Giosuè
Liber JosueIntroduzioni
Enciclopedia Cattolica
La storia di G. è connessa intimamente con quella della conquista, un periodo di forse 30 anni, oggetto del libro che porta il suo nome, e si trova al sesto posto nel Vecchio Testamento, dopo il Pentateuco, di cui è per la parte narrativa la continuazione: relazione ora viva e minuziosa, ora schematica ed essenziale di quella epica impresa.
Il libro si divide in due parti ugualmente estese: occupazione (capp. 1-12) e spartizione di Canaan (capp. 13-24). Nella prima parte sono narrati i preparativi (capp. 1-5), quindi la conquista: Gerico (cap. 6), Hai (capp. 7-8) e il rimanente territorio meridionale (capp. 9-10) e settentrionale (cap. 11). L'esposto termina con una lista riassuntiva dei re vinti (cap. 12). La seconda parte narra la distribuzione del territorio alle tribù, cominciando da quelle oltre Giordano (cap. 13), passando poi a Occidente: Giuda (cap. 14), Ephraim (capp. 15-16), Manasse (cap. 17), Beniamin (cap. 18) con le sei rimanenti (cap. 19), venendo poi a fissare la città « di rifugio » (cap. 20) e quelle levitiche (cap. 21). Finite queste operazioni, le tribù dell'Oltregiordano sono rinviate alle loro sedi (cap. 22). Il libro termina con la relazione di due discorsi di G. e il racconto della sua morte e sepoltura (capp. 23-24).
Haydock
This Book is called Josue, because it contains the history of what passed under him, and, according to the common opinion, was written by him. The Greeks call him Jesus; for Josue and Jesus, in the Hebrew, are the same name, and have the same signification, viz., A Saviour. And it was not without a mystery, that he who was to bring the people into the land of promise, should have his name changed from Osee (for so he was called before, Numbers xiii. 17,) to Josue, or Jesus, to give us to understand, that Moses, by his law, could only bring the people within sight of the promised inheritance, but that our Saviour, Jesus, was to bring us into it. (Challoner) --- The Hebrews who had been so rebellious under Moses, behaved with remarkable fidelity and respect towards his successor; who, by these means, more forcibly represented the Christian Church, (Du Hamel) which will be ever obedient to her divine head and observe his directions. Josue had been trained up a long time under the hand of Moses, and God had given him the commission to govern his people, in so public a manner, that no one offered to claim that high and arduous office. In effect, the whole conduct of Josue before and after his exaltation, shewed him to be most deserving of command. (Haydock) --- Josue, says the Holy Ghost, (Ecclesiasticus xlvi. 1,) was successor of Moses among the prophets, or, according to the Greek, "in prophecies." Many explain this of the obligation incumbent on him, to continue the sacred history (Calmet) and revelations where Moses had left off. The last chapter of this book informs us that he did so. Perhaps some additions, by way of farther explication, have been made by subsequent inspired writers, though most of the passages which are adduced to prove this assertion, seem to be of little force. Respecting the death of Josue, we may make the same observations as on that of Moses. It may have been written by the author of the Book of Judges. Theodoret seems to have thought that the work before us, was compiled out of the public registers, which are quoted [in] chapter x., under the name of the book of the Lord. See Numbers xxi. 14. The Samaritans have a book or chronicle of Josue, which relates in 39 or 47 chapters, many facts of scriptural history, (Haydock) down to the reign of Adrian, intermingled with a variety of fables. It seems to be of modern date. Hottinger undertook to publish it in Latin, but was prevented by death. (Calmet) --- The true history of Josue sets before us the passage of the Jordan, the conquest of Chanaan, and the distribution of the country. After the pious general had performed all that could be expected from him, after he had twice ratified the covenant between God and his people, and exhorted the latter, with his last breath, to observe an inviolable fidelity to their only Lord, he departed this life in peace, in the 110th year of his age, and was buried at Thamnath Sare, which he had built for the place of his abode. (Haydock) --- As the five books of Moses contain the law, intermixed with history, so this first of the historical books exhibits a variety of useful precepts and predictions. The prophetical and sapiential books must be considered in the same light. (Worthington) --- They all tend to promote true wisdom and the salvation of men, provided they be perused in the same spirit with which they were written. (Haydock)
Douay 1582/1609
VVHETHER Iosue himself writ this booke (which is the common Histor: Scholast. VVhosoeuer was author, the authoritie of this booke is certaine. opinion) or some other, it was euer held vndoubtedly by al, for Canonical Scripture: and according to the distribution of the whole Bible into Legal, Historical, Sapiential, and Prophetical Bookes, this is the first of the historical sorte. But as the fiue procedent called Legal, besides the Law, comprehend also the historie of the Church, from the beginning of Bookes of holie Scripture principally treating of seueral argumentes, yet in the same participat ech sorte with others. the world nere 2500. yeares, and withal conteine much diuine Wisdome, & Prediction of thinges to come: so these bookes now folowing called Historical, and likewise the Sapiential and Prophetical ensuing after, participate each with others in their seueral argumentes: euerie one more or lesse inducing Gods seruantes to keepe his Law; recording thinges donne; teaching what is most meete to be donne; and foreshewing before hand, thinges donne afterwardes, or which yet shal come to passe. So this booke doth not only set forth the Actes of Iosue, who succeded Moyses in tēporal gouernment of Gods The côtentes of this books. people, commanding and directing them by lawe and wisedome; but also S. Hiero. Epist. ad Paulin. S. Amb. in Psal. 47 S. Aug. li. 12 c. 31. & li. 16. c. 19. contra. Faust. Manich. the same thinges donne by him, and his verie name (as S. Hierom, & other Fathers teach) prefigure our Lord IESVS Christ. For in Hebrew IEHOSVA is the name both of this Capitaine General, the leader of The Israelites ouer Iordan into the Land of promise, and of our Lord and SAVIOVR, who by his Baptisme, and other Sacramentes bringeth his people of al Nations, into the true Land of the liuing, where is life and felicitie euerlasting. Touching th•fore the historie, these foure special thinges are here described. Diuided into foure partes. First, the passage of the Israelites ouer Iordan. In the five first chapters. Secondly, their conquest of the promised Land. In the seuen chapters folowing. Thirdly, the partition of the same Land amongst nine Tribes and a half. from the. 13. chap. to the 22. Fourthly, In the three last chapters, the returne of the other two Tribes and a half to their possessions, on the east side of Iordan; with Iosues last admonition to them al, to serue God sincerly; and his, and Eleazars death.
Cornely
CAPUT II. DE LIBHO IOSUE. 8 9. — De libri Iosue arquinento , divisione , fine 72 paragrafi
91. — Moyses, quia apud aquam contradictionis perfectam in Dei auxilio fiduciam non conservaverat, una cum fratre suo Aarone in terram promissam introire prohibitus est. Quapropter postquam legislationem complevit legesque divinitus datas deuteronomicis suis concionibus filiis Israel iterum iterumque commendavit et inculcavit, a Deo in montem Nebo ascendere iussus terram promissam oculis suis conspexit « mortuusque est ibi in terra Moab iubente Domino » !. At eodem iubente Domino ante mortem, « ne populus Domini esset sicut oves absque pastore », successorem sibi substituerat, qui opus inchoatum terminaret, populum in Palaestinam introduceret terramque inter tribus distribueret. Osee, filius Nun, ex tribu Ephraim, a Deo electus erat Moysis successor atque in electionis signum, ut videtur, nomen eius Osee (zcin salus) mutatum est in Josua (23)1m Iahve,, est salus)?. jam mox post exitum ex Aegypto strenuum se belli ducem contra 4malecitas probaverat, atque ab eo tempore fidelis minister semper Moysi adhaeserat. Unus fuerat ex exploratoribus, quos Moyses in secundo peregrinationis anno ad. explorandam terram promissam miserat, et quum reliqui omnes descriptionibus suis populum ab occupanda terra absterrerent, ipse solus eum Caleb imperterritus exhortatus est multitudinem, ne rebelles fierent contra Dominum neve timerent, sed divino auxilio freti hostes suos aggrederentur. Quapropter solus quoque cum Caleb ex omnibus Israelitis, qui viri ex Aegypto profecti erant, dignus est habitus, qui Palaestinam ingrederetur?. Mortuo igitur Moyse « losue filius Nun repletus est spiritu sapientiae, quia Moyses posuerat super eum manum suam, et obedierunt ei filii Israel feceruntque sicut praecepit Dominus Moysi » *.
Duples autem negotium successori suo implendum reliquerat Moyses; lerra proinissa, quam gentes fortissimae possederunt, vi erat expugnanda, expugnata autem inter decem illas tribus, quae possessionem nondum acceperant (Ruben enim et Gad atque dimidia tribus Manasse terram transiordanicam Moyse permittente iam occupaverant), ita erat dividenda, ut nulla inter filios Israel exoriretur invidia neque discordia. Non minor ergo in duce requirebatur sapientia, quam fortitudo. Quomodo duplex hoc negotium sibi impositum losue expleverit, narrat liber, qui eius nomine inscriptus in secunda parte canonis palaestinensis primum locum occupat et in nostro canone Pentateuchum immediate sequitur.
52. — Pro duplici argumento /iber Iosue apte dividitur in duas partes, quarum prior (1,1-12,24) Palaestinae expugnationem, altera (13, 1-22,34) eius distributionem inter varias tribus narrat, quibus pro epilogo (23,1-25,33) ultima verba, quibus losue seniores et populum ad Legis observantiam exhortatus est, brevisque relatio de eius morte adduntur. Si ab ultima hac relatione abstrahimus, quae terminato libro simili ratione est addita, qua terminato Deuteronomio adiecta est narratio mortis Moysis, totam libri divisionem illa oratione habemus indicatam , qua Deus losuen exhortatus est, ut opus impositum strenue perficeret : « Surge et transi lordanem istum, tu et omnis populus tecum, in terram quam ego dabo filiis Israel... Nullus poterit vobis resistere cunctis diebus vitae tuae » (1,9. 5. Cfr 1,1-12,23). « Confortare et esto robustus. Tu enim sorte divides populo huic terram, pro qua iuravi patribus suis, ut traderem eam illis » (1,6. Cfr 13,1- 92,34). « Confortare igitur et esto robustus valde, ut custodias et facias omnem legem, quam praecepit tibi Moyses servus meus » (1,7. Cfr 23, 1-24, 28). Ut argumentum et divisio accuratius perspiciantur, ANALYSIN LIBRI adnectimus.
Pans PnioR (1,1-12,24) terrae promissae occupationem enarrat.
l]. Ingressus in. terram. promissam. et. praeparatio ad. cam erpugnandam (1,4 -5,15).
a.) Dei verbis admonitus, ut Iordane transiecto Palaestinam occuparet, continuique auxilii divini promissione confortatus (1,1-9) Iosue filios Israel admonuit, ut se ad terram ingrediendam praepararent (4,10- 11), exhortatusque est tribus Ruben Gad Manassen, ut secundum promissionem suam fratres suos in hac expeditione adiuvarent (1,12-18).
b.) Deinde misit duos viros, qui vicinam urbem Iericho explorarent. Qui per Hahab meretricem recepti (2,1 -7) et ab regis insidiis custoditi servatique (2,8-21) re feliciter gesta revertentes relatione sua eum permoverunt, ut statim hostes aggrederetur (2,22-24).
€.) Quare eadein nocte, qua reversi sunt exploratores, losue et filii Israel ad lordanis ripam progressi ibique tribus diebus commorati dic 10. mensis 1. anni 44. post exitum ex Aegypto Iordanem miraculo siccatum transgressi sunt (3,1 - 17).
d.) In cuius miraculi memoriam duo monumenta, unum in lordanis alveo, alterum in Galgala, quo in loco prima castra cis lordanem posuerant filii Israel, erigenda curavit losue (4,1 - 94).
e.) Miraculo autem audito Chananaei magno terrore perculsi sunt (5,17.
. Praeparatio ad terram occupandam (5,2 - 13).
a.) Quia Israelilae in deserto nati peregrinationis tempore non erant circumcisi, a Domino circumcidi iubentur (7,2-9), atque deinde primum pascha in terra promissa celebrant, a qua die cessavit manna in signum finitae peregrinationis (5,10 - 12).
b.) losue Angeli apparitione confortatur ad opus strenue agzrediendum (5,13 -135.
ll. Expugnatio terrae. promissae (6,1-12.25) ita narratur, ut praecipua quaedam faeta, in quibus auxilium divinum magis elucebat, ob oculos ponantur.
1. Duas procimas ciritates divinitus adiuti Israelitae occupant et destrust (0,1 -8,2t).
a.) lericlio occupatur (6,1 - 7,1). Ad sonum tubarum, postquam sex dielus bellatores una cum sacerdotibus arcam portantibus urbem Iericlio cirenierunt , septinio die muri ceciderunt (6,4 - 90). lerichuntis incolae omues, excepta Rahab meretrice cum familia eius, interfecti sunt, urbs integra funditus deleta, omnes eius thesauri in aerarium Domini sunt consecrati (6,21 - 25). Illi, qui urbem reaedilicare conaretur, losue maledixit (6.26 -27). At unus ex filiis Israel, Achan, ex praeda Deo devota sibi aliquid reservavit (7,1*.
a.) Primum Israelitae, quum oppidum Hai expugnare conarentur, ab incolis devicti et reiecti sunt (7,2-5) ob crimen Achan (7,6-13); £.) Quo detecto et punito (7,16 -26) losue Dei revelatione confortatus et edoctus (8,1-2) insidiis structis devicit hostes (8,3-923) et oppidum occupatum eodem modo tractavit, quo civitatem Iericho Óractaverat (8,24-20 .
3, Quibus peraetis Iosue illud implere voluit, quod Deus per Moysen praeceperat (Deut. 21,5 3q4.;, atque cum toto populo usque ad Sichem progressus altari in monte [Icebal erecto, Lege lapidibus inscripta, benedictionibus in. Legis observatores maledictionibusque in eius violatores prouuntiatis 1olam. terram, cuius Sichem quasi erat centrum, in filiorum Israel. possessionem transisse sollemni modo manifestavit (8.30- 32,5
3. Gabaonilae subiquatur et Amorrhacorum reges devincuntur 19,1 - 10,21).
a.) Omnibus illis auditis, quae Deus per losuen fecerat, perterriti reges Chanaanitarum foedus inierunt, ut [zraelitas debellavent (9,1. 2). 6ahaonilae antem timentes, ne sibi eudern, quae civitatibus vicinis, lericho et Hai , sors obtingeret, dolo losuen seduxerunt , ut Domino non interrogato secum foedus pangeret et iureiurando sibi salutem promitteret (9,3 - 15). Dolo autem detecto vivi quidem servati sunt, sed ministerio populi et altaris Domini velut servi perpetui addicti (9,16 - 27).
b.) Rex hierosolymitanus cum quatuor aliis regibus amorrhaeis Gabaonitas ob eorum a communi foedere defectionem aggressi sunt (10,1- 5), attamen a losue, qui co dic solem stare iussit, plane devicti sunt (10,0- 14) et occisi alque in patibulum suspensi (10, 15-27).
4. Quibus aliquantulum fusius narratis órevi conspectu reliquae terrae occupatio proponitur (10,28 - 14,23).
3.) Variis belli expeditionibus contra Macedam, Lebna, Lachis elc. tota terra meridionalis occupata est (10,28- 43); b.) Partis autem septemtrionalis reges devicti sunt prope aquas Merom (41,1-0) terraeque eorum subiugatae (11,10- 20).
e. Quibus. peractis etiam. Enacim in. parte. meridionali losue. delevit (11,21-23).
83. Pro epilogo. huius partis prioris enumerantur unus et triginta reges, quos trans lordanem (12,1 -6) et cis Iordanem (12,7 - 24) Israclitae Moyse et Iosue ducibus devicerunt. Qua enumeratione simul praeparatur
ALTERA PARS (13,14-92,34), qua terrarum occupatarum. distributio descri-
I. Introductio ad narrationem de terrae promissae distributione (13,1- 33).
1. Iosue senescens terram, etsi nondum intogra esset occupata, inter tribus noveri et dimidiam distribuere a Deo iubetur (13,1 - 8).
9. Ratio autem additur, cur inter has solas tribus sit dividenda, a.) Quia tribus Ruben, Gad et dimidia Manasse iam trans Jordanem possessionem suam acceperant, quae describitur secundum universos suos fines (13,9 - 14) et secundum singulas partes tribui Ruben (13,15 - 23), Gad (13,24- 28), Manasse (13,29 - 32) traditas; b.) quia tribus Levi nullam partem continuam erat acceptura (13,33).
2. Pars familiae Caleb et tribui Iudae addicta (14,6 - 15,62).
a.) Antequam sors milterelur, Caleb. accessit ad Iosue petens, ut sibi illa pars attribueretur, quam quadraginta quinque annis antea Moyses ipsi promiserat, petitionique annuens Iosue dedit ei Hebron in possessionem (14,6 - 15).
b.) Tribui Iudae, cui Caleb accensebatur, sorte attributa est regio circum Hebronem sita, cuius fines describuntur (15,1-12), et postquam complementi gratia Calebum IIebronem accepisse et Debir vi expugnasse iterum est narratum (15,13-19), singulae civitates secunbus a sorte Manasse separabatur (16,5 - 40).
etiam suam partein accepit cis Iordanem , quae inter decem fainilias Manasse divisa est (47,1 - 13).
pars ipsis attributa, a losue admoniti sunt, ut debellatis Chananacis ampliorein sibi expugnarent (17,14 -18).
quae in sedibus figendis desides fuerant, viros aliquos eligere iussae sunt, qui reliquam terram describerent et in septem partes distribuerent (18,1 - 7). Quo facto Iosue in Silo sortem misit super istas parles (18,8 - 10).
Ephraim (18,11), cuius sortis termini (18,12-920) et civitates (18, 21-38) enumerantur. Secunda sors cecidit Simeon in medio possessionis filiorum Iuda, eiusque civitates nominantur (19,1- 9). "Tertia sors Sabuloni, cuius termini indicantur (19,10- 16), quarta Issachar, cuius civitates nominantur (19,17 -23), quinta Aser, cuius ilerum termini indicantur (19,24-31), sexta Nephthali, cuius et lerinini et civitates nominantur (19,32-39), ultima demum filiis Dan, quae possessione sua in meridie non contenti in septemtrione alteram expugnaverunt (19,40- 48).
quibus in tribubus singulae ex quatuor familiis levitarum — suas civitates sint accepturae (21,1 - 8).
luda, Simeon, Beniamin (21,9-19), decem filiorum Caath | in Ephraim, Dau, Manasse cisiordanica (21,20-26), tredecim filiorum Gersou in. Manasse. fransiordaniea, Issachar, Aser, Nephthali (21, 21-335, duodeciin. tiliorum Merari in Sabulon et trans Iordanem (21,31- 42).
3. Completum izitur erat omne, quod Deus de tradenda terra. promiserat (21,43 - 45), atque dimisit losue tribus transiordanicas, quae in occupanda terra auxilium suum praestiterant (22,4 -9). Quum vero iuxta lordanem altare exstruxissent, reliquae tribus timentes, ne fratres sui a veri Dei cultu descivissent, legatis missis huius rei causam inquisiverunt; iusta. autem. excusafione accepta. quieverunt. (22, 10-31).
1. Quomodo losue brevi anle mortem suam convocatos filios Israel ad Dei mandata observanda vitandamque gentium societatem exhortatus sit (23,1 - 16),
2. atque iterum in sollemni populi concione in Sichem habita commemoratis omnibus Dei heneficiis foedus populi cum Deo renovaverit (214, 1-98.
3. Brevis demum de morte sepulturaque losue, de ossibus loseph in Sichem tumulatis, ac de morte Eleazari, Aaronis filii, narratio librum terminat (24,29 - 33).
$3. Ex analysi tradita, quam arcto nexu liber losue cum Pentateucho cohaereat, evidentissime apparet. Quemadmodum losue ipse a Deo electus erat, ut filios Israe! per Moysen ex Aegyplo. eductos in ferram. promissam introduceret, sede fixa integro populo et. singulis tribubus assignata opus a Moyse inchoatum continnaret atque compleret, filios Israel. velut rempublicam perfectam , quae ab omnibus aliis populis independens suis solis legibus divinitus dalis sese regeret, in medio nationum constitueret : ita etiam liber losuae nomine inscriptus historicam Pentateuchi narrationem continuat atque complet.
Fiis autem, quem in. hac historia scribenda auctor sibi proposuit, non fuit ille, ut fidelis tantum historici partes ageret atque rebus gestis losuae accurate narratis vel expugnatione et divisione Palaestinae descriptis curiositatem lectorem explevet. Id enim si facere. voluisset, lot et tantas res, quae septennio expugnationis lerrae promissae acciderunt, silentio non praetermisisset; nam ex paucis, quae narrat, salis apparet, eum totius illius aetatis perfectam. scientiam habuisse , ut multo plura, si voluisset, tradere potuisset; finc igitur suo, quominus plura seriberet, impeditus est. Revera sacrum scriptorem agit; altiorem autem finem omnes sacri historici persequi solent, in coque fere conveniunt, quod divinis beneficiis divinisque poenis in niemoriam revocalis contribules suos ad fidelem observationem foederis cum Deo initi exhortentur. Pro diverso tamen argumento, quod sibi narrandum elegerunt, alii alia ratione eundem supremum finem attingere student; alii enim iustitiam praeprimis praedicant, qua pro foedere aut violato aut observato Deus populum suum aut poenis afflixit aut beneficiis exornavit; alii rerum adversarum causas diligenter indicant, ut quae vitanda sunt clarius cognoscantur; alii fidelitatem, qua Deus omnes promissiones suas implevit, praecipue ob oculos ponunt, ut fidelitate fidelitatem rependendam esse doceant etc. lam vero /n /idelitate. divina celebranda noster liber maxime versari videtur, atque illud praecipue sibi proposuisse eius auctorem arbitramur, ut ostenderet, quomodo in expugnatione et divisione terrae promissae haec fidelitas divina sese manifestasset.
Namque Deus patriarchis iam promiserat, se terram Chanaan posteris eorum in quielam possessionem esse daturum; postquam autem Moyses, quem ut hanc promissionem impleret prae omnibus elegerat, diffidentia sua sese indignum reddiderat, qui integrum negotium terminaret, iterum promiserat, etiam post Moysis mortem populo se non defuturum , sed singulari sua providentia semper esse invigilaturum ! ! Quomodo haec promissa impleverit, ostendit liber losue. Quam ob causam ex tota historia expugnationis, quae satis multos annos insumsit, pauca dumtaxat facta auctor elegit, in quibus miraculoso interventu divina haec providentia sese clarius manifestavit : transitum per lordanem, expugnationem urbium lericho et Hai, victoriam de quinque regibus ammorrhaeis prope Gabaon reportatam : reliquorum autem regnorum chananaeorum occupatio, quae multis bellicis expeditionibus facta est, strictim tantum attingitur atque paucissimis verbis absolvitur. Sola Gabaonitarum deditio etiam fusius describitur, quia ipsa quoque demonstrat Dei providentiam ea in occasione populo non defuisse, sed sua ipsorum culpa populum eiusque duces effecisse, ut illi à communi sorte aliorum Chanaanitarum eximerentur. Atque haec quidem in priore libri parte; in altera autem relatio de terrae promissae distributione his verbis terminatur : « Dedit Dominus Deus Israeli omnem terram, quam traditurum se patribus coram iuraverat... Ne unum quidem verbum, quod. illis se praestiturum esse promiserat , irritum futt , sed rebus expleta sunt omnia »?. Utraque igitur pars Dei fidelitatem. promissis expletis celebrat; conclusionem autem practicam ex hac divina fidelitate deducunt duae losuae conciones, quibus liber terminatur. Quarum. summa est, ut magnis beneficiis, quibus Dominus Israelitas cumulavit, in memoriam revocatis divinam fidelitatem etiam fidelitatem populi in observandis mandatis postulare ostendant : « Si cut implevit opere (Deus), quod promisit, et prospere cuneta venerunt, sie adducet super vos quidquid malorum comminatus est... (si) praeterieritis pactum Domini Dei vestri, quod pepigit vobiscum »?. Hae igitur ratione liber losue etiam velut Pentateuchi complemeníum est « in leslimonium contra Israel» *.
DE LIBRI IOSUE FINE ET UNITATE. 11 I. Num, 27,12-23; 20,7 - 13. 2. los. 21,11. 13. 3. Ios. 23,16 (Vulg : « eo quod practerieritis »; rectius autem, uti contextus docet : « sí praetcrieritis »). 4. Deut. 31,26. Hinc ctiam patet, cur Jos. 8,30 sqq. medias. inter belli expeditiones narretur, in montibus Garizin ct Hebal « omnia verba benedictionis et maledictionis » (Deut, 27. 28.) esse promulgata.
51. — Antequam de libri losue auctore dicamus, nonnulla de eius unitate sunt. praemiltenda. Eodem enim modo, quo Pentateuchum dilacerant ct discerpunt, similesque ob rationes moderni « critici » interpretes etiam libri nostri unitatem negant iisdemque fere systematis, quae sibi ad Pentateuchi originem explicandam effinxerunt, eius originem explicare conantur. Fragmentorum farraginem in libro losue olim invenerunt Nachtigal, Bertholdt, van Heverden, Steudel, alii, quae quomodo in unum corpus sint coagulata, ipsi non satis explicare potuerunt !. Quo systemate relicto recentiores « critici » tenent complementorum systema quoddam eosdemque scriptores, quos longo saeculorum decursu Pentateuchum composuisse fingunt, etiam in nostro libro componendo operam suam collocasse statuunt; immo Pentateuchum et librum Iosue unum opus olim efformasse censent, quod Esdrae tempore aut.etiam tardius in duo opera sit separatum. Secundum B/ee& Deuteronomista antiquum aliquod scriptum, quod historiam filiorum Israel a Moysis morte usque ad losuae mortem narravit, invenit illudque, partim non mufatum partim novis curis retractatum et mutatum, suo operi inseruit adiectis aliis narrationibus, quas ex proprio penu desumsit; ScArader totam librum inter quatuor suos pentateuchicos scriptores distribuit, We//hausen et Reuss lahvistae sui (LE), Deuteronomistae et auctoris « codicis sacerdotalis » manus in eo distinguunt, Knobe/ et Ewald sex vel septem vel octo suis Pentateuchi scriptoribus ad nostrum libellum componendum indigent?. Operae pretium non est omnia haec systemala fusius exponere et refutare; etenim, praecipua argumenta, quibus unitatem libri losue impugnant, examini subiecisse fini nostro abunde suffecerit ?.
55. — 1. Ut librum Iosue a scriptoribus suis pentateuchicis compositum esse facilius demonstrent moderni « critici », praeprimis statuu:t eum olim cum Pentateucho fuisse coniunctum unumque cum eo opus elformasse!. Antiqui quidem testes id prorsus ignorant, immo locus, quem iam antiquissimis temporibus liber losue in canone ludaeorum occupavit , evidentissime ostendit, neminem antiquitus de hac Pentateuchi et libri lósue unitate cogitasse; qui enim fieri potuit, ut eiusdem operis una. parte efformarent primam canonis sectionem (Lex), et alleram partem ponerent in secunda (inter Prophetas)? Attamen historicis argumentis neglectis interna libri losue indole rem definiunt adversiri) nostri. « Morte enim. Moysis, inquiunt, Peutaleuchus, quatenus legislationem exhibet atque codex legum per Moysen traditarum essc censebatur, aptissime quidem terminatur; sed quatenus est opus historicum, Moysis morle terminari non potuit. Ab ipso enim exordio mundi historiam populi israelitici enarrare incipit; sed quum Moyses moreretur, Israelitae. terram promissam nondum occupaverant, etl iam omnia ad eam expugnandam essent praeparata : eae tribus, quae trans. lordanem: sedes. suas acceperant, ad fratres suos adiuvandus sollemni promissione sese. obstrinxerant, losue expeditionis dux coustitutus erat, quid post ingressum esset agendum, iam erat praescriptum etc. lani vero omnium harum praeparationum narratio prorsus videtur superflua, nisi statim ipsius expeditionis narratio sequatur. Neque ullo modo cogitari potest, diu post expugnatam Palaestinam, quando. Pentateuchus scribebatur, seriptorem media in narratione cessase opusque suum imperfectum reliquisse »?.
Mira sane obiectio, quae quoniam fundamento caret sua sponte corruit. Demonstravimus enim Pentateuclium non post occupatam Palaestinatn, sed ab ipso Moyse conscriptum esse, qui profecto res posi suam mortem a suo successore geslas narrare nou potuit. Sed si Pentateuclium regum aut Esdrae tempore scriptum esse daremus, adversariorum tamen argumentatio multiplici modo peccaret. Urgere nolumus. quod non lectoris sed scriptoris sit definire, quodnam argumentum tractare. quibusque limitibus illud. cireumseribere velit, sed eodem argumento, quo Pentateuchus incompletus esse demonstratur, etiam Evangelia non esse completa demonstrari possunt. Domini enim morte redemtionis opus inchoatum quidem , sed nondum terminatum erat, quatenus eius fructus nondum apparuerant ; Evangeliorum lector etiam desiderat scire, num Apostoli mandatum praedicandi ubique impleverint, quosnam fructus eorum praedicatio tulerit ete. Quin etiam si argumenlatio adversariorum. quidquam. valeret, nemini amplius. liceret partem solam historiae tractare, aut vitam alicuius hominis insignis conscribere; omnia enim ista opera natura sua semper sunt incompleta ; ut igitur « criticis » satisfaciant , historici semper a creatione mundi navrationem suam inchoare eamque usque ad suos dies vel potius ad finem mundi usque perducere debebunt. hidicula est haec, sed necessaria consequentia argumentationis rationalisticae, Nuin forte ea sola, quae Moyses gesserat, dignum operis alicuius argumentum non constituunt? Num losnae morte aptius, quam Moysis morte opus istud. historicum terminasset scriptor, si eum lempore regum vixisse daremus? Id quidem minime. Etenim uti in Pentateucho praepavationes ad. terram expugnandam narrantur, ita liber losuae terrae divisionem describens reliquam. historiam israeliticam praeparat: terminato libro losuae lector etiam scire desiderat, an et quomodo Chanaanacorum exterminatio, quae ante losuae mortem inchoata dumtaxat erat, sit continuata, num quieti filii Israel in suis novis sedibus permanscerint , num ultima mandata losuae sint exsecuti etc. elc. Quid plura? Qui Moysis morte Pentateuchum , non tantum quatenus est codex legum, scd etiam quafenus est opus historicum, apte terminari negat, nunquam intellexit , quemnam locum Moyses in salutis oeconomia occupet.
Tantum autem abest, ut librum Iosue cum Pentateucho unum opus cons(ituisse interna argumenta demonstrent, ut tota eorum indoles prohibeat, quominus velut unius operis partes considerentur. Procul dubio inter se arcto vinculo connectuntur, atque liber noster argumentum historicum Pentateuchi continuare et complere rectissime dicitur; at quomodo inde eos olim unum opus fuisse demonstretur, non apparet. Nostri enim libri auctor, licet opus mosaicum prae oculis continuo habeat. argumentum tamen suum proprium et definitum suo proprio modo evolvit. Qui analysin supra traditam inspicere velit, statim animadverlet, auctorem de occupatione et divisione terrae narrationem completam et absolutam ita dare voluisse, ut Dei in suis promissis explendis fidelitas clare conspiceretur. Ideo etiam Ruhenitas et Gaditas reliquis tribubus in occupanda terra cisiordanica sese adiunxisse nar- 1avit, esi in Pentateucho id. iam esset narratum, alque simili modo, ut completam historiam traderet, occupationem et divisionem (errae transiordanicae repetiit? : id quod sane nemo apte explicaverit, qui ab uno eodemque auctore Pentateuchum et librum Iosue velut unum opus continuum conscriptos vel in ordinem redactos esse contenderit. Ultimus quidem utriusque operis finis est, ut sint « in testimonium contra Israel », at auctor noster, ut hunc finem attingat, fidelitatem maxime divinam describit, quae in pentateuchica narratione non eodem modo celebratur; quippe quae multo magis misericordiam et bonitatem Dei exaltet, Demum si Pentateuchus et liber Iosue olim unum opus constituerunt , quomodo factum cst, ut auctor ab initio libri losue ab omnibus illis linguae et styli singularitatibus, quae in toto Pentateucho inveniuntur, prorsus abstinuerit *?
$6. — 2. linmerito igiturlibrum losue cum Pentateucho coniungere volunt critici, neque maiore cum iure unitate eius negata multos ci assignant auctores. Etenim ex analysi tradita non minus, quam ex illis, quae de fine libri diximus, sufficienter demonstratur, antiquam omnium ludaeorum et Christianorum persuasionem, qui ad nostram usque aetatem unum solum eius auctorem agnoverunt, firmis fundamentis inniti. Unum scilicet est eius argumentum , unus eius finis, unus sonus et idem stylus eius; quid autem amplius requiremus, ut ab uno auctore opus aliquod compositum esse dicamus? Restat igitur, ut examinemus argumenta, quibus adversarii antiquam persuasionem tota libri indole confirmatam convellere nitantur. Conqueruntur enim, quod ea, quae in libro narrantur, inter se et cum reliqua historia pugnent, neque hane pugnam explicari concludunt, nisi a coinpilatore quodam liber ex variis operibus compositus vel potius conglutinatus dicatur '.
Namque a.j « losue omnes Chanaanitas devicisse et exstirpasse totanique terram. occupasse. dicitur (11,16-23; 12,7 sqq.; cfr 21,43 sqq.; 22,4; : cui asserlo mirum in modum contradicit status rerum, qui 13,1 544. exhibetur multis lerrae. partibus, quae nondum expugnatae erant, enumeratis (cfr eliam E715 sqq; 1825; 23:532.) Item cum aliis libri nostri testibus aeque
Ad priorem obiectionis partem quod attinet, textus obiectos inter se pugnare negaremus, etiamsi compilatorem quendain ex variis fontibus librum composuisse cum adversariis nostris statueremus. ''antae enim ineptiae et socordiae, ut eorum, quae asseruit, post paucos versus interiectos prorsus immemor contraria assereret, ne ipsum quidem rationalistarum compilatorem reum diceremus. Quae autem inler se pugnare videntur, facile conciliantur, si attendis a.) Deum nequaquam promisisse, se statim ab initio integram terram filiis Israel esse traditurum : « Non eiiciam eos (Chananaeos) 8 facie tua anno uno, ne terra in solitudinem redigatur... paullatim expellam eos de conspectu tuo, donec augearis et possideas terram » (Exod. 23, 29,30; Deut. 1,22). « losue autem occupavit. terram omnem, secundum omtía, quae locutus erat Dominus ad Moysen » (Ios. 41,32). Quapropter in flnibus meridionalibus terram Philisthaeorum et llevaeorum et in finibus septemtrionalibus regionem Phoenicum aggressus non est (/os. 13,2-6). Adde f.) losuen utique in priore sua expeditione immediate post quinque reges devictos meridionalem Palaestinae partem atque in altera expeditione eodem modo seplemtrionalem primo incursu expugnasse, attamen nec omnes singulasque urbes cepisse? nec captas praesidiis relictis munire potuisse, quum ad ulteriores expugnationes proficisceretur. Inter reges meridionales enim ab eo deyictos non enumeratur rex Besec, quae civitas tamen satis magna videtur fuisse, siquidem eius rex decem millia virorum duxit conira Israel et septuaginta regulos a se deviclos esse gloriabatur (/udic. 4, 4 sqq.). Neque minus certum est, incolas primo losuae incursu ex suis sedibus pristinis eiectos post eius discessum esse reversos et iterum urbes suas incoluissc. Postquam enim narratum est, Iosuen occupasse Ilebron et Debir (10,36 sqq.; 11,21 sqq.), Caleb expeditione in terram septemtrionalem terminata easdem civitates iterum sibi subiicere cogitur (15,13 sqq.). Tota igitur prior obiectionis pars perversae interpretandi methodo innititur, qua librorum sacrorum verba eousque premuntur et urgentur, usque dum contradictio aliqua sit extorta; nullus autem est liber sive sacer sive profanus, ex quo interpretatione inepta vel malitiosa contradictiones non extorqueantur. Neve expeditiones illas steriles et inutiles fuisse obiiciatur, si integra terra cum omnibus suis civitatibus in quietam Israclitarum possessionem non statim transierit. Expeditionibus enim illis terrore perculsi sunt hostes, et cognita Israelitarum, quos Deus adiuvit, fortitudo effecit, ut postea singulae tribus, quum sortes suas occuparent, Chananaeos iam semel devictos facilius vincerent et ex sedibus suis expellerent.
Neque maiorem difficultatem creat altera obiectionis pars, siquidem ea, quae de duplici Hebronis et Debir expugnatione supra diximus, ad conciliandos textus, qui inter se pugnare dicuntur, plane sufficiunt. Arbitrario autem nodo TIabin ille, rex Asor, quem devicit losue (11,1. 10), idem esse asseritur alque homonymus eius successor, quem centum fere aunis postea Barae et Debbora vicerunt (Fudic. 4,2 544.5; si quis vero in co difticullatem invenil, quod civitatem Asor a losue captam Israelitae postea perdiderint, is populi statum, qui losue miortuo exortus est, videtur ignorare. Reliquas demum civitates enutneratas a Iosue iain. esse occupatas vel captas, auctor non refert, sed earum reges duntaxat a losue esse devictos 12,10 ctc. ;. Regibus autem devictis filii Israel terrai quidem postea occupare potuerunt, elsi civitales munilae in eoruin possessionem nondum transissent; iminerito iritur ex 42,7 occupatio civitatum deducitur.
b.) « Ex variis libri textibus (1,6; 11,23; 12,7; 13,8; 14,1- 5, iure colligitur, terram occupatam. aequali modo. inter filios Israel esse distributum. Attamen postquam tribubus Iuda, Ephraiin et dimidiae Manasse sortes sunt assignatae (fos. 15-17, totum distributionis negolium ( propter populi desidiam 18,3! abrumpitur; postea. vero ilerum alio in loco, ul videtur (38.1; 19.5 E recipitur, atque prior distributio in nonnullis mutatur. 18,10-19,510: ».
Quid sibi haec obiectio velit, equidem non satis intelligo. Terra pronussa procul dubio inter duodecim (vel potius inter decem) tribus aequali modo pro fainiliarum numero erat dividenda; at negotium hoc non tam facile erat, quam adversarii nostri supponere videntur. Sors enim vix aliud indicavit. praeler regionem, quae. tribui alicui. erat assignanda?; terrae autem extensio ex numero familiarum, quae in illa tribu erant recensita, definiri debuit. lam vero in regione, quam solis suis bellicis expeditionibus cognoverant, id fieri non poluit sine maxima difficultate. Num forte « critici » nostri supponunt, losuae prae manibus fuisse tabulim geozraphicam, in qua Palaestinae. situs finesque accurate erant depicti? Tribus igitur Iuda el Ioseph (Ephraim et dimidia Manasse), quarum prior partem meridionalem, altera. septentrionalem sorte obtinuerant, regionem assignalain stalim occupare coeperunt , ut accuratius deinde eorum fines deterininarentur. Partem aulem intermeliam liberam reliquerunt, in qua interea reliquae tribus castram -larentur. Verum ut sortem attributam occuparent , Chananaei , qui post primam cladem a losue eis intlictam in sedes suas reversi erant, denuo ciant debellandi; quare. distributionis nezotium interrumpere coactus est losue. Interca tabernaculum foederis, quod eousque in Galgala fuerat, translatum est. in Silo; reliquae autem. tribus, quum continua viderent bella. quibus Iuda Eplivaim Manasse sortes suas expugnare et a Chananacis defendere cogebantur, desidiores factae sunt, quumque « duo in eis pugnarent, novaruin. terrarum. cupiditas et Chananaeorum terror, istam ille vicit omniumque ad novas ineundas possessiones impetum cohibuil » *. Iosue autem experientia edoctus alio distributionis modo electo terram, quae inter reliquas. tribus dividenda manebat, per legatos describi iussit ac timi deinum Ssories mitti. Qua terra exploratione compertum est , Iudam maiorein., quain qua indigebat, terrae tractum accepisse; quapropter mulatio aliqua prioris distributionis faeta est. Nihil ergo in tola hac narratione legitur, quod cum reliquis aptissime non cohaereat, nec ulla contradictionis aul pugnae sispicio remanet, Neque. tamen negamus, in hac historia nobis nonnulla. esse obscuriora; quae obscuritas ex contradictionibus auctoris non exoritur, sed ex nostra ignorantia, qui nec antiquae Palaestinae topographiam et historiam, nec sortitionis et divisionis modum satis perspicimus.
c.) « Secundum ea, quae 7os. 1-11 narrantur, omnes tribus simul duce losue Chananaeos debellaverunt; sed ex Zudic. 3,1 sqq. et ex ipso nostro libro /os. 47,44 sqq.) singulas tribus solas sibi territorium suum expugnasse elucet; immo Caleb solus Hebron occupavit (15.13- 19), atque Danitarum quoque expeditio, de qua 7udic. 18 fusius agitur, iam commernoratur (19,47). Obscura igitur libri narratio insinuat, terram gradatim ot per partes expugnatam esse. »
Difficultatem hanc non movissent adversarii nostri, si nobiscum (id quod omnino fleri debet et ab ipsa rei natura postulatur) primam incursionem, qua losue totam terram meridionalem ac septemtrionalem victor percurrit et Chananaeos terrore perculit, ab ipsa occupatione distinguerent, qua singulae tribus territorium sibi assignatum hostibus aut post priorem cladem reversis aut nondum devictis eripere cogebantur. Ceterum de Calebi et Danitarum expeditionibus infra (62 p. 196) recurret dicendi occasio.
d.) « Status religiosus tempore Iosue secundum legem tnosaicam ordinatus fuisse videtur; sermo enim est de arca foederis et de sacerdotibus levitisque (3,3 sqq.; 8,33), de summo sacerdote (14,1), dc civitatibus levitarum (21,1 sqq.), de circumcisione et de paschate (5,1-12), do tabernaculo foederis (18,1), immo de studio, quo unitatem cultus defendebant (22,4 sqq.*. Nihilominus Iosue in ultima sua concione in idololatriam invehitur (91,93), quam etiam immediate post losuae mortem iudice Otlinicle reperimus (Zudic. 3,1 -11). Atque cur populus in Sichem prope quercum sanctam et sancfuarium Domini (25,20! congregetur, eo minus intelligitur, quia Sichem, «quamvis oppidum levitarum et refugii dicatur (20,7; 214,21), idololatriae deditam fuisse ex Judic. 9 constat. Quin etiam in Silo festum contra Legis praccoptum celebratur (Judic. 21,19) ».
Difficile est non scribere satyram, si eiusmodi obiectiones a viris eruditis proferuntur. Etenim si filii Israel immediate postquam Legem in monte Sinai acceperunt, vitulum aureum sibi efformarunt, quem adorarent (Exod. 32), atque paullo antequam Palaestinam ingrederentur, ultimo percgrinationis anno idolis Moabitarum sacrificarunt (Num. 2:9), difficultatem profecto nemo prudens in eo inveniet, quod etiam Iosuae tempore, quamvis Lex a plerisque observaretur, Legis violatores non defuerint. Illud multo magis esset mirandum, si populus, quem ad idololatriam quam maxime inclinatum fuisse. tota. eius historia demonstrat, losuae aelate. integer. ab omni falsorum deorum cultu abstinuisset. — Cur Iosue populum in Sichem potius, quam in altera civitate, congregare voluerit, cum certitudine quidem definire non possumus; probabiles autem rationes non desunt. Abraham enim, quum in Chanaan immigrasset, in Sichem tentorium suum fixerat, ibique ei posterisque eius prima terrae promissio facta est (Gen. 12,6); in montibus Garizim et Hebal prope Sichem ex Dei mandato losue benedictionum et maledictionum promulgatione terram promissam quodam modo occupaverat (Deut. 27,4 sqq.; Jos. 8,30 sqq.). Nullus ergo in tofa
Palaestina locus renovando foederi magis videbatur adaptatus. Neque enim profecto idololatria, quae circiter centum quinquaginta annis postea, i e. sub Gedeonis filio Abimelech, in Sichem praevaluisse narratur (Iudic. 9), losuen impedire potuit, quominus populum eam in civitatem convocaret. Quod vero de « sacra quercu » obiicitur, id arbitrariae rationalistarum exegesi debetur, quae sola sanctitatem arboris invenit; textus enim loquitur de « quercu, quae erat in sanctuario. Domini » (nm vTpci TUN noxa « Sàcrarium autein. Domini , inquit Masius, ego auguror eum dici locum, quein Abrabhain posito apud istam arborem altari primum in omni Chananaea consecraverat (Gen. 12,6), et in quo lacob omnia idola, quae in domo eius fuerant, infodit subter terebinthum (vel quercum), quae est post urbem Sichem (Gen. 35,4) » *. Quamnam demum difficultatem contra librum Iosue crect festum, quod contra Legem in Silo celebratum esse asseritur (Zudic. 21,19", non vidernus. Festum enim illud contra Legem celebratum esse nec demonstratum est nec demonstrari potest; si vero demonstraretur, nihil aliud concluderemus, nisi quod aliunde satis constat, anarchiae tempore leres non accurate observari.
3. In serietribuum, quibus sortes addicuntur, is habetur ordo, ut primi Iuda et Ioseph sortes acecperint; ltuben enim, Simeon, et Levi, primogeniti Iacobi, ob peccata sua iure primogeniturae erant privati (Gen. 49,3- 7), in eorumque locum successerant Iuda ex liliis Liae et loseph ex filiis Hachel (Gen. 49,8. 22). Quos secutae sunt tribus ex reliquis filiis Raclicl et Liae procreatae : Beniamin, Simeon, Zabulon, Issachar. Ultimo loco venerunt tribus ex ancillarum filiis progenitae : Gad, Nephtali, Dan. Quae series non sorte videtur esse delinita, sed dignitati potius correspondet patrum, ex quibus tribus orizinem suam duxcrunt; sors igitur probabiliter non est missa, nisi ut quaenam regio singulis attribueretur, Deus detiniret.
37. — e.) Uuus ex recentissimis unitatis libri nostri adversariis rem integram Lis solis argumentis evincere sibi videtur. Priorem scilicet partem, quae de expugnatione terrae azit, Iahvistae, alteram vero, quae de divisione agit, Elohistae attribuens monet in priore parte tribum « fere semper » (vorherrschend) vocabulo wav, in altera autem vocabulo ie designari, in priore praeter losuen aut p'apy oves? orvot aut soli e'zpq aut soli aou velut populi duces nominari, in altera autem parte nia2N "UN*, demum in priore parte nunquam Eleazarum commemorari, qui in altera parte una cum losue primum locum tenet !.
Ut ab ultima obiectionis particula initium capiamus, erudilissitnus vir non videtur animadvertisse , Eleazari, summi sacerdotis, munus non fuisse, ut bella gereret, eum vero cum Iosua inter illos, qui populo terras distribuerent, primo loco a Moyse esse nominatum (/Vum. 34.21), quare etiam in nostro libro semper primo loco ante ipsum Iosuen nominatur (14,1 ; 17,4; 19,51; 21,1). Ob diversum quoque primae et secundae partis argumentum Op? (senes) et avo (principes populi), qui a Moyse ad terram distribuendam non erant constituti, in altera parte nominari non poluerunt; sed eorum in loco nominantur nhaw *cs3 (principes familiarum!, quibus procul dubio erat invigilandum, ut. suis familiis debita sors assignarelur. Demum vocabula 3v ct 15, etsi utrumque fribum significet, tamen non sunt plane synonyma ; Schebet enim designat tribum, quatenus politica quadam unitate et auctoritate gaudet, ideoque etiam in altera libri parte semper adhibetur, quotiescunque tribus integrae velut partes populi, quae suis quaeque gaudent furibus, considerantur (13,90. 33; 18,2. 4; 21,6 etc.). Mattel autem (arad. 0123, expandit) tribum designat, quatenus in varios ramos variasque familias sese dividit, atque secundum hanc suam significationem maxime quidem adhibendutn erat in altera parte, in qua de terris inter tribus pro familiarum numero distribuendis agitur, attamen in priore quoque adhibetur, quotiescunque haec tribuum in familias divisio magis respicitur (7,1. 18).
e.) Deuteronomistae manum aliqui in libro nostro deprehendere sibi videntur, quia satis multae allusiones ad Deuteronomium inveniantur, immo nonnulli textus ita cum deuteronomicis consentiant, ut ab eodem auctore aut scripti (Zos. 8,30-35; 14,6-15; 92,11-24,98) aut saltem retractati (1,1-9. 16-18; 9,27; 10,12-27) esse videantur ?.
Allusiones ad Deuteronomium, atque ad integrum Pentatcuchum, quam plurimas in libro losue inveniri tantum abest ut negemus, ut ipsi illis ad mosaicam Pentateuchi originem demonstrandam usi simus (18. D. p. 56). Libentissime igitur auctorem nostrum libros mosaicos cognovisse concedimus, alque illud quoque ultro damus, eum in suo libro scribendo Deuteronomium prae oculis habuisse ex eoque vocabula aut integras sententias desumsisse. At quomodo inde concludi possit, ab codem auctore utrumque librum esse conscriptum aut retractatum, nos non intelligere fatemur. Si enim conclusio esset legitima, Ieremias, qui ad plurimos antiquos libros frequentissime alludit ex iisque sententias aut similitudines transumit, omnium illorum auctor aut redactor csset dicendus ?.
f.) Nonnullis demum in locis aptum desiderari pericoparum nexum monent adversarii neque hunc libri characterem explicari , nisi opus ex variis fontibus compilatum dicatur *.
Quo cum iure haec obiiciantur, pauca exempla demonstrabunt. Difticultalem revera et obscuritatem quandaimn inveniri in narratione de expugnatione civitatis Hai (os. 8) non ignoramus, eam aulem non removeri sed aureri arbitramur, si compilatorem duas vel tres relationes, quae singulae olim erant clarae, ità coniunxisse dicamus, ut tota relatio nunc iam sit obscura; nimis enim ineptum compilatorem fingere cogeremur. Praecipua difficultas, quae in eo eernitur, quod insidiae in occidente urbis positae semel dicantur fuisse triiinta millia virorum 8,3; el semel quinque millia s, 2j, aptius removetur, si aut cum auliquis iulerpretibus vel de binis insidiis sermonem esse vel v. 3 inlezri exercitus numerum ct v. 12 insidiarum numerum indicari statuimus, aut cum modernis errorem librariorum in primo numero admittimus; frequenter enim a librariis numeros in omnibus fere V. T. libris esse permutatos constat ?. Altera difficultas eodem in capite babetur ; narratio enim de maledictionibus et benedictionibus prope Sichem promulgatis inepto loco, inter exspugnationem Hai et subiectionem Gabaonitarum, dicitur inserta (8,30- 35), quia 9,1 intime cohaercat cum 8,29. Antiquissima est haec diflicullas; multi versionis alexandrinae codices eam parum apte removere conati suut transferentes integram. pericopen 8,30- 43 post 9. 2; neque meliorem locuni moderni interpretes nonnulli ei post 11,23 assignant ; infelicissimi autem fuerunt pauci antiquiores, qui ut difficultatem solverent ipsos montes Garizin et Hebal ex Sichem in Mai transtulerunt *. Cum aliis autem antiquioribus el modernis pericopen aptum locum occupare censemus. Nam 9,1 verba « Quibus auditis » ad solarum civitatum lericho et Hai expugnationem non sunt restringenda, sed extendenda ad illam expeditionem, quam civitate Hai occupata losue cum integro populo in mediam terram usque Sichem suscepit. Quod enim ne in hac quidem satis longa et difficili expeditione ullum impedimentum invenissent filii Israel , id reges Chananaeorum áünpulit, ut foedere coniuncli illos hostes repellere conarentur, quibus sinzuli resistere non erant ausi ; Israelitis autein in castra. prope Galgala revertentibus Gabaonitae vicinarum. urbium Iericho et Hai sorte impulsi sunt , ut foedus cum Iosue inirent (9,3). Optime igitur pericope cuin sequentibus coniungitur, neque minus bene cum praecedentibus cohaeret. Praeceptum enim a Moyse datum (Deut. 27,2) Israelitae implere non potuerunt , nisi postquaii lordanem transgressi proximarum civitatum Iericho et Hai subiectione certain et securam sedem castris suis iam elegerunt *. Sed duo haee exempla, quae ex. difficilioribus elegimus, sufficiunt, ut obiectionem fundamento solido carere appareat, reliqua interpretibus relinquimus, quorum est nexum singularum partium elucidare et vindicare.
Garizim ct Itebal propo Hal sitos esse existimavit, fuse exponunt et refellunt Mas. et Serar. M. cc.
qui codem loco agít de Fl. Iosephi opinione promulgationem illam factam csse a. 5. post ingressum.
8 11. — De lihri Tosue origine.
58. — Communi fere ludaeorum et Christianorum sententia losue ipse libri, qui eius nomine inscriptus est, auctor habebatur !; at non defuerunt iam inter Patres, qui sententiam hanc negarent atque plerique hodie eam reliquerunt. 7/Aeodoretus errouca sui codicis lectione permotus est, ut librum ab scriptore recentiore exaratum diceret, atque Ps. Athanasius nullo argumento allato titulum ex eo exortum asseruit, quod liber res a losue gestas navraret?. Postquam saec. 15. It. Abarbanel haud pauca in eo inveniri iudicavit, quae iuniorem auctorem proderent?, multi quidem interpretes catholici eandem viam ingressi losuae librum abiudicaverunt, sed cui illum adscriberent non consenserunt. Tostatus duabus aliis sententiis, quarum prior scriptorem anonymum Iosuae temporibus aequalem, altera Isaiam opus composuisse docuit, reiectis Samueli illud attribuere maluit, dum anonymus quidam apud Serarium Eleazarum pontificem praetulit*; Mas/us autem ipsum Esdram auctorem dixit, qui ex antiquis diariis annalibusque illud compilasset?. Inter. hodiernos demum interpretes catholicos plerique, quia res post Iosuae mortem gestas commemorari censent, iuniorein quidem auctorem aut sallem redactorem operis esse. putant, attamen brevi post losuae aetatem illud in hodiernam suam formam redactum esse tenent ^. Eiusdem fere sententiae sunt protestantici interpretes illi, qui inspiratum Veteris Testamenti characterem agnoscunt? ; de rationalistarum opinionibus, qui suis fragmentorum aut complementorum systematis originem nostri libri explicare conantur, iam diximus.