2 Paralipomeni

106. Duo Paralipomenon libri, qui in canone nostro libros Regum sequuntur, in unum coniuncti ultimum locum in hodierno canone Iudaeorum occupant atque ab iis av2s3 *227 « verba dierum » nuncupantur, « quod significantius, inquit S. Hieronymus , Chronicon totius divinae. historiae possumus appellare »!. Graecum nomeu, quod ex antiqua Itala in Vulgatam nostram transiit, operi ab Alexandrinis inditum est, « quia multa in libris Regum praetermissa. (raooAttofévra) in eo narrentur », ut eorum supplementum quoddam esse videantur ?. At parum aptum est nomen, si librorum argumentum consideratur; melius S. Hieronymus, quamvis ipse quoque « per singula nomina iuncturasque verborum historias in libris Regum praetermissas tangi » cum aliqua exaggeratione asserat, eodem in loco « Paralipomenon librum zustriinentt veteris epitomen » appellari posse censet?. Ac profecto a primo homine incipiens auctor integram quodammodo listoriam sacram tradit recensitis usque ad exsilium , immo usque ad Esdrae Nehemiaeque aetatem, tribuum vcl familiarum nonnullarum genealogiis, quibus notas historicas inserit, atque deinde regum ex domo davidica exortorum historiam ita narrat, ut alia iisdem fere verbis, quibus auctor ll. Regum, repetat, alia ab isto fusius relata in compendium redigat, alia ab isto concinnius dicta amplificet, alia demum non pauca praetermissa addat. In priore igitur sua parte Paralipomena exhibent historiae sacrae usque ad Davidem vel potius usque ad exsilii finem epitomen quandam, in altera compendium historiae regum domus davidicae.

Argumentum autem ex sequen!i analysi accuratius innotescet. In tres partes opus apte distribuemus ; quarum prima (I. 1,1-9,38) varias exhibet genealogias, altera (1. 9,39-29,30) Davidis, tertia (Il. 1,1-36,91) reliquorum regum Iuda historiam enarrat, quibus pro epilogo (18. 36,92. 93) additur decretum, quo Cyrus reditum ludaerum ex captivitate babylonica permisit *.

Uztp lact Aóqoc Sjusqiov. — S. Hieron. ad Domn. et Rogat. Praef. 2. in Paralip. « Hoc primum sciendum, quod apud Hebraeos liber Paralipomenon unus sit, et apud illos vocatur dibre haíamim i, e. verba dierum, «qui apud nos propter magnitudinem divi- Sus est ». Quae in duos libros distributio in biblia hebraica a Dan. Bomberg (1511) introducta. est. — Melito (Euseb. H. E. IV. 26. M. 20,392), Origenes (c. 1.) canonem iudaicum rccensentes libros Paralip. immediate ponunt post ll. Regum; atque S. Epiphan. (De pond. et mens. 4 et 23. M. 43,244,277) iudaicum canonem recensens ipsis libris Regum praemittit Paralipomena; S. Hieron. (Prol. gal.) ipse quoque in iudaico canone Paralipomena praeponit libris Esdrae, Nehemiae, Esther; atque iterum eodem ordine libros recitat ad Paulin. ep. 53,7 (M. 22,518) solum librum Esther ante Paral. recensens. Ullimus igitur locus Paralipomenis non ante Thalinudistarum aetatem videtur esse assignatus. Paralipomena autem libris Esdrae aptius praemitli recte iam monuit Card. IIugo, quia 1 Esdr. 1 est inincdiíata eorum continuatio.

4. Ha. plerique libros dividunt : Card. Hugo, Nic. Lyranus etc.; nonnulli tamen quatuor partes facere. malunt regnum Salomonis (H. 1,1-9,31) pro parte separata statuentes.

Pans risa (I. 1,1-9,38) constat vARUS GENEALOGIIS POPULI ELECTI, quae ita traduntur, ut tribuum earum, quae cum domo davidica et cum templo arctius cohaerent, praecipua ratio habeatur.

I. Pro introductione secundum Genesin auctor paltriarchas recenset enumeratque populos, qui a Noe descendunt, tribusque ab Abraham exortas, quae ad. populum electum non pertinent, ut eas hac enumeratione quodammodo removeat (1,1 - 54).

f. Patriarcharum antediluvianorum (1,1- 4) enumeratio,

171-23) exorlorum. 3. Ex Sem autem descendit Abraham, 3.) cuius accuratior genealogia traditur (1,24-27), b.) cuiusque posteri recensentur, qui ad populum electum non pertinent, a.) quur illi, qui ab Ismael (1,28- 31) et filiis Ceturae (1,32. 33), B.) tum illi, qui ab Isaac quidem sed per Esau descendunt (1,34-34j. ll. Quibus remotis tradit auctor genealogias popull israelitici ea ratione, ut tribubus Iuda, Levi, Beniamin, quae cum domo davidica et cum templo arctius sunt coniunctae, praecipuum locum tribuat (2,1 - 8,4. I. Enumeratis igitur ordine consueto filiis lacob (2,1-2) primum recenset posteros Iuda (2,3- 4,23).

a.) Quinque filiis Iuda, a quo descendit David, nominatis tolam eius historiam in memoriam revocal (2,3-5); at non eadem ratione omnium filiorum genealogias tradit, sed c. fuse inhaeret posteris Phares, vel potius liesron, filii Phares (2,9- 4,20).

4.) Eius enim genealogiam primum directe deducit usque ad Davidem fratresque et sorores eius (2,9-17), f.) et enumeratis aliis celebrioribus eiusdem stirpis familiis (2448-55) y-) ad Davidem reversus eius filios omnes nominat (3,1 - 9); reges ex co exortos enumerat (3,10- 16), ultimique regis davidici posteros, qui post exsilium vixerunt, recenset (3,17-24),

8.) quibus supplementa quaedam de domibus iam enumeratis addit (44-20), d.) atque demum Iuda genealogias terminat brevissime recensens posteros Sela (4,21 - 23).

2. Postquam fuse tradidit genealogias Iuda, paucis recenset duorum fratrum natu maiorum posteros : a.) Simeonis, qui in media tribu luda habitabat (4,24- 43), b.) et Ruben, qui ius primogeniturae amiserat (5,4 - 10),

€.) quibus adiungit Gad et dimidiae Manasse familias, quippe quae una cum Ruben terram transiordanicam occupaverant, paucis de eorum historia insertis (5,11 -926).

J. Diutius iterum inAaeret tribui Levi (6,1-81); etenim

8.) lineam aaroniticam (summorum sacerdotum) perducit usque ad exsilium babylonicum (6,1 - 15), b.) reliquas familias levitarum recenset (6,16 - 30), c.) levitarum a Davide in ministerio [tabernaculi constitutorum descendentiam a filiis Levi exhibet (6,31 - 48); d.) et summis sacerdotibus ab Aaron usque ad Achimaas, qui tempore Salomonis summam dignitatem tenuit, nominatis (6,49 - 53) e.) civitates levitis attributas enumerat (6,54-81).

4. Demum reliquarum tribuum genealogias tradit (1,1 - 8,40) eo ordine, b.) sed ad Beniamin reversus, qui semper regibus davidicis subditus remansit et ad cuius territorium lerusalem pertinebat,

*.) accuratius eius genealogias tradat (8,1 -28), p.) et speciatim Saulis regis prosapiam enumerct (8,20 - 40).

1. enumeratis familiis, quae usque ad exsilium Ierusalem inhabitabant ex tribubus Iuda, Beniamin et Levi (9),1 - 17)

2. et recensitis ministeriis levitarum quum ostiariorum (9,18-26), tum reliquorum (9,271-34).

Transit a genealogiis ad historiam Davidis narrandam auctor repetita prosapia Saulis (9,33- 44 cfr 8,29-40) et infelici eius morte in memoriam revocata (10,1 - 14).

1. Ab omni Israel David in Hebron rex salutatus (11,1-3) statim arcem hierosolynitanam lebusaeis eripuit ibique regni sedem constituit (41,1-9).

2. In regno autem occupando et conlirmando fortissimos habuil socios (11,10- 46), immo iam ante Saulis mortem multi viri fortes ad eum transierant (12,1-22), aliique plures post Saulis mortem ad eum venerant, ut eum rezem constitucrent in Hebron (13,23- 40^.

1. Brevi post occupata lerosolyma David de arca foederis in montem Sion transferenda cogitavit (13,1 - 4); ab exsequendo autem consilio absterrius est subita morte Ozae , qui arcam tetigerat (13,5 - 10) , quapropter illam in domo Obededon Gethaei collocavit (13,12- 11).

2. Quum autem interea Dominus ei benediceret tum relate ad familiam eius (14,4- 7, tum in eius bellis contra Bhilisthaeos (14,8 - 17), praeparavit in monte Sion locum arcae Domini eamque magno cum apparatu, comitante omni populo ministrantibusque sacerdotibus et levitis iuxta munera sua, in tabernaculum exstructum intulit (15. 1-16,3).

3. Quo peracto levitas constituit, qui coram arca laudes Dei cantu celebrarent | 46,4-77, [canticorum exeinplar (ex variis Psalmis 104. 93. 107; compositum; iuserit auctor (16,8-36)] aliaque ministeria sacra inter levitas distribuit (10,35 - 13).

4. Quibus nondum contentus etiam temiplum exstruere. voluit (17,1. 2.. sed a Deo retentus est, qui vicissim proinisit se ei dumum esse aedilicaturum, filium eius templum esse exstructurum, thronum autein in domo eius esse permansurum (17,3-13). Quapropter gratias egit Domino bonitate illius erga se celebrata (17,16- 27).

4. Drevi couspectu gentes enumerantur vicinae, quas David a Deo adiutus devicit (18,1 - 13),

2. iuslumque eius regnum innuitur. enumeratis praecipuis viris, quibus aulae ministeria contulerat (18,14-17).

3. Paullo accuratius autem. narrantur belli contra Amimnonitas et. Syros oreasio (19,4-7) exitusque felix (19,8- 20,3) et victoriae de tribus philistliaeis ;zisntibus reporlatae (20, £- 7).

IV. Davidis pracparationes ad. templum acdificanduim , ordinatio cultus. difj. Numeratione. populi instituta David Deum olffenderat (21,1 - 7), quare peste. triduana, quae multa hominum millia absumsit, punitus (21,

8-14) ad poenitentiam se convertit (21,135-17); qua placatus Deus altare sibi exstrui iussit in area Ornan (21,18 - 27), cognovitque David

Dominum illum locum elegisse, ut templum ihi exstrueretur (21,28-

9. Statim omnia praeparare coepit (22,2-3), Salomoni praecepit, ut illud aedificaret (22,6- 16) reliquisque principibus Israel, ut filium sunn in hoc opere adiuvarent (22,17 -195.

3. Quum iam in eo esset, ut filio regnum traderet (23,1),

2.) levitas numerari iussil (23,2-5), totaque tribu Levi secundum tres Levi filios in tribus familiis recensita (233,6 -24) corumque ministeriis in genere indicatis (23,25 -32). —

«.) enumerantur viginti quatuor classes sacerdotum (24,1 -19),

8.) illae levitarum classes, quae sacerdotibus in cultu assistebant (21,20-30)

1-) viginti quatuor classes cantorum leviticoruim (23,1 - 31),

3.) deinumque classes levitarum , qui muneribus ianitorum (26,1 - 19), tbesaurariorum (26,20-28), iudicum praefectorumque (26,29-32) fungebantur.

b.) Simili modo regni administrationem ordinavit David a.) exercitu distributo in duodecim turmas (27,1-15),

8.) institutis principibus duodecim tribuum (27,16-24),

4. Quibus peractis magnum principum consessum convocavit (28,1), in quo a.) Salomonem regni sui successorem divinitus constitutum declaravit cumque ad templum aedificandum exhortatus est (28,2-10) tradita templi descriptione, quam ipse a Deo acceperat (28,11-21); b.) thesaurisque enumeratis, quos ipse ad templum aedificandum collegerat, exhortatus est principes, ut ipsi quoque aliquid conferrent (39,1-5), qui libenter offerentes regem gaudio affecerunt (29,6 - 10); c.) qua de re gratias egit Domino simul cum deprecans, ut Salomonem in opere isto adiuvaret (29,11-19). ' d.) Deinde Salomoni regnum tradit, qui ab omnibus rex salulatur (29, 30-23).

$. Terminatur historia Davidis annis regni eius indicatis fontibusque, in quibus res gestae eius narrantur (29,26 - 30).

1. Eius fnitia. Magno sacrificio oblato coram tabernaculo imosaico in Gabaon Salomon inaugurat regnum suum (1,1- 6), qua occasione Dominus ei apparet eique donum sapientiae tribuit (1,7-413) alque simul etiam divitias ( 1,13 -17).

a.) Ut templum aedificaret, ab Hiram Tyri rege architectum postulavit lignaque cedrina, advenas autem, qui inter Israelitas habitabant, coegit velut operarios (2,1 -18); b.) dein aedificare coepit templum, cuius descriptio exhibetur (3,1 -17), et praeparare vasa tum atriorum tum sanctuarii ipsius (4,1 -22).

c.) In templum terminatum (3,1) magna cum pompa ab integro populo per levitas transferendam curavit arcam foederis, et gloria Domini implevit domum (3,2-22).

d.) Salomon vero gratiis Deo actis, quod promissionem Davidi factam implevisset (6,1-11), supplex coram multitudine precalus est, ut Dominus vota in templo orantium exaudiret (6,12-42) ; atque igne coelitus super sacrificia misso Deus ratam se habere precationem manifestavit (7,1-3). Integra autem consecratione terminata Salomon populum dimisit (7,4-10).

e.) Quibus omnibus absolutis Dominus iterum Salomoni apparuit eique et domui et populo eius auxilium suum promisit, si fideliter sint observaturi Legem, poenas autem minatus est, si eam sint transgressuri (7,41 - 22).

3. Paucis reliqua regni salomonici absolvuntur (8,1-9,31).

a.) Nonnulla de civitatibus affert, quae Salomon exstruxit, de populis, quos tributarios fecit, de sacriflciis, quae obtulit, de eius navigationibus (8,4 - 18); B b.) de regina Saba, quae eum visitavit (9,1 -12) et eius divitias et magnificentiam admirata est (9,13-28).

c.) Terminatur autem narratio indicatis fontibus, ex quibus hausta est (9,29 - 34).

II. REGNA ft'onoAM, ABrAM, Asa (10,1-16,14) qui cum regno Israel continua a.) A Roboam decem tribus quidem defecerunt (10,4 -19) impeditusque est a Domino, ne eos subiiceret (11,1 - 4); b.) nihilominus regnum suum coní(irmavit quum civitatibus aedificatis et munitis (11,5-11), tum receptis levitis sacerdotibusque, quos leroboam e finibus suis expulit, et omnibus illis Israelitis, qui Domino fideles adhaeserunt (11,12 - 17), tum distributis numerosis suis filiis in varias civitates Iuda et Beniamin (11,18- 23).

c.) Quum vero Dei Legem transgressus esset, tradita est terra in manus Sesac , regis Aegypti , et non liberata, nisi postquam poenitentiam egerant Roboam et populus (12,1 -12).

d.) Terminat historiam regni huius auctor eadem ratione, qua historiam praecendentium regnorum (12,13 - 16).

2. Regni Abiam (13,1 -22) non refertur nisi victoria, quam a Deo adiutus de leroboam reportavit (13,4 - 20), et terminatur narratio consueta formula (13,21. 22*.

a.j Asa idolorum cultui evertendo et civitatibus muniendis intentus non parum confortavit veznut (14,1-85; b.) quare etiam Zaram Aethiopem exercitumque eius Deo adiuvante devicit (14,9-45).

v.) Admonitüs autem ab Azaria propheta, felicitatem rcgni a fideli Legis observantia dependere (15,1 -7), maiore cuim ardore idololatriam impugunavit et foedus cum Deo renovavit 13,8 - 19).

d.) Finis tamen regni minus felix; etenim in bello coutra Israel imploravit Syrorum auxilium; a quibus adiutus regem Israel devicit quidem (16,1-6), sed vituperatus est a Deo per prophetam Hanani (16, 7-9). Qua de re iratus rex prophetam in vincula coniecit et crudeliter egit erga populum (16,10); morbo punitus paullo post mortuus est (16,11-14).

a.) losaphiat ab. initio regni sui cultum Domini promovebat et levitis per terram dimissis populum Legem docebat (17,4 -9), quare etiam auctoritas et potestas cius creverunt (17,10- 19).

b.) Sed afüinitate coniunctus cum Achab, impio rege Israel, seductus est, ut una cum oo bellum inferret Syris, quamvis propheta Michaeas eum esset dehorlatus (181-27); infelix autem fuit bellum, Achab occisus est et losaphat revertenti lerosolyma propheta Iehu poenam praedixit propler eius cum rege Israel coniunctionem (18, 38-19,3.

c.) ledux. Iosaphat populum iterum ad Legem revocavit et. iustitiam coluit (19,4- 10), quare etiam, quum Moabitae Amimnonitae aliaeque gentes ei bellum inferrent et ipse a Domino auxilium petisset (20, 1-13). Deus per prophetam lahaziel splendidam victoriam ei praedixit (20,14-19) et largitus est, ila ut omnes vicinae gentes timore percellerentur (20,20- 30).

d.) Historiam regni huius consuelo modo terminans (20,31 -34) breviter addit auctor expeditionem maritimam, quam losaphat una cum rege impio Ochozia praeparaverat, navibus secundum prophetae Eliezer vaticinium destructis a Deo esse impeditam (20,35 - 37).

2, Regnum Ioram (21,1-20), impii lilii leroboami, paucis absolvitur. Occidit omnes fratres suos (21,1- 4), idololatriam introduxit, quia filiam regis. Achab. uxorem habuit, Idumacos rebellantes subiicere. non potuit. (31,5-41), Elias (Eliseus) autem literis scriplis pessimam mortem et cladem domus ei praedixit (21,12 - 15) , quae revera acciderunt (91,16 - 20).

3. Neque minus breviter absolvitur regnuin Ochoziae, qui, quum impiae matris Athaliae consilia sequeretur, impie regnavit (22.1 - 4) et. in bello contra Syros, quod una cum Ioram rege Israel suscepit, occisus est (22,3 - 9). Mater autem eius AtAalía regnum arripuit occisis omnibus Ochoziae filiis. excepto loa, qui a loiadae pontilicis uxore in templo absconditus est (22,10- 12).

a.) loiada congregatis levitis rebellionem movit contra Athaliam, unxit loam regem , occidit Atbaliam, destruxit idololatriam, foedus populi curn Deo renovavit (23,1- 21).

b.) loas autem, quamdiu loiada vixit, bene regnavit teinplumque restauravit (24,1-14); sed post Ioiadae mortem principum consilia secutus idololatriam restauravit (24,135 - 18), frustra renitentibus prophetis, ex quorum numero Zacharias, loiadae filius, occisus est (24,19- 22).

c.) Quapropter Deus eum populumque punivit infelici exitu belli contra Syros, et Ioas ipse a coniuratis occisus est (24,23 -27).

2. Regnum Amasiae (25,1 -28), qui prius quidem bene regnavil et Legem implevit (25,4 - 4), quare etiam a Deo adiutus est in bello contra Edoimitas, quainvis auxiliares Israelitas, quos conduxerat, a propheta monitus remisisset (25,5-43); at postea, quia Edomitarum deos frustra renitente propheta colere inceperat (25,14-16) in bello contra loachaz regem [Israel devictus et a suis subditis occisus est (25,17 - 28).

a.) Ozias quoque ab initio bene regnans (26,1-5) a Dco adiutus est in bellis contra Philisthaeos aliasque gentes, neque parum confortavil regnum et nomen magnum sibi acquisivit (26,6-15); b.) sed quum superbia elatus ipse sacrificium adolere voluisset, lepra punitus est, ut regnum filio suo loatham tradere sit coactus (26, 16-23).

€.j loatham autem in bona via perseverans auxilium divinuini expertus est in bellis suis contra Ammonitas (27,1-9).

4. ltegnum. Achaz (28,4 -27) omnino fuit diversum. Idololatriae deditus (28,1-4) a Syris et Israelitis devictus est (28,8-8). Captivos quidem Israelitae mouili a prophela Oded remiserunt (28,9-15;, at Achaz in mala via obduratus novis cladibus ad poenitentiam non est adductus, Sed scelera sua auxit alque ipsum templum clausit (28,16-27).

1. liestitutio cultus divini (20,4 - 36). Statim a regni initio convocatos levitas et sacerdotes templum mundare iussit (29,1-14,; qui quuin mandatum iniplevissent (29,42-19), Ezechias cum principibus sacrificia pro peccato offerenda curavit (29,20-24) cultumque sollemnem restituit (29,25-30) et populum exhortatus est, ut ipsi quoque sacrificia olTerrent (29,31 - 36).

2. Puscha »iagna cum sollemnitate celebratum (30,4 - 21). Nuntiis missis per regnum utrumque Ezechias omnes filios Israel ad pascha celebrandum invitavit (30,1-8); invitationi autem obsecuti pauci ex Israel el multi ex Iuda (30,9- 12) festum celebrarunt secundum Legem (30, 13-22, quin etiam octo dies addiderunt festo (30,23 - 27.

3. FHeformationis continuatio (31,1-21). Destructis idolis in luda et Ephraim (31,1) Ezechias denuo ordinavit iinisteria sacerdotum et levitarum 431,2; praecepitque, ut populus ea afferret, quae sacerdolibus competebant (31,323); quod. praeceptum tam. alacriter exseculioni est mandatum, ut constituendi essent, qui omnia servarent el distribuerent (31,6 - 21).

a.) Propter fidelitatem suam Ezechias, quum a Sennacherib bellum ei esset illatum, a Deo liberatus est exercitu assyriaco per angelum destructo (32,1-23).

b.) A morbo ctiam mirabiliter est. sanatus (32,24), sed in superbiam elatus divinam iram provocavit; quia vero poenitentiam egit, averlit Deus poenam tempore regni eius, ut rex magna cum felicitate regnarel usque ad mortem (32,25 - 33).

a.) Tanta erat Manasse impietas, ut non tantum idololatriam restitueret, sed etiam in ipso templo idolurm collocaret et totum populum seduceret (33,1 -10); quare Deus eum in manus Assyriorum tradidit, «qui vinctum abduxerunt in Babyloniam; ubi poenitentia peracta libertatem recuperavit , redux vero idola destruxit (33,11 -20).

b.; Filius eius Amon patris peccata, sed non poenitentiam imitatus a servis suis occisus est (33,21-25).

a.) Iosias, qui puer rex est factus, 8. anno regni coepit idololatriam oinnibus viribus impugnare (34, - 7).

b.: Anno 18. regni eius, quum templum restauraretur, liber Legis a Moyse conscriptus inventus et regi allatus est (34,8- 18); qui verbis Legis auditis admonitus per prophetissam lolda integro populo Legem legit foedusque cum Deo renovavit (34,19- 33).

c.) Magna quoque cum sollemnitate pascha celebravit secundum Legem (33,1 - 18).

d.) In infelici aulem proelio contra Nechao, regem Aegypti, occisus esl et ab Jeremia universoque populo planctus (33,19 - 27).

3. losiae filius Joachaz posl tres menses iam a rege Aegypti captivus abductus est (36,1- 4) eiusque in locum suffectus. frater eius Joaküm, qui a Nabuchodonosor Babylonem abductus est (36,5-8). Quem seculus est /oachin, qui insequenti anno ipse quoque Babylonem abductus est (36,9. 10^ et successorem habuit fratrem suum Sedeciam, qui male egit, sicut praedecessores eius, el prophetis irrisit. Quapropter Deus tradidit populum et civitatem et templum in manus Chaldaeorum (36,11 - 21).

EriLoccs (36,22. 93) initium exhibet decreti, quo Cyrus ludaeis permisit, ut in Palaestinam reversi templum reacdificarent.

108. — Qui nudam hanc analysin perlegerit, facile animadvertet, non eum fuisse AUCTORIS FINEM, ut ca, quae ab auctoribus librorum Samuel et Regum praetermissa evant (1& za5xXeczoy.evx) suppleret. Quamvis enim longe maior librorum nostrorum pars de eodem tempore agat, de quo tres ultimi Regum libri, eorumque narratio ex iisdem fontibus sit hausta, opus tamen omnino separatum et independens constituunt, quandoquidem integrum suum argumentum alio omnino modo explanaverint resque narrandas secundum certum et determinatum finem selegerint. Quisnam autem ille finis fuerit, illucescet, quamprimum libros nostros cum prioribus operibus comparaverimus !.

Atque 1. quidem notatu est dignum, quantum locum auctor A/storiae Davélis regumque ex davidica domo exortorum tribuendum esistimaverit. Etenim non tantum in secunda parte de solo Davide ct in tertia de solis regibus regni meridionalis agit, sed etiam in prima domum davidicam continuo prae oculis habet. Animadvertas enim velim, in genealogiis longe fusius, quam de aliis omnibus, agi de tribu luda, ad quam pertinet David; in hac tribu autem maiores et posteros Davidis praecipuum locum sibi vindicare , atque huius solius domus lineam ab Adam usque ad Esdrae aetatem deduci. Porro a Davide usque ad losiam illos solos filios, qui thronum occupaverant, nominat, losiae vero filios posterosque cunctos usque ad suam aetatem superstites enumerat, quippe quos omnes, licet ceterum ignobiles, velut ultimae domus davidicae reliquias speciali lectoris.attentione dignos iudicaret?. At in reliquis quoque genealogiis haud infrequenter notis historicis interiectis prodit se davidicae stirpis semper esse memorem ?. Decem tribuum septemtrionalium genealogias non perducit nisi ad aetatem Davidis, atque solae tribus Levi et Beniamin, quae domui davidicae fideles semper adhaeserunt, maiore attentione dignae ei videntur fuisse*. Omissa deinde Saulis historia eiusque sola morte commemorata ad regnum davidicum properat, de quo fuse et accurate agit. Post regni demum scissionem regum [Israel totiusque regni septemtrionalis non maiorem rationem habet, quam regum regnorumque quorumcunque ethnicorum; eatenus enim dumtaxat reges Israel nominat, quatenus eorum historia cum historia domus davidicae ita est connexa , ut haec sine illa non intelligatur.

Attamen 2. ne regni Iuda quidem aut regum duvidicorum historium integram tradit, sed id solum ei cordi est, quid de Ierusalein , de templo, de cultu divino egerint. lerusalem et templum in tota narratione primum occupant locum atque cultus divinus universae tractationis fere est caput. Quod in genealoziis tribus Beniamin una cum FLevi et luda. dilizentius tractetur, id mirum non videbitur consideranti, lerusalem et templum sita esse in territorio Deniamin; lerusalem enim « ele;zerat Dominus, ut confirmaret nomen suum de cunctis tribubus Israel »*. Davidis ipsius iuventus, res tempore Saulis praeclare gestae, primi septem anui, quibus in Hebron regnavit, silentio practermittuntur; neque narrationem incipit nisi ab eo tempore, «uo

David regno totius populi vix occupato (I. 11,1-3) arcem lerusalem lebu- . saeis eripuit, sedem regni sui fecit (11,5-9), in eam transtulit arcam foedevis (13,1- 17,27). Maiore cum ubertate narvat, quae fuerint Davidis de templo aedificando merita : quomodo ei locus futuri templi sit ostensus (21,1-30), qua cum sollicitudine omnia ad templum aedificandum necessaria praeparaverit, cultus divini splendorem auxerit, fillum et principes ad templi exsiructionem sit exhorfatus (22,1- 29,23). Bella autem eius obiter et striclim refert (18,1-20,7) , adulterium eius peccatique sequelas prorsus facet. Simili modo Salomonis regnum absolvit; ex tota enim eius historia vix quidquam refert practer teinpli aedificationem et inaugurationem (Il. 2,1-7,22), peccatorum vero cius nullam facit mentionem. Inter reliquos reges illi maiorem locum occupant, qui de templo cultuque divino erant sollicitiores : Asa, qui idololatriae destruendae intentus fuit (15,116.15) , Iosaphat, qui levitas, ut populum Legem docerent, per totum suum regnum distribuit (17,1-20,37), loas, qui templum restauravit cultumque renovavit (23,1 - 21,27), praescrtim vero Ezechias ct losias (29,1-32,33 et 34,1-35,91) , qui templum a palribus clausum et profanatum iterum aperuerunt et mundarunt. eulluique divino pristinum splendorem restituerunt, Epilogus demum initium deeveti Cyri exhibet, quo reaedificatio templi hierosol ymitani sfafuitur. Weliquas res gestas plerasque omittit auctor; sj vero nonnulla d. bellis feliciter aut infeliciter gestis vel de hono aut malo statu regni alicuius rcfert, sollicite admonet, felicem aut infelicem exitum a regum pietate aut impielate, atque regni perniciem ab eorum cum idololatris, praesertim cum regibus Israel, initis foederibus dependisse *. : Quibuscum cohaeret , quod 3. omnia ea accurate collegerit, quee ad sacerdotes levitasque spectant. Etenim in prima parte post tribum Iuda maior locus attribuitur gencalogiis levitarum, inter quas iterum linea summorum sacerdotum usque ad exsilium perducitur. Neque omittendum est, auctorem in enumerandis summis sacerdotibus omisisse Ileli eiusque proximos successores ex familia ithamarica solosque eleazaricos nominasse, quippe qui soli in templo hierosolymitano munere summo sint functi?. Porro in narratione ipsa sacerdotum levitarumque munera in duplice translatione arcae foederis fuse describuntur, eorum varia ministeria in tabernaculo per Davidem exstructo, officia in futuro templo a Davide assignata et in terminato a Salomone attributa, transmigratio ex regno Israel in regnum luda, missio ad docendum populum, restitutio in officia sua, auxilia Ioae praestita, diligentia in mundando templo sub loa in eoque restaurando sub losia exhibita etc.8. Atque eorum privilegia quoque celebrantur narrata punitione Oziae (Amaziae), qui munus sacerdotale exercere ausus erat. Cons&gLY JNTRO»n. II. 1, — ?l

Demum addamus, non minore eum diligentia festa religiosa describi «. Davide, Salomone, Ezechia, losia magno cum apparatu celebrata 9.

|. Circiter quadraginta pericopas maiores minoresve Paralipomena ct libri Sam. Regzumque communes habent ; supra (92. n. 3. p. 274; 100. n. 5 p. 299) quidem praecipuas iam enumeravimus co ordine, quo sese in Il. Sam. et Reg. excipiunt; attamen non erit abs re catalogum eorum secundum ordinem 1l. Paralip. repetere, quum hac ratione facilius deprehendatur librorum mutua independentia. Accurate de iis iam egit anonymus in Tub. Quartalschr. 1831. p. 209, hoc catalogo tradito, cui pauca dumtaxat inseruimus.

4. Levi : | Paral. 6,1281; Beniamin 7,0212; 8,1210; 9,35 - 11. Levitarum zenealogia aaronitiea usque ad exsilium deducitur; num Beniaminitarum quoque linea saulica eousque deducatur, non satis constat.

5. 2 Paral. 12,13. Huc quoque spectat, quod familiae, quae ante exsilium Ierosolymis habitabant, enumcrantur 1 Paral. 9,1-34.

7. Summorum sacerdotum duplex habetur enumeratio (6,1 - 15 usque ad exsilium, et 6,50 -53 usque ad exstructum templum), in quarum neutra ponuntur Heli et successores eius. Duplex quoque habetur gencalogia David, una usque ad rezem ipsum (2,3 - 17) et altera usque ad Nehemiao aetatem (3,1 - 24).

109. — Quae si colligimus, de fine auctoris, quem post exsilium secundo temploiamterminatoet cultu antiquo restituto vixisse 7fra (110 sq. p. 325 sqq.)ostendemus, haec videntur esse statuenda. Praeprimis dubium esse non potest , quin cultum divinum in templo reaedificato debite celebrandum populo sacerdotibusque inculcare voluerit. Ad quid enim magnam sollicitudinem et diligentiam, quam a regni initiis piissimi et maximi reges, David, Salomon, Iosaphat, Ezechias, losias templo aedificando, exornando, restaurando et cultui divino digne ac splendide celebrando impenderunt, lectoribus suis ob oculos continuo posuit, nisi illos docere voluit, quid ipsi facere debeant? Esdrae tempore, immo ab Esdra ipso, opus nostrum scriptum esse ceusemus; atqui quantopere illo tempore ludaei ex babylonico exsilio reduces hac instruclione indiguerint, et Malachiae vaticinia et Esdrae, reslitutoris cultus divini, liber nobis satis superque demonstrant. Praeterea iisdem libris edocemur satis infelicem fuisse reducum statum; templum quidem erat aedificatum, at tenue et exile, civitas sancta autem muris orbata patebat omnium hostium, qui reduces cireumdabant, incursionibus. lam vero auctor nobis exhibet magnos illos reges, qui primum suum munus cultu religioso diligenter promoto impleverant, a Deo sumnis praemiis ita exornatos, ut nonnulli (David, Salomon, losaphat) reges exteros cunctos magnificentia splendoreque regni superarent hostesque omnes terrore percellerent, alii (Ezechias, losias) saltem pericula. imminentia averterent et retardarent. Nonne iure nostro igitur concludimus, eum voluisse reducibus ostendere, quid sperare ipsis liceret, si eadem cum diligentia, qua pii illi reges, primum suum officium erga Dominum implevissent? Altera vero ex parte infelix sors, quam impiorum regum populique ab eis seducti idololatria et foedera cum idololatris , praesertim cum regno Israel, inita adduxerant, reduces efficaciter absterrere debuit non tantum ab idololatria ipsa, sed etiam a societate cum illis contribulibus, qui Legem divinumque cultum negligebant aut ethnicis ritibus permiscebant. Primo autem tempore post reditum ex captivitate Iudaeos a populis idololatris cireumcinctos et coarctatos atque splendido cultu orbatos in periculo defectionis esse versalos evidens est, praesertim quum libris Esdrae testibus ab Israelitarum successoribus Samaritanis, qui se quoque Legem possidere gloriabantur sed veri Dei cultui idololatriam admiscuerant, non semel sint sollicitati , ut secum in divinis communicarent. Operis igitur argumento et temporis, quo scriptum est, rationibus consideratis primarium auctoris finem recte, nisi omnia nos fallunt, statuimus illum fuisse, ut antiqui regni historia proposita ad Legis observantiam et cultus divini dignam celebrationem exhortaretur contribules suos. Quae sententia confirmatur, si attenderimus non tantum quoties sed etiam quomodo auctor de relatione, quae inler Legem observatam cultumque digne celebratum et inter felicem regni statum intercedat, serinonem fecerit. Quamvis brevissime dumtaxat de Saule agat, infelicis tamen sortis eius veram causam indicarenon omitlit, quod scilicet « non observaverit mandatum [ei a/que Znsuper pythonissam consuluerit » (V. 10,13. 15). lu describendis regnis magnificis Davidis et Salomonis, qui cultum divinum tantopere promoverant, opus non fuit, ut regni felicitatem a Lege observata dependere diserte assereret; attende autem quanta cum cura caveat, ne adversa eorum sorte, quam peccatis suis sibi attraxerant, commemorata exhortationem suam infirmet aut diminuat. Quamprimum deinde ad posteros Salomonis pervenit, vix inveniemus caput, in. quo aut auctor ipse aut propheta aliquis hunc nexum inter Legem cultumque et inter regni statum adesse non ostendat ; immo interdum sermo in directam paraenesin transit !.

Nescio autem annon primario huic fini alterum secundarium adiunxerit auctor. Nonnemini enim mirum videbitur, quod tam frequenter levitarum, ipsis quoque sacerdotibus aut omissis aut secundo in loco positis, mentionem iniiciat, eoruin ministeria fuse et accurate describat, meritaque eorum celebret?. At inter eos, qui cum Zorobabel ex Babylonia in Palaestinam sunt reversi, plurimi quidem fuerunt sacerdotes, paucissimi autem levitae; atque Esdras, quum agmen suum recenseret, ne unum quidem levitam invenit et nuntiis iterum missis nonnullos dumtaxat « ministros domus Dei » permovere potuit, ut secum reverlerentur?, Concluderc igitur licet, auctorem omnibus iis, quae maximi reges David et Salomon de levitarum ministeriis statuerant, accurate descriplis et magnis enumeratis meritis, quae levitae sub Roboam, losaphat, Ioa etc. de regno acquisiverant , illos exhortari voluisse, ut Babylonia relicta lerusalem revertentes honorificis suis ministeriis splendidiorem redderent cultum divinum regnique renascentis felicem spem augerent *.

sunt, fucrunt. 1289. sacerdotes sed 310 duntaxat levitie; in secumdlo aemine 1. Esdr. 8,15 nullus inventus est levita.

110. — Nec de tempore, quo scripta sunt Paralipomena, nec de eorum auctore consentiunt. interpretes. lllud unum extra controversiam est positum, ea finito exsilio esse exarata. Licet enim historia ipsa usque ad initium dumtaxat exsilii perducatur, opus tamen terminatur Cyri decreto, quo Iudaeis reditus in patriam est permissus, nec ulla est ratio, cur clausulam istam a iuniore manu operi additam esse dicamus. Item davidicae domus genealogia ultra Zorobabelem conlinuatur, qui primorum exsulum in Palestinam revertentium dux fuit!. Accedit quod thesauri , quos Davidis aetate principes ad exstruendum templum contulerunt, Daricis aestimentur, id quod fieri non potuit nisi ab auctore, qui persicam hane monetam ipse in usu quotidiano habebat et lectoribus melius, quam antiquas monetas iudaicas, cognitam esse censebat?. Demum ipsa quoque lingua satis impura atque orthographia, quae matres lectionis frequentes adhibet, iuniorem auctorem, qui post essilium vixit, satis clare prodit *.

Quibus argumentis tamen abutuntur, quicunque opus nostrum aut fini persici, aut initio macedonici, aut aetati seleucidici imperii attribuunt. Namque nihil in eo legitur, quo aetate Esdrae et Nehemiae recentius esse demonstretur; neque desunt, quae prohibent, quominus eius originem post Nehemiam ponamus. In Vulgata quidem nostra et in alexandrina versione posteri Zorobabelis usque ad undecimam generationem ita enumerantur, ut davidica genealogia usque ad Seleucidas perducta esse videatur. Attamen erroneam esse illam lectionem, tantum non omnes interpretes moderni fatentur, licet de hebraici quoque textus interpretatione quam maxime dissentiant. Alii enim duas dumtaxat, alii vero sex generationes post Zorobabelem enumeratas vident; etsi vero sex esse numerandas daremus, aetatem Nehemiae non transgrederemur; longe autem probabilius est, solos nepotes Zorobabelis nominari, neque quidquam nos cogit, ut genealogiam istam & iuniore manu novis additis membris esse continuatam cum antiquioribus interpretibus dicamus*. — Alterum argumentum , quo Paralipomena finito regno persico recentiora demonstrari censent, quodque alii quidem subtile nos vero futile appellamus, ex titulo « regis Persarum » desumitur, quo Cyrum designari monent; etenim ante macedonici regni initium titulum hunc a fudaeis adhiberi non potuisse Slatuunt?. Simili argumentatione, si quid valeret, libros Regum post chaldaici regni finem scriptos esse et multa alia absurda demonstraremus. Cur scriptori ludaeo eo tempore, quo Palaestina Persis parebat, Cyrum regis Persarum titulo insignire non licuit? Annon id pervulgatum est, ut populi subiecti imperatoribus suis eum solum titulum iribuant, qui ei /ue competit? — Neque magis valet tertium argumentum ex loco desumtum, quem Parulipomena in canone iudaico obtinent, ultimum enim eis locum attributum esse arbitrantur, quia ultima inter omnes libros, ergo post Esdrae et Nohemiae aetutem, sint scripta*. At antiqui ludaei Paralipomenis ultimum locum non dederunt ; Thalmudistae autem id ideo videntur fecisse, quia libri isti ab Adam incipientes « integri Veteris Instrumenti epitome » quaedam essent ideoque apte reliquis libris velut elausula adderentur?. — Demum volunt libros nostros primitus cum ll. Esdrae et Nehemiae unum solum opus ab eodem auctore conscriptum constituisse, libros Esdrae et Nehemiae autem diu post Nehemiam esse exortos8. Quid de priore asserto sit sentiendum, stalim dicemus, atque nullam prorsus esse rationem, cur Esdras auctor esse negetur librorum, qui eius inscripti sunt nomine, tnfra (122 p. 363 sqq.) demonstrabimus.

interdum solidus (1 Par. 29,7 etc.), interdum drachma (2 Esdr. 7,70), ah Alexandrinis mox 3px pij (1 Esdr. 2,70), mox 769302; (2. Eslr. 7,70: 1. Paral. 25,7) redditur; cst autem nomen persicae monelae, quac a Graecis 8zezóg appellatur. Attamen num voeabulum hoc a nomine Darii sit derivandum, an a persicis vocabulis lara (rex) et Kaman (arcus, quia exhibet imaginem regis sagittas mitlentis, an ab aliis vocabulis persicis (Para et Kun [imago] vel Dergah [aula] et man [princeps]), non constat; illud dumtaxat certum est, Daricorum nomen ante Darium llystaspen in Persarum usu fuisse (Xenoph, Cyrop. V. 3,3). Quapropter Iudaeos, postquam a Cyri aetate per septnaginta annos sub Persarum dominio fuerunt, Esdrae actate hisce monetis thesauros aestimasse facile explicatur. Cfr Herbst-Welte Einl. II. p. 171.

legerunt 123 et post ultimum nomen 220. quintum $32. ita Inseruerunt, ut a Zorobabel usque ad Secheniam iam habeant septem generationes, quibus quatuor post Secheniam usque ad auctoris aetatem accedunt. Contra quam lectionem militat ratio et structura genealogiae; & Salomone quidem usque ad losiam auctor eum solum lilium nominavit, qui regnaverat (v. 10-14), a Iosia autem usque ad Zorobabel noiminavit cunctos filios (v. 15-20), id quod iterum favit in Secheniae posteris (v. 22-21); parum apte igitur solo v. 21. ad priorem rationem reversus per quinque generationes unum solum nominasset. At ncque illa explicatio nobis probatur, quae una cum Phaltia et Iescia quatuor alios filios Hananiae per familias eorum designatos videt; is enim non est modus contexendarum genealogiariun atque nimis abrupte familiae istae codem in ordine, quo personae, ponerentur. Quare duas dumtaxat Zorobabelis generationcs, filios et nepotes, nominari censemus, filios autem Haphaiac ct Arnan etc, esse alias familias stirpis davidicae, quarum una per quatuor generationes ad auctoris aetatem pervenit. Gencalogiam igitur ultra Eslram et Nehemiam continuare non cogimur. Etiamsi enim sex generationes admittendas esse demonstraretur, difficulta- (em effugeremus statuentes Zorobabel iam grandaevum ciun filiis et nepotibus ex Dabylonia esse reversum, Ebionaei autein. filios parvulos aetate fuisse, quando corum nomina gencalogiac inserebantur. Inter Zorobabelis enim (a. 536.) et secundum Nehcmiae (a. 4Af.) reditum ex Babylonia centum ferc interiacent anni, Esdram autem in vivis fuissc, quando Nehemias secunda viee Ierosolyma venit, certum cst; facilo itur Secheniae, Zerobabelis nepotis, si is puer quindecim annorum cum avo rever- 3us esse statuatur, abnepotes videre potuit, etsi non ante 25. actalis annum Secheniam ipsum et filium et nepotem et proncpotem eius primogenilos suos genuisse admittatur. Ceterum non contradicemus, si quis ctiam hebraicum textum corruptum esse censeat; syriacus exhibet leclionem , quae nec hebraicae nec alexandrinac ct vulgaltao consentit. Propter incertitudinem igitur lectionis et propter obscuritatem textus hunc locum aetati libri deliniendae ineptum esse arbitramur.

111. — Paralipomenon igitur originem post aetatem Esdrae et Nehemiae quaerere opus non est, nec quidquam in libris legitur, quo auliquorum interpretum sententia, Esdram eorum esse auctorem, ullo modo infirmatur. Thalnudistae iam tradiderunt « Esdram scripsisse librum suum et genealogias Paralipomenon usque ad se »; genealogiae autem a reliquo opere separari non possunt; secundum antiquam igitur ludaeorum traditionem Esdras totius operis auctor est dicendus'!. Similem traditionem prae oculis habuit S. Isidorus Hisp., quum « viros Synagogae sapientes » Paralipomena scripsisse assereret ; « magnae Synagogae » enim Esdram fuisse institutorem et praesidem rabbini docent?. Eandem secuti sunt plerique mediae aetatis interpretes; etsi euim Card. Hijo « auctorem Paralipomenon ignorari » censeat, Lyranus tamen ad. iudaicam traditionem provocans sine ulla haesitatione « Esdrae sacerdoti et Legis doctori » ea attribuit, atque 7ostatus internis quoque argumentis idem probabile reddere studuit. Neque alia fuit iuniorum interpretum sententia inde a SZrt Sen. aetate, quibuscum moderni catholici plerique et ex protestanticis non pauci consentiunt ?. Atque id quidem recte, nisi omnia nos fallunt.

Nam 1. optime iam monuit Tostatus tantam esse inter Paralipomena et inter libros Esdrae similitudinem linguae et styli, ut uni auctori opera isla sint attribuenda. Quod enim proprii habet dictio Paralipomenon, id in Esdrae libris reperitur, sive ad certorum vocabulorum usum, sive ad praepositionum frequentiam, sive ad alias constructiones grammaticas animum advertas*. Eadem in utroque opere formula Lex mosaica citatur ?, eodem fuse dicendi genere iisdemque fere vocabulis levitarum munera describuntur^; eadem invenitur genealogiarum et eatalogorum publicorum frequentia?. Quae sermonis, dictionis, narrandi rationis similitudo tanta est, ut satis multi moderni interpretcs P'aralipomena olim cum ll. Esdrae ct Nehemiae unum opus constituisse censeant, quod decursu temporis iu duo vel tria opera sit discerplum. Mt hane conclusionem latius patere evidens est; ex styli dictionisque similitudine ad auctoris quidem identitatem aliqua cum probabilitate concluditur, praesertim si historica documenta eidem identitati faveant ; sed quomodo styli similitudo sufficiat, ut duo opera, quae argumento et fine omnino distinguuntur, in unum coniungamus, non apparet. Paralipomena autem cum libris Esdrae eo minus licet coniungere, quoniam istius coniunctionis nullum adest vestigium historicum 9.

2. Allerum quoque argumentum innuitTostatus, Paralipomenon scilicet clausulam et prologum libri Esdrae consonare. Revera eodem Cyri decreto Paralipomena terminantur et Esdrae opus inchoatur ; at non integrum decretum affert Paralipomenon auctor, sed vix non media in phrasi finem facit, ut nonnullis interpretibus aliquid libro deesse videatur. Nihil vero deest, quoniam ullimis verbis omnia ea, quibus ipse pro fine suo indiguit, quam optime exprimit. Nihilominus fatendum est, multo melius, cur integrum decretum non attulerit, explicari, si eum altero in libro, in quo reditum ex captivitate et templi reaedificationem erat narraturus, illud repetere voluisse supponamus.

3. Ea demum, quae supra (109 p. 323 sq.) de auctoris nostri fine disseruimus, non parum videntur nostram sententiam confirmare. Nullo enim tempore post exsilium magis, quam Esdrae aetate, ludaei propositis piorum regum exemplis exhortandi erant, ut d/gnum Deo cultum celebrarent; nullo magis, quam illo tempore, admonendi erant, hac sola ratione se posse Dei auxilium contra hostium perpetuas incursiones impetrare; nullo tempore magis necessarium erat, ut levitae de munerum suorum dignitate cdocerentur. Si vero Esdrac aetate opus nostrum conscriptum est, dubitari vix potest, quin Esdras cius sit auctor; nemo enim tanta, quanta ille, auctoritate apud populum, sacerdotes, levitas vigebat. [ure igitur asserimus maxima probabilitate gaudere antiquam traditionem, quae Esdram Paralipomena scripsisse refert; fine autem operis spectato addere non dubitamus, eum aut immediate antequam e Babylone in Palaestinam est. reversus aut brevi post suum reditum libros hos edidisse.

1. Heba bathra f. 14. Duplex est huius textus lectio; seeundum vulgatam Esdras scripsit gencalogias i 72 (usque ad se ipsum); alia rarior exhibet i" 77 « usque ad in » i. e. usque ad 2 Paral. 21,2, ubi in legitur. Priorem autem pracferendam esse ostendit Mare Traditio Rabbin. veterrima p. 55; coniicit quidem ipse quoque, secundum antiquos rabbinos opus nostrum nihil fuisse nisi « librum Chronicorum rezum ludaeorum » (3 Heg. 141,29 et saepius), « cui Esdras modo adiunxerit chronologias suas ». Quam coniecturam omittimus, quoniam ipse fatetur, se nibil habere, quo illam probabilem reddat.

S 28. — De Puralrpumenon auctordate historica et decina, 112. — Louzissimum: lemporis spatium, ab Adam se. usque ad. f.

Cyri annum, complectuntur Paraliponena; eorum igilur HISTORICAM