciples unto them, and said, It is not reason that we should leave the word of God, and serve tables.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 21
… when the rulers were to be spoken to, he was the man; when Ananias, he ( ch. i. 15; ii. 15; iii. 4–12; iv. 8; v. 3–15 .): when healings were wrought by the shadow, still it was he. And look: where there was danger, he was the man, and where good
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 3
Not therefore in opposition to Him that sent him did he baptize; but, as in the case of the widows , though the apostles had said, (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 18
… For this course will provide for our greater safety, and for your greater growth unto virtue. Here, at least, in the case of the Apostles, how frequently they admitted the laity to share in their decisions. For when they ordained the seven, (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 146
… Those who act thus must learn that they are wrong and must give heed to the apostles words: “it is not reason that we should leave the word of God and serve tables.”
6:3
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 4.15
… as Ezekiel the prophet, when stating the reasons for the giving of such a law, declares: “And their eyes were after the desire of their heart; and I gave them statutes that were not good, and judgments in which they shall not live.” Luke also has recorded that Stephen, who was the first elected into the diaconate by the apostles,
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 17.24
24. And it was not in the Twelve Apostles only that the grace of the Holy Spirit wrought, but also in the first-born children of this once barren Church, I mean the seven Deacons; for these also were chosen, as it is written, being full of the Holy Ghost and of wisdom
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 14
… “Wherefore, brethren, look ye out among you seven men of honest report, full of the Holy Ghost and wisdom, whom we may appoint over this business. But we will give ourselves continually to prayer, and to the ministry of the word. And the saying pleased the whole multitude: and they chose Stephen, a man full of faith and of the Holy Ghost” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 18
“To the glory of the same Lord, and to show your readiness .” What he means is this: ‘We thought good,’ he says, ‘that he should be chosen with us and be appointed unto this work, so as to become a dispenser and a minister of the sacred money.’ Nor was this a little matter. For, “Look ye out,” it saith, “from among you seven men of good report;” (
6:4
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Treatise Concerning the Christian Priesthood 4
… “Be ready always to give an answer to every man that asketh you a reason concerning the hope that is in you,” and they all, with one accord, committed the care of the poor widows to Stephen, for no other reason than that they themselves might have leisure “for the ministry of the Word.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 14
… ( Num. xi. 16 .) “And of wisdom.” For indeed there needs much wisdom in such ministrations. For think not, because he hath not the word committed unto him, that such an one has no need of wisdom: he does need it, and much too. “But we,” saith he, “will give ourselves continually to prayer, and to the ministry of the word.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 32
… For this is the best proof of a generous teacher, to benefit his learners not by word only, but likewise by prayer, for which cause also one said, “But let us give ourselves continually to prayers, and to the ministry of the word.” (
6:5
sant'Ippolito † 235 d.C. The Refutation of All Heresies 7.24
… Now, even those (of the heretics) who are of a more serious turn in regard of the Divinity, and have derived their systems of speculation from the Greeks, must stand convicted (of these charges). But Nicolaus has been a cause of the wide-spread combination of these wicked men. He, as one of the seven (that were chosen) for the diaconate,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 14
… whom they set before the Apostles: and when they had prayed, they laid their hands on them. And the word of God increased; and the number of the disciples multiplied in Jerusalem greatly; and a great company of the priests were obedient to the faith.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 1 Timothy 14
… There is great reward in dispensing even what belongs to others. There is a reward not only for giving, but for dispensing well the things that are given. Why wilt thou not have this reward? For that there is a reward for this, hear how we read that the Apostles appointed Stephen to the ministry of the widows. (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 147.4
… Consider that God’s judgment will one day overtake you. Remember by what a bishop you were ordained. The holy man was mistaken in his choice; but this he might well be. For even God repented that he had anointed Saul to be king. Even among the twelve apostles Judas was found a traitor. And Nicolas of Antioch—a deacon like yourself
san Girolamo † 420 d.C. The Dialogue Against the Luciferians 1
… the Corinthians did not believe the resurrection of the flesh, and he endeavoured by many arguments to bring them back to the right path. Then came Simon Magus and his disciple Menander. They asserted themselves to be powers of God. Then Basilides invented the most high god Abraxas and the three hundred and sixty-five manifestations of him. Then
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 18.16
… For although some maintain that this Nicholas was not the same man who was chosen for the work of the ministry by the Apostles,
6:7
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 14
… 42 .) “And in those days”—when these things were done, when there were scourgings, when there were threatenings, when the disciples were multiplying—also, it says, “there arose a murmuring.” ( ch. vi. 1 .) And this comes of the multitude: for it is impossible to have strict order in a multitude. “There arose a murmuring,” etc. to,—“And
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 15.11
… But we must pass by this, in order to arrive at that word of man, by the likeness of which, be it of what sort it may, the Word of God may be somehow seen as in an enigma. Not that word which was spoken to this or that prophet, and of which it is said, “Now the word of God grew and multiplied;”
6:8
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 17.24
24. And it was not in the Twelve Apostles only that the grace of the Holy Spirit wrought, but also in the first-born children of this once barren Church, I mean the seven Deacons; for these also were chosen, as it is written, being full of the Holy Ghost and of wisdom . Of whom Stephen, rightly so named
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 15
Whence, I pray you, did that grace bloom upon the countenance of Stephen? (Recapitulation.) The writer gives him this report above, that he was “full of faith.” (
6:9
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 4.2.2
2. For in Alexandria and in the rest of Egypt, and also in Cyrene,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 15
… to show that grace alone is not sufficient, but there must be ordination also; so that there was a further access of the Spirit. For if they were full of the Spirit, it was of that which is from the Laver of Baptism. “Then there arose certain of them of the synagogue.” (
6:10
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 17.24
… Of whom Stephen, rightly so named , the first fruits of the Martyrs, a man full of faith and of the Holy Ghost, wrought great wonders and miracles among the people , and vanquished those who disputed with him; for they were not able to resist the wisdom and the Spirit by which he spake
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 15
… And observe the power of the preaching, that, though they are not only scourged but stoned, it still prevails: not only, private individuals as they are, dragged to the bar, but assailed from all quarters: and, their enemies themselves being witnesses, not only were these worsted, but “they were not able” even “to resist” (
6:11
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 15
… ( v. 15 ) which is also the character given of Barnabas “he was a good man, full of faith and of the Holy Ghost.” ( ch. xi. 24 .) Whence we learn that the sincere and innocent are, above all others, the men to be saved, and that these same are also more gracious. “Then they suborned men, which said, We have heard him speak blasphemous words.” (
6:12
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 15
… They say not, “he speaketh,” but, “he ceaseth not to speak. And they stirred up the people, and the elders, and the scribes, and came upon him, and caught him, and brought him to the council, and set up false witnesses, which said, This man ceaseth not to speak blasphemous words against this holy place, and the law.” (
6:13
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 15
… And yet how could a man who was a blasphemer have so succeeded? How could a blasphemer work such miracles among the people? But the undisciplined multitude made them strong who had the worst of it (in argument).—This was what most annoyed them. “We have heard him,” they say, “speaking blasphemous words against Moses and against God” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Commentary on Galatians 5
… for not even the Cross was so great an offence to the Jews, as the doctrine that their father’s customs ought not to be obeyed. When they brought Stephen before the council, they said not that this man adores the Crucified, but that he speaks “against this holy place and the Law.” (
6:14
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 15
… 12, 13 .) “Ceaseth not,” say they, as if he made this his business. “For we have heard him say that this Jesus of Nazareth shall destroy this place, and shall change the customs which Moses delivered us.” (
6:15
Tertulliano † 220 d.C. On the Resurrection of the Flesh 55
… but on the recovery of heat, and on the restoration of its natural colour, it is again the same flesh and blood. Afterwards the face of the same Moses is changed, with a brightness which eye could not bear. But he was Moses still, even when he was not visible. So also Stephen had already put on the appearance of an angel,
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 17.24
… for they were not able to resist the wisdom and the Spirit by which he spake . But when he was maliciously accused and brought to the judgment hall, he was radiant with angelic brightness; for all they who sat in the council, looking steadfastly on him, saw his face, as it had been the face of an Angel
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 15
… The charge is twofold. If He “shall change the customs,” He will also introduce others instead: observe how the charge is a bitter one, and fraught with perils. “And all that sat in the council, looking steadfastly on him, saw his face as it had been the face of an angel.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 16
… for he supposed his brethren would have understood how that God by his hand would deliver them: but they understood not.” ( v. 23–25 .)—See how up to this point he is not yet offensive to them; how they listened to him while he said all this. And “his face,” we read, “was as the face of an angel” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 7
… For the garments of a king are terrible even to robbers. Wouldest thou see this beaming even through the body? “Looking steadfastly,” said he, “upon the face of Stephen, they saw it as it had been the face of an angel.” (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 51.7
… At their head stands Moses, whose face shone exceedingly, and was bright with the brightness of the sun. Next to him comes Elijah, who was caught up into heaven in a chariot of fire, and did not feel the effects of the flame. Stephen, too, when he was being stoned, had the face of an angel visible to all.
6:1
1. IN DIEBUS ILLIS — quibus incarcerati et flagellati fuerunt Apostoli, uti praecessit. Ita S. Chrysostomus. Lucius Dexter in Chronico tradidit Diaconos hos creatos anno Christi 34, paulo post ejus ascensum in coelum, nutu et consilio B. Virginis: « Apostoli, inquit, septem Apostolicos Diaconos, ex Graecis omnes creant. » Eodem anno eos creatos docet Baronius, qui et ex Eusebio in Chronico addit, eodem anno Jacobum Alphaei, fratrem Domini, a S. Petro ordinatum esse Episcopum Hierosolymorum, 27 die decembris, ac sedisse annis 29. CRESCENTE NUMERO. — Per persecutiones enim semper crevit crescitque Ecclesia: « Plures efficimur quoties metimur a vobis: semen est sanguis Christianorum, » ait Tertullianus, Apolog., cap. ult. Tanta enim modestia, pietas, innocentia, fortitudo, charitas, tantus tormentorum et mortis contemptus, tantus ardor patiendi pro Christo, elucebat in vultu Apostolorum et Martyrum, ut Gentiles ad eorum fidem et vitam capessendam raperet. Videbant enim has dotes esse supra naturae vires, nec ab alio quam a Deo posse aspirari. Hinc S. Hieronymus, in Vita S. Malchi: « Persecutionibus, inquit, crevit Ecclesia, martyriis coronata est. » FACTUM EST MURMUR GRAECORUM ADVERSUS HEBRAEOS. — Ecce post persecutiones schismata vexant Ecclesiam, quorum causa fuit duplex. Prima, multitudo et turba: inter paucos stetit una anima et unum cor, inter multos multorum subintrarunt animae et multa corda, diversa scilicet judicia, desideria, voluntates, cupiditates, quae unionem hanc ex parte disciderunt. Idem videmus factum in Ordinibus et monasteriis, juxta illud: « Multiplicasti gentem: non magnificasti laetitiam, » Isaiae ix, 3. Secunda, diversitas nationum: Graeci enim certant cum Hebraeis. Solet enim quisque suam gentem prae extera amare, quin et exteram parvipendere, imo subinde aversari et odisse. Quocirca Paulus crebro fideles monet, in Christo et Ecclesia ponenda esse haec gentium, linguarum et morum dissidia: « Non est Judaeus, » inquit, « neque Graecus; non est servus, neque liber; non est masculus, neque femina. Omnes enim vos unum estis in Christo Jesu, » Galat. III, 28. GRAECORUM. — Hellēnistōn, id est Graecistarum, sive Graecizantium, puta Judaeorum, qui extra Judaeam in Graecia nati, aut in ea diu versati, Graeca utebantur lingua Graecisque moribus. Hi enim non Hellēnes, id est Graeci, sed Hellēnistai, id est Graecistae, vocabantur. Hebraeos enim colonias in Graeciam, ut Lacedemona, et in Ioniam duxisse, tradit Josephus, lib. XII Antiq., cap. v; et lib. XIV, cap. ix; et lib. XVI, cap. iv. Nam Gentiles necdum videntur admissi fuisse ad Ecclesiam et Christianismum: primus enim ad eam admissus videtur fuisse Cornelius, de quo cap. x. Contrarium tamen censet Glossa et alii, qui per Graecos accipiunt Gentiles: aliquos enim Gentiles mixtos Judaeis, probabile est audita praedicatione Petri, ad Christum esse conversos, de quo plura, cap. x. Notat Bozius, De Signis Eccles., lib. XIX, cap. iii, Graecos, uti primi murmurarunt, ita primos schisma fecisse et discessisse ab Ecclesia, utpote in novitates et factiones proclives: quanquam Graeci hic, sive Graecizantes, vocentur non solum illi qui e Graecia, sed etiam qui ex Cilicia, Parthia, Media aliave quavis Gentilium regione venerant: nam post tempora Alexandri Magni et Antiochi, Judaei omnes Gentiles vocabant Graecos. Unde Apostolus, Roman. I, 16, et alibi, opponit Judaeum Graeco, id est Gentili. HEBRAEOS. — qui in Judaea nati Hebraice, sed corrupte, hoc est Syriace, loquebantur. EO QUOD DESPICERENTUR IN MINISTERIO QUOTIDIANO VIDUAE EORUM. — Quis hic despectus? quod ministerium? Primo, Rabanus censet Graecas mulieres ab Hebraeis deputatas ad viliora ministeria nimioque labore oppressas. Secundo, S. Chrysostomus et Beda censent Graecas viduas quasi rudiores repulsas fuisse ab Hebraeis a ministrando, ut rarius ministrarent quam Hebraeae. Tertio, Oecumenius, quem sequuntur Gagneius et Cajetanus, ministerium hoc non active, ut Beda, sed passive accipit, quo scilicet illis dividebantur et ministrabantur necessaria ad victum, q. d. Male alebantur viduae Graecorum. Omnes hi sensus probabiles et connexi sunt. Viduis enim competebat ministerium non tantum passivum, sed et activum proprie dictum: ipsae enim, utpote seniores matres familias, ministrabant et dividebant aliis necessaria. Nam in earum locum ad hoc ministerium ordinati sunt Diaconi. Apostoli enim murmuri occursuri, active dicunt: « Non est aequum nos ministrare mensis, » ideoque creant Diaconos, qui loco viduarum illis ministrent. A viduis ergo totum murmur proserpit ad viros: feminae enim, uti minus habent judicii quam viri, ita magis privatis ducuntur affectibus. Origo ergo murmuris videtur fuisse haec, quod viduae Hebraeae, eo quod Hebraeae essent, arrogarent sibi honoratiora et locupletiora ministeria, praesertim distribuendi cibos et vestes, ut patebit vers. 3, viliora vero et tenuiora relegarent ad Graecas. Rursum, quod in distributione ciborum et vestium, magis favere plusque dare viderentur Hebraeis, quam Graecis. Moraliter: hinc disce, in omni republica et communitate, pacis et concordiae causam esse aequalitatem, si videlicet omnes pari jure et modo tractentur; murmuris vero et discordiae causam esse inaequalitatem, si alii aliis dominari, vel plus habere velint. Ita videmus in monasteriis, ubi haec aequalitas exacte servatur, perfectam esse pacem et disciplinam: ubi vero non, utramque languere et interire.
6:2
2. NON EST AEQUUM (Tigurina, non est commendabile; Pagninus, non est placitum Deo et hominibus; Syrus, non est res pulchra; alii, non est conveniens: omnia haec significat areston) NOS DERELINQUERE VERBUM DEI (docere et praedicare) UT ministrare mensis. — q. d. Nostrum est pascere animas vestras cibo spirituali, puta verbi Dei: ergo par est ut non distineamur cura pascendi corpora vestra cibo corporali: aliis ergo minus occupatis eam demandemus. Hinc patet « ministerium, » in quo despiciebantur viduae Graecorum, ideoque murmurabant, fuisse « ministrare mensis, » puta curare ea quae ad cibum et potum vitaeque sustentationem pertinent. Ubi nota mensas has partim fuisse sacras, partim profanas et communes. Primo enim hi primi fideles celebrabant Eucharistiam, deinde agapen, id est convivium commune omnium fidelium in signum charitatis; et ad utrumque ministerium deputati, imo ordinati sunt Diaconi, de quo mox plura. A ministerio enim nuncupati sunt graece Diakonoi, id est ministri. Notent hic Episcopi et Praelati, procurationem rerum suarum temporalium aliis demandare, sibi vero Ecclesiae regimen et praedicationem competere. Id cognoscebant S. Basilius, S. Nazianzenus, S. Augustinus, qui ne quidem de rebus suis temporalibus loqui, aut earum rationes audire sustinebant, ut patet in eorum Vita, ac praesertim S. Augustini, apud Possidonium, cap. xxiv. Vide S. Bernardum, lib. IV De Consid. cap. IX.
6:3
3. BONI TESTIMONII. — marturoumenous, id est, ut Vatablus, bono testimonio probatos: Tigurina, spectatae probitatis, quibus scilicet populus praebeat testimonium prudentiae, fidei et probae vitae, puta qui sint bonae famae. Sic S. Leo, epist. 87, cap. 1, in Episcoporum electione requirit « votativum, testimonia populorum, honoratorum arbitrium, electionem clericorum. » Testimonium ergo ad populum spectat, electio ad Clericos, ordinatio ad Episcopos. Refert Sophronius, vel potius Joannes Moschus, in Prato Spirit., cap. CXLIX, hunc S. Leonem ad sepulcrum S. Petri in oratione pervigilasse, ac peccatorum suorum veniam postulasse, eique S. Petrum respondisse: « Oravi pro te, et dimissa sunt tibi peccata tua; praeterquam impositio manuum: hoc solum abs te requiretur, sive bene, sive fortasse male egeris. » Videant ergo Episcopi, quales ordinent, eosque diligenter prius examinent et perscrutentur. SEPTEM. — ad instar septem angelorum: sicut enim illi Deo quasi primarii ministri assistunt et ministrant, ita hi septem Diaconi assistebant et ministrabant S. Jacobo caeterisque Apostolis. Vide dicta Apocal. I, 4. Ergo delegerunt septem Diaconos in Ecclesia militante, ut illi responderent totidem Diaconis, id est ministris Dei, in Ecclesia triumphante. Utraque enim haec Ecclesia est una et eadem, una alteri connexa est et subordinata. Horum ad instar Romae constituti sunt olim septem Diaconi vocati Regionarii, a septem urbis regionibus, quibus a Fabiano Pontifice, ut habet ejus Vita, praepositi fuerunt. Evaristus quoque Pontifex septem Diaconos sanxit, qui Episcopum concionantem custodirent. In Concilio Romano II, sub Sylvestro, statuitur, can. 6, ut Diaconi Cardinales in urbe sint septem. Idem sanxerunt aliae Ecclesiae, ut patet in Concilio Aquisgranensi, cap. vii. Sed crescente fidelium numero, hic Diaconorum numerus pariter laxatus et amplificatus est. PLENOS SPIRITU SANCTO. — tum ad patienter ferendum ac sedandum oblocutiones et murmura viduarum et orphanorum, ut vult Oecumenius; tum ad alia Diaconorum munia, de quibus mox, rite obeundum. QUOS CONSTITUAMUS SUPER HOC OPUS. — Hinc S. Chrysostomus, Oecumenius, Beda et Mariana censent hos septem Diaconos constitutos fuisse duntaxat mensarum praefectos, non autem ordinationem aliquam sacram adeptos: itaque diversos eos fuisse a nostris Diaconis, qui ordinantur ad ministerium Eucharistiae et Ecclesiae. Ulterius progrediuntur haeretici, quin et e Catholicis Durandus, in IV, Dist. xxiv, Quaest. II, qui absolute negat Diaconatum esse Sacramentum: solum enim Sacerdotium esse Ordinis sacramentum. Durando consentit Cajetanus, tom. I, tract. 41. Et scribens in hunc locum Actorum, negat Diaconos fuisse ministros altaris. Idem habet spurius Canon sextae Synodo affixus, cap. x, apud Theodorum Balsamum. Verum dico utrumque esse falsum; etsi enim non sit de fide (eo quod nec in Scriptura expressum, nec ab Ecclesia definitum sit), tamen communis sententia Patrum et Doctorum est, Diaconatum esse Sacramentum, eoque hic initiatos septem hosce primos Diaconos. Id ita esse patet primo, quia hi septem Diaconi ordinati sunt per impositionem manuum, id est simili ritu quo Episcopi et Presbyteri: ergo sicut illi, sic et Diaconi suscipiunt sacramentum Ordinis. Secundo, quia in Diaconos hic non alii electi sunt, nisi qui a populo haberent probitatis testimonium, plenique essent Spiritu Sancto et sapientia: haec autem non requiruntur ad ministerium mensarum, quod antea obierant communes viduae, sed ad sacram ordinationem. Hinc rursum eosdem ordinaverunt praevia oratione, uti fieri solet in ordinatione Sacerdotum. Tertio, quia S. Stephanus paulo post ordinationem coepit praedicare Evangelium, idque tanta vi spiritus et gratiae, quam in ordinatione acceperat, ut nemo Judaeorum ei posset resistere. Quarto, quia S. Paulus semper conjungit Diaconos cum Episcopis, sub quibus comprehendit et Sacerdotes, ab eisque magnam sanctitatem et perfectionem exigit. Insuper Ephesi, Philippis et Cretae eos instituit, ubi tamen non erat vita, neque mensa fidelium communis, ac proinde non erant ibi mensarum praefecti: ergo Diaconi ibidem aliud et altius habebant ministerium. Vide I Timoth. cap. III, vers. 2; ad Titum, cap. I, vers. 6; Philipp. I, 1. Quinto, quia Diaconi in absentia Sacerdotum possunt baptizare, Eucharistiam ministrare, reconciliare poenitentes publicos, praedicare, etc., ut patet ex Conc. Nicaeno, cap. xiv; S. Cypriano, lib. III, epist. 17; S. Gregorio, lib. IV, epist. 88; Conc. Valensi II, cap. II, et ex Vita S. Vincentii Martyris et Diaconi, qui jussu Episcopi praedicabat: imo olim ordinarie Diaconi sanguinem Domini populo ministrabant, ut patet ex actis S. Laurentii, et ex S. Cypriano, serm. 5 De Lapsis, et ex S. Justino, Apolog. II, et ex Concil. Carthag. lib. IV, cap. xxxviii. Ergo sicut ad haec ordinantur Sacerdotes gratiamque ad haec rite obeunda recipiunt, ita et Diaconi. Sexto, Diaconatus semel susceptus amitti aut iterari nequit; ergo imprimit characterem: ergo est Sacramentum. Septimo, Diaconatus ex Apostolorum instituto habet annexum caelibatum, ut docet Concilium Carthag., lib. II, cap. II. Idem sancitum est in Concilio Ancyrano, cap. ix vel x; Agathensi, sub Symmacho; Arelatensi II, cap. II; Arausicano I, cap. xxii; a Syricio, epist. ad Episc. African., cap. II; S. Leone, epist. 93; et aliis: ergo est Ordo sacer. Octavo, quia Diaconis ex officio competit solemnis recitatio vel decantatio Evangelii, oratio cum Pontifice, cura silentii et pacis in Ecclesia, ut ait S. Clemens, lib. II Constit., cap. vi, cura vasorum sacrorum et thesauri Ecclesiae, eleemosynarum distributio; quae sane postulant ministrum sacrum et sacratum. Nono, id convincitur ex Patribus. S. Dionysius Diaconos quasi Ordinis sacri ponit in sua Eccles. Hierarch., cap. II et sequent., aitque, inter alia, eos panem sanctum et calicem benedictionis, id est consecrationis Eucharistiae, imponere altari. S. Ignatius, epist. ad Heronem Diaconum, qui ipsi in Episcopatu Antiocheno successit: « Nihil, ait, sine Episcopis facito: sacerdotes enim sunt, tu vero sacerdotum minister: baptizant, sacrificant, eligunt, manus imponunt; tu vero illis ministras, ut S. Stephanus Jacobo. » Idem, epist. ad Trallianos: « Oportet et Diaconos, mysteriorum Christi ministros, per omnia placere: nec enim ciborum et potuum ministri sunt (nota), sed Ecclesiae Dei ministratores. » Et inferius: « Quid vero Diaconi, quam imitatores Angelicarum virtutum? qui purum et inculpatum ministerium illis (Sacerdotibus) exhibent, uti S. Stephanus B. Jacobo, Timotheus et Linus Paulo, Anacletus et Clemens Petro: qui igitur his non obedit, atheus prorsus et impius est. » Idem tradit S. Cyprianus, lib. III, epist. 9; docet hos Diaconos ab Apostolis ordinatos esse ad hoc, « ut haberent Episcopatus sui et Ecclesiae ministros. » S. Polycarpus, epist. ad Smyrnenses, asserit Diaconos esse ministros non hominum, sed Christi. Porro septem hosce primos Diaconos sacrum Diaconatus Ordinem suscepisse docet S. Dionysius, Eccles. Hierarch., cap. v; Cyprianus, epist. ad Rogatianum; S. Augustinus, serm. 4 De Sanctis; Arator, Baronius, Salmeron et passim alii hic. Quin et S. Clemens, lib. VIII Constit., cap. xvii et xviii, tradit Episcopum ordinare Diaconum imponendo ei manus et certis precibus, quibus postulat ei dari plenitudinem Spiritus Sancti, sicut eo impletus est S. Stephanus. Et S. Hieronymus, epist. I, asseverat Nicolaum, unum e septem hisce Diaconis, ministrasse calicem Domini. Concilium Aquisgranense, cap. vii, docet Diaconos in Ecclesia ordinari ad instar septem horum primorum Diaconorum quos repraesentarunt Levitae in veteri Testamento: imo Ecclesia in Diaconorum ordinatione orat, ut digni existant gradu et ordine, quo in septenario numero Apostoli Stephanum cum sociis elegerunt. Quocirca Concilium Neocaesar., can. 14, asserit Diaconos ab Apostolis institutos regulam esse Diaconorum. Insuper Diaconi, uti juvenes aetate, vigore et spiritu, sustinuerunt pondus Ecclesiae, praesertim in persecutione, in eaque robore et alacritate corporis et animi Pontifices superarunt, totique Ecclesiae exemplum constantiae et exemplar martyrii dederunt, uti fecit S. Laurentius, tempore S. Sixti Pontificis; Vincentius, tempore Valerii, Episcopi Caesaraugustani; S. Cyriacus, Largus, Smaragdus, etc., tempore S. Marcelli, sub Diocletiano, quibus omnibus praeivit et praeluxit hic S. Stephanus quasi eorum primicerius et choragus. Dices: S. Anacletus, epist. 2; S. Cyprianus, lib. III, epist. 9, et Damasus, epist. 3, asserunt Diaconos non a Christo, sed ab Apostolis esse institutos: ergo Diaconatus non est Sacramentum; omnia enim Sacramenta a Christo, non ab Apostolis, sunt instituta, uti definit Concilium Tridentinum, sess. VII, cap. 1. Respondeo, hos Patres tantum velle dicere quod Christus nullos ordinarit Diaconos, sicut ordinavit Episcopos et Presbyteros: inde tamen non sequitur Christum non instituisse Diaconatus sacramentum, sed tantum ejus executionem commisisse Apostolis. Pari modo Christus nullum confirmavit, et tamen instituit Confirmationis sacramentum, jussitque Apostolis et Episcopis ut illud administrarent. Dices secundo: Diaconi hic instituuntur occasione murmuris, et mensis duntaxat praeficiuntur: ergo non fuerunt ordinati ad aliud sacrum ministerium. Respondeo primo, occasionem instituendi hosce Diaconos fuisse murmur de mensis, inde tamen non sequi eos duntaxat praefectos fuisse mensis. Nam Apostoli hac occasione usi, executi sunt praeceptum Christi de creandis Diaconis, eisque demandandi omnia officia a Christo sancita, tam spiritualia, quam corporalia, quale erat mensarum et eleemosynarum distributio. Ita Innocentius III, lib. III De Myster. Missae, cap. v et LVI. Respondeo secundo, mensas has fuisse sacras, nimirum celebrationis Eucharistiae; et post eam, agapes, sive convivii communis in signum charitatis. Primi enim Christiani quotidie communicabant, et post communionem simul coenabant, ut patet I Cor. XI, 21. Unde non sumebant cibum corporalem, nisi prius sumpsissent sacrum. Diaconi ergo instituti sunt, ut ministrarent tum sacerdoti in mensa, hoc est altari Eucharistiae, quam constat omnino esse sacram; tum populo in mensa agapes, quae, licet corporalis esset, erat tamen spiritualis quoque et sacra; tum quia erat appendix et quasi clausula ac consummatio Eucharistiae; tum quia mensa haec benedicebatur a sacerdote sacrificante; tum quia instituebatur communis, in symbolum amoris et charitatis; tum denique quia instruebatur ex bonis fidelium Deo oblatis et dicatis, quae proinde jam erant ecclesiastica et sacra, non laica et profana. Ergo Diaconi utrique mensae ministrantes, obibant ministerium non profanum, sed sacrum; ad quod proinde rite obeundum exigebatur peculiaris Dei gratia, quae eis dabatur in impositione manuum Apostolorum, puta in ordinatione. Denique praeter officia Diaconorum jam recensita, eorum erat, primo, circumspicere omnia quae in Ecclesia fiebant eaque referre ad Episcopum. Unde S. Clemens, lib. III Constit., cap. xix, Diaconum vocat « animam et sensum, » puta oculum, auditum, os et cor « Episcopi. » Secundo, ex Diaconis eligebantur Apocrisiarii, id est nuntii et legati Sedis Apostolicae, ut patet ex S. Gregorio, lib. XI, epist. 43. Tertio, Diaconorum erat obire carceres; et Confessores futurosque Martyres consolari, animare, alere omnique ope spirituali et corporali adjuvare, ut patet ex S. Cypriano, lib. III, epist. 45. Quarto, eorum erat gestare et curare sacras reliquias, ut patet ex Victore Uticensi, lib. IV Persecut. Wandal. Plura eorum officia recenset S. Clemens, lib. III Constit., cap. xix, quae et enumerantur in Decreto, distinct. 93, cap. Diaconi Ecclesiae. Idem Clemens, lib. II Constit., cap. lxi: « Diaconus, inquit, loca videat, ut quilibet ingrediens (in ecclesiam) in suum locum concedat, ac praeter decorem ne sedeat. Attendat ne quis murmuret, neve conniveat, vel nutet. » Et mox: « Diaconi absoluta oratione, alii oblationi Eucharistiae sint intenti, ministrantes corpori Domini; alii turbas videant quietemque illis imperent. » « Dicat autem qui assistit Pontifici Diaconus, populo: Ne quis contra aliquem, ne quis in hypocrisi, » scilicet accedat ad S. Eucharistiam. Idem, lib. VIII, cap. vii et ix, tradit Diaconum solitum emittere ex Missa energumenos et catechumenos stato tempore, uti finita Missa omnes fideles dimittit, dicens: « Ite, missa est. » Ac cap. xiii, ait Diaconum solitum indicere preces populo pro Episcopis, Presbyteris, viduis, virginibus, orphanis, catechumenis omnique statu Ecclesiae. Porro recte notat Baronius, anno Christi 34, hos septem Diaconos non ita praefectos fuisse mensis ut (quod ministrorum mensarum est) caeteris accumbentibus, ipsi quae ad cibum potumque pertinebant, illuc inferrent; sed quod ea quae cuique essent opus, eleemosynas dividendo, curarent: quod usu retentum esse S. Leo, in serm. De S. Laurentio, testatur dum de eo ait: « Non solum ministerio Sacramentorum, sed etiam dispensatione Ecclesiasticae substantiae praeeminebat. » Idem patet ex Actis S. Sisinnii, Cyriaci, Largi et Smaragdi, Diaconorum, qui Christianis ad lutum et lateres in thermis Diocletiani damnatis eleemosynas fidelium distribuebant. Sic et Titus Diaconus pecunias pauperibus dispertiens, occisus martyr occubuit, teste Prospero in Chronico, anno Domini 429. Idem de Diaconis tradunt S. Ambrosius, lib. De Offic., cap. ult., et S. Hieronymus, in Ezech., cap. xlviii. Adeo vero erat Diaconis commissa cura rerum Ecclesiae, ut adversus Episcopos eas dilapidantes se constanter erigerent, uti fecit Honoratus, Archidiaconus Ecclesiae Salonitanae, teste S. Gregorio, lib. II, epist. 13. Hinc et Romae aliisque in locis, ubi Romana Ecclesia latifundia possidebat, diaconiae erectae erant, in quibus eleemosynae a Diacono, rectore diaconiae, et fructuum ex latifundiis collectorum dispensatore distribui solebant, uti passim in epistolis docet S. Gregorius; quae diaconiae etiamnum Romae extant, priscumque nomen retinent. Romae ante S. Gregorium diaconiae aeque ac Diaconi Cardinales erant septem, sed ejus tempore duplicatus est numerus creatique quatuordecim, juxta totidem regiones vel vicos in quos urbs erat distributa, ut quaecumque regio suam haberet Diaconum Cardinalem, qui sub se alios habebat Diaconos, per quos pauperibus omnibus regionis sibi commissae eleemosynas distribuebat. His quatuordecim Gregorius III Pontifex adjecit alios quatuor, ut universim essent octodecim, teste Onuphrio in ejus Vita. Atque haec est origo octodecim Cardinalium Diaconorum, qui olim in collegio Cardinalium visebantur: in quo ante Leonem X numerabantur quinquaginta duo Cardinales. Auxit hunc numerum Leo X, et sequentes Pontifices. Quare ne vagus et nimius esset Cardinalium numerus, Sixtus V, in bulla quae incipit: Vetus ille, sanxit ut universim essent septuaginta, juxta numerum septuaginta seniorum quos Deus addidit Mosi in regimine populi, Num. XI, 16. Idem, in Const. Postquam, quae est 50, statuit ut inter septuaginta Cardinales, quatuordecim sint Diaconi, quot fuerunt tempore S. Gregorii; sex Episcopi, caeteri Presbyteri. Itaque Diaconorum primi et principes erant Archidiaconi, qui Romae appellabantur Diaconi Cardinales, uti colligitur ex Concilio Romano II, cap. vii. Cardinales enim in tres classes sive ordines distributi sunt: alii enim sunt Cardinales Episcopi, alii Cardinales Presbyteri, alii Cardinales Diaconi; et ad hos omnes, eosque solos spectat electio Papae, utpote qui ejus sunt familiares et consiliarii: quae consuetudo coepit anno Domini 1059, si credimus Sigonio, lib. IX De Regno Italiae; qui et lib. III, docet sancitum esse a Stephano III Pontifice, anno Domini 779, ne quis aliunde quam ex Cardinalium numero Pontifex eligatur.
6:4
4. NOS VERO ORATIONI. — Nota hic primum Apostolorum officium fuisse orare pro se et tota Ecclesia, atque in oratione hauriebant a Deo ea quae erant docturi et praedicaturi. Idem imitentur Episcopi, Praelati, Doctores et Concionatores, « ut quieti contemplantes sorbeant, quod occupati erga proximos loquentes refundant, » ait S. Gregorius, lib. VI Moral., cap. xvii, vel juxta aliam editionem, xxv. Nisi enim Spiritus Sanctus eorum corda accendat linguamque imbuat et inflammet, frustra praedicant.
6:5
5. ELEGERUNT STEPHANUM. — Electio haec non fuit ordinatio, nec institutio aut creatio Diaconorum. Haec enim spectabat ad Apostolos, non ad populum; sed oblatio et praesentatio, q. d. Populus ex omnibus discipulis selegit Stephanum cum sociis, quasi caeteris aptiores ad hoc munus, eosque auctorandos et ordinandos obtulit Apostolis, si illi eorum electionem probassent. Sic hodie principes laici, qui habent jus patronatus beneficiorum, seligunt aliquem quem praesentant Episcopo, ut is ei beneficium conferat, eumque Canonicum vel Pastorem, etc., creet et instituat. Porro S. Epiphanius, haeresi 21, censet hos Diaconos electos esse e numero 72 discipulorum Christi. Sed S. Augustinus, serm. 94 De Diversis, dubitat an Stephanus ad Christum conversus sit post ejus ascensionem. STEPHANUM. — « Stephanus » Graecum est nomen, significans coronam, a στεφανόω, id est corono: licet Beda censeat esse Hebraeum, et significare regula vestra, quia primus martyrium obiit caeterisque Martyribus exemplar patiendi et moriendi pro Christo dedit: sed non video a qua radice hebraea vel etymo. Unde Pagninus et alii passim censent Stephanum, uti et caetera horum Diaconorum nomina esse Graeca. Unde videtur quod ipsi, licet genere essent Hebraei, patria tamen fuerint Graeci. Elegerunt ergo Graecos, non Hebraeos, ut magis satisfacerent murmuri Graecorum, Graecos Diaconos praeponendo mensis et eleemosynis. Ita Lucius Dexter in Chronico, anno Christi 34, diserte asserit omnes hos Diaconos fuisse Graecos. Favet quod multorum sententia sit, S. Stephanum fuisse cognatum S. Pauli: Paulus autem erat Cilix, puta Tarsensis: Graecus enim hic idem est quod inter Gentiles natus vel educatus. Nota: Primus et quasi princeps Diaconorum fuit S. Stephanus. Ille enim caeteris eminebat plenitudine gratiae, fidei et spiritus, item vi disputandi et efficacia praedicandi. Hinc et primus pro Christo certamen obiit factusque est Proto-martyr. Unde Lucianus, epistola De inventione S. Stephani, vocat eum primicerium aliorum et Archidiaconum. Damascenus, lib. IV De Fide, cap. XVI, vocat eum primum Diaconum, id est ministrum Christi: ibidem vocat eum Apostolum. Et S. Augustinus, serm. 94 De Diversis, ait quod inter Diaconos erat « primus, ut inter Apostolos Petrus. » Et Nicetas apud Metaphrasten: « Erat, inquit, inter Apostolos Apostolus, Propheta inter Prophetas, Doctor inter Doctores. » Addit S. Augustinus, serm. 2 De Sanctis, S. Stephanum fuisse juvenem speciosum, ac virginem: unde et faciem habuit angeli, vers. 15. Damascenus asserit eum praestanti fuisse indole, in eaque Spiritum Sanctum gratiae radios fulgentiores effecisse. S. Hieronymus, lib. I Contra Jovinian., et Nyssenus, orat. De S. Stephano, negant eum gratia inferiorem fuisse Apostolis: nam officio, puta Diaconatu, constat fuisse iis inferiorem. S. Augustinus, serm. 5 De Sanctis, ait eum eminuisse castitate: « In hac re, inquit, quod praepositus est feminis (viduis), testimonium meruit sincerissimae castitatis. » Et serm. 6: « Stephano martyri et pulchritudo erat corporis, et flos aetatis, et eloquentia sermocinantis, et sapientia sanctissimae mentis, et operatio divinitatis. » PLENUM FIDE. — Primo, fides Christiana: unde eam propugnavit usque ad mortem. Secundo, « fide, » id est fidelitate: haec enim maxime in dispensatore eleemosynarum requiritur. Tertio, « fide, » id est sapientia Christiana: haec enim requiritur in diaconatu et dispensatione rerum Ecclesiae. Quarto, « fide, » id est fiducia in Deum, quod necessaria subministraret ad alendum tot viduas et pauperes. Quinto, « fide, » id est robore fidei, ad superandum non tantum murmura pauperum, sed et lapides ac tormenta Judaeorum. Sexto, « fide, » id est excellentia fidei tanta, ut etiam miracula patraret, quae est fides miraculorum, eadem cum fide Catholica, sed excellens, et annexam habens ingentem fiduciam in Deum, v. g. patrandi hic et nunc miraculum, uti dixi in Evangeliis. ET SPIRITU SANCTO, — puta septem donis Spiritus Sancti, omnibusque virtutibus et gratiis, tum gratum facientibus, tum gratis datis, ac praesertim charitate et zelo. Unde Nicetas, apud Metaphrasten, ait de S. Stephano, « quod magis ardebat charitate, quam omnes Sancti sui temporis, » puta fideles caeteri: excipiuntur enim Apostoli, qui plenitudine Spiritus, uti et apostolatu, caeteris antecellebant. PHILIPPUM. — Hic, utpote Diaconus, alius est a Philippo Apostolo. Hic tamen ab Eusebio, lib. III Hist., cap. ult.; Tertulliano, lib. De Baptismo, cap. VIII; Isidoro Pelusiota, lib. I, epist. 147 et sequent., vocatur Apostolus, non quod unus fuerit e duodecim Apostolis, uti nonnulli falso opinati sunt, sed Apostolus, id est vir Apostolicus. Unde idem, cap. XXI, vers. 8, vocatur Evangelista, quia scilicet instar Apostoli Evangelium praedicavit, ut patebit cap. VIII. Habuit quatuor filias Prophetissas, cap. XXI, vers. 9. De eo sic legimus in Romano Martyrol., die 6 junii: « Caesareae in Palaestina natalis B. Philippi, qui fuit unus de septem primis Diaconis. Hic signis et prodigiis clarus Samariam ad fidem Christi convertit, et Candacis, Aethiopum reginae, eunuchum baptizavit, ac demum apud Caesaream requievit: juxta quem tres virgines ejus filiae Prophetissae tumulatae jacent: nam quarta filia ejus, plena Spiritu Sancto, Ephesi occubuit. » Adhuc tempore S. Hieronymi, Caesareae aedicula Philippi, et cellulae filiarum integrae permanebant, quas omnes S. Paula profectura Hierosolymam invisit, ut idem scribit, epist. 27 ad Eustochium. PROCHORUM. — Hic inter sanctos relatus extat in Martyrolog. Roman., die 9 aprilis, ubi sic dicitur: « Antiochiae S. Prochori, qui fuit unus de septem primis Diaconis, et fide ac miraculis clarus martyrio coronatus est. » Extat tom. VII Biblioth. SS. Patrum, Vita S. Joannis scripta a Prochoro, sed multa eo indigna et fabulosa continet. Quare auctor, ut sibi fidem conciliaret, Prochori nomine mentitus est. Caeteroqui veteres testantur Prochorum scripsisse Acta S. Joannis, inter quos Lucius Dexter, in Chronico, ad annum Domini 94, ita loquitur: « Prochorus scripsit res gestas S. Joannis, unus ex septem Diaconis. » Sed hic Prochorus deperiit, nec hactenus comparuit. NICANOREM. — De hoc ita legimus in Martyrol. Roman., die 10 januarii: « In Cypro B. Nicanoris Diaconi de septem primis, qui gratia fidei et virtute admirandus gloriosissime coronatus est. » TIMONEM. — De hoc die 19 aprilis, in Romano Martyrolog., haec habentur: « Natalis S. Timonis Diaconi de septem primis, qui primo apud Beraeam Doctor resedit, ac deinde verbum Domini disseminans venit Corinthum, ibique a Judaeis et Graecis (ut traditur) flammis injectus; sed nihil laesus, demum cruci affixus martyrium suum implevit. » PARMENAM. — De hoc 23 januarii Martyrologium Roman. scribit: « Philippis in Macedonia S. Parmenae, qui fuit unus de septem primis Diaconis. Hic traditus gratiae Dei, injunctum sibi a fratribus officium praedicationis plena fide consummans, sub Trajano martyrii gloriam est adeptus. » NICOLAUM. — Hic fuit causa et auctor, ut tradunt Irenaeus, lib. I, cap. XXVII; Epiphanius, haeresi 25; Tertullianus, lib. De Praescript. cap. XLVI, et alii, vel certe occasio, ut volunt alii, haeresis Nicolaitarum, quae docet licere fornicari, de qua dixi Apoc. cap. II, vers. 6 et 15; vide ibi dicta. Nicolaum enim ab hac turpitudine et haeresi excusat Clemens Alexandrinus, lib. III Strom., cap. III; Eusebius, lib. III Histor., cap. XXIII; Augustinus, lib. De Haeres., cap. V, Baronius et alii: ob hoc dubium, solus e septem Diaconis Nicolaus non est ascriptus Sanctorum catalogo in Martyrolog. ADVENAM, — προσήλυτον, id est proselytum. Erat ergo hic Nicolaus gentilis, sed conversus ad judaismum, talis enim graece vocabatur proselytus, latine advena. ANTIOCHENUM, — oriundum Antiochia.
6:6
6. ORANTES. — Sub oratione comprehendit sacrificium Eucharistiae, uti indicat S. Clemens, lib. VIII Constit., cap. ult. Unde etiamnum non nisi in sacrificio ordinantur Diaconi. Addit S. Chrysostomus jejunium, cujus expressa fit mentio in Ordinatione Sauli et Barnabae, cap. XIII, vers. 3. Unde etiamnum Ecclesia ordinationi semper praemittit publicum et solemne jejunium. IMPOSUERUNT EIS MANUS. — Hinc patet Diaconatum esse Ordinem et ordinationem sacram. Imponere enim manus apud Apostolos est ordinare. Unde ordinatio a Graecis vocatur χειροτονία, id est manuum impositio. Ergo hi Diaconi praecipue non sunt ordinati ad ministrandum mensis (ad hoc enim non requiritur ordinatio solemnis, uti patet in oeconomis aliisque mensarum ministris), sed ad ministrandum Ecclesiae et Apostolis in Missa, concione aliisque ministeriis sacris, ut patet ex usu et traditione totius antiquitatis. Secundo, hinc videtur quod impositio manuum non sit quid accidentale, sed materia essentialis sacramenti Ordinis, uti recte contra D. Soto docet Bellarminus, lib. I De Ordinat., cap. IX. Immo hic non poterat esse alia materia: nam liber Evangeliorum, qui nunc datur Diaconis in ordinatione, estque materia Ordinis diaconatus, ut definit Concilium Florentinum in Bulla unionis, tunc nondum extabat, quia nondum scriptus erat. Hinc S. Paulus, I Tim. cap. IV, vers. 14, et alibi, docet per impositionem manus dari gratiam; idque visibili signo columbae, aut simili ostendit Deus in ordinatione S. Chrysostomi et aliorum SS. Episcoporum. Et Concilium Tridentinum, sess. XXIII, cap. IV, docet dari gratiam quando Episcopus super ordinandum (utique manus imponendo) dicit: « Accipe Spiritum Sanctum. » Causa est, quod impositio manus repraesentet illapsum Spiritus Sancti, ejusque obumbrationem et plenitudinem, quae requiritur in iis qui ordinantur, ideoque postulatur et datur in ordinatione, ut scilicet Spiritus eum roboret, illuminet, dirigat in omnibus suis ministeriis, quae commune Ecclesiae bonum spectant. Ita ex S. Dionysio Amalarius, lib. I De Eccles. Officiis, cap. I, vers. 12. Mystice, significatur ordinandum offerri Deo quasi victimam et holocaustum: huic enim in lege veteri manus imponebatur juxta legem, Levit. cap. I, vers. 4, ut moneantur ordinandi se quasi victimas debere seipsos suaque omnia consecrare et expendere ad Dei obsequium et cultum. Plura de impositione manuum in ordinatione dixi I Timoth. cap. IV, vers. 14. Porro viduae hae amotae a mensis et cedentes Diaconis, aliis minoribus officiis deputatae sunt, factaeque Diaconissae, quarum tria erant munia praecipua: primum, nudare feminas ad baptismum et sacram unctionem; secundum, custodire portas feminarum feminisque praeesse in templo; tertium, tempore persecutionis, ab Episcopo vel Parocho mittebantur ad fideles, praesertim in carcere, juvandos et animandos. Vide dicta I Tim. cap. V, vers. 9.
6:7
7. ET VERBUM DOMINI CRESCEBAT, — in numero, aeque ac in fide et opere credentium, ait Glossa: quia Apostoli liberati cura mensarum, magis totosque se dabant orationi et praedicationi, sicut crescente agricolatione, irrigatione et cura agricolae, crescit seges in agro. Alludit ad parabolam seminis et seminantis, cui a Christo comparatur verbum Dei, Marc. cap. IV, vers. 26. MULTA ETIAM TURBA SACERDOTUM, — communium et minorum (hi enim vocantur turba), non summorum et principum, uti videtur velle S. Chrysostomus, qui et miratur hic Spiritus Sancti gratiam, et Christi clementiam, quod eos qui paulo ante blasphemarant Christum in cruce dicentes: « Alios salvos fecit, seipsum salvum facere nequit, » perduxerit ad fidem et salutem. OBEDIEBAT FIDEI. — Syrus, auscultabat, id est assentiebatur fidei, puta credebat in Christum. Ad fidem magis requiritur voluntatis pia inclinatio, quam intellectus propensio; res enim fidei sunt obscurae et supra rationis captum. Unde ad eas credendas pia voluntas movet intellectum, hic caecutientem, eumque subjicit et quasi captivat in obsequium fidei, ut ait Apostolus II Cor. cap. X, vers. 5. Tropologice, obedit fidei Christianus, qui facit ea quae fides facienda dictat et jubet, qui scilicet juste, pie et sobrie vivit: pie Deo, sobrie sibi, juste proximo; cujus proinde vita fidei respondet, et mores professione adaequantur: sic enim vivit ut credit.
6:8
8. PLENUS GRATIA. — Syrus, ܛܒܘܬܐ tabuta, id est bonitate. Graeca nunc habent πίστεως, id est fide, de qua dixi vers. 5. ET FORTITUDINE. — Lyranus, gratiam, multa heroica operandi; fortitudinem, multa dura patiendi accipit. Verum dico, per gratiam, quodlibet charisma et virtutes omnes, utpote gratiae comites et quasi filias (hae enim omnes sunt gratiae, quia gratis a Deo infusae), intelligi, ac consequenter ipsam quoque fortitudinem; sed quia in ea excelluit S. Stephanus, hinc ait, et fortitudine, q. d. Plenus erat omni gratia, sed maxime fortitudine, tum ad agendum, praesertim ad intrepide praedicandum, disputandum et convincendum Judaeos; tum ad offerendum se minis, periculis, tormentis, lapidationi et martyrio; tum ad patrandum signa et prodigia, quibus suam fidem et doctrinam de Christo confirmabat, uti sequitur. Nota hic vim et effectum Sacramenti ordinationis; nam ante eam, nec gratia plenus fuit Stephanus, nec praedicavit; nec miracula patravit; post eam vero, imo per eam, omnia haec praestitit, uti advertit S. Chrysostomus.
6:9
9. DE SYNAGOGA. — Non quod una omnium sequentium fuerit Synagoga, ut vult Cajetanus, sed « de Synagoga, » id est de Synagogis. Est enallage numeri. Judaei enim Alexandrini suam habebant synagogam Hierosolymis, suam Cyrenenses, suam Cilices, etc.: ita Chrysostomus; perinde ac Romae Germani suum habent collegium, Angli suum, Scoti suum, Maronitae suum, Graeci suum. Sicut enim nunc Roma, ita tunc Jerusalem erat metropolis fidei, religionis et sapientiae, ad quam proinde Judaei sparsi per orbem mittebant suos filios, ut lege et sapientia Dei imbuerentur et ad hoc variarum nationum collegia, quas synagogas vocabant, erant instituta. QUAE APPELLATUR LIBERTINORUM, — id est filiorum qui prognati erant ex parentibus in servitutem a Pompeio aliisque Romam aliove abductis, sed libertate donatis. Ita S. Chrysostomus, Beda, Cajetanus et alii. Hi enim, utpote e servili genere prognati, videntur a caeteris, quasi liberis rejecti, ideoque peculiarem constituisse synagogam. Alii Libertinos censent vocari oriundos ex Libya. Ita Oecumenius, Glossa, Gagneius, Hugo et Lyranus. Unde nonnulli suspicantur corrupte legi « Libertinorum, » pro « Libyrtinorum, » vel potius « Libystinorum, » q. d. Libyes, qui inter Cyrenaicam et Aegyptum habitant, quique suam habebant in Jerusalem synagogam, quae a gente et regione vocabatur « Libystinorum. » Verum omnia exemplaria Graeca et Latina habent Libertinorum, non Libystinorum. Quare prior expositio est verior, quae confirmatur ex eo quod Romae Judaei vocabantur Libertini, qui libertate donati in Transtiberina regione habitabant; de iis enim ita scribit Philo in Legatione ad Caium, sub medium: « Non passus fuisset Augustus trans Tiberim bonam urbis partem teneri a Judaeis, quorum plerique erant Libertini: quippe qui belli jure in potestatem redacti, ab heris suis manumissi fuerant, permissi ritu majorum vivere: hos sciebat suas habere proseuchas, in quibus suos coetus facerent, praesertim sabbatis. » Cyrene alia erat in Syria, alia in Media, alia in Africa. De tertia hic agi censent Chrysostomus, Oecumenius, Gagneius: quia Cyrenenses hic junguntur Alexandrinis, qui pariter sunt Afri. Sic ergo fama Stephani tres orbis partes pervagata est. Disputavit enim cum Libertinis Romanis, qui sunt in Europa; cum Cilicibus, qui sunt in Asia; cum Cyrenensibus et Alexandrinis, qui sunt in Africa. ALEXANDRINORUM, — qui oriundi erant Alexandria, metropoli Aegypti, de quo dixi Nahum cap. III, vers. 8. EORUM QUI ERANT A CILICIA, — quae hodie Caramania dicitur, ut patet ex Theatro orbis Ortelii, in Turcia. Ex hac synagoga videtur fuisse S. Paulus, aeque ac S. Stephanus, utpote Pauli consobrinus, ut censet Sanchez, Salmeron et alii. Fuit enim S. Paulus Cilix, puta Tarsensis; ideoque S. Stephano, usque ad verba et verbera, ipsamque mortem se opposuit, ut patet cap. VII. Erat enim ipse ardenti ingenio, et zelator legis veteris, ideoque cum collegis suis in Stephanum, utpote cognatum suum, et ejusdem secum scholae ac synagogae, quasi in Apostatam acrius insurrexit. Fratrum enim, et consanguineorum, ac collegarum odia sunt acerbissima; amor enim acuit iras. ET ASIA, — Minori, quae Ciliciae adjacet: ea nunc vulgo Turcia vocatur. Hinc disce quanta fuerit gratia, virtus, efficacia, sapientia, prodigia, fulgor S. Stephani, quae omnium in se synagogarum oculos convertit, animosque et linguas armavit, utpote gloriae ipsius invidentium.
6:10
10. ET NON POTERANT RESISTERE SAPIENTIAE — divinae qua plenus erat S. Stephanus. Hac enim eos convincebat, et ex sanctis Scripturis aliisque notis et signis demonstrabat Jesum Christum esse Messiam orbisque Salvatorem. ET SPIRITUI, QUI LOQUEBATUR. — Legit Interpres, ᾧ ἐλάλει; jam legunt ὃ ἐλάλει, id est quo, vel per quem loquebatur. Glossa addit, cum omni fiducia et sine timore. Ecce in Stephano impletur illa promissio Christi: « Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis, » Matth. cap. X, vers. 20. Et: « Ego dabo vobis os et sapientiam cui non poterunt resistere, et contradicere omnes adversarii vestri, » Luc. cap. XXI, vers. 15.
6:11
11. TUNC SUBMISERUNT, — ὑπέβαλον, id est, ait Tigurina, subornarunt; Pagninus, clam acceperunt viros qui dicerent, etc. VERBA BLASPHEMIAE; — βλασφημία graece idem est quod δυσφημία, id est mala fama ab altero sparsa, vituperatio, calumnia, maledictio: in ecclesiastico autem usu significat injuriam, vel probrum in Deum et Sanctos jactum, ut hic in Mosen et legem ejus. Hanc enim accusationem intentant S. Stephano, eum scilicet dixisse contra Mosen, quod lex Mosis a Christo jam abolita sit, ideoque non fuerit ex Deo; ac consequenter quod Moses mentitus sit, cum dixit eam esse divinam foreque aeternam: contra Deum vero eum blasphemasse, eo quod dixisset Deum velle per Christum abolere legem veterem, quasi illa non fuisset data a Deo vero et sempiterno, quodque Deus finxerit se Mosi eam dedisse, falsoque promiserit eam fore perpetuam. Notat S. Augustinus, serm. 93 De Sanctis, hosce falsos testes eamdem pene calumniam impingere S. Stephano, quam paulo ante Scribae impegerant Christo. Nam falsum hoc suum testimonium explicantes vers. 13, dicunt: « Homo iste non cessat loqui adversus locum sanctum et legem; audivimus enim eum dicentem, quoniam Jesus Nazarenus hic destruet locum istum, et mutabit traditiones quas tradidit nobis Moses. » Contra Christum vero dixerunt: « Hic dixit: Possum destruere templum Dei, et post triduum reaedificare illud, » Matth. cap. XXVI, vers. 60. Rursum notat S. Augustinus, hanc eorum accusationem verum fuisse oraculum, perinde ac fuit sententia Caiphae contra Christum, Joan. XI, 50. Porro eos mentiri et calumniari S. Stephanum patet, quia Stephanus nihil dixerat contra locum sanctum, id est contra templum, vel Jerusalem, quae erat civitas sancta, neque contra legem: nam et Christus de se dixerat: « Non veni solvere legem, sed adimplere, » imo perficere, Matth. V, 17; neque dixerat quod Jesus destrueret templum, vel Jerusalem; aut quod mutaret traditiones, τὰ ἔθη, id est ritus, caeremonias, cultum, legesque et instituta a Mose tradita. Et esto id dixisset, si legem mutare erat crimen, non Stephanum id vaticinantem, sed Jesum id facientem invadere debebant. Unde exclamat S. Gregorius Nazianzenus, orat. De S. Stephano: « O injustam audientium sententiam! Quoniam, inquiunt, Jesus mutavit leges, lapidetur Stephanus. » Summa ergo accusationis et criminis quod Stephano intentant, est haec: Stephanus dixit quod lex nostra in evangelium sit transitura, judaismus in christianismum, Moses in Christum, qui est Dei Filius: ergo blasphemavit legem nostram et Deum, dando ejus divinitatem Jesu Christo, quem scimus fuisse merum hominem. Verum dicunt in sua sententia, puta in sua perfidia et judaismo, et vere haec praedicabat Stephanus, et sic vere coram concilio Judaico eum capitis reum agebant, uti Christum reum egerant; sed alia immiscent falsa: impingunt enim Stephano multa quae ipse non dixerat, uti jam dixi. Porro alludunt ad id quod dixerat Christus, templum cum urbe vastandum a Romanis, Luc. XIX, 44. Sed de suo mendaciter addunt, id facturum esse Jesum, cum id non dixerit Jesus (multo minus Stephanus), sed potius dixerit id facturas esse Gentes, puta Romanos. Denique martyr est Stephanus, quia pro praedicatione Christi et Evangelii occubuit: in illud enim transituram legem veterem, Moses et Prophetae praedixerant; sed haec eorum oracula intelligere nolebant, et etiamnum nolunt Judaei.
6:15
15. VIDERUNT FACIEM EJUS TANQUAM FACIEM ANGELI. — Erat Stephanus naturali specie vultuque speciosissimus, ait S. Augustinus, serm. 6 De Sanctis; sed supra naturam hic ei addita fuit pulchritudo. Facies enim angeli significat eximium quid, augustum et coeleste in vultu, puta speciem et majestatem angelicam. Patet id ex illo Esther, cap. XV, 16, ad Assuerum regem: « Vidi, » inquit, « te, Domine, quasi angelum Dei, et conturbatum est cor meum prae timore gloriae tuae. Valde enim mirabilis es, Domine, et facies tua plena est gratiarum. » Contulit ergo Deus Stephano novum mirumque splendorem, et quasi radios corporis gloriosi, quales contulit Mosi, Exodi XXXIV, 1, et S. Antonio, S. Francisco nostroque S. Ignatio. Unde S. Augustinus, serm. 99 De Diversis, ait, « Faciem Stephani radiasse instar solis; » idque primo, ut exterior fulgor vultus indicaret internum fulgorem et pulchritudinem mentis. Nam, ut ait S. Hilarius Arelatensis, hom. De S. Stephano: « abundantia cordis transierat in decus corporis, et in faciei pulchritudinem candor splendorque animi exundabat, ac abscondita pectoris ornamenta speculum frontis irradiabant, atque cum haberet in se Spiritum Sanctum, os prae se gestabat angelicum. » Secundo, quia S. Stephanus in moribus et doctrina, puta in disputando et praedicando aemulabatur puritatem, innocentiam, libertatem, fortitudinem, sapientiam, zelum et sanctitatem angelicam: quare in amico et aemulo angelorum Evangelica similitudo apparuit, ait S. Augustinus, serm. 6 De Sanctis. Tertio, ut gloria sui corporis resurrectionem Christi jam factam, et nostram futuram incredulis repraesentaret; utpote de qua cum Judaeis disputaverat, et quam aegre audiebant, praesertim Sadducaei. Unde S. Augustinus, loco jam citato, ait quod S. Stephanus « ad confusionem illorum, revelata facie speculans in coelum gloriam Filii Dei, resurrectionis annuntiabat Sacramentum. » Quarto, S. Hilarius Arelatensis, hom. jam citata: « Facies, ait, Stephani assumpsit speciem resurgentis, adversariis ad poenam peccati, et tormentum invidiae, et exprobrationem impietatis, et testimonium criminis. » Judaeis ergo facies Stephani visa est formidabilis, Christianis vero amabilis et admirabilis. Quinto, quia S. Stephanus jam erat quasi candidatus martyrii, et triumphi gloriaeque coelestis: unde ejus praelustres quosdam radios evibrabat. Hinc quasi mox evolaturus in coelum exclamabat: « Ecce video coelos apertos, et Jesum stantem a dextris virtutis Dei. » Stupeant ergo omnes in vultu Stephani gloriam triumphantis, ait Petrus Damianus, serm. De S. Stephano. Hinc et Tertullianus, lib. De Resurrect. carnis, cap. LV, ait S. Stephanum, instar Christi in transfiguratione, angelicum fastigium induisse. Allegorice: Doctoribus novi Testamenti, qualis erat S. Stephanus, dictum est a Christo: « Vos estis lux mundi, » Matth. V, 14. Hinc et Christi, utpote Doctoris mundi, facies resplenduit quasi sol, Matth. XVII, 2. Nam, ut ait Apostolus, II Corinth. III, 9: « Si ministratio damnationis (id est legis Mosaicae, quae minatur mortem et damnationem) gloria est; multo magis ministerium justitiae (in Evangelio) abundat in gloria. » Anagogice: « Qui docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti, et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates, » Daniel. cap. XII, 3. Tropologice: Impiorum mens et facies nigrescit ut olla, piorum serena est et nitescit ut jubar aurorae; mentis enim decus vel dedecus in vultu emicat. Unde Chaldaeus, Cantic. I, vers. 5, paraphrastice haec addit: « Quando Israelitae fecerunt vitulum, denigratae sunt facies eorum sicut Aethiopum, qui habitant in tabernaculis Cedar; et quando egerunt poenitentiam, et dimissum iis fuit peccatum, multiplicatus est splendor gloriae vultus eorum sicut vultus angelorum. » Denique S. Chrysostomus, commentans in cap. VII, vers. 55, censet, Stephanum faciem angelicam induisse ex conspectu gloriae Dei et Christi; ait enim, vers. 55: « Ecce video coelos apertos, et Jesum stantem a dextris Dei. » Hanc enim visionem eum ab initio habuisse, sed prudenter tacuisse, ne Judaeos hoc spectro offenderet. Sic Mosi ex aspectu et consortio Dei afflati sunt radii, et quasi cornua lucis, Exodi XXXIV, vers. 29. Deus enim quasi sol lucidissimus suis suam lucet afflat: nam facies angelica Stephani maxime sita erat in radiis lucis et splendore angelico. Idem sentit S. Augustinus, serm. 6 De S. Stephano: « Stephanus, ait, revelata facie speculabatur in coelum gloriam Dei Filii, ideo videbant vultum ejus Judaei tanquam vultum angeli Dei. Et nunc tantummodo, beate martyr Stephane, terram despice, coelum conspice; et pontificem sperne, Patrem attende. » Atque haec videtur propria et litteralis causa fuisse faciei angelicae in S. Stephano. Simili modo Christus in transfiguratione radios sui splendoris et gloriae afflavit Mosi et Eliae, qui pariter visi sunt in gloria et majestate, ut ait Lucas, Evang. cap. IX, 31. Addit S. Chrysostomus, ob hunc angelicum faciei decorem Judaeos, licet hostes Stephani infensissimos, permisisse tamen diutius eum libere concionari, ut tanto decore oculos pascerent. Verum in sua perfidia pertinaces, hoc splendore interius non illuminati, sed magis excaecati obduruerunt, ideoque ejus faciem aeque ac doctrinam obscurare et lapidibus opprimere sategerunt. Simili modo S. Joannes Baptista castitate, vita, sermone, zelo, vultu fuit angelicus, ideoque a Christo vocatus est angelus, Matth. XI, 20. Malachias propheta a moribus, praedicatione et suaviloquentia vocatus est Malachias, id est angelus Domini; imo Origenes eum, aeque ac Joannem Baptistam, censuit fuisse vere angelum, non hominem, uti dixi initio Malachiae. S. Caecilia familiariter cum angelo virginitatis suae custode conversans, puritatem, alacritatem, efficaciam, gratiam speciemque induit angelicam: unde et Valerianum sponsum, ejusque fratrem Tiburtium, ac 400 alios ad Christum convertit. Quocirca in officio Ecclesiastico de ea canit Ecclesia: « O beata Caecilia, quae duos fratres convertisti, Almachium judicem superasti, Urbanum Episcopum in vultu angelico demonstrasti. » S. Basilius gravitate, devotione, ordine hierarchico, vultuque angelico perculit Valentem Imperatorem, cumque saevientem contra Catholicos compescuit, et pene exanimavit. Nam, ut refert S. Gregorius Nazianzenus, orat. De Laudibus S. Basilii, cum Valens multis satellitibus stipatus, in festo Epiphaniae templum ingressus, « audivit psalmodiam instar tonitrui personantem, plebisque pelagus vidit, omnemque ordinem et concinnitatem, angelicam potius quam humanam; atque ipsum Basilium ante populum recto corpore stantem, nec oculis, nec animo, perinde ac si nihil novi contigisset, ullam in partem se moventem, sed Deo et altari affixum; eos autem a quibus cingebatur, cum timore quodam ac reverentia stantes: humanum quidquam passus est, atque oculorum vertigine ac tenebris totus impletur, etc. Ita enim titubare coepit, ut, nisi quispiam ex Sacrarii ministris vacillantem supposita manu retinuisset, misere utique et luctuose prolapsurus fuerit. » Subdit eum tanta sapientia et gratia cum Valente prolocutum, ut Dei voces esse viderentur, quibus proinde Valentis iras flexit et sedavit. Addit Amphilochius, in Vita S. Basilii, eum dum sacrificaret, ab Eubulo visum clarissimo lumine ac angelis circumdari. Ita S. Zosymas, cum audisset vitam angelicam S. Mariae Aegyptiacae, eamque vidisset supra flumen Jordanis ambulantem, ac in oratione raptam in aerem, rediens et requirens eam, orans dicebat: « Ostende mihi, Domine, absconditum thesaurum, quem mihi, peccatori, manifestare dignatus es. Ostende mihi, obsecro, Domine, in corpore angelum, cui totus comparari indignus est mundus, » uti ipse refert in ejus Vita. Vere enim Anastasius Nicaenus ad Antiochum, Quaest. XXX, angelum ita definit: « Quid est angelus? Est vivum rationale, hymnisonum immortale. » S. Thomas Aquinas ab innocentia et castitate baptismali, quam per omnem vitam conservavit, ut nunquam stimulum carnis senserit ab eo tempore, quo angeli lumbos ejus cingulo castitatis accinxerunt; insuper ab intellectus, sapientiae et doctrinae eminentia, nuncupatus est Doctor Angelicus. S. Mechtildis, ait Engelhardus in ejus Vita, cap. V, « silentium tantum indixerat sibi, ut mutam crederes: si vero loqueretur, cum angelo te conferre putares; » quae proinde, cum quadam vice ei inadvertenter verbum otiosum excidisset, illud diu multis lacrymis et voluntariis poenis castigavit. Silentium ergo angelicum nos docet cum angelis, et ab angelis cum hominibus angelice loqui. Unde et de S. Thoma Aquinate, quem condiscipuli ob juge silentium « bovem mutum » appellabant, dixit Albertus Magnus ejus magister: « Hic bos mutus brevi tantam dabit vocem, ut eam audiat totus orbis, » imo omnia saecula eam quasi angelicam admirentur. Noster B. Aloysius Gonzaga virginitate, modestia, mansuetudine, blandiloquio, verecundia, oratione, contemplatione, vultu erat angelicus: unde a matre Comitissa Castillionensi non aliter vocabatur, quam « meus angelus. » Quin et Auditores Rotae in processu Canonizationis ejusdem, ipsi « Angelici » titulum ultro et motu proprio dederunt.
6:2
v. 2 convocantes autem duodecim multitudinem discipulorum dixerunt : non est aequum οὐχ, ἀρεστόν placere, probari nequit (Bee/.); cf. 12,3; « non placet neque placere potest » (B/.) nos derelinquere verbum Dei et ministrare mensis 1. e. nos ipsi non possumus munere illo dispensationis fungi; non sequitur eos eousque in dispensatione fuisse occupatos, sed ex responsione hac elucet contrarium; « putandum non est apo- Stolos mensis ministrasse neque tunc de hoc actum esse ut ipsi hoc munus sibi sumerent, sed ita locuti sunt sicut loqui mos est, cum negare volumus riostrarum esse partium ut certa quadam de re curam habeamus » (Patr. idemque iam innuit Cr. et explicite statuunt Felt. Bels. Wendt) neque obstat (quod nonnulli putant) quod pretium afferebatur ad pedes apostolorum (1,35 seq.). lis tradebatur pecunia; sed administratio, emptio rerum, dispensatio ab apostolis committebatur aliis. Querelis optimo modo medentur : eliguntur considerate ergo (quia nos ipsi per nos defectum supplere nequimus), nexus fere indicatur idem particula δέ : considerate autem scil. quia nobis non convenit illud subire, fratres, viros ez vobis boni testimonii septem qui apud omnes probi habentur, plenos Spiritu sancto et sapientia, qui itaque signis externis, uno alterove charismate 60gnosci possunt habere dona Spiritus sancti, et qui in agendi ratione prudentia praediti esse noscuntur. Sapientiam qua scil. omnia apte ad finem disponuntur in administratione et dispensatione rerum, pecuniarum, opus esse liquet, et sapientiam requiri censent Oec. Theoph. ob maledicentiam (x2»vyz2ix») viduarum; ea debet adesse ne parum exercitati et rerum imperiti opes dissipent ecclesiasticas et in eos quibus non debentur illas valeant collocare (Saím.). Sapienter quoque concedunt apostoli electionem fidelibus, « ne viderentur ad quorundam gratiam agere, illis iudicium permittunt » (Chr.); sibi solum reservant numerum eligendorum et ipsam dignitatis illius collationem qwos constituamus super hoc opus qui igitur potestate ab apostolis accepta illi officio praeficiantur. Quaerunt, cur septem eligendos esse decreverint apostoli. Fortasse, quia numerus hic aliis additus sufficiebat. Cogitant alii de septem partibus urbis, de septem coetibus domesticis (cf. Fe/t.), de sacro numero septenario, de septem angelis qui stant ante Deum, de septem spiritibus etc. (cf. Salm. Lap. Calm.);
6:4
v. & nos vero orationi et ministerio verbi ἐπstantes erimus, cum dicatur τῇ προσευχῇ cum articulo et oratio iungatur praedicationi evangelii, vox hic sumenda videtur de cultu publico divino, cuius pars praecipua erat eucharistiae sacrificium Vide quomodo in principio mala non foris tantum sed etiam intus fuerint (Chr.). Sed hoc apostolorum probitatem (τὸ δόχιμον) demonstrat qui undique-et extrinsecus et intrinsecus impugnabantur, undique autem palmam referebant (Oec.); v. 1 ?n diebus autem 56 crescente numero discipulorum factum est murmur γογγυσμὸς murmuratio cum aliqua indignatione Graecorum τῶν ᾿Ελληνιστῶν 1. e. Iudaeorum qui graece loquebantur et ex regionibus exteris erant oriundi adversus Hebraeos ludaeos palaestinenses eo quod despicerentur παρεθεωροῦντο negligerentur, posthaberentur in ministerio quotidiano , in distributione subsidiorum viduae eorum; uti D fl sua lectione indicant et re ipsa exigi videtur, ministri constituti iam erant ex Hebraeis ad eiusmodi distributionem (Beíser); isti autem Iudaeos palaestinenses hebraice (aramaice) loquentes et in terra sancta natos pluris faciebant quam Hellenistas, ex alienis regionibus oriundos, lingua utentes non sacra, sed peregrina. Simili modo Galilaei quoque, utpote habitantes in regione mixta, a ludaeis, Iudaeae incolis, minoris habebantur (cf. Ioan. 7,52). Apparent iam germina illa vanitatis cuiusdam nationalis et aemulationis. Nam murmurationem illam et indignationem ex causa ortam esse vera, proinde iustam fuisse, apostoli ipsa sua agendi ratione agnoscunt. Crescente enim numero non omnes aeque erant perfecti et in tanta multitudine fuisse aliquos imperfectos mirum non est (Dion.). Facile quoque fieri potuit, ut crescente numero ministri illi Hebraei iam non sufficerent aeque ad omnia, ütpote pauciores; unde concivibus suis prius magisque prospiciebant quam aliis, et ita ansam dederunt querelarum. (Beel.), de publica precatione etiam explicant Caím. Patr. (cf. 3,1; 16,13. 16) Felt. et merito quidem. Dicunt nos perseverabimus (cf. 9,49) προσχαρτερήσομεν assidue addicti erimus; qua ratione simul connofant eousque curam suam et operam iisdem impendisse. Facit hic Dion. applicationem : « o utinam praelati ista attenderent, quorum iam plures plus quam oportet, decet aut licet, circa temporalia occupantur » etc. et Safm. similiter. » Quod apostoli proposuerunt, omnes approbant
6:5
v. 5 et placuit sermo hic sermo, gig coram omni multitudine et iure sibi concesso utuntur et elegerunt Stephanum virum plenum fide et Spiritu sancto, qui hoc encomio declaratur prae reliquis eminuisse firmitate fidei et intelligentia doctrinae Christi et donis Spiritus sancti in se conspicuis; cf. v. 8 seq. et Philippum, cf. 8,5 seq. et Prochorum et Ntcanorem et Timonem et Parmenam et Nicolaum advenam προσήλυτον Antiochenum; cum hic solus alienigena dicatur qui religioni iudaicae antea nomen dederat, reliqui omnes censendi sunt origine Iudaei. Nomina graeca sunt; erantne igitur omnes Hellenistae? ex nominibus id utique non sequitur, nam Philippus apostolus, Andreas, Marcus, etiam nomina gerebant externa neque tamen Hellenistae erant. Sed ex alia ratione videtur probabile electos esse Hellenistas, quia in prioribus ministris hebraeis causa illius murmurationis reperta erat. Hos sistunt apostolis qui eos approbent eisque potestatem conferant
6:6
v. 6 hos statuerunt ante conspectum apostolorum et (οἵτινες, D) orantes imposuerunt ets manus; ipsa oratione et impositione manuum satis declaratur illis non tantum committi ministerium mensarum, verum eos constitui et consecrari sacros Ecclesiae ministros. Nam impositio manuum iam in vetere foedere symbolum erat et quasi vehiculum quo imponens alteri aliquid tribuit. Ita Moyses iubetur manus imponere losue et Iosue repletus est spiritu sapientiae quia Moyses posuit super eum manus suas (Num. 27,18. Deut. 35,9); impositione manuum levitae Domini ministerio a plebe secernuntur et dedicantur (Num. 8,10): victima impositione manuum sistebatur Domino tamquam hostia vicaria; impositione manuum in novo testamento conferuntur beneficia sanationum (Marc. 6,5; 7,32; 8,93. Luc. 4,540), ita Iesus benedicit parvulis (Marc. 10,16); eo ritu confertur Spiritus sanctus (Act. 8,17 seq. 19,6); unde : resuscita gratiam Dei quae est in te per impositionem manuum mearum (2 Tim. 1,6; cf. 1 Tim. &,15; 5,92). Atque eos consecratos esse sacros ministros inde quoque apparet, quia in verbi Dei praedicatione occupantur (6,10; 8,5 seq.). Quare censendum est eos fuisse veri nominis diaconos; et quia cum agapis coniungi solebat confectio ac distributio eucharistiae, eos dicere possumus et debemus ministros sacrae et profanae mensae (cf. Baronius ad an. 3% n. 279; Lap. Calm. Bels.). « Catholicorum nemo dubitat hos esse quos Ecclesia in diaconorum ordinem cooptavit » (Patr.), quae utique est sententia longe plurimorum et vera; attamen Chr. Oec. 001. negant. Illos septem ordinatos ad diaconiam ab apostolis eosque diaconos fuisse clare indicat Jrenaeus (adv. haer. 1,96,3; 3,12,10 electum esse diaconum Stephanum; 4,15,1; M. 7,687. 904. 1043). Et ab apostolis diaconos esse constitutos generatim affirmat Clemens 4 Cor. 49; M. 1,993. Diaconorum simul cum episcopis, presbyteris tamquam sacrorum ministrorum mentio fit frequens in epistolis 2780/08 v. ₪. ad Trall. 2, ad Magn. 2. 6, ad Phil. 7, ad Polyc. 8 (M. 5,664. 668. 616. 704. 713); diaconos perferre eucharistiam ad absentes lustinus refert (Apol. 1,61; M. 6,429). A Nicolao originem ducere haeresin Nicolaitarum censent /renaeus (1,20,8; M. 7,681), Epiphanius (haer. 25, M. 441,321); ita perhiberi refert Augustinus (de haeresibus, 3; M. 42,26); eum tamen innocentem habent et quomodo sine sua culpa 06casio fuerit haereseos et corruptionis illius Clemens alexandrinus et E'usebius referunt (Strom. 3,4; M. 8,1132; hist. eccl. 3,29; M. 20,21). De aliis solum incerta quaedam narrantur ex apocryphis (cf. Lap. Calm.) ; enumerantur inter 72 discipulos Christi ab Epiphanio (haer. 20 et in Anacephalaeosi; M. 41,280; 42,833). Prochorus discipulus quoque Ioannis apostoli fertur fuisse; exstant πράξεις τοῦ ἁγίου ἀποστόλου xoi εὐαγγελιστοῦ "loxvvov, συγγράφοντος τοῦ αὐτοῦ μαθητοῦ 1100/6000, vide Acta Ioannis, ed. Zahn, Erlangen 1880. Hoc dissidio composito evangelium iterum laetos capiebat progressus
6:7
v. 7 et verbum Domini crescebat οἱ multiplicabatur numerus discipulorum in. lerusalem valde; multa etiam turba sacerdotum obediebat fidei ὑπήχουον de eo quod saepe fiebat; saepe sacerdotes fidem amplectebantur, virtutem fidei sequebantur, annuntiationi fidei aures praebebant dociles et ita fidei, i. e. virtuti fidei obediebant, sese addicebant. Bene notat CÁr. < « res mirabilis : ubi occisus fuerat Christus, illic crescebat praedicatio, nec inodo non scandalizati sunt quidam ex discipulis videntes apostolos flagellari, alios minari, alios Spiritum tentare, alios murmurare, sed et maxime augebatur credentium numerus; post tentationem crevit; considera quanta sit Dei benignitas; ex illis enim qui ad caedem turbas concitabant, credebant multi =. Reduces erant ex Babylone tempore Esdrae 4289 (Esdr. 2,36-49) sacerdotes; unde numerus sacerdotum in urbe sat magnus Quae hic narrantur, ex alio fonte deprompta esse aliqui critici contendunt; ita Peine p. 184, Hilg. p. 385. Cur diversum a prioribus fontem
6:8
v. 8 Stephanus autem plenus gratia Spiritus sancti et donis, charismatis e£ fortitudine, qua scil. magna vi et animi alacritate munus exercebat, praedicabat, uti ex v. 9. 10 patet, faciebat prodigia et signa magna tn populo; δύναμις accipitur ab aliquibus de potestate patrandi miracula (Weiss, Bl.); sed cum haec potestas in ipsa sententia adeo explicite efferatur, alia explicatio de animi fortitudine (Beel. Felt.) praeferri debet, qua commemorata iam ad sequentia reddimur attenti. Stephanus Hellenista Hellenistis nuntium messianum praedicat; eius et aliorum labores fructum uberem tulisse, iam ex v. 7 necessario colligitur. Quo successu et magna Stephani apud populum auctoritate, quae ei etiam signis illis eximiis conciliabatur, invidia adversariorum rei christianae inflammatur, uti in subsequentibus satis proditur. Unde simul apparet falsum esse quod lW'eiss contendit v. 7 et 8 apponi sine ulla pro narratione significatione;
Ministros non solum ad curam pauperum esse electos, in antecedentibus iam clare continetur. Id enim elucet ex v. 3 et 6 et si quid dubii superesset, plane declaratur iis quae de Stephano narrantur. Uti enim erant ministri mensae sacrae et profanae, ita erant adiu- . tores quoque apostolorum in praedicatione;
6:9
v. 9 surrexerunt autem quidam de synagoga quae appellatur Libertinorum, Λιξερτῖνοι δὲ οἱ Ρωμαίων ἀπελεύθε- ροι οὕτω χαλοῦνται (Chr.). Pompeius multos Iudaeorum captivos Romam adduxerat et in servitutem vendiderat, ex quibus multi postmodum ab heris manumissi sunt; iis Augustus trans Tiberim bonam urbis partem habitandam permisit (cf. Philo, de legatione ad Caium n. 23). Tiberius autem Iudaeos Roma excedere iussit (Suetonius, Tiber. 36; Tacitus, Annal. II 85; Josephus, Antiq. 18,3,5). Ex illisitaque manumissis multi in patriam reversi sunt et propriam sibi struxerunt synagogam. ו
6:10
v. 10 et non poterant resistere sapientiae et Spiritui qui loquebatur à ἐλάλει, quo loquebatur; 115 enim utebatur argumentis eoque sermone sapientiae et ubertate doctrinae quam edoctus ἃ Spiritu sancto exponebat, ut illi non haberent quid reponerent vel quibus eius argumenta et probationes dissolverent. Impletur itaque in Stephano illud Christi : ego dabo vobis os et sapientiam cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii vestri (Beda, et addit : dignum enim fuit ut in protomartyre confirmaret, quod cunctis pro suo nomine traditis est promittere dignatus). Quem rationibus vincere non poterant, fraude et calumniis perdere student (Salm.)
6:11
v. 11 tunc summiserunt 06520.5 subornarunt viros qui dicerent se audivisse eum dicentem verba blasphemiae in Moysen et in Deum; cf. v. 13. 18. Operam dederunt, ut hae accusationes quam maxime et apud plebem et apud nobiles spargerentur; unde
6:12
v. 12 commoverunt itaque plebem, συνεχίνησαν simul concitarunt, seniores οἱ scribas; erant igitur Hellenistae illi (-5ש-) 6 legis, ritibus et institutis suis addictissimi, imo ipsis incolis urbis ferventiores. Quod legis studium iam eo ostenderant quod ex dissitis regionibus in urbem sanctam migrarunt. Postquam igitur illis rumoribus apud Iudaeos Stephano conflarunt invidiam, concurrentes ἐπιστάντες (cf. 5,1; 17,5; 93,27) facto ex improviso in eum impetu (Beel. Patr.) rapuerunt eum et adduzerunt 1n concilium, in synedrium, cuius erat de eiusmodi accusationibus ferre iudicium. lam magnam synedrii partem, seniores, scribas, sinistris contra eum opinionibus imbuere studuerant. Plane immerito aliqui subiectum grammaticale dure mutari putant, ac si seniores et scribae impetu facto eum corripuissent (Weiss); adversarii illi τινὲς Hellenistarum haec omnia peragere apertisime dicuntur; iidem etiam
6:13
Dubium non est quin Hellenistae in urbe proprias habuerint synagogas, in quibus sacra Scriptura graece legebatur et explicabatur; imo rabbini fabulantur de synagogis in Ierusalem 880 (cf. ScAiürer, זז p. 355). Sed quot synagogae nostro in textu assumendae sint disceptatur, num una, duae, quinque.: et Cyrenensium et Alexandrinorum et eorum qui erant a. Cilicia οἱ Asta; si textum. inspicimus una explicite effertur synagoga τινὲς τῶν éx τῆς συναγωγῆς etc. ; geniüvi Κυρηναίων xai ᾿Αλεξανδρέων pendent a voce τινες ; articulus abesse poterat, uti etiam apud profanos omittitur in enumerationibus, si iam. semel aut bis positus est (Beel.); xai τῶν ἀπὸ Κιλιχίας xat ᾿Ασίας hic debuit necessario articulus poni i. e. τινὲς τῶν ἀπὸ etc. Quare dubito possitne cum Fe/t. dicere assignari unam synagogam et duas factiones, quae scil. articulo «àv designentur inter se; una scil. Lib. Cyr. Alex., altera Cil. Asiae; Asiam intellige uti 9,9. In omnibus hisce regionibus multos Iudaeorum 100101856 certum est; οἵ. Iosephus, Antiq. 15,7,2; 15,10,1; 16,6,1; 19,5,2. Bell. iud. 2,18,7; c. Ap. 2,5. De synagoga Alexandrinorum in urbe etiam apud rabbinos fit mentio (Lightfoot, Hor, hebr. ad h. 1.). Ex Iudaeis itaque in alienis regioni- . bus natis multi religiosi cultus causa.in urbem migrabant ad festa celebranda alii, alii ad studium legis, uti Saulus ex Cilicia, alii, ut ibi domicilium figerent (cf. Marc. 15,91). Ex istis igitur Hellenistis quidam praedicationi obsistebant disputantes cum Stephano. Verum in ea disceptatione victi succumbebant v. 13 et statuerunt falsos testes, sicuti Iudaei antea contra Iesum statuerant, qui dicerent : homo iste non cessat loqui verba adversus locum sanctum, templum, locum Aunc; secundum Iosephum βουλή locus synedrii erat prope Xystum (Bell. iud. 5,5,2), probabiliter in monte templi (Schürer, 11 p. 162); secundum mischna vero, in atrio templi לשכת הגזית (cf. Buxtorf, Lex. chald. p. 414); quare non apparet, cur illud τοῦτον (apud aliquot testes) negare possit accusationem factam in synedrio, ut Weiss contendit; e! legem; quae duae accusationes iam accuratius proferuntur
6:14
v. 1& audtetmus enim. eum dicentem : | quoniam Iesus Nazarenus hic destruet locum istum et mutabit tra-. ditiones quas tradidit nobis Moyses , τὰ ἔθη, mores, leges. Hisce utique &aemulatores legis quam maxime offendebantur; cf. 21,21; quanti > vero templum aestimarint, concluseris ex adagio rabbinico : qui non vidit domum sanctam, nullam unquam vidit structuram ornatam, et Iosephus quoque templum dicit opus omnium quae vidimus et audivimus maxime admirabile (Bell. iud. 6,5,8; cf. 5,5,6 et Antiq. 15, 11,3; vide quae dixi in Comment. Matth. II p. 306). Cum testes dicantur faís;, aliqui putant Stephanum omnino nihil eiusmodi dixisse, neque ullam fecisse mentionem vaticinii Christi de destructione templi neque innuisse legem mosaicam esse aliquando abolendam; id enim pro eo tempore neque necessarium fuisse neque opportunum (Estius, Beel. Hake). Sed rectius iam Oec. scribit : « atqui hoc dixit Stephanus, etsi non adeo aperte; quomodo ergo sunt hi faisi testes? quia non ut audierant narrabant; sed alio quodam modo audierant, alio modo ipsi proferebant; quemadmodum de Christo quod posset templum destruere falsum fuit testimonium, ita ei nunc mendaces sunt qui Stephanum aiunt demolitionem legis ac templi Nazareno attribuere ». Atque etiam ex oratione cap. 7 colligitur eum talia dixisse ex quibus colligatur salutem neutiquam templo ritibusque contineri ac concludi; cum enim Hellenistae illi nimis addicti essent traditionibus et caerimoniis legis atque in iis more pharisaeorum iustitiam collocarent, omnino censendum erit Stephanum ritus illos nihil jam valere ad veram iustitiam demon- .Strasse, oraculum quoque Christi de templo commemorasse. Erant itaque testes fa/si eodem modo sicut illi apud Matth. 26,61; verba minime fideliter retulerunt, e contextu avulsa male interpretati sunt, ea ratione protulerunt, ut blasphema esse viderentur. Cum haec testimonia contra eum ederentur, omnes in eum oculos dirigebant, ut quasi ex vultu eius iam culpam colligerent vel confusionem — at alium plane vultum et habitum deprehendunt
6:15
v. 15 et intuentes eum omnes qui sedebant in concilio viderunt faciem. eius tamquam faciem. angeli, tanta scil. serenitate simul et eximia dignitate, pulchritudine, auctoritatis et reverentiae omnibus imponendae praestantia, sicut facies esse solet angeli qui humana forma indutus se spectandum praebet; ἐπίχαριν ἐποίησεν αὐτὸν ὁ Θεός (Theoph.). Qui Stephanum audierunt perorantem , non permiserunt orationem eius ad finem perduci. Nam audacius, ut ipsis videbatur, loquentem interruperunt; unde vehementius in eos invehitur v. 51 qua reprehensione maxime irati statim impetum in eum fecerunt. Oratio ipsa igitur est manca. Inde iam aliqua in eius explicatione oritur difficultas. Deest enim ipsa illa applicatio rerum gestarum quas enarrat, deest illad, ad quod tendat tota illa institutio ex vetere historia exposita, id quod Stephanum declaraturum fuisse certum est, si non fuisset vi et violentia impeditus. Nihilominus multum luminis praebetur ad orationis partem explicandam quam proponere poterat ex capitibus accusationis 6,13.1% οἱ etiam 6,11. Haec itaque bene sunt perpendenda. Iam Stephanus multus in eo est, ut ostendat Dei manifestationem eiusque beneficia quam plurima et per longum temporis spatium collata esse in regionibus extraneis; proin ea minime pendere nequea terra palaestinensi neque 8 templo ; porro Deum decursu temporis alia instituisse, ita circumcisionem, postea ritus et caerimonias legis; ita distingui ac secerni periodum patriarchalem et mosaicam — unde inferri potuit aliud et novum quoque institutum iri in epocha messiana. De Moyse ita loquitur, ut magnam reverentiam eius prae se ferat. Conditionem pauperem, afflictam patriarcharum ct populi repetito effert, ac si ostendere velit in ea et in oppressione adversariorum nullatenus declarari divinam reprobationem ; verum hisce potius exerceri ac probari cultores Dei. Quam tardi fuerint in Moyse agnoscendo, quam contumaces, inobedientes vehementer effert, pariter quam turpiter legem divinam neglexerint — iam eodem modo se habent erga alium prophetam, cuiussigna et miracula viderant! Quid igitur ipse sentiat de Deo, de Moyse, de lege, de templo satis exponit et simul nimiam illam caerimoniarum templique aestimationem , quasi in illis omnis Dei favor esset repositus, egregie convellit. Singula vide in explicatione. Inde quoque perspicies quantum a vero aberret Hilg. qui contendit ea oratione neque responderi ad quaestionem 7,1 propositam neque respici quae testes dixerint. Duas orationes ex duobus fontibus distinguit Fene, unam qua exponatur Dei manifestationem nullatenus loco determinato alligari (2-21. 29-34. 44-50), alteram qua demonstretur populum semper se contumacem et rebellem praebuisse (92-98. 35-43. 51-53); has duas orationes a Luca esse inter se iunctas. Quam discissionem orationis merito ridet Hilg.; nam ipsa rerum gestarum serie nexus adest continuus. Orationem esse genuinam etiam Spitta fatetur. Non esse a scriptore libere compositam, iam eo patet quia neque explicite et ex ordine accusationes singulas refutat neque ad finem perducta est; quae duo praestaret is qui Stephanum ea occa- Testibus auditis
6:1
APOSTOLI (GR. ἈΠΌΣΤΟΛΟΣ «INVIATO», DA ἈΠΟΣΤΈΛΛΩ)
… Perciò istituiscono i diaconi (Act. 6, 1-6) ed i presbiteri (Act. 14, 23; cf. 15, 4, 6, 22 sg., ecc.). …
Non appena l'opera di assistenza materiale iniziata cominciò a inceppare la loro missione spirituale, gli Apostoli elessero sette diaconi con il compito di servire alle mense e provvedere ai bisogni delle vedove (Act. 6, 1-6). Così la funzione caritativa della Chiesa si specializzava, pur rimanendo sempre sotto la diretta sorveglianza dei pastori della comunità. …
I. SENSO ETIMOLOGICO E STORICO DELLA PAROLA. - Dal classico διώχονος, διώχονεῖν, servitore, servire, nel greco neotestamentario e cristiano venne poi a significare: a) elemosina, opera di carità (Act. 6, 1; 11, 29; II Cor. 8, 4; 9, 1. 12. 13; Acta Pauli et Theclae, 41; Didascalia Apost., III, VIII, 2; X [XIII], 6; IV, VII, 1; Cassiano, Collatio XVIII, VII, 8; onde διώχονεῖν mettersi …
L'ordinazione diaconale si fa, come per gli altri Ordini maggiori, con l'imposizione delle mani e l'orazione episcopale, conformemente a Act. 6, 1 sgg. (cf. Pio XII, cost. Sacramentum Ordinis, 30 nov. 1947; AAS, 40 [1948], p. 5). Dalla liturgia gallicana, nel medioevo, si aggiungeva la tradizione degli strumenti (stola, dalmatica, …
ELLENISTI ('Ελληνισταί). - Con questo nome venivano designati i giudei della diaspora (Act. 2, 11; 6, 1) che vivevano fuori della Palestina e parlavano greco. …
I libri del Nuovo Testamento menzionano numerosi Giudei ellenisti a Gerusalemme (Act. 6, 1; 9, 29): ἑλληνιστῆς (da ἐλλενίζειν «vivere come i Greci» o «parlare greco»), tradotto dalla Volgata (a torto) Graecus, è il giudeo che parla greco (Act. 21, 37-39) perché nato o domiciliato …
… soprattutto come il legame d'unità del collegio dei presbiteri, che si stringono intorno a lui (Act. 21, 18-19), come prima intorno agli Apostoli (ibid. 15, 6-29). Nella stessa comunità, fin dai primordi, erano stati costituiti i sette ministri delle mense (ibid. 6, 1-7), comunemente ritenuti diaconi (cf. S. Bihel, De septem diaconis, in Antonianum, 3 [1928], pp. 129-50). Nelle Chiese fondate da s. Paolo sono ricordati i diaconi (Philip. 1, 1; I Tim. …
PARMENAS (« costante »). - Sesto dei sette diaconi scelti e consacrati dagli Apostoli per attendere alle vedove degli ebrei ellenisti convertiti (Act. 6, 1-6). Siccome ha un nome greco (Παριενέζ, abbreviazione di Παριενίδης), come gli altri diaconi, è probabile che P. sia anch'egli un ellenista. …
PRÓCORO (Prochorus, Πρόγορες). - Uno dei sette diaconi (Act. 6, 5) ordinati dagli Apostoli per il servizio della comunità di Gerusalemme (ibid. 6, 1-6), terzo della serie dopo Stefano e Filippo. …
STEFANO, santo. - I. VITA. - Protomartire (gr. Στέφανος «corona»), uno dei primi sette diaconi eletti dalla comunità apostolica di Gerusalemme per decisione dei Dodici perché attendessero alla distribuzione di alimenti e sussidi ai fedeli bisognosi (Act. 6, 1-4). Nell'elenco S. è al primo posto, e l'unico al cui nome sia aggiunto un elogio: «uomo pieno di fede e Spirito Santo». …
Con le sue sostanze soccorreva i bisognosi ed era « ricca di opere buone ». È possibile appartenesse al gruppo delle « vedove » (il cod. Sessoriano 82 la dice « vedova »), già organizzate fin dal tempo dell'ordinazione dei sette Diaconi (Act. 6, 1), benché forse ancora non così come appare da I Tim. 5, 9 sgg. Venuta a morte mentre s. Pietro si trovava a Lidda, tre ore da Ioppe, fu da lui risuscitata in circostanze che in parte …
È ricordato nel racconto dell'elezione dei diaconi in Act. 6, 1-6, ma nulla si conosce della sua vita. …
… gerarchia qui supposta è anteriore a quella attestata da s. Ignazio (il potere supremo non è ancora interamente in mano ai vescovi locali, e i termini « episcopo » e « presbitero » risultano sinonimi), in un periodo di transizione fra quello iniziale (Act. 6, 1-6; 14, 23) e quello del sec. II (v. DIACONO; PRESBITERO).
6:2
APOSTOLI (GR. ἈΠΌΣΤΟΛΟΣ «INVIATO», DA ἈΠΟΣΤΈΛΛΩ)
… missione redentrice (Mt. 28, 18-20; Io. 15, 16). Così Gesù chiamò «i dodici» (Mc. 3, 14; Mt. 10, 1), che scelse tra un numero imprecisato di discepoli (Lc. 6, 13). I «dodici» era una denominazione fissa: Mc. 6, 7 (Lc. 9, 1); Mt. 10, 5; 20, 17; 26, 14, ecc.; Act. 6, 2; ciò è provato soprattutto da I Cor. 15, 5, dove Paolo parla delle apparizioni del Risorto ai «dodici».
… Cristo non lasciò nulla di scritto; gli Apostoli stimavano loro compito particolare (cf. Act. 6, 2) la predicazione come imprescindibile mezzo di apostolato: « Fides ex auditu » (Rom. 10, 14 seg.). …
6:3
… Gli Apostoli affidarono «a sette uomini di buona riputazione, pieni di Spirito Santo e di sapienza» (Act. 6,3) un tale compito «e pregando imposero loro le mani» (ibid., 6,6). In questo racconto la tradizione vede il compimento di un atto veramente sacramentale. …
… Nel primitivo cristianesimo si ricordano come c. (Act. 6, 3) i primi diaconi, Filippo, Procoro, Nicanore, Parmena, ecc.; e sono quelli che tentano di uccidere Paolo, dopo la fuga dell'Apostolo da Damasco (Act. 9, 29); alcuni c. di Cipro e …
6:5
… che al discorso eucaristico di Gesù si scandalizzarono (Io. 6, 62) e si separarono da Lui. I loro maestri Pietro e Paolo li riguadagnarono alla fede (Haer., 51, 6, 11; PG 41, 900, 908; ed. Holl, 2, 256, 263). In più, Epifanio nomina i 7 diaconi (Act. 6, 5), Paolo e 5 altri uomini.
NICOLA (ΝΙΚΌΛΑΟΣ « VINCITORE DEL POPOLO »)
NICOLA (Νικόλαος « vincitore del popolo »). - Diacono, dal nome ellenistico, l'ultimo dei 7 ordinati dagli Apostoli a Gerusalemme (Act. 6, 5). Era un « proselita antiocheno », quindi non era di stirpe ebraica. …
S. Ireneo li dice discepoli di Nicola proselito di Antiochia, uno dei primi sette diaconi (Act. 6, 5), e li ritiene un ramo (ἀπόσπασμα) della falsa gnosi (C. haer., I, 26, 3; III, 11, 1: PG 7, 687 e 880); così s. Ippolito (Philosophoumena, VII, 36). L'opinione che riallaccia i …
PRÓCORO (Prochorus, Πρόγορες). - Uno dei sette diaconi (Act. 6, 5) ordinati dagli Apostoli per il servizio della comunità di Gerusalemme (ibid. 6, 1-6), terzo della serie dopo Stefano e Filippo. …
… In generale, le espressioni « Spirito di Dio, Spirito del Cristo, Spirito Santo » sono equivalenti per designare la Persona divina; ma « Spirito Santo » indica piuttosto talora il suo influsso o carisma (Act. 6, 5; 10, 38; 11, 24; 13, 52; II Cor. 6, 6); il criterio più sicuro è di esaminare se allo Spirito vengono attribuite funzioni personali o se viene distinto dalle altre due Persone divine. …
6:6
… s'incontra come mezzo per trasmettere ad altri la propria virtù e il proprio ufficio; e nel Nuovo Testamento anche come mezzo di comunicare lo Spirito Santo (Gen. 48, 14 sg.; Num. 27, 18 e 23; Mc. 5, 25; 8, 23-25; 10, 13 sg.; Lc. 4, 40; 13, 31 ecc.; Act. 6, 6; 13, 3; 28, 8; I Tim. 4, 14; II Tim. 1, 6); poi con l'incensazione, con l'unzione dei sacri oli, specialmente del crisma, secondo le circostanze, con la formula della preghiera …
… Gli Apostoli affidarono «a sette uomini di buona riputazione, pieni di Spirito Santo e di sapienza» (Act. 6,3) un tale compito «e pregando imposero loro le mani» (ibid., 6,6). In questo racconto la tradizione vede il compimento di un atto veramente sacramentale. …
… Essa serve ad indicare il significato particolare che si vuol dare al rito, lo scopo specifico che con esso si intende conseguire. È già menzionata questa preghiera in alcuni testi neo-testamentari, come associata all'i. d. m.: cf. Act. 6, 6; 8, 15-17; 13, 3. Tertulliano, poi, De Baptismo, 8, scrive: « Manus imponitur per benedictionem advocans et invitans Spiritum Sanctum »; s. Cipriano, Epist., 73, 9: « Per nostram …
III. TRASMISSIONE DEI TRE GRADI. - Fin da principio i soli Apostoli, nei quali risiedeva la pienezza dei poteri sacerdotali, conferirono l'Ordinazione ai diaconi (Act. 6,6), ai presbiteri (Act. 14, 23) e ai vescovi (I Tim. 4, 14; II Tim. 1,6). Timoteo e Tito furono probabilmente i primi discepoli di Paolo, cui l'Apostolo conferì l'episcopato, preponderando …
6:7
K. Bornhäuser ritiene che l'e. agli E. non sia indirizzata a tutta la comunità di Gerusalemme, bensì al gruppo di sacerdoti convertiti, di cui in Act. 6, 7. La sua argomentazione, per quanto ingegnosa, non convince. …
6:8
… Stefano e Filippo evangelizzavano (ibid., 6, 8 sgg.; 8, 5; 26, 40), Filippo anzi battezzava (ibid., 8,12 sgg.; 38). A cominciare da s. Ignazio Martire i Padri pongono il diaconato come l'inferiore dei tre gradi della gerarchia dell'Ordine. …
… Esempio tipico si ha in Act. 6, 8 là dove si parla di s. Stefano: « Stefano pieno di grazia e di f., compiva prodigi a cose mirabili ». E più avanti: « Stefano essendo ripieno di Spirito Santo, fissati gli occhi in …
6:9
… Iud., I, 4, 3); alla disputa di Stefano in Gerusalemme presero parte Giudei della C. (Act. 6, 9). Durante il dominio romano l'avvenimento più notevole fu la nascita in Tarso, città principale (Act. 21, 39), di s. Paolo, che esercitò il mestiere comune in quella regione e cioè …
… Gesù, erano di C. Nella prima Pentecoste cristiana Giudei della Cirenaica erano presenti al discorso di Pietro (Act. 2, 10); essi possedavano in Gerusalemme una propria sinagoga, i cui membri presero parte alla condanna e al martirio di s. Stefano (Act. 6, 9). Alcuni giudei ellenisti « ciprioti e cirenei » convertiti, sfuggiti alla persecuzione che inferì dopo la morte di s. Stefano, evangelizzarono pagani greci in Antiochia (Act. 11, …
FILIPPO DIACONO. - Secondo dei 7 diaconi ordinati dagli Apostoli (Act. 6, 9), detto anche F. l'evangelista (Act. 21, 8) per distinguerlo dall'omonimo apostolo. …
… In una medesima città vi potevano essere diverse s. (cf. Act. 6, 9); nella comunità ebraica di Roma al principio dell'era volgare se ne contano almeno 13, ognuna
6:11
… Essa segnava inoltre la fine della feroce persecuzione giudica contro la Chiesa (Hebr. 13, 7; 10, 32 sgg.; Act. 4, 1-31; 5, 17 sgg.; 6, 11 sgg.; 7, 54-8, 3; 12, 1-4; ecc.). …
6:14
… Nazaraeus); 26, 71; Lc. 18, 37; Io. 18, 5, 7; 19, 19; Act. 2, 22; 3, 6; 4, 10; 6, 14; 22, 8; 26, 9. In Act. 24, 5 sg. Paolo viene accusato come «capo della setta dei Nazorei». …
… A prescrizioni del P. come di Mosè si riportano ugualmente i contemporanei di Cristo: i farisei (Mt. 19, 7; Io. 8, 5; Act. 6, 14), i Sadducei (Mt. 22, 24), i discepoli (Io. 1, 45). La convinzione passa agli Apostoli (Act. 3, 22; Rom. 10, 5, 19; I Cor. 9, 9 ecc.) e ai primi fedeli (Act. 7, 37; 28, 23).
6:34
Già nel Vecchio Testamento l'a. di persona si trova più volte condannata (Deut. 16-19; Prov. 24, 32) e nel Nuovo Testamento è detto che Dio abborrisce le preferenze indebite (Lc. 20, 21; Act. 6, 34; Rom. 2, 11; Gal. 2, 6) e con questo gli Apostoli volevano condannare sia la pretesa di privilegi da parte dei Giudei e sia la disparità che i pagani intendevano mantenere fra liberi e schiavi.
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Reims 1582), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.