The forme of the Tabernacle, with the appertinances, and of vvhat matter number, and qualities al things shal be.
1And thou shalt make the tabernacle in this manner: Thou shalt make ten curtains of fine twisted linen, and violet and purple, and scarlet twice dyed, diversified with embroidery.Il tabernacolo poi lo farai in tal guisa: Farai dieci cortine di bisso torto, e di colore di giacinto, e di porpora, e di cocco tinto due volte, le quali saranno a vario ricamo.AND the tabernacle thou shalt make thus: Tenne curtines shalt thou make of twisted silke, and hyacinth, and purple, and scarlet twise died, varied with imbrodered worke.Tabernaculum vero ita facies: decem cortinas de bysso retorta, et hyacintho, ac purpura, coccoque bis tincto, variatas opere plumario facies. 2The length of one curtain shall be twenty-eight cubits; the breadth shall be four cubits. All the curtains shall be of one measure.La lunghezza d'una cortina sarà di vent'otto cubiti: la larghezza di quattro cubiti. Tutte le cortine saranno della stessa misura.The length of one curtine shal haue twentie eight cubites: the bredth, shal be of foure cubites. Al the curtines shal be of one measure.Longitudo cortinæ unius habebit viginti octo cubitos: latitudo, quatuor cubitorum erit. Unius mensuræ fient universa tentoria. 3Five curtains shall be joined one to another, and the other five shall be coupled together in like manner.Si uniranno insieme cinque cortine, e le altre cinque saranno unite nella stessa guisa.Fiue curtines shal be ioyned one to an other, and the other fiue shal hang together with the connexion.Quinque cortinæ sibi jungentur mutuo, et aliæ quinque nexu simili cohærebunt. 4Thou shalt make loops of violet in the sides and tops of the curtains, that they may be joined one to another.Farai de' legaccioli di iacinto a' lati, e all'estremità delle cortine, affinché queste possano unirsi insieme.Loupes of hyacinth thou shalt make in the sides and toppes of the certines, that they may be compled one to an other.Ansulas hyacinthinas in lateribus ac summitatibus facies cortinarum, ut possint invicem copulari. 5Every curtain shall have fifty loops on both sides, so set on, that one loop may be against another loop, and one may be fitted to the other.Ogni cortina avrà cinquanta legaccioli dall'una parte e dall'altra attaccati in guisa, che un legacciolo risponda all'altro, e possan legarsi l'uno coll'altro.Fiftie loupes shal euerie curtine haue on both sides, so set on, that one loupe may be against another loupe, and one may be sitted to the other.Quinquagenas ansulas cortina habebit in utraque parte, ita insertas ut ansa contra ansam veniat, et altera alteri possit aptari.
6Thou shalt make also fifty rings of gold, wherewith the veils of the curtains are to be joined, that it may be made one tabernacle.Farai ancora cinquanta anelli d'oro, mediante i quali debbono unirsi i veli, affinché se ne formi una sola tenda.Thou shalt make also fiftie circles of gold wherwith the veiles of the curtines are to be ioyned, that it may be made one tabernacle.Facies et quinquaginta circulos aureos quibus cortinarum vela jungenda sunt, ut unum tabernaculum fiat. 7Thou shalt make also eleven curtains of goats’ hair, to cover the top of the tabernacle.Farai ancora undici cortine di pelo di capra per coprire la parte superiore del tabernacolo.Thou shalt make also eleuen curtines of haire, to couer the toppe of the tabernacle.Facies et saga cilicina undecim, ad operiendum tectum tabernaculi. 8The length of one hair-curtain shall be thirty cubits; and the breadth, four: the measure of all the curtains shall be equal.La lunghezza d'ogni cortina sarà di trenta cubiti, e la larghezza di quattro. Tutte le cortine saranno d'egual misura.The length of one haire curtine shal haue thirtie cubites: and the bredth, foure: the measure of al the curtines shal be equal.Longitudo sagi unius habebit triginta cubitos, et latitudo, quatuor: æqua erit mensura sagorum omnium. 9Five of which thou shalt couple by themselves, and the six others thou shalt couple one to another, so as to double the sixth curtain in the front of the roof.Delle quali cinque le congiungerai l'una coll'altra, e le altre sei le unirai insieme in guisa, che la sesta cortina la addoppierai davanti al tetto del tabernacolo.Of the which, fiue thou shalt ioyne apart, and the six thou shalt couple one to an other, so that the sixt curtine in the front of the roofe thou shalt duble.E quibus quinque junges seorsum, et sex sibi mutuo copulabis, ita ut sextum sagum in fronte tecti duplices. 10Thou shalt make also fifty loops in the edge of one curtain, that it may be joined with the other: and fifty loops in the edge of the other curtain, that it may be coupled with its fellow.Metterai ancora cinquanta legaccioli all'orlo d'ogni tendina, affinché possa legarsi coll'altra, e cinquanta legaccioli all'orlo dell'altra, affinché possa unirsi colla prima.Thou shalt make also fiftie loupes in the edge of one curtine, that it may be ioyned with the other: and fiftie loupes in the edge of the other curtine, that it may be coupled with his felow.Facies et quinquaginta ansas in ora sagi unius, ut conjungi cum altero queat, et quinquaginta ansas in ora sagi alterius, ut cum altero copuletur.
11Thou shalt make also fifty buckles of brass, wherewith the loops may be joined, that of all there may be made one covering.Farai ancora cinquanta fibbie di bronzo, per mezzo delle quali si uniscano i legaccioli, affinché di tutte le cortine facciasi una sola coperta.Thou shalt make also fiftie buckles of brasse, wherwith the loups may be ioyned, that of al there may be made one couering.Facies et quinquaginta fibulas æneas quibus jungantur ansæ, ut unum ex omnibus operimentum fiat. 12And that which shall remain of the curtains, that are prepared for the roof, to wit, one curtain that is over and above, with the half thereof thou shalt cover the back parts of the tabernacle.E quello che avanzerà delle cortine fatte per coprire il tabernacolo, vale a dire il telo che è di più, colla metà di esso coprirai la parte di dietro del tabernacolo.And that which shal remaine in the curtines, that are prepared for the roofe, to witte, one curtine that is ouerplus, with the halfe therof thou shalt couer the backeside of the tabernacle.Quod autem superfuerit in sagis quæ parantur tecto, id est unum sagum quod amplius est, ex medietate ejus operies posteriora tabernaculi. 13And there shall hang down a cubit on the one side, and another on the other side, which is over and above in the length of the curtains, fencing both sides of the tabernacle.E ne penderà la lunghezza di un cubito da una parte, e un altro cubito dall'altra parte; e il di più della lunghezza delle cortine coprirà l'uno e l'altro lato del tabernacolo.And there shal hang downe a cubite on the one side, and an other on the other side, which is the ouerplus in the length of the curtines, fensing both sides of the tabernacle.Et cubitus ex una parte pendebit, et alter ex altera qui plus est in sagorum longitudine, utrumque latus tabernaculi protegens. 14Thou shalt make also another cover to the roof of rams’ skins dyed red: and over that again another cover of violet coloured skins.Farai anche di sopra un'altra coperta di pelli di montone tinte di rosso, e sopra questa un'altra coperta di pelli di color celeste.Thou shalt make also an other couer to the roofe of ramnes skinnes died redde: and ouer that againe an other couer of ianthine skinnes.Facies et operimentum aliud tecto de pellibus arietum rubricatis: et super hoc rursum aliud operimentum de janthinis pellibus. 15Thou shalt make also the boards of the tabernacle standing upright of setim wood.Farai ancora di legno di setim le assi, che terran ritto il tabernacolo:Thou shalt make also the bordes of the tabernacle standing vpright of the wood setim,Facies et tabulas stantes tabernaculi de lignis setim,
16Let every one of them be ten cubits in length, and in breadth one cubit and a half.Le quali assi avranno ognuna dieci cubiti di lunghezza, e di larghezza un cubito, e mezzo.of the which let euerie one haue ten cubites in length, and in bredth one and an halfe a peece.quæ singulæ denos cubitos in longitudine habeant, et in latitudine singulos ac semissem. 17In the sides of the boards shall be made two mortises, whereby one board may be joined to another board: and after this manner shall all the boards be prepared.A' lati di ciascun'asse si faranno due incastrature, mediante le quali un'asse si unisca coll'altra: e in tal guisa si prepareranno tutte le assi;In the sides of the borde, shal be made two morteses, wherby one borde may be ioyned to an other borde: and after this maner shal al the bordes be prepared.In lateribus tabulæ, duæ incastraturæ fient, quibus tabula alteri tabulæ connectatur: atque in hunc modum cunctæ tabulæ parabuntur. 18Of which twenty shall be in the south side southward.Delle quali venti saranno al lato meridionale, che guarda l'austro.Of the which twentie shal be in the south side that tendeth Southward.Quarum viginti erunt in latere meridiano quod vergit ad austrum. 19For which thou shalt cast forty sockets of silver, that under every board may be put two sockets at the two corners.Farai di getto quaranta basi d'argento, talmente che due basi reggano ciaschedun'asse a' due angoli.For the which thou shalt cast fourtie feete of siluer, that there may two feete be put vnder euerie borde at the two corners.Quibus quadraginta bases argenteas fundes, ut binæ bases singulis tabulis per duos angulos subjiciantur. 20In the second side also of the tabernacle that looketh to the north, there shall be twenty boards,E dall'altro lato del tabernacolo, che volge a settentrione, vi saranno venti assi,In the second side also of the tabernacle that looketh to the North, there shal be twentie bordes,In latere quoque secundo tabernaculi quod vergit ad aquilonem, viginti tabulæ erunt, 21Having forty sockets of silver, two sockets shall be put under each board.Le quali avranno quaranta basi d'argento: due basi poste al piede di ciascun'asse.hauing fourtie feete of siluer, two feete shal be put vnder euerie borde.quadraginta habentes bases argenteas, binæ bases singulis tabulis supponentur. 22But on the west side of the tabernacle thou shalt make six boards.Nel lato poi occidentale del tabernacolo farai sei assi,But on the west quarter of the tabernacle thou shalt make six bordes,Ad occidentalem vero plagam tabernaculi facies sex tabulas,
23And again other two which shall be erected in the corners at the back of the tabernacle.E di più due altre assi, le quali saranno poste agli angoli dietro del tabernacolo,and againe other two which shal be erected in the corners at the backe of the tabernacle.et rursum alias duas quæ in angulis erigantur post tergum tabernaculi. 24And they shall be joined together from beneath unto the top, and one joint shall hold them all. The like joining shall be observed for the two boards also that are to be put in the corners.E (queste assi) saranno unite insieme da imo a sommo, e incastrate ad un modo l'una nell'altra. E similmente saranno unite le due assi da porsi agli angoli.And they shal be ioyned together from beneth vnto the toppe, and one ioynture shal hold them al. The like ioynture shal be kept for the two bordes also that are to be put in the corners.Eruntque conjunctæ a deorsum usque sursum, et una omnes compago retinebit. Duabus quoque tabulis quæ in angulis ponendæ sunt, similis junctura servabitur. 25And they shall be in all eight boards, and their silver sockets sixteen, reckoning two sockets for each board.E saranno insieme otto assi con sedici basi d'argento, contando due basi per ogni asse.And they shal be in al eight bordes, their siluer feete sixtene, two feete accounted for euerie borde.Et erunt simul tabulæ octo, bases earum argenteæ sedecim, duabus basibus per unam tabulam supputatis. 26Thou shalt make also five bars of setim wood, to hold together the boards on one side of the tabernacle.Farai ancora cinque traverse di legno di setim, che fermeranno insieme le assi di un lato del tabernacolo,Thou shalt make also fiue barres of the wood setim, to hold together the bordes on the one side of the tabernacle,Facies et vectes de lignis setim quinque ad continendas tabulas in uno latere tabernaculi, 27And five others on the other side, and as many at the west side:E altre cinque nell'altro lato, e altrettante nel lato occidentale:and fiue others on the other side, and as manie at the west side:et quinque alios in altero, et ejusdem numeri ad occidentalem plagam: 28And they shall be put along by the midst of the boards, from one end to the other.Le quali passeranno per mezzo alle assi da un'estremità all'altra.which shal be put along by the middes of the bordes from one end to the other.qui mittentur per medias tabulas a summo usque ad summum. 29The boards also themselves thou shalt overlay with gold, and shalt cast rings of gold to be set upon them, for places for the bars to hold together the boardwork: which bars thou shalt cover with plates of gold.Le assi stesse le vestirai di lame d'oro; e farai di getto anelli d'oro, pe' quali passando le traverse terran fermi insieme i tavolati; e queste (traverse) saran coperte con lame d'oro.The bordes also them selues thou shalt plate with gold, and shalt castringes of gold to be sette vpon them, through which the barres may hold together the bordeworke: the which thou shalt couer with plates of gold.Ipsas quoque tabulas deaurabis, et fundes in eis annulos aureos per quos vectes tabulata contineant: quos operies laminis aureis.
30And thou shalt rear up the tabernacle according to the pattern that was shewn thee in the mount.E costruirai il tabernacolo secondo il modello fatto a te vedere sul monte.And thou shalt erect the tabernacle according to the paterne that was shewed thee in the Mount.Et eriges tabernaculum juxta exemplar quod tibi in monte monstratum est. 31Thou shalt make also a veil of violet, and purple, and scarlet twice dyed, and fine twisted linen, wrought with embroidered work and goodly variety:Farai eziandio un velo di giacinto, e di porpora, e di cocco a due tinte, e di bisso torto con lavori di ricamo, e tessuto con bella varietà:Thou shalt make also a veile of hyacinth, and purple, and scarlet twise died, and twisted silke, wrought with imbrodered worke and goodhe varietie:Facies et velum de hyacintho, et purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta, opere plumario et pulchra varietate contextum: 32And thou shalt hang it up before four pillars of setim wood, which themselves also shall be overlaid with gold, and shall have heads of gold, but sockets of silver.E lo sospenderai a quattro colonne di legno di setim, le quali anch'esse saran coperte di lame d'oro, e avranno capitelli d'oro, e basi d'argento.which thou shalt hang before foure pillers of the wood setim, the which themselues also shal be plated with gold, and shal haue foure heades of gold, but ••ete of siluer.quod appendes ante quatuor columnas de lignis setim, quæ ipsæ quidem deauratæ erunt, et habebunt capita aurea, sed bases argenteas. 33And the veil shall be hanged on with rings, and within it thou shalt put the ark of the testimony, and the sanctuary and the holy of the holies shall be divided with it.E il velo sarà sospeso per via di anelli, e starà dinanzi all'arca del testimonio, e dividerà il Santo dal Santo de' Santi.And the veile shal be hanged on with ringes, within the which thou shalt put the arke of testimonie, with the which also the Sanctuarie, and the sanctuaries of the Sanctuarie, shal be diuided.Inseretur autem velum per circulos, intra quod pones arcam testimonii, quo et sanctuarium, et sanctuarii sanctuaria dividentur. 34And thou shalt set the propitiatory upon the ark of the testimony, in the holy of holies.Porrai anche il propiziatorio sopra l'arca del testimonio nel Santo de' Santi.Thou shalt set also the Propitiatorie vpon the arke of testimonie in the Sancta sanctorum:Pones et propitiatorium super arcam testimonii in Sancto sanctorum,
35And the table without the veil, and over against the table the candlestick in the south side of the tabernacle: for the table shall stand in the north side.La mensa poi fuori del velo, e dirimpetto alla mensa il candeliere dalla parte meridionale del tabernacolo: perocché la mensa starà dalla parte di settentrione.and the table without the veile: and ouer against the table the candlesticke in the south side of the tabernacle: for the table shal stand in the north side.mensamque extra velum, et contra mensam candelabrum in latere tabernaculi meridiano: mensa enim stabit in parte aquilonis. 36Thou shalt make also a hanging in the entrance of the tabernacle of violet, and purple, and scarlet twice dyed, and fine twisted linen with embroidered work.Farai ancora all'ingresso del tabernacolo una cortina di giacinto, e di porpora, e di cocco a due tinte, e di bisso torto con lavori di ricamo.Thou shalt make also a hanging in the entring of the tabernacle of hyacinth, and purple, and scarlet twise died and twisted silke, with imbrodered worke.Facies et tentorium in introitu tabernaculi de hyacintho, et purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta, opere plumarii. 37And thou shalt overlay with gold five pillars of setim wood, before which the hanging shall be drawn: their heads shall be of gold, and the sockets of brass.E sospenderai la cortina a cinque colonne di legno di setim coperte di lame d'oro, le quali avranno i capitelli d'oro, e le basi di bronzo.And fiue pillers of the wood setim thou shalt plate with gold, before the which the hanging shal be drawen: whose heades shal be of golde, and feete of brasse.Et quinque columnas deaurabis lignorum setim, ante quas ducetur tentorium: quarum erunt capita aurea, et bases æneæ.
26:1
Du Hamel
Twisted, for greater strength, with double threads. (Du Hamel)
Diversified, etc. Hebrew, "cherubim wrought by a skilful workman." A cherubic work is one extremely diversified, and wonderful; representing birds, flowers, monsters; either in gold, wood, painting, or tapestry. When it is done with a needle, it is styled rokom, "feathers," (plumarium opus.) But when the variety of colours is done with the loom, being more ingenious, the Hebrew call it éssob, "of an inventor." Such were these curtains.
26:3
Calmet
Five curtains, which would cover half the tabernacle, or 20 cubits. (Calmet)
Worthington
Being joined together, they remind us of fraternal charity and union; which ought to adorn the members of the church. (Worthington)
26:6
Rings. Hooks or taches, ver. 11.
26:13
A cubit. As these curtains were two cubits longer, and four broader, than those more precious ones below, they hung down to the ground. Josephus, [Antiquities?] 3:5.
26:14
Skins. These two were probably as large as the last, to keep out rain; (Menochius) though the text only specifies the roof.
26:17
Calmet
Mortises, (incastraturae). Hebrew, "tenons," which corresponded with the former. (Calmet)
26:19
Lyranus
Corners. Hebrew tenons, literally, "hands," which has the same meaning as the Vulgate. Some think, the sockets or bases rested on the ground, and had a point which entered into the boards, to keep them in their places. (Lyranus)
Calmet
The ornaments on the north and south were the same. (Calmet)
26:22
Menochius
Six, at the western end, with two other strong boards, or pillars, to connect the whole, as they were placed at the two corners, and were half a cubit each. (Menochius)
26:26
Bars, 30 cubits long, on two sides, and ten on the western end, to fasten the boards.
26:31
Haydock
A veil, to hang before the entrance of the tabernacle, at the east side, which had no boards. Within was the ark, ver. 33. (Haydock)
26:32
Heads. Chaptrels of setim-wood, overlaid with gold,
Calmet
(Vovim), not little hooks for curtains. (Calmet)
26:33
Challoner
The sanctuary, etc. That part of the tabernacle, which was without the veil, into which the priests daily entered, is here called the sanctuary, or holy place; that part which was within the veil, into which no one but the high priest ever went in, and he but once a year, is called the holy of holies, (literally, the sanctuaries of the sanctuary) as being the most holy of all holy places. (Challoner)
Menochius
It occupied only one-third of the tabernacle. (Menochius)
26:36
Haydock
Hanging, or veil, suspended on five pillars, before the sanctuary. (Haydock)
It was the other veil, which was rent at the death of Christ. Baronius observes, that Christian temples were formerly built in imitation of the Jewish tabernacle. It was a figure of the Catholic church, 1 Timothy 3:15.
26:33
The sanctuary, etc.... That part of the tabernacle, which was without the veil, into which the priests daily entered, is here called the sanctuary, or holy place; that part which was within the veil, into which no one but the high priest ever went, and he but once a year, is called the holy of holies, (literally, the sanctuary of the sanctuaries,) as being the most holy of all holy places.
26:3
Christs members by their vnion & communitie assist ech other, and adorne his tabernacle, the Church.
26:34
The chie••est part of the Tabernacle, called Sancta sanctorum Holie of holies.
26:1
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 1.18.2
2. Again, they assert that the sun, the great light-giver, was formed on the fourth day, with a reference to the number of the Tetrad. So also, according to them, the courts
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 1.18.3
… Moreover, the servant of Abraham who was sent to Rebekah, and presented her at the well with ten bracelets of gold, and her brethren who detained her for ten days; Jeroboam also, who received the ten sceptres (tribes), and the ten courts
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 2.24.3
… What of the candlestick, too, which had seven branches and seven lamps? while, if these had been made according to the type, it ought to have had eight branches and a like number of lamps, after the type of the primary Ogdoad, which shines pre-eminently among the Æons, and illuminates the whole Pleroma. They have carefully enumerated the curtains
26:2
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 2.24.3
… They have carefully enumerated the curtains as being ten, declaring these a type of the ten Æons; but they have forgotten to count the coverings of skin, which were eleven in number. Nor, again, have they measured the size of these very curtains, each curtain
26:7
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 2.24.3
… They have carefully enumerated the curtains as being ten, declaring these a type of the ten Æons; but they have forgotten to count the coverings of skin, which were eleven
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Harmony of the Gospels 2.4
… Moreover, sin is the transgression of the law. And the transgression of the number ten is expressed suitably in the eleven; whence also we find instructions to have been given to the effect that there should be eleven curtains of haircloth constructed in the tabernacle;
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 33.7
… and the transgression of it is sin. Now when you have passed beyond the ten, you come to eleven. This high mystery was figured out when the tabernacle was commanded to be built. There are many things mentioned there in number, which are a great mystery. Among the rest, curtains of haircloth were ordered to be made not ten, but eleven;
26:8
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 1.18.4
… by the case of Samuel, who assigned Saul the chief place among thirty guests; by David, when for thirty days he concealed himself in the field; by those who entered along with him into the cave; also by the fact that the length (height) of the holy tabernacle was thirty cubits;
26:16
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 2.24.3
… Nor, again, have they measured the size of these very curtains, each curtain being eight-and-twenty cubits in length. And they set forth the length of the pillars as being ten cubits, with a reference to the Decad of Æons. “But the breadth of each pillar was a cubit and a half;”
26:26
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 2.24.3
… And they set forth the length of the pillars as being ten cubits, with a reference to the Decad of Æons. “But the breadth of each pillar was a cubit and a half;” and this they do not explain, any more than they do the entire number of the pillars or of their bars, because that does not suit the argument. But what of the anointing oil,
26:31
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 28
… And then when I looked up, I scarce saw the back parts of God; although I was sheltered by the Rock, the Word that was made flesh for us. And when I looked a little closer, I saw, not the First and unmingled Nature, known to Itself—to the Trinity, I mean; not That which abideth within the first
26:33
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 21.9
… whose preparation for the priesthood has cost them nothing, who have endured no inconvenience for the sake of virtue, who only begin to study religion when appointed to teach it, and undertake the cleansing of others before being cleansed themselves; yesterday sacrilegious, to-day sacerdotal; yesterday excluded from the sanctuary,
26:35
Socrate Scolastico † 440 d.C. The Ecclesiastical History of Socrates Scholasticus 4.23
… whereas the latter is the portion of those only who are superior to their influence, and who during the season of devotion, contemplate that peculiar light of the mind which illumines them. That luminary of the Egyptians, holy Athanasius, assures us ‘that Moses was commanded to place the table on the north
26:37
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 2.24.4
… The human race passes through five ages first infancy, then boyhood, then youth, then maturity, and then old age. Moses delivered the law to the people in five books. Each table which he received from God contained five commandments. The veil covering
26:1
TABERNACULUM VERO ITA FACIES. — Tabernaculum ad hoc factum est, ait Josephus, ut esset quasi templum mobile et portatile, ambulans cum Hebraeis per desertum, eratque quasi tentorium castrense, quod per partes solvi poterat et convasari, cum movenda essent castra. Tabernaculum ergo erat quasi domus Dei, in quo Deum colebant Hebraei, eoque Deus vicissim significabat se eis esse umbraculum et protectorem, Psal. XXVI, vers. 5. DECEM CORTINAS DE BYSSO RETORTA. — "Retorta," id est torquendo duplicata: cujus videlicet fila bina torquentur, itaque duplicantur; idque ad hoc ut fortior sit: erat enim haec byssus stamen totius texturae, cui coccus, purpura et hyacinthus, tanquam subtegmen intexi debebant. VARIATAS OPERE PLUMARIO FACIES. — Hebraice, cherubim opere cogitantis facies eas; "cherubim," id est figuratas, et multiplici filo et imagine variatas. Hinc putant Rabbini, et ex iis Pagninus, Ribera et alii, cherubim hebraice idem esse quod pictum, figuratum, sicut picti et effigiati erant Cherubini supra arcam. Unde S. Hieronymus, vel quisquis est auctor, lib. De Nomin. Hebr., ait cherubim aliquando non significare aliud quam vermiculatam picturam. Verum cap. praeced. vers. 18, Quaest. V, docui ex communi Doctorum consensu, cherubim significare multitudinem scientiae, artis et industriae: opus ergo cherubim est opus magnae artis, ingenii et industriae, qualia sunt opera phrygionum, pictorum, sculptorum, etc. Nota: "Opus cogitantis" hebraice est id quod graece polymitos, id est ingeniosum, multae cogitationis, industriae et curae dicitur: quale est quod Hebraei opus cherubim, Graeci polymitos, id est multilix, a multis et variis liciis et coloribus vocant, quod et ab inventoribus Phrygium nuncupatur, taleque est, sive acu pingatur, sive varia insertione pertexatur, uti in nostris tapetibus fit: Phryges enim apud Gentiles hunc texturae modum et variegationem invenerunt, primique coeperunt acu pingere et vestes auro intexere. Sic enim in cortinis hisce tabernaculi, bysso quasi stamini supertexebant fila varia, puta hyacinthina, purpurea et coccea. Idem opus dicitur plumarium, quasi pluma pictum, vel quod esset varium et diversicolor, uti sunt plumae avium: licet S. Augustinus plumarium putet dici a pluma, id est acu, inquit, qua fila aurea inseruntur panno. Haec ergo sex sunt idem, scilicet opus machoseb, id est cogitantis, polymitos, cherubim, polymitos, phrygium vel phrygionicum, plumarium, quod hebraice vocatur rekem, unde et Itali illud recamato vocant. Itaque opus plumarium non est topiarium, ut aliqui putarunt; sed est opus varie acu pictum vel intextum, quod scilicet aemulatur picturas ex plumis diversicoloribus avium factas. Sic enim Mexicani vestes, pileos, scuta, imagines, etc., e plumulis psittacorum, et phoenicopterorum, et aliorum diversicolorum avium elegantissime intexunt. Subinde tamen noster Interpres polymitarium a plumario sive phrygione distinguit, et polymitarium vocat eum, qui textura; plumarium vel phrygionem eum, qui acu varia pingit et effigiat, ut patet cap. xxxviii, vers. 23, et cap. xxxv, vers. 35. Addit Prado et Alcazar, Apocal. cap. IV, pag. 318, initio (ubi nullam aliam vocis cherubim significationem admittit), hoc opus vocari cherubim, quia vere imagines Cherubim vario colore expictae et intextae erant hisce cortinis, uti easdem expictas fuisse in velo et parietibus templi patet II Paral. cap. III, vers. 7 et 13, idque ad hoc, ut significarent trophaea victoriae, quae e bello Aegyptiaco merso Pharaone, sponsae suae, puta Synagogae, liberandae gratia, Deus sponsus reportaverat; ut scilicet ea gestaret sponsa tam in cyclade sacerdotum varie picta, quam in tabernaculo, tanquam insignia sui regni et sacerdotii, ut iis in admirationem et amorem tam strenui ducis et tam amantis conjugis, puta Dei optimi maximi, suam vestem suumque tabernaculum intuens, accenderetur. Josephus tamen in hisce cortinis, non hominum, aut animalium, sed herbarum, arborum et aliarum rerum effigies pertextas fuisse dicit.
26:2
TENTORIA, — id est, cortinae ad modum tentorii tensae.
26:3
QUINQUE CORTINAE SIBI JUNGENTUR MUTUO, — q. d. Ex decem cortinis quinas et quinas vel assutura, vel alio modo conjunges, ut sint instar duarum magnarum cortinarum, quae rursum in unam maximam cortinam 50 ansulis copulabuntur; quo fiet ut longitudine omnium cortinarum manente eadem, videlicet 28 cubitorum, latitudo secundum quam nectuntur, sit 40 cubitorum: quater enim decem faciunt 40: quaelibet enim cortina ex decem lata erat cubitos 4, longa 28. Hinc facile est videre quomodo hae 10 cortinae commensae fuerint tabernaculo, illudque totum, excepta parte Orientali, qua patebat ingressus, operuerint tam superne, quam quoad tria reliqua latera. Quod, ut clare videas, nota primo, tabernaculum (puta tabulas tabernaculi) ab Oriente usque ad Occidentem longum fuisse 30 cubitis, a Meridie vero ad Septentrionem latum fuisse decem cubitis; secundo, tabulas tabernaculi altas fuisse decem cubitis ex omni latere; tertio, cortinas hasce connexas habuisse 28 cubitos longitudinis, et 40 latitudinis, uti dixi. Dico primo: Velum hoc 10 cortinarum secundum longitudinem transversim fuit dispositum, hoc est extensum fuit a latere Aquilonari ad latus Meridianum, ita ut utrumque hoc latus, et simul superiorem partem, sive aperturam, qua hae tabulae superius ab invicem in latitudine distabant, instar tecti tegeret et operiret. Id ita fuisse patet: nam duo haec latera, puta Aquilonare et Meridianum, habebant singula decem cubitos altitudinis, quae simul juncta faciebant 20 cubitos, latitudo vero superna, uti et inferna, erat 10 cubitorum. Ergo totum hoc spatium trium horum laterum, puta altitudinis tabularum utrimque, et latitudinis supernae, erat 30 cubitorum, quod cortinae longae 28 cubitos ita cooperiebant, ut utrimque, sive hinc et hinc, cubito abessent a terra, quem explessent usque ad terram, si non 28, sed 30 cubitorum fuissent, uti erat ipsum spatium tabernaculi. Dico secundo: Velum hoc decem cortinarum secundum latitudinem expansum fuit ab Oriente in Occidentem. Id patet: nam longitudo tabernaculi, quae accipiebatur ab Oriente in Occidentem, erat triginta cubitorum; altitudo vero lateris Occidentalis, uti et ceterorum, erat 10 cubitorum, qui juncti cum 30 cubitis longitudinis jam dictae faciunt cubitos 40, qui numerus est latitudinis hujusce veli: velum enim hoc 10 cortinarum junctarum latum erat 40 cubitos, uti dixi. Sic ergo omnia latera tabernaculi hoc velo tegebantur, excepto latere Orientali, quo patebat ingressus. Ita Abulensis, Quaest. IV. Simili modo dispositum fuit sagum cilicinum, de quo vers. 7; sed quia illud constabat non 10, sed 11 cortinis, quarum quaeque, non 28 ut priores, sed 30 habebat cubitos longitudinis, hinc fiebat ut hoc sagum, propter 30 hosce cubitos, utrimque ad terram perlingeret; et propter undecimam cortinam, latitudo unius cortinae ante, et latitudo alterius cortinae retro, media sui parte reflectenda esset. Tropologice, in tabernaculo, id est Ecclesia, decem cortinae sunt 10 praecepta charitatis, sive Decalogi: sunt quinae et quinae, quia tam novo quam veteri Testamento congruunt singulae; latae sunt 4 cubitos: charitas enim ad 4 cardinales virtutes se distendit; longae sunt cubitos 28, qui numerus ex quatuor in septem (qui sabbati est numerus) ductus consurgit, estque numerus compositus plenus: solus enim primis suis omnibus numeris, quasi partibus conflatur et integratur, nam si jungas 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, efficies 28, quia charitas legis divinae longissimam et perfectam nobis parit aeternitatem; unde et ansulae 50 extantes hyacinthinae, id est coelestis coloris, significant spem coelestium coelestisque jubilaei, in quo plenissimam habebimus libertatem et laetitiam; circuli aurei perpetuam claritatem, et claram Sanctorum charitatem, sive amorem mutuum significant. Vide Bedam, lib. II De Tabern. cap. II. Aliter S. Gregorius, hom. 19 in Ezech.: "Cortinae, ait, tabernaculi, Sancti omnes sunt, qui ex diversis virtutum coloribus in sanctae Ecclesiae ornamento proficiunt. Qui et interiora velant, et exteriora omnimodo exornant; quia eorum vita in quantum videtur, ornamentum est, et eorum intellectus intus absconditus, dum coelestia quae in mente servant, edicere non possunt, in eis aliquo modo velatur. Recte autem decem cortinae sunt, quia per Decalogi studium ipsa Sanctorum corda profecerunt. Hyacinthinae vero ansulae cortinarum fieri quinquaginta praeceptae sunt. Hyacinthus coeli speciem habet. Ansulae ergo cortinarum sunt praecepta coelestia, in quibus ligantur animae, ut ab inferioribus sublevatae superius pendeant. Quae videlicet ansulae habent et circulos aureos, intellectum scilicet vera sapientia fulgentem. Qui intellectus, quia esse debet per omnia circumspectus, et tantae sollicitudinis vigilantia munitus, recte per circulos designatur. Et notandum quod a latere et summitate jubentur ansulae, vel circuli in cortinis fieri, quia praecepta coelestia, et intellectus spiritalis, non solum debet nos sursum in Dei amorem suspendere, sed etiam proximo in charitate sociare. In eo enim quod conditorem nostrum diligimus, quasi per superiores ansulas in aere pendemus; in eo vero quod sicut nosmetipsos proximos amamus, ansulas et circulos a latere habemus, ut cortinae tabernaculi, id est fidelium animae per charitatem conjunctae sint, et non per discordiam divisae."
26:6
FACIES ET QUINQUAGINTA CIRCULOS, — puta circulares fibulas, ut haec duo cortinarum quinarum vela per eos conjungi, et rursum solvi et disjungi possint, quando proficiscendum est; unde noster Interpres hos circulos vers. 11 vocat fibulas, et Hebraeum karse significat circulum et fibulam circularem, a curvitate.
26:7
FACIES ET SAGA CILICINA UNDECIM. — Hebraice, facies et cortinas e pilis caprarum undecim: nam e pilis caprarum vestes contextae cilicinae dicebantur, de quibus cap. xxv, vers. 4. Haec saga sive vela eodem modo jungebantur, et spargebantur per tabernaculum, quo 10 cortinae, uti dixi vers. 3. Tropologice S. Augustinus, serm. 45 in Matth.: Undecim, inquit, est symbolum peccati, quia transgreditur denarium Decalogi, quod hic cilicio, sive sago cilicino plangitur: hoc ergo sagum symbolum fuit poenitentiae. "Poenitentia, inquit Isidorus, lib. III De Summo Bono, est medicamentum vulneris, spes salutis, per quam ad misericordiam provocatur, quae non tempore pensatur, sed profunditate luctus et lacrymarum, qua omnis cruciatur et mortificatur caro." Et Hugo Victorinus, lib. III De Myster. Eccles.: "Poenitentia, ait, dicitur quasi punientia (aut potius poenae tenentia), eo quod ipse homo in se poenitendo punit, quod male admisit. Tria enim quae sunt in percussione pectoris, id est pectus, sonus et manus significant quod poenitentia est de his, quae mente, voce et opere peccavimus." AD OPERIENDUM TECTUM TABERNACULI, — tectum vocat tegumentum, puta velum decem cortinarum, jam dictum, quod tegebat tabernaculum instar tecti. Mystice, haec saga significant sanctos praedicatores; unde ter denos, id est 30 habent cubitos, qui numerus est perfectus: qui tamen sint humiles, quique, ceu numerus undecimus, Decalogum quandoque se transgredi fateantur, ideoque cilicium et lugubrem poenitentiae statum, quin et habitum subinde, instar S. Joannis Baptistae, amplectuntur, ut sic populum ad poenitentiam permoveant. Ita Beda.
26:12
EX MEDIETATE EJUS OPERIES POSTERIORA TABERNACULI, — q. d. "Operies," id est replicabis cortinam unam ad altitudinem duorum cubitorum, ut ita fiat duplicatum operimentum, quod operiat posteriorem partem tabernaculi ad altitudinem duorum cubitorum. Ita Abulensis.
26:14
FACIES ET OPERIMENTUM ALIUD TECTO DE PELLIBUS ARIETUM RUBRICATIS; ET SUPER HOC RURSUM ALIUD OPERIMENTUM DE IANTHINIS PELLIBUS. — Tectum hic rursum vocatur operimentum primum tabernaculi, puta velum decem cortinarum, quod hebraice vocatur ohel, id est tabernaculum, quia erat totius tabernaculi proximum tegumentum. Nota: Quatuor erant operimenta sive tegumenta tabernaculi. Primum erat velum decem cortinarum ex bysso, purpura, cocco et hyacintho, de quo vers. 1. Secundum erat stragulum ex undecim sagis cilicinis, vel caprinis, de quo vers. 7. Tertium ex pellibus arietum rubricatis. Quartum ex pellibus ianthinis. An autem haec duo ultima solum tabernaculi tectum texerint, uti volunt Beda, Cajetanus et Lipomanus, an vero etiam latera tabernaculi, incertum est; nam quod vers. 14 dicitur illa operuisse tectum, nil facit pro Beda: ibi enim tectum idem est quod tabernaculum: hoc enim undique tegebatur, et quae ratio fuit tegendi tecti proprie dicti hisce duobus operimentis, eadem militat et pro toto tabernaculo, videlicet ne laederetur imbribus, ne cortinae delicatiores, et tabulae auratae foedarentur aut corrumperentur. Unde et Josephus ait tabernaculum tali colore, specie et decore fuisse venustum exterius, ut intuentes mirarentur, et coelum esse putarent, quod vel maxime de quarto operculo ianthino latera cingente et tegente accipiendum videtur; nam tectum tabernaculi, cum planum et altum esset, videri non poterat. Similiter decem cortinae polymitae, cum essent infimae, et sago cilicino undique tegerentur, nulla sui parte videri poterant. Ita Abulensis, Quaest. X. Tropologice, operimentum ex pellibus arietum rubricatis significat Apostolicos viros, qui sanguine suo Ecclesiam operuerunt, ejusque fidem stabiliverunt, contra omnes ingruentes infidelium procellas. Illi ergo rubricati sunt, quia sanguine suo vitam beatam, tam suam quam Ecclesiae emerunt. Narrant historiae Romanae de Caio Mario, quod castra opposuerit contra Cimbros et Teutones loco arido, militique sitienti et aquam petenti demonstrans amnem juxta vallum hostium: "Illinc, inquit, peti a vobis potest potus sanguine venalis"; mox oraverunt milites, ut eos eo duceret. Idem Christus dixit Martyribus et Ecclesiae. Operimentum vero ianthinum significat virgines, qui colore coelesti, mortui carni et mundo, mortalem tantum pellem secum deferunt, animo in coelis defixi: hi in Ecclesia eminent, eamque meritis et orationibus tutantur. Unde virgines dicuntur quasi virtute insignes, et coelibes quasi coelites, et coelo beati, id est coeli civium vitam in terris imitantes, inquit Beda, lib. II De Tabern., cap. III et IV. "Quanta, inquit S. Ambrosius, lib. I De Offic., est virginitatis gratia, quae meruit a Christo eligi, ut esset corporale Dei templum, in qua corporaliter habitavit plenitudo divinitatis? Virgo genuit mundi salutem, virgo peperit vitam universorum." Et S. Gregorius: "Flos est virginitas, flos martyrium, flos actio bona. In horto virginitas, in campo martyrium, bonum opus in thalamo." Et S. Cyprianus, lib. De Virginitate: "Virginitas est soror angelorum, victoria libidinum, regina virtutum, possessio bonorum omnium; flos est Ecclesiastici germinis, decus atque ornamentum gratiae spiritualis, illustrior portio gregis Christi." Et S. Hieronymus: "Esse angelum, felicitatis est; esse vero virginem, virtutis: dum hoc obtinere nititur ex gratia, quod habet angelus ex natura."
26:15
FACIES ET TABULAS STANTES TABERNACULI. — Hae tabulae erant quasi parietes tabernaculi erecti a tribus ejus lateribus. Secundo, hae tabulae et in latere Meridiano erant 20, et totidem in latere Aquilonari, quae duo latera erant latera longitudinis tabernaculi; unde sequitur tabernaculum longum fuisse 30 cubitis: quaelibet enim tabula sesquicubitalis erat; 20 ergo tabulae efficiebant 30 cubitos; distabant tabulae Aquilonares a Meridionalibus decem cubitis, quae erat latitudo tabernaculi; altae erant 10 cubitis. Tertio, ad Occidentem erant tabulae sex integrae et duae dimidiae, ita ut omnes octo junctae facerent 10 cubitos (quae rursum erat latitudo tabernaculi); jungebant enim hae tabulae latus Meridianum et latus Aquilonare tabernaculi. Quarto, hae tabulae singulae duas habebant bases, quasi duos cardines, qui in duobus foraminibus duarum basium argentearum suscipiebantur, idque ad hoc ut basibus hisce argenteis inniterentur tabulae, et firmius consisterent. Allegorice, tabulae hae significant dilatationem Evangelii per Apostolos, et eorum successores in universo mundo; bases erant oracula Prophetarum, quibus praedicatio Evangelii nitebatur. Ita Beda et Isidorus. Verum Nyssenus per tabulas et bases angelorum multitudinem, quae Sanctos et electos custodit, intelligit.
26:17
IN LATERIBUS TABULAE DUAE INCASTRATURAE FIENT, QUIBUS TABULA ALTERI TABULAE CONNECTATUR, — q. d. Singulae tabulae duabus sui partibus excavabuntur, ut vicina in eas per partem sui prominentem, quasi per manum, ut habent Hebraea, subintrare possit, itaque illi connecti. Hae incastraturae, vel commissurae tabularum significant humilem charitatem, qua Apostoli et Sancti eorum sequaces invicem juncti et devincti sunt. Ita Beda.
26:22
AD OCCIDENTALEM VERO PLAGAM TABERNACULI FACIES SEX TABULAS, ET RURSUM ALIAS DUAS, QUAE IN ANGULIS ERIGANTUR POST TERGUM TABERNACULI, — q. d. Tabernaculum ad Occidentem habebit octo tabulas, uti dicitur vers. 25, ita tamen ut sex integrae sint, scilicet sesquicubitales, duae vero reliquae sint tantum semicubitales: nam cum latitudo tabernaculi deberet esse 10 cubitorum, sex autem tabulae tantum darent 9 cubitos, hinc illis sex additae sunt duae aliae minores, videlicet utrinque una medium habens cubitum, ut ita decimus cubitus latitudinis tabernaculi per eas compleretur; quae proinde in angulis erectae dicuntur, quia una latus Meridianum, altera Aquilonare tangebat: ipsae denique cum sex reliquis dicuntur fuisse post tergum tabernaculi, id est ad latus Occidentale tabernaculi, quod tegebat Sanctum sanctorum: nam pars anterior et Orientalis tabernaculi nullas habebat tabulas, sed patebat, quia ibi erat ingressus in tabernaculum. Anagogice, octo hae tabulae post Sanctum sanctorum significant octo beatitudines, quae post hanc vitam merentibus easque hic prosequentibus succedent et obvenient. Ita Rupertus. Vere S. Augustinus in Sermone Apostol. Petri et Pauli: "Petrus, inquit, pauper in mundo, factus est dives in Christo, cui reges et nationes famulantur in saeculo. Paulus vero, dum urget gladiis sanctos; fidei suscepit jugum, et magister factus est Gentium, forma Martyrum, formido daemonum, indultor criminum, fonsque virtutum." Et S. Chrysostomus, homilia 4 De Laude S. Pauli: "Paulus terram simul atque mare, Graeciam simul atque Barbariam, omnemque prorsus quanta est sub sole regionem, quasi volatans circumivit; non simplici labore velut in vacuum itinera percurrens, sed peccatorum spinas pariter evellens, verbumque pietatis ubique seminans, errores fugans, veritatem reducens, ex hominibus angelos faciens, quinimo ipsos homines quasi ex daemonibus in angelos provehens." Et rursum: "Paulus coeli civis, Ecclesiarum columna, angelus terrestris, homo coelestis. Sicut enim missum in ignem ferrum, totum ignis efficitur: sic Paulus charitate succensus, totus effectus est charitas." Idem rursum: "Misit Christus Apostolos, quasi sol radios suos, quasi rosa suavitates odoris sui, quasi ignis scintillas suas: nam sicut sol in radiis apparet, sicut rosa in odoribus suis sentitur, sicut ignis in scintillis suis aspicitur, sic in illorum virtutibus Christi potentia agnoscebatur."
26:24
ERUNTQUE CONJUNCTAE, — sex scilicet tabulae aequales, et quasi gemellae sorores: nam de aliis duabus minoribus paulo post loquitur. ET UNA COMPAGO RETINEBIT. — Hebraice, eruntque omnes perfectae, id est omnino aequaliter nexae ad caput, id est sursum ad annulum unum, id est, quasi uno annulo retinerentur; non enim vere annulo, sed incastraturis, ut dixi vers. 17, quasi annulis nectebantur, quod noster Interpres clare vertit, "una omnes compago retinebit." et ad spem remunerationis futurae accenduntur. Ita Beda, lib. II, cap. VII.
26:26
FACIES ET VECTES DE LIGNIS SETIM QUINQUE AD CONTINENDAS TABULAS. — Hic agit de vectibus, qui ex omni, puta ex triplici latere erant quini, ut tabulas stringerent et continerent; hinc sequitur hos vectes universim fuisse 15: ter enim quinque faciunt 15: quindecim, inquam, integri et commensi longitudini vel latitudini tabularum; sed quisque integer ex pluribus partialibus constabat, praesertim in utroque latere longitudinis tabernaculi: nam cum longitudo esset 30 cubitorum, debuisset vectis unius ligni esse pariter triginta cubitorum, quantae longitudinis vectes aut ligna vix reperiuntur. Unus ergo vectis hic ex multis partialibus constabat, videlicet ii qui erant ad utrumque latus longitudinis, quod erat 30 cubitorum, hi singuli sex partialibus integrabantur: nam quilibet partialis erat 5 cubitorum, ait Josephus. Partiales ergo hi invicem jungebantur et inserebantur caput unius cavo alterius, uti ossa in humano corpore invicem innectuntur in modum pyxidis, inquit Josephus.
26:28
QUI MITTENTUR PER MEDIAS TABULAS (non per ipsam spissitudinem tabularum, sed per dorsa earum transversim; nam in earum dorsis erant annuli, per quos hi vectes immittebantur) A SUMMO USQUE AD SUMMUM, — id est, ab extremo usque ad extremum. Ita Hebraea, quae sic habent: Et vectis quisque medius, ibit vel transibit, in medio tabularum, transiens ab extremo usque ad extremum; quod Noster clare vertit, "qui mittentur per medias tabulas ab extremo ad extremum." Septuaginta, Chaldaeus, Vatablus et alii haec accipiunt de alio vecte medio transcunte ipsam crassitiem tabularum: de eo accepit et Noster, cap. xxxvi, vers. 33, ubi in Hebraeo pene eadem verba sunt quae hic, de quo ibi dicam. Allegorice, quinque hi vectes facti non ad portandum, sed ad tabulas continendas et astringendas, significabant Pentateuchum sive quinque libros Mosis, quibus tam Judaei olim, quam Christiani nunc in praesenti vita ad fidem et virtutem,
26:31
FACIES ET VELUM. — Describitur hic velum dividens Sanctuarium et Sanctuarii sanctuaria, id est dividens Sanctum a Sancto sanctorum; erat hoc velum oppansum Sancto sanctorum factum ex bysso, cocco, purpura et hyacintho, eratque appensum ad quatuor columnas factas ex lignis setim inauratis, quae columnae habebant capita aurea et bases argenteas. Secundo, quo spatio velum hoc sit constitutum Scriptura hic subticet; sed si ex templi, quod ad instar tabernaculi aedificatum est, velo conjicere licet, Sanctum sanctorum tertiam tabernaculi partem occupabat, ita ut velum hoc tertiam hanc partem a reliquis dirimeret; Sanctum ergo sanctorum undique quadratum erat: tum enim in longitudine, quam in latitudine habebat decem cubitos. Huc alludens S. Joannes, Apoc. xxi, 16, loquens de coelo empyreo significato per Sanctum sanctorum: "Civitas, inquit, illa in quadro posita est." Mystice, hoc velum significabat, nos, qui sumus hic in atrio et Sancto, id est in Ecclesia militante, per fidem et aenigmaticam cognitionem speculari Deum et futura bona, quae sunt in Sancto sanctorum, id est in coelo. Unde in Christi passione hoc velum scissum est: quia Christus sua morte nobis aditum ad coelum, et claram Dei visionem aperuit. S. Augustinus, serm. 18 super Joan.: "Ambula, inquit, per fidem, ut pervenias ad spem; spes non aedificabit in patria, quem fides non consolatur in via." Idem rursum: "Quid est fides, nisi credere quod non vides? Unde et quomodo capitur Trinitas? recte, o homo, interrogas; ideo bene creditur, quia cito non capitur: nam si cito caperetur, non esset opus ut crederetur, quia videretur." Hoc est quod ait Apostolus, Hebr. xi, 1: "Est autem fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium." Hinc rursum S. Augustinus, in lib. De Trinit.: "Aufer, ait, argumenta, ubi fides quaeritur; in ipsis gymnasiis suis jam Dialectica taceat: piscatoribus credunt, non Dialecticis." Et S. Bernardus in Cant.: "Quid, ait, non inveniat fides? attingit inaccessa, deprehendit ignota, comprehendit immensa, apprehendit novissima, ipsam denique aeternitatem suo illo vastissimo sinu quodam modo circumcludit." Hinc rursum Apostolus Hebr. x, 20, per velamen accipit carnem Christi, quae ejus divinitatem velabat, quaeque instar veli in passione scissa, viam in coelum patefecit. Velum hoc factum est ex hyacintho, purpura, bysso, coccoque bis tincto, opere plumario, quia caro Christi ex purpureo Deiparae Virginis sanguine, opera Spiritus Sancti pulcherrima membrorum varietate est composita. Unde Psalm. cxxxviii, 15, quod nos habemus: "Substantia mea in inferioribus terrae," hebraice est, "acu pictus sum," hoc est, ut Pagninus exponit, "variis membris formatus sum," scilicet instar vestis phrygionicae; "in inferioribus terrae," id est in matrice matris, quasi in loco recondito et subterraneo. Campensis exponit, "velut tapetium e nervis et venis contextus sum in utero matris." Loquitur Psaltes de formatione hominis cujuslibet, sive embryonis in ventre matris. Si corpus cujusvis hominis velut phrygionica vestis acu pingitur, quid de Christi corpore dicemus, cujus phrygio fuit Spiritus Sanctus? quid vero de anima? quid de tota humanitate? quam pulchra coelestium charismatum varietate contexta, velut holoserica vel aurea vestis splendescit? Pinxit enim in ea summus artifex, primo, omnes scientias et veritates: habebat enim anima Christi triplicem scientiam, scilicet beatam, infusam et acquisitam; secundo, omnem prudentiam et sapientiam; tertio, omnes virtutes, naturales, supernaturales et theologicas; quarto, omnes gratias gratis datas; quinto, omnem gloriae varietatem, omnesque dotes gloriosae beatitudinis.
26:33
INSERETUR AUTEM VELUM, etc., QUO ET SANCTUARIUM ET SANCTUARII SANCTUARIA DIVIDENTUR, — q. d. Velum hoc dividet Sanctum a Sancto sanctorum, cujus deinceps vasa describit. Sanctum sanctorum expressum erat symbolum coeli empyrei, vitaeque aeternae, quam pulchre describit Vigilantius, in Vita Epicteti presbyteri et Astionis monachi Martyrum, Astionis matri adhuc Gentili. Cum enim diceret mater: "Quae dicitur regio illa, quo perrexit dulcissimus meus et unicus Astion?" Vigilantius respondit: "Regio robustorum, seu fortium virorum." Et mater: "Sunt aliqui homines ibidem commorantes?" Vigilantius respondit: "Plures et valde nobiles habentur, quorum possessio paradisus dicitur, quorum tabernacula ex lumine sunt constructa, quorum vita Deus est, et conversatio immortalis existit; quorum vestes sanguine sunt respersae, et in capite coronae ex auro purissimo cum gemmis variis fabricatae habentur. Sed et Rex nimium potentissimus, ac metuendus est in eadem regione, cujus nomen Deus deorum, et Dominus dominantium appellatur; cujus nuntii Angeli dicuntur justitiae, quorum vestis una est omnibus, et tactus eorum igni assimilatur urenti. Sed et senatus hujus Imperatoris valde clarus habetur; et media pars Prophetae nuncupatur, alii vero Apostoli pronuntiantur." Deinde ipsam civitatem ita describit: "Sed et civitas istius Regis valde est praeclara, nomenque ejus Christicolis pronuntiatur, cujus murus ex auro purissimo est constructus, habens portas duodecim, et in ipsis singulae dependent margaritae, atque singuli ex senatoribus per singulas sedent indesinenter. Et prima quidem porta dicitur Petri, secunda Pauli, tertia Andreae, quarta Joannis, quinta Jacobi, sexta Philippi, septima Bartholomaei, octava Thomae, nona Matthaei, decima Thaddaei, undecima Simonis, duodecima Matthiae." Denique ejus templum et Sancta sanctorum ita depingit: "Sed et templum mirificum est in ea, habens Sancta sanctorum et altare aureum, ante cujus conspectum vir quidam astat mirificus tenens decemchordarum psalterium, ac jugiter ibi degentes ad laudem Regis illius cohortatur dicens: Laudate Dominum de coelis, laudate eum omnes angeli ejus; laudate eum omnes virtutes ejus. Hujus itaque nomen, David filius Jesse pronuntiatur. Sed et plateae hujus civitatis ex auro purissimo sunt stratae; cujus fluvius vitam aeternam emanat, cujus pomifera per singulos menses reddunt fructus suos, et folia eorum ad medicamentum procedunt animarum; cujus lumen inenarranabile est, et portae nunquam clauduntur, eo quod nunquam ibi nox erit, nec ullae tenebrae habentur; sed semper gaudium, et perpetua laetitia ibidem jugiter commoratur." Quare merito S. Antonius suos hortabatur dicens: "Hoc sit autem primum cunctis in commune mandatum, nullum in arrepti propositi vigore lassescere, sed quasi incipientem augere semper debere quod coeperit, praesertim cum humanae vitae spatia aeternitati comparata, brevissima sint ac parva." Ita exorsus paululum siluit, et admiratus nimiam Dei largitatem, rursus adjecit, dicens: "In praesenti hac vita aequalia sunt pro rerum commutatione commercia, nec majora recipit ab emente qui vendit; promissio autem vitae sempiternae vili pretio comparatur. Scriptum est enim: Dies vitae nostrae septuaginta anni; si autem multum, octoginta: quidquid reliquum est, labor et dolor est. Quando ergo octoginta, aut centum, ut multum, annis laborantes in Dei opere vixerimus, non pari tempore regnaturi sumus in futuro; sed pro annis praedictis, omnium nobis saeculorum regna tribuentur. Non terram haereditabimus, sed coelum: corpus quoque corruptum relinquentes, idipsum cum incorruptione recipiemus. Ergo, filioli, non vos aut taedium defatiget, aut vanae gloriae delectet ambitio. Non sunt enim condignae passiones hujus temporis, ad superventuram gloriam, quae revelabitur in nobis." S. Maria d'Oignies, teste Cardinali Vitriaco in ejus Vita, cum vixisset vitam angelicam, accepit revelationem suae salutis et gloriae, hisce verbis: "Ibis in Sancta sanctorum." Cumque illa rem intelligeret, non verba, utpote Latina, dicebat assidue jubilans ancillae suae: "Ibimus in Sancta sanctorum, dulcissima Clementia (hoc erat ancillae nomen). Et quid sunt Sancta sanctorum?" nec aliud dicere poterat, ebria gaudio, noctes et dies, nec comedere, nec bibere. Hinc monasteria olim, in quibus agebant monachi, semoti a rebus terrenis, vitam coelestem, coelo inhiantes, vocabantur Sanctuaria, ut patet ex Vita S. Euphraxiae. Ita S. Arsenius pannum habebat in sinu, ad tergendum juges lacrymas, quae ob desiderium vitae aeternae ex oculis ejus defluebant. Unde S. Hieronymus S. Paulam quinque monasteriorum in Palaestina fundatricem, imo monacham, et monacharum ductricem, recensitis miris ejus et coelestibus virtutibus, ita in coelum usque prosequitur: "Caeterum, illa implevit cursum suum, fidemque servavit, et nunc fruitur corona justitiae, sequiturque Agnum quocumque vadit. Saturatur, quia esurivit, et laeta decantat: Sicut audivimus, ita et vidimus, in civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri. O beata rerum commutatio! Flevit, ut semper rideret. Despexit lacus contritos, ut fontem Dominum reperiret. Vestita cilicio est, ut nunc albis vestimentis uteretur, et diceret: Scidisti saccum meum, et induisti me laetitia. Cinerem sicut panem manducabat, et potionem suam cum fletu miscebat, dicens: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte, ut in aeternum pane angelorum vesceretur, et caneret: Gustate et videte, quoniam suavis est Dominus," et: "Eructavit cor meum verbum bonum, dico ego opera mea regi." Ita S. Euphraxia, tempore Theodosii Imperatoris, imperiali sanguine prognata, spreto mundo, monasticam vitam amplexa, cum in ea mira humilitate, obedientia et sanctitate vixisset, tricennis vocata est ad haec Sancta sanctorum. Vidit enim Abbatissa duos viros sibi dicentes: "Assumens tecum Euphraxiam, deduc eam ante Dominum"; et mox, inquit, assumens, properavi cum eis. "Et cum venissemus ad quamdam portam, cujus gloriam enarrare non valeo, sponte nobis aperta est. Et ingressae sumus, et vidimus ibi inenarranabile palatium coeleste, in quo est solium nuptiale non manu factum. Ego quidem interius appropinquare non potui; Euphraxiam vero assumentes obtulerunt Domino, et procidens osculata est pedes ejus immaculatos. Vidi ibi dena millia angelorum, ac multitudinem Sanctorum innumerabilem, et omnes stabant respicientes: et vidi, et ecce mater Domini assumens Euphraxiam adduxit eam ad thalamum nuptialem, in quo decoris coronam parabat; et audivi vocem ad Euphraxiam dicentem: Ecce merces tua. Nunc itaque perge post decem dies veniens, fruere his in saecula infinita; et ideo quia hodie nona dies est, ex quo visionem vidi, cras morietur Euphraxia." Sequenti ergo die Euphraxia cum Abbatissa vita functa, abiit in Sancta sanctorum. Ita habet ejus Vita. Huc per crucem praecessit et praeivit nobis Christus, qui "per proprium sanguinem introivit semel in Sancta, aeterna redemptione inventa," ut ait S. Paulus ad Hebr. IX, 12.
26:36
FACIES ET TENTORIUM IN INTROITU TABERNACULI. — Describitur hic secundum velum, quod oppansum erat Sancto, sicut prius, vers. 31, oppansum erat Sancto sanctorum. Velum hoc vocatur tentorium, quia quasi aulaeum et tentorium castrense expansum erat pro quarta, Orientali videlicet parte tabernaculi, sive pro ejus introitu, eratque quasi janua tabernaculi quinque columnis distincta, ut quatuor viis, inter quinque columnas interceptis, pateret ingressus. Sicut enim octo tabulae, vers. 22, latus adversum Occidentale tabernaculi claudebant, ita quinque hae columnae cum hoc suo velo claudebant latus Orientale, qua patebat ingressus. Nota primo: Hoc velum factum erat uti et prius, vers. 31, ex bysso, cocco, purpura et hyacintho, eratque appensum quinque columnis, factis ex lignis setim inauratis. Secundo, velum hoc quod erat in ingressu tabernaculi, uti et velum quod erat in ingressu atrii, de quo cap. xxvii, vers. 16, mobile erat, cum atrii ipsius vela reliqua essent immobilia, essentque ex bysso tantum, hoc vero in ingressu tabernaculi et atrii erant polymita, uti jam dixi. Tertio, asserit Josephus velum hoc in ingressu tabernaculi, a summo non usque ad terram, sed tantum usque ad dimidium columnarum dependisse, ibique annulis sustentatum et retentum fuisse, idque ut accessum et introitum daret sacerdotibus, per illud subintrantibus in tabernaculum, utque lumen solis per hanc partem vacuam et apertam in tabernaculum admitteretur; nam in tabernaculo nullae erant fenestrae: erat enim ipsum undique tectum, tum decem cortinis, tum sago cilicino. Quarto, addit idem Josephus, huic velo pene contiguum fuisse aliud velum, magnitudine par, sed e lino contextum, annulis a funiculo per transversum pendens, quod aliquando adducebatur, aliquando, festis praecipue diebus, reducebatur, ut populus in tabernaculum prospicere posset; tum enim reducto velo patebant auratae tabulae tabernaculi, inquit Lipomanus in cap. xxxvi. Reliquis vero diebus, et maxime cum plueret, ningeret aut grandinaret, hoc velum extimum et lineum objectu suo velum alterum interius et picturatum a tempestatibus et aeris injuriis protegebat.
26:37
Et quinque columnas deaurabis. — Hoc est aureis, non laminis, sed circulis ornabis, ut patet ex cap. xxxvi, vers. ult. in hebraeo.
26:1
v. 4 « Tabernaculum vero tta facies : decem cortinas de bysso retoría » — ita etiam LXX vertit o9; Chald. v significat fila dupliciter contorquere; item Syr. bny — « et hyacintho ac purpura coccoque bis tincto », — verte et verme cocci, uti 95,& — « varia- (as opere plumario facies ». Sed pro variatas omnes textus habent Cherubim, à qua voce novam incipias sententiam. Ergo cortinae erant ex bysso (Ca?.) ; cui intexebantur fili purpurei etc., et quidem ita, ut non solum efficeretur textura diversicolor, sed ut e diversi coloris filis efficerentur formae Cherubim, quod opus erat p/umariorum. In eiusmodi opere Aegyptii imprimis excellebant : cf. Erman p. 59^. v. 2 tuor cubitorum. erit. Unius mensurae fient. universa tentoria » , seu accuratius «universae illae decem cortinae.
26:3
v. 3 « Quinque cortinae sibi iungentur mutuo, et aliae quinque nezu simili cohaerebunt » ; ita ut, quando iunctae fuerint , habeantur tapeta duo, quorum unumquodque longitudinis habeat cubitos viginti octo, latitudinis vero quinquies quatuor, 1. e. viginti. Quod v. 4 sq. traditur de cortinis invicem iungendis ope ansularum et eireulorum, dubitari potest an ad quinas cortinas inter se iungendas referatur, an ad duo quinarum cortinarum tapeta referatur. Hoc alterum indubie evincit v. 33 iubens velum, quod in aditu erat sancti sanctorum, collocari « infra circulos » : ergo ibi nec alibi erant illi circuli. Ergo tapetum unum operiebat sanctum sanctorum , tapetum alterum eiusdem magnitudinis operiebatsanctum; duae illae sanctuarii partes simul sumptae longitudinis erant quadraginta cubitorum , imo paulo maioris, crediderim quippe duo tapeta per ansulas et circulos non fuisse ita arcte coniuncta, sed aliquo interiecto intervallo. Quomodo vero quinae invicem, quae in tapeta coalescebant, iungerentur cortinae, non edocemur; id non videtur effectum esse ansulis et circulis; fortasse permanentiori ratione, v. g. nendo (Tost.). v. « Ansulas hyacinthinas in. lateribus [ac summatatibus] facies: cortinarum, [ut possint invicem copulari] ». Textum nonnihil obscurum Her. liberius vertens difficiliorem reddidit. Quid ipse senserit, ex eius versione satis apparet. Ansulas seu laqueolos non in solis lateribus, sed etiam in summitatibus adstruxit. Videtur supposuisse, duo j tapeta in « summitatem » sanctuarii conspirasse atque ibi fuisse jun- — genda; videtur praeterea sensisse, singulas cortinas « in lateribus » : fuisse 1ungendas inter se ansulis et circulis. Sed illud zn summtitatibus j non est in textu. Hebr. ita habet : Faciesque ansulas hyacinthinas su- | per labium cortinae. unius, in. extremitate, in. loco contunctionis ; | emque facies in labio cortinae extremae, in loco coniunctionis se- : cundo. Quinis inter se iunctis cortinis, iam non habentur nisi duo tapeta aut, ut verbis textus hebraei loquamur, duae cortinae maiores : cortina una, et cortina extrema seu remotior. Ansulae igitur faciendae sunt in cortzna una, et quidem in /aói0 seu longitudinis latere, et quidem 7n extremtate seu in extremo eo latere : is enim proprius est eiusmodi ansularum locus. Eadem vero extremitas ab usu, cui iam adhibetur, vocatur /ocus contunctionis, eique in altero tapeto seu in cortina remotiore correspondet /ocus coniunctionis secundus. Pro npo Sam. nxpz. — man et n?3n3 non sunt nomina (Dillm.) tapeti unius et alterius, e quinis compaetorum cortinis. Voces sunt incertae lectionis. Sam. h. 1. bis habet n'?3775; idemque habent Sam. Hebr. 36,11, qui textus verbotenus ceteroqui nostro textui consonat; 36,17 Sam. Hebr. priore loco habent r33912, posteriore nan. Nullum igitur earum vocum defendi potest discrimen; primitus fortasse una eademque ubique legebatur vox.
26:5
v. 5 « Quinquagenas ansulas cortina habebit in utraque parte |a insertas], «t ansa contra ansam veniat, [et altera alteri possit. aplari] ». Hebr. : Quinquaginta ansulas facies in cortina una, et quinquaginta ansulas facies in extremitate cortinae , quae est in contunctione secunda : oppositas ansulas unam ad. alteram. Culvis ansulae in coniunctione prima correspondebit ansula in coniunctione secunda.
26:6
v. 6 « Facies et quinquaginta circulos aureos » , seu exactius uncinulos, qui singuli uni ansulae unius coniunctionis et uni ansulae alterius coniunctionis insinuarentur, « quibus cortinarum [vela] iungenda sunt , ut unum tabernaculum fiat ». Hebr. : Fatiesque quinquaginta uncinulos aureos, et 3unges cortinam unam alteri unctinulis, ut. fiat habitaculum unum. Arg. — Illud habitaculo superminebat. Cortinae e pilis caprarum 3 quinque et sex in duo disparia iungebantur tapeta, quae ansulis aeneisque uncinis iungebantur et super tapeta byssina partim dependebant. v.'"5« Facies et saga cilicina undecim », dum v. 1 decem tantum cortinae byssinae mandabantur, « ad operiendum tectum tabernaculi » — Hebr. : in tabernaculum supra habitaculum. Futurum enim erat tabernaculum tentorium quoddam super habitaeulum eminens. v. 8 - . « Longitudo sagi unius habebit triginta, cubitos , et latitudo quatuor : | aequa erit mensura sagorum omnium ». Quae duobus cubitis excedebant longitudinem cortinarum byssinarum. v. 9 « E quibus quinque tunges seorsum, et sex sibi mutuo copulabis , ita ut sextum saqum in fronte tecti » — Hebr. tabernaculi — « duplices ». v. 10 « Facies et quinquaginta ansas in ora sagi unius , ut contungti cum altero queat ; et quinquaginta ansas in ora sagi alterius , ut cum altero copuletur ». T v. 41 «, Facies et quinquaginta. fibulas aeneas » — circulos vel un- | cinulos, — « quibus dungantur ansae,wut unum ez omnibus operi- [ mentum » — Hebr. tabernaculum — « fiat ». v. 19 « Quod autem su- : perfuerit in sagis, [quae parantur| tecto, [?. e.] unum sagum, quod amplius est, ez medietate etus operies posteriora tabernaculi ». Hebr. : Quod autem. dependet superfluitatis sagorum tabernaculi : est praefatio aliqua ad reliquum v. 12 et ad v. 13 — dimidium sag? superfhui dependebit super posteriora habitaculi. Nota vocum 5ns et zw: constans discrimen. v. 13 « Et cubitus ex una parte pendebit, et alter ex altera, qui plus est tn sagorum longitudine, utrumque latus tabernaculi protegens ». Hebr. : Et cubitus hic et cubitus ibi de eo , quod est | superfluum in. longitudine tabernaculi, erit extensus super latera habitaculi hinc et llinc, ad ea tegenda. Secundum ea, quae v. 1-6 explicata sunt, sat facile haec intelliguntur exceptis iis, quae h. l. de superftuitate sagorum adduntur. Sc. saga ambitu nonnihil excede- fronte tabernaculi replicari, instar « fastieii et porticus », ut non inepte suggerit Ios. Vides igitur, ansulas ef uncinulos, quibus sagorum tapeta iungebantur, non esse accurate superposita ansulis et uncinulis, quae tapeta byssina continebant, sed duorum cubitorum intervallo ab iis distitisse : nulla illis intervallis in sanctuarium immittebatur lux.
26:14
v. 154 « Facies et operimentum [aliud] tecto » — Hebr. tabernaculo, hine non a/zud, cum hoc sit primum tabernaculi, ut ab habitaculo distinguitur, operimentum — « de pellibus arietum rubricatis ; et super hoc rursum aliud operimentum de ianthinis pellibus ». Cf. 25,5. Putat Cai., haec duo operimenta solum tabernaculi tectum texisse et a pluviis defendisse, non latera; et, dum tectum esset planum, haec operimenta sursum in angulum conspirasse, quo facilius pluviae defluerent. Haec gratuito adstruuntur. Illud vero indubium videtur, his operimentis omnino contecta esse tabernaculi posteriora, quae cortinis byssinis nequaquam, sagis vero nonnisi ex parte tegebantur.
26:15
v. 15 « Facies et tabulas » seu trabes « stantes »,1. e. erectas (Tost.), quarum una sit altitudo et longitudo, « /abernaculi, de lignis setim ». Sed pro tabernaculi, Hebr. habitaculi : ad hoc quippe redit oratio, et constabat habitaculum parietibus ligneis cum superpositis cortinis byssinis. LX X cxiXovc , columnas , Ya vertentes avv27 et ignorantes vocem z'pópn.
Arg. — Constabant parietes tabulis de lignis setim, quae habebant bases etf capitella argentea et continebantur vectibus per annulos aureos transmissis.
26:16
v. 16 « Quae singulae denos cubitos tn longitudine habeant, et in latitudine singulos ac semissem ». v. A1 « In |lateribus| tabulae duae incastraturae fient, quibus [tabula] alter |tabulae| connectatur ; atque zn hunc modum cunctae tabulae parabuntur ». Gratuito latera in textum introduxit Hier.; hinc devenit in 2ncastraturas seu compages, quae habentur, quando in unius trabis latere secundum totam longitudinem exscinditur pars aliqua prominens, quae in partem cavam in latere alterius trabis impingitur. Tamen v. 19 vertit angulos, secutus sane LXX v. V cepiotexouc. Neque illud affirmat textus, per illas « incastraturas » tabulam tabulae esse connexam. Hebr. : Duae manus erunt tabulae uni, parallelae invicem. Nomine manus venire potest, quidquid protruditur et alteri prehendendo iuservit. Hae manus teste v. 19 erant « in extremitate inferiore tabularum » (Vat.), et in bases intrabant. Probabiliter igitur vertit Symm. xzzoystc, manubria; Chald. Syr. car- dines. naSwm LXX vertunt &vcv tcov ec (Évegog «GO &xégo); Syr. vx" rectae; CAa/d. va»w'2, quae vox significationem habet « parallelus » (Levy). Quae significatio reapse optime quadrat.
26:18
v. 48 « Quarum viginti erunt in. latere meridiano , quod vergit ad austrum ». Hebr. per modum generalis introductionis ad omnia sequentia repetit priora v. 15 verba : E£facies tabulas pro habitaculo. Dein absolute pergit: viginti tabulas ad latus australe, meridiem versus. yo" fortasse erat antiquius meridiei nomen : habetur tantum v. 35; 27,9 et tamquam nomen venti australis .in loeis poeticis Ps. 77 (18), 26; Cant. 4,16. Potuit posterior aliquis 332 adscribere, quod ignorant LXX; et cf. etiam Chald. Syr.
26:19
v. 19 « Quibus quadraginta bases argenteas fundes, ut binae bases singulis tabulis per duos angulos subzcitantur ». Clarius Hebr. : Quadraginta bases argenteas facies subter viginti tabulas , duas bases subter tabulam unam pro duabus manibus, et duas bases subter tabulam unam pro duabus manibus. Cardines singuli in singulas bases immittebantur. S1 adstruas bases fuisse oblongas et recto angulo ad tabulas dispositas, perspicies eas ad tabulas erectas sustinendas plurimum contulisse. Tamen haec analogiam in aedificiis gentium, maxime Aegyptiorum, non habent potestque res aliter, et fortasse melius concipl. v. 32 columnis tribuuntur solae 2238, quas óases Vulg. vertit, cum tamen eas columnas capitella etiam habuisse vix fas sit dubitare. nnn non solum subter significat, sed etiam pro. Coniecerim ergo VN significare coronam (gall. cornice), quae tam in imo quam in summo pariete habetur; in columna significare tam 6asin quam capitellum (Aug.). lae coronae erant tam latae atque 1psae tabulae. Cardines vero v. 17, secundum hanc interpretationem, non erant paralleli ex ima trabe prominentes, sed eandem directionem habebant (n35w1), unus eminens ex ima, alter e summa trabe.
26:20
v. 20 « [n latere quoque secundo tabernaculi », — Hebr. habitaculi — « quod vergit ad aqguilonem, viginti tabulae erunt »,
26:21
v. 91 « quadraginta habentes bases argenteas : binae bases singulis tabulis supponentur ».
26:22
v. 22 « Ad occtdentalem vero plagam tabernaculi » — Hebr. habitacult — « facies sez tabulas »,
26:23
v. 23 « et rursum alias duas, quae in anqulis |erigantur| post tergum tabernaculi » — Hebr. habitaculi.
26:24
v. 2& « Eruntque coniunctae a, deorsum usque sursum , et una omnes compago retinebtt ». Quae videtur Her. ad omnes omnino tabulas retulisse; sequentibus vero redit ad duas tabulas angulares : « [Duabus quoque tabulis], quae tn anqulis ponendae sunt, similis tunctura servabitur ». Verte ita : Eruntque geminae ab àmo, et simul erunt geminae usque ad summum tn coniunctionem unam; ita erit quoad ambas ipsas, erunt in duas tabulas angulares. Agitur de duabus v. 24 tabulis angularibus. BàYoNn — Q"2n .: sed bis eandem vocem legebant Sam. (awawn), Vulg. (coniunctae), LXX (&E to0v-isot) , Chald. (p212:3). Neque bis legebant n»n, quae vox est numeri singularis : erro Q'2Nn vel Bv2un. DONn significat « geminos parere » (Cant. 4,2; 6,6); Aq. Symm. Theod. h. 1. óibutedovtec, i. e. habentes geminos. Tabula angularis, quae angulum circumplectebatur, e trabibus constabat duabus seu geminis ab imo ad summum, per totam decem cubitorum v. 16 longitudinem. Pergit Hebr. nnn nyavcn ON, usque ad ammulum (ct. |. v. 29) unum seu primum. Idem legebant Sam. Chald. Syr. : sed additum caret sensu. Aliter legebant Vulg. compago, et LXX. eig oóu6Anotv ulav : fortasse DN nón 5N, in coniunctionem unam. Quanta fuerit ea angularis tabula, non docemur. Fuit utique decem cubitos longa, et etiam unum ac semissem lata in plaga occidentali, cum in ea plaga simpliciter numerentur v. 25 tabulae octo et bases sedecim. Videtur fuisse minus lata in altera plaga, in qua nullae ei conceduntur bases.
26:25
v. 95 « Et erunt simul tabulae octo, bases earum argenteae sedecim, duabus basibus per unam tabulam supputatis ».
26:26
v. 96 « Factes et vectes de lignis setim quinque ad [continendas| tabulas in uno latere tabernaculi », — Hebr. habitaculi —
26:27
v. 91 « et quinque alios in altero , et eiusdem numeri ad occidentalem plagam »,
26:28
v. 28 « qui mittentur per medias tabulas a summo usque ad summum ». Sed reliqui textus id nequaquam de-omnibus vectibus praedicant : Et vectis medius per medias tabulas, transibit ab una extremitate ad. alteram, per lotam latitudinem parietis ignei. Erant praeterea infra et supra vectem medium alii bini, sed non debebant totam latitudinem aequare. Duo ab una, et duo alii ab altera extremitate profecti, ad medium fortasse iantum parietem pertingebant; singulae tabulae trinis vectibus sustentabantur..
26:29
v. 29 « Ipsas quoque tabulas deaurabis, et fundes in eis annulos aureos, per quos vectes |tabulata| contineant » : ergo trinos singulis tabulis annulos. « Quos operies laminis aureis ».
26:30
v. 30 « Et eriges tabernaculum » — Hebr. habitaculum — « iuxta exemplar, quod tibi in monte monstratum est ». Cf. 25,80. Arg. — Sunt ea velum (n2*£), quo separatur sanctum sanctorum a sancto, et velum (42:2) claudens ingressum sancti. Illud e quatuor, hoe e quinque columnis dependebat.
26:31
v. 94 « Facies et velum de hyacintho et purpura coccoque bis tincto », — et verme cocci, cf. 95,& — « et bysso retorta » (cf. 26,1), « opere plumario [et pulchra varietate] contextum » Cherubim; nam etiam h. l. haec vox additur. Nomen n27*5 huie solo velo adhibetur.
26:32
v. 32 « Quod appendes ante » (5v) « quatuor columnas de lignis setim, quae ipsae quidem deauratae erunt, et habebunt capita aurea, sed bases argenteas ». ^ non est caput seu capitellum (LXX Syr.), sed est hamus, a quo velum dependebat. Tamen adfuisse etiam capitella, et quidem argentea, collige ex iis, quae ad v. 19 dicebamus.
26:33
v. 33 « Inseretur autem velum per circulos » (cf. v. 6), — Hebr. : pones infra circulos — « intra quod pones arcam. testimonii , quo et sanctuarium et sanctuarii sanctuaria dividentur ». Etiam in hoc simile erat sanctuarium Hebraeorum templis Aegyptiorum : cà 83 d8oxa xexovuA pévotg éxiaaa Gexot éxAets (Clem. Aler. Paedag. III. 2; M. 8. 560). Quae fuerit sancti et sancti sanctorum longitudo, non edocemur : quae si extrinsecus mensurabantur, habebant simul longitudinem triginta, latitudinem duodecim cubitorum (v. 16 sqq.). Salomo sancto sanctorum 3 Reg. 6,20 cubi formam tribuens merito censetur servasse proportiones a Moyse traditas. Ergo cum adyti latitudo fuerit duodecim cubitorum (8 X, 3): tribuenda eidem erit etiam duodecim cubitorum longitudo, manebuntque pro sancto longitudinis cubiti octodecim. Dices, neque sic haberi cubum, cum parietibus v. 10 non duodecim, sed decem cubitorum altitudo tribuatur. Sed adverte, altitudini addi oportere bases seu coronas tabulis et subterpositas et impositas; subtrahendam vero esse tam a longitudine quam a latitudine tabularum erassitudinem. Quae si attendas omnia, nulla ope eubum demonstrabis. Habebis etiam illud, uti in templo Salomonis, ita in sanctuario Moysis longitudinem saneti duplara fuisse longitudinis saneti sanctorum. Cum porro sanctuarii et latitudo extrinsecus mensurata et altitudo fuerint duodecim cubitorum, et tapetorum tam byssi quam sagorum longitudo fuerit viginti octo et triginta cubitorum, patet tapeta byssina solas altitudinis duas tertias partes, i. e. octo utrimque cubitos operuisse, tapeta sagorum tres quartas partes, cubitos utrimque novem, sola e pellibus operimenta ad humum usque se demisisse.
26:34
v. 3&4 « Pones et propitiatortum super arcam testimonii in sancto sanctorum »,
26:35
v. 35 « mensamque extra velum , et contra mensam candelabrum in latere tabernaculi meridiano; mensa enim stabit in parte aquilonis ».
26:36
V. 96 « Facies et tentorium », seu potius velum, « 2n ?ntroitu tabernaculi » — nw, ergo sancti — « de hyacintho et purpura coccoque bis tincto et bysso retorta, opere plumarii ». Non additur Cherubim, neque artifex vocatur 2vn (v. 1. 31), sed ap^: quae vox censetur eum designare, qui varii coloris filos contexat, non tamen texendo animalia aut alias res effingat.
26:37
v. 31 « Et quinque columnas deaurabis lignorum setim, ante quas ducetur tentorium , quarwun erunt capita aurea et bases aeneae ». Hebr. : Etfacies velo quinque columnas setim , quas deaurabis , et hamos aureos; et fundes eis quinque bases aeneas ». Dices, si quinque tantum fuere 2278, ergo non erant capitella, quod est monstri simile. Sed capitella, quae h. 1. desiderantur, habes 36,38, erantque illa deaurata. — Plura post v. 35 inserit Sa. e 29,1-11 transumpta. i Arg. — Altare cornutum faciendum praecipitur cum vasis suis et crate aenea media altitudine altari inserenda, cui ligna et victimae imponantur; ferendum vectibus per annulos aereos transmittendis. Cap. XXVII. Atrium tabernaculi et ea, quae in 1pso erant, descripturus auctor a describendo altari initium facit.
26:22
… Presso gli Ebrei il tabernacolo con il santo dei santi è orientato a levante ed ha il fondo a ponente (Ex. 26, 22). Anche nell'India antica l'o. a levante era la principale: dei tre fuochi, due dovevano accendersi all'aperto per il sacrificio; quello orientato ad est era il principale.
26:34
PROPIZIATORIO (EBR. HAPPŌRETH, SETTANTA ἘΝΑΣΤΉΡΩΝ)
… Di spessore imprecisato, misurava due cubiti e mezzo (= ca. m. 1,31) di lunghezza e uno e mezzo (= m. 0,78) di larghezza (Ex. 25, 17; cf. 26, 34; 30, 6; 31, 7; 37, 6).
26:35
CANDELABRO A SETTE BRACCI. - C. di oro purissimo, di un solo pezzo, collocato al lato meridionale (Ex. 26, 35) del santuario (Volg.: Sancta) del tabernacolo mosaico e poi del tempio di Gerusalemme, di fronte alla mensa dei pani di proposizione.
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.