An Altar must be made vvith things belonging therto. 9. Also the court of the tabernacle vvith hangings and pillers. 20. And prouision of oyle for lampes.
1Thou shalt make also an altar of setim wood, which shall be five cubits long, and as many broad, that is four square, and three cubits high.Farai anche un altare di legno di setim, che avrà cinque cubiti di lunghezza, altrettanti di larghezza, vale a dire sarà quadro, e alto tre cubiti.THOV shalt make also an Altar of the wood setim, which shal haue fiue cubites in length, and as manie in bredth, that is, foure square, and three cubites in height.Facies et altare de lignis setim, quod habebit quinque cubitus in longitudine, et totidem in latitudine, id est, quadrum, et tres cubitos in altitudine. 2And there shall be horns at the four corners of the same: and thou shalt cover it with brass.E da esso spunteranno le corna a' quattro angoli: e lo rivestirai di bronzo.And there shal be at the foure corners hornes of the same: and thou shalt couer it with brasse.Cornua autem per quatuor angulos ex ipso erunt: et operies illud ære. 3And thou shalt make for the uses thereof pans to receive the ashes, and tongs and fleshhooks, and firepans: all its vessels thou shalt make of brass.E farai pel servigio di esso delle conche, dove riporre le ceneri, e le molle, e i forchettoni, e i bracieri: tutti questi vasi li farai di bronzo.And thou shalt make for the vses therof pannes for to take the ashes, and tongues and fleshhookes, and fire pannes. al the vessel thou shalt make of brasse.Faciesque in usus ejus lebetes ad suscipiendos cineres, et forcipes atque fuscinulas, et ignium receptacula; omnia vasa ex ære fabricabis. 4And a grate of brass in manner of a net; at the four corners of which, shall be four rings of brass,E farai una graticola di bronzo a guisa di rete: a' cui quattro angoli vi saranno quattro anelli di bronzo,And a grate in maner of a nette of brasse: at the foure corners wherof shal be foure ringes of brasse,Craticulamque in modum retis æneam: per cujus quatuor angulos erunt quatuor annuli ænei. 5Which thou shalt put under the hearth of the altar: and the grate shall be even to the midst of the altar.I quali tu porrai sotto il focolare dell'altare: e la graticola scenderà fino al mezzo dell'altare.which thou shalt put vnder the hearth of the Altar: and the grate shal be vnto the middes of the Altar.Quos pones subter arulam altaris: eritque craticula usque ad altaris medium. 6Thou shalt make also two bars for the altar, of setim wood, which thou shalt cover with plates of brass:Farai ancora le due stanghe dell'altare di legno di setim, e le rivestirai di lame di bronzo.Thou shalt make also two barres for the Altar of the wood setim, which thou shalt couer with plates of brasse:Facies et vectes altaris de lignis setim duos, quos operies laminis æneis:
7And thou shalt draw them through rings, and they shall be on both sides of the altar to carry it.E le farai passare per gli anelli, e staranno da ambedue i lati dell'altare per servire a portarlo.and thou shalt drawe them through ringes, and they shal be on both sides of the Altar to carrie it.et induces per circulos, eruntque ex utroque latere altaris ad portandum. 8Thou shalt not make it solid, but empty and hollow in the inside, as it was shewn thee in the mount.Farai l'altare non pieno, ma cavo, e voto al di dentro, conforme ti è stato fatto vedere sul monte.Not massie, but emptie and hollow in the inside shalt thou make it, as it was shewed thee in the Mount.Non solidum, sed inane et cavum intrinsecus facies illud, sicut tibi in monte monstratum est. 9Thou shalt make also the court of the tabernacle, in the south side whereof southward there shall be hangings of fine twisted linen of a hundred cubits long for one side.Farai ancora l'atrio del tabernacolo, il quale dalla parte di mezzodì avrà sue cortine di bisso torto: questo lato avrà cento cubiti di lunghezza.Thou shalt make also the court of the tabernacle, in the south part wherof against the south there shal be hanginges of twisted silke: one side shal hold in length an hundred cubites.Facies et atrium tabernaculi, in cujus australi plaga contra meridiem erunt tentoria de bysso retorta: centum cubitos unum latus tenebit in longitudine. 10And twenty pillars with as many sockets of brass, the heads of which, with their engraving, shall be of silver.E venti colonne con altrettante basi di bronzo, le quali avranno i capitelli, e i suoi ornati di argento.And twentie pillers with as manie feete of brasse, which shal haue heades with their engrauinges of siluer.Et columnas viginti cum basibus totidem æneis, quæ capita cum cælaturis suis habebunt argentea. 11In like manner also on the north side there shall be hangings of a hundred cubits long, twenty pillars, and as many sockets of brass, and their heads with their engraving of silver.Similmente anche nel lato settentrionale quanto egli è lungo, vi saranno tende di cento cubiti, e venti colonne, e altrettante basi di bronzo, e i loro capitelli, e i suoi ornati d'argento.In like maner also on the north side there shal be in length hanginges of an hundred cubites, twentie pillers, and feete of brasse as manie, and their heades with their engrauinges of siluer.Similiter et in latere aquilonis per longum erunt tentoria centum cubitorum, columnæ viginti, et bases æneæ ejusdem numeri, et capita earum cum cælaturis suis argentea.
12But in the breadth of the court, that looketh to the west, there shall be hangings of fifty cubits, and ten pillars, and as many sockets.Nella parte poi dell'atrio, la quale guarda a occidente, vi saranno le cortine per cinquanta cubiti, e dieci colonne, e altrettante basi.But in the bredth of the court, that looketh to the west, there shal be hanginges of fiftie cubites, and ten pillers, and as manie feete.In latitudine vero atrii, quod respicit ad occidentem, erunt tentoria per quinquaginta cubitos, et columnæ decem, basesque totidem. 13In that breadth also of the court, which looketh to the east, there shall be fifty cubits.La parte ancora che guarda a levante, avrà cinquanta cubiti;In that bredth also of the court, which looketh to the east, there shal be fiftie cubites.In ea quoque atrii latitudine, quæ respicit ad orientem, quinquaginta cubiti erunt. 14In which there shall be for one side, hangings of fifteen cubits, and three pillars, and as many sockets.Dove saranno poste dall'un lato delle cortine di quindici cubiti, e tre colonne, ed altrettante basi.in the which there shal be deputed to one side hanginges of fiftene cubites, and three pillers and as manie feete:In quibus quindecim cubitorum tentoria lateri uno deputabuntur, columnæque tres et bases totidem: 15And in the other side, there shall be hangings of fifteen cubits, with three pillars, and as many sockets.E dall'altro lato vi saranno cortine, che avranno quindici cubiti, e tre colonne, ed altrettante basi.and in the other side there shal be hanginges conteyning fiftene cubites, three pillers, and as manie feete.et in latere altero erunt tentoria cubitos obtinentia quindecim, columnæ tres, et bases totidem. 16And in the entrance of the court there shall be made a hanging of twenty cubits of violet and purple, and scarlet twice dyed, and fine twisted linen, with embroidered work: it shall have four pillars, with as many sockets.All'ingresso poi dell'atrio si farà una tenda di venti cubiti, di giacinto, e di porpora, e di scarlatto a due tinte, e di bisso torto con lavoro di ricamo: (l'ingresso) avrà quattro colonne con altrettante basi.And in the entring of the court there shal be made an hanging of twentie cubites of hyacinth and purple, and scarlet twise died, and twisted silke, with embrodered worke: it shal haue foure pillers, with as manie feete.In introitu vero atrii fiet tentorium cubitorum viginti ex hyacintho et purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta, opere plumarii: columnas habebit quatuor, cum basibus totidem.
17All the pillars of the court round about shall be garnished with plates of silver, silver heads, and sockets of brass.Tutte le colonne intorno all'atrio saran rivestite di lamine d'argento, co' capitelli d'argento e colle basi di bronzo.Al the pillers of the court round about shal be garnished with plates of siluer, siluer heades, and feete of brasse.Omnes columnæ atrii per circuitum vestitæ erunt argenteis laminis, capitibus argenteis, et basibus æneis. 18In length the court shall take up a hundred cubits, in breadth fifty, the height shall be of five cubits, and it shall be made of fine twisted linen, and shall have sockets of brass.L'atrio conterrà cento cubiti di lunghezza, cinquanta di larghezza, l'altezza sarà di cinque cubiti; e sarà formato di bisso torto, e avrà le basi di bronzo.In length the court shal occupie an hundred cubites, in bredth fiftie, the height shal be of fiue cubites and it shal be made of twisted silke, and shal haue feete of brasse.In longitudine occupabit atrium cubitos centum, in latitudine quinquaginta, altitudo quinque cubitorum erit: fietque de bysso retorta, et habebit bases æneas. 19All the vessels of the tabernacle for all uses and ceremonies, and the pins both of it and of the court, thou shalt make of brass.Di bronzo farai tutti i vasi del tabernacolo per qualunque uso e ministero, e i chiodi tanto di esso tabernacolo, come dell'atrio.Al the vessel of the tabernacle for al vses and ceremonies, the pinnes as wel of it as of the court, thou shalt make of brasse.Cuncta vasa tabernaculi in omnes usus et cæremonias, tam paxillos ejus quam atrii, ex ære facies. 20Command the children of Israel that they bring thee the purest oil of the olives, and beaten with a pestle: that a lamp may burn always,Comanda a' figliuoli di Israele, che ti portino dell'olio d'ulivo il più puro, fatto al mortaio; onde sempre ardano le lucerne.Command the children of Israel that they bring thee oyle of the oliuetrees the purest, and beaten with a pestil: that a lampe may burne alwayesPræcipe filiis Israël ut afferant tibi oleum de arboribus olivarum purissimum, piloque contusum, ut ardeat lucerna semper 21In the tabernacle of the testimony, without the veil that hangs before the testimony. And Aaron and his sons shall order it, that it may give light before the Lord until the morning. It shall be a perpetual observance throughout their successions among the children of Israel.Nel tabernacolo della testimonianza al di fuori del velo, che pende dinanzi all'arca della testimonianza. E le assetteranno Aronne, e i suoi figliuoli, affinché rilucano sino alla mattina dinanzi al Signore. Sarà questo un culto perpetuo renduto da' figliuoli d'Israele di generazione in generazione.in the tabernacle of the testimonie, without the veile that is drawen before the testimonie. And Aaron and his sonnes shal place it, that it may geue light before the Lord vntil the morning. It shal be a perpetual obseruance through out their succcessions before the children of Israel.in tabernaculo testimonii, extra velum quod oppansum est testimonio. Et collocabunt eam Aaron et filii ejus, ut usque mane luceat coram Domino. Perpetuus erit cultus per successiones eorum a filiis Israël.
27:1
Menochius
Four square, or five cubits in length and breadth, and three in height, which the Rabbins measure from the grate, (ver. 5,) or middle of the altar's height. So high the altar was sunk in the earth, (Calmet) or was built of unhewn stone, on which the wood of the altar rested, being secured by plates of brass above, from the heat of the fire. It was hollow within, and had neither top nor bottom fixed to it. (Menochius)
27:2
Calmet
It. The altar, wood. The horns were for ornament, and were made of brass. Upon them also they might hang the grate, and instruments for sacrifice. (Calmet)
Spencer
Some of the pagan altars consisted of the horns of animals, (Ovid) and were designed to shew what a number of victims had been offered in their temples. Their gods had frequently horns on their heads. (Spencer, Rit. 3:4.)
27:3
Haydock
Pans, etc. The Septuagint have, "a crown or border, for the altar, and its covering, and its cups, and flesh-hooks, and fire-place, or pan." Hebrew also has five terms; which Calmet renders: 1. a small kettle to receive the ashes under the grate; 2. fire-shovels; 3. bowls to receive blood (mozrokoth, which term the Vulgate does not perhaps notice); 4. flesh-hooks; 5. chafing-dishes. The Protestant version has also the basins or broad cups, phialas, of the Septuagint (Haydock)
27:5
Calmet
Midst. Hanging down half way. On this, the wood designed to consume the victim, was placed. The Septuagint and Vulgate refer which to the rings, and the present Hebrew refers to the grate, or net. But it seems to be inaccurate. The rings were fixed about the middle of the altar's height, to the same holes, through which the bars intended for its removal were put. The altar stood upon feet, which took up half the height, and let in air below the grate, to fan the fire, and to prevent the brass from melting. All the altars described in the table of Isis, are of this nature. (Calmet)
The Septuagint do not distinguish the grate from the hearth, or little altar, (arula) as they use the word hearth, escharaboth, (ver. 4. and 5,) and place it about the middle of the altar, or where the feet supported the box or frame of the altar, which was almost a yard high. The hearth may therefore denote the bottom of the frame, where the grate was suspended by four rings.
27:9
Haydock
Court. This inclosed the tabernacle, and the altar of holocausts, being 50 yards long and 25 broad. At the bottom or western end, there were ten pillars, and on the north and south 20, ornamented in the same manner, and supporting curtains of cotton. But on the eastern side, 10 yards were left, with four pillars in the middle, for an entrance, supporting a richer veil, and on either side three pillars of brass, adorned with circles of silver, as all the rest were. (Haydock)
27:10
Engraving. Hebrew and Chaldean, "circles," adorning the chaptrels, (Menochius; ver. 17,) or rather the body of the pillars. The chaptrels were covered with plates of silver.
27:19
Calmet
Tabernacle, with respect to this court; for surely the utensils prescribed in the former chapter, were to be of gold. The Septuagint do not mention the tabernacle. (Calmet)
27:20
Haydock
Pestle. That it may be as free from dregs as possible; quasi luxurians defluxerit. (Colum. 12:50.) The Hebrew and Septuagint are silent about the pestle. The olives must, however, be a little bruised, before they will yield their oil. (Haydock)
Calmet
Always: four of the seven lamps were extinguished every morning. ( Josephus, [Antiquities?] 3:9; 1 Kings 3:3.) Hecateus (ap. Eusebuis, praep. 9:4) assures us, that a light was kept always burning in the tabernacle. The temple of Hercules, at the Straits, its priests and ceremonies, bore some resemblance with the tabernacle and usages prescribed by Moses. It was probably erected by the Phenicians. (Calmet)
Sil. Italic. iii
"The wood seemed to be incorruptible. Women and swine are kept at a distance. White linen covers the priests at the altar; that which adorns their head is most beautiful, and brought from Pelusium. Et Pelusiaco praefulget stamine vertex. They offer incense in long ungirded robes, but the vestment in which they sacrifice, is distinguished with a Latus clavus, or with broad studs of purple, (like the Roman senators.) They go barefoot, their hair is shaved, and they observe continency, castumque cubile. They keep a perpetual fire burning on the altars. But no images or statues of the gods have filled the place with majesty and sacred fear." Sed nulla effigies, simulacraque nota Deorum, Majestate locum et sacro implevere timore. (Sil. Italic. iii.)
27:21
Haydock
Aaron. Here God declares that the sons of Aaron are chosen by him to perform this office. They were not anointed priests till Exodus 29. (Haydock)
Ven. Bede
Light. Thus God admonishes us to let our good works always shine before men. (Ven. Bede, Taber. 3:1.)
27:20
God would not haue darknes in his tabernacle by day nor night, signifying that his people ought alwayes to shine in good workes. S. Beda li. 3 c. 1. de tabernac.
27:1
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 2.24.4
… The human race passes through five ages first infancy, then boyhood, then youth, then maturity, and then old age. Moses delivered the law to the people in five books. Each table which he received from God contained five commandments. The veil covering the holy of holies had five pillars. The altar of burnt-offering also was five cubits in breadth.
27:15
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 3.6
… He is also himself a ruler and a ruler of more dignity than the other. For the sacred laws take and place under his hands even the royal head. And when there is need of any good thing from above, the Emperor is accustomed to fly to the priest: but not the priest to the Emperor. He too hath his breast-plate, that of right eousness.
27:20
Tertulliano † 220 d.C. Five Books in Reply to Marcion 4
215 Thereto; that, with peace granted, flesh might bloom
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 128.2
… They quote the passage which says that “the lips of a strange woman drop as an honeycomb;” which is sweet indeed in the eater’s mouth but is afterwards found more bitter than gall. This they argue, is the reason that neither honey nor wax is offered in the sacrifices of the Lord, and that oil the product of the bitter olive is burned in His temple.
27:1
1. FACIES ET ALTARE DE LIGNIS SETIM. — Nota: Duplex erat altare: unum thymiamatis, quod erat in Sancto, ad adolendum in eo mane et vespere thymiama Deo; alterum holocaustorum, in quo holocausta et quaevis sacrificia Deo immolabantur et cremabantur. Unde hoc altare non erat sub tabernaculo, sed ante illud, in atrio sub dio positum, propter ignem, fumum et nidorem victimarum. Secundo, hoc altare factum erat de lignis setim, quae aeneis tabulis interius et exterius tegebantur, ne ab igne laederentur. Tertio, altare hoc longum erat cubitos quinque, totidem latum, altum tres, ut sacerdotes facile ad illud possent pertingere. Salomon vero in templo majus fecit altare; nam, ut dicitur II Paral. cap. IV: «Fecit altare aeneum viginti cubitorum longitudinis, et viginti cubitorum latitudinis, et decem cubitorum altitudinis.» Rursum ex quatuor altaris hujus aenei angulis prodibant quatuor cornua aenea, et prominebant instar obelisci. Quarto, altare hoc interius cavum erat, sed tamen vel terra, ut vult Abulensis et Richardus, vel potius lapide insecto et impolito, ut vult Ribera, implebatur usque ad sui medium; sic enim jusserat Dominus, Exodi cap. xx, vers. 24; itaque Mosen et Salomonem fecisse patet I Machab. cap. IV, vers. 56. In altari ergo hoc alto tres cubitos, lapidum structura ad dimidium, id est ad cubitum cum dimidio ascendebat; deinde illi superponebatur arula craticulae, de qua jam dicam; circumcirca vero ambiebatur tabulis setim aere obductis. Quinto, altare hoc habebat superne craticulam aeneam, in modum retis foraminibus plenam; craticula haec totam latitudinem et longitudinem altaris superne occupabat: erat proinde longa pene quinque cubitos, et lata totidem: haec enim erat longitudo et latitudo altaris. Huic craticulae victimae imponebantur, ut a subjecto igne in altari (erat enim cavum, ut dixi) cremarentur, et eorum cinis per foramina craticulae sub altare decideret; unde ex craticula hac pendebat arula aenea, sive foculus aeneus interius in medio altaris, puta super lapidum structuram, de qua paulo ante dixi. In hac arula per catenulas appensa ad quatuor cornua altaris, ponebantur ligna et ignis ad cremandas carnes, quae in superiori craticula ponebantur. Sexto, verisimile est altare hoc ad latus Orientale habuisse fenestram, per quam cineres extraherentur, et ligna super arulam sive focum ponerentur, et ad hoc aliosque usus habebat forcipes, fuscinulas, lebetes, et ignium receptacula. Ita Beda, de quo plura suo loco, vers. 4. Septimo, altare hoc habebat quatuor annulos aeneos, per quos duo vectes, ex lignis setim aere coopertis, inserebantur ad portandum altare. Totidem annulos et vectes, distinctos ab annulis et vectibus altaris, habebat ipsa craticula altaris; eximebatur enim et separabatur craticula ab altari, ut seorsim portari posset. Octavo, in hoc altari mane et vespere quotidie, primo immolabatur agnus, quasi juge sacrificium, deinde aliae victimae, vel votivae, vel spontaneae, vel ex lege ob festum incidens praeceptae. Hinc Deus ignem de coelo misit, quem voluit in hoc altari a sacerdotibus lignis appositis jugiter ali et foveri, ne unquam exstingueretur, ut semper paratus esset ad victimas cremandas, Levit. cap. vi. Denique altaris hujus figuram expressam vide apud Vilalpandum, lib. IV De Temp., cap. LXXV. Allegorice, hoc altare ligneum significabat crucem Christi, in qua quasi in ara Christus est immolatus: unde altare hoc erat extra tabernaculum in atrio, quia Christus extra castra, ut ait Apostolus, Hebr. cap. XIII, puta extra Jerusalem, passus est. Secundo, factum est ex lignis setim, quia tam crux quam caro Christi, non vidit corruptionem. Rursum, aere obducitur, quia aes sonorum significat praedicationem crucis Christi: est etiam aes symbolum fortitudinis crucis Christi, quae omnes daemonis, mundi et peccati vires contrivit. Tertio, habet quatuor cornua, quia crux Christi per quatuor plagas, toto orbe praedicata ab Apostolis et diffusa est: «In omnem enim terram exivit sonus eorum.» Quarto, altare hoc intus vacuum erat, sed terrae vel lapidi impositum, quia crux Christi defixa est et imposita monti Calvariae. Quinto, craticula, in qua igne supposito carnes victimae cremabantur, significat acerbissimos Christi dolores, quibus in cruce pro nobis tum dolore, tum amore tostus est, juxta illud Psal. CI: «Ossa mea sicut cremium aruerunt.» Quod S. Hieronymus vertit, «ossa mea quasi frixa contabuerunt»; S. Augustinus, «ossa mea tanquam in frixorio confrixa sunt»; alii, «ossa mea tanquam focus, aut torris adusta sunt.» Sexto, in latere Orientali altaris erat fenestra per quam ligna et fomenta ignis in arulam immittebantur, quia a parte Orientali in qua situs erat Paradisus terrestris, peccatum Adae provenit, quod doloribus et cruciatibus Christi materiam et fomenta ministravit. Septimo, quid sint annuli et vectes, dicam in tropologia. Octavo, in hoc altari immolabatur quotidie agnus, quia in cruce immolatus est Christus, qui est agnus occisus ab origine mundi. In hoc altari ardet jugiter ignis divinus, quia charitas Christi in cruce non fuit exstincta, sed magis adaucta exarsit, omnesque Martyres et fideles ad crucem et mortem cum Christo, et pro Christo subeundam accendit. Tropologice, altare holocausti est cor hominis, se per poenitentiam macerans vitiaque sua mortificans, et Deo immolans; altare hoc est in atrio, quia prius exercenda est mortificatio, et passionum compressio, quam ad altare thymiamatis, quod est in Sancto, id est, ad Dei amorem et unionem, possis accedere. Rursum, ignis quo thymiama in altari aureo incendebatur in Sancto, deferebatur ex altari holocausti, quia orationis fervor et ardor, ex carnis et passionum jugi mortificatione promanat. Quare qui orationi incumbit et negligit mortificationem, perinde facit atque si quis sine igne vellet aromata incendere. Poenitentiae aeque ac mortificationis exemplar fuit S. Magdalena, quae, ut ait S. Gregorius, hom. 33 in Evang., «quot habuit in se oblectamenta, tot de se invenit holocausta: convertit ad numerum virtutum numerum criminum, ut totum serviret Deo in poenitentia, quidquid ex se Deum contempserat in culpa.» Hinc secundo, altare hoc factum est de lignis setim, id est, de puri cordis desiderio; aere obpio in locum odoramentorum, quibus in palatiis regum fui olim oblectatus, ut in die judicii de inenarrabili illo gehennae faetore liberet me Dominus. Audiat S. Bernardum, in serm.: «Quod, inquit, martyrium gravius est, quam inter epulas esurire, inter vestes multas pretiosas algere, pauperate premi inter divitias quas offert mundus, quas ostentat malignus, quas desiderat noster appetitus? Propterea pauperibus et pariter Martyribus regnum caelorum promittitur, quia pauperate quidem emitur, sed in passione pro Christo absque dilatione percipitur.» Sexto, lebetes cinerum sunt memoria passionis et mortis Christi ac Martyrum, qui exemplo suo hanc viam crucis et mortificationis praeierunt; fuscinulae, forcipes et ignium receptacula, sunt praecones et sancti Doctores, qui hunc sacrum mortificationis ignem in nobis assidue fovent et accendunt. Septimo, annuli et vectes sunt dona Spiritus Sancti, quibus omnis labor et dolor poenitentiae dulcescit, ut iis ad dura et ardua quasi vehi et impelli videamur. Octavo, victimae hic immolatae sunt concupiscentiae variae, ad quas cremandas jugiter ignem charitatis in corde fovere oportet. Ita Beda, lib. II De Tabernaculo, cap. XXI. Audi S. Gregorium, hom. 22 in Ezech.: «Quid est, ait, altare? nisi mens bene viventium, qui peccatorum suorum memores lacrymis se lavant, carnem per abstinentiam macerant; ubi ex moerore compunctionis ignis ardet, et caro consumitur, juxta illud Apostoli, Rom. XII: Ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem; hostia vivens est, corpus Domino afflictum: hostia, quia jam huic mundo est mortuum; vivens, quia cuncta quae praevalet bona operatur; sed alia compunctio est quae per timorem nascitur, alia quae per amorem.» Deinde adaptans haec utrique altari, scilicet holocaustorum et thymiamatis, sic pergit: «Unde et in tabernaculo duo altaria fieri jubentur, unum exterius, alterum interius; unum in atrio, aliud ante arcam; unum aere coopertum, aliud auro; in aereo cremantur carnes, in aureo incenduntur aromata. Multi enim plangunt mala quae fecerunt, et incendunt vitia igne compunctionis, quorum adhuc suggestiones in corde patiuntur; quid isti nisi altare sunt aereum? in quo carnes ardent, quia adhuc ab eis carnalia opera planguntur. Alii vero a carnalibus vitiis liberi, amoris flamma in compunctionis lacrymis inardescunt, supernis jam interesse civibus concupiscunt, regem in decore suo videre desiderant, et flere quotidie ex ejus amore non cessant; quid isti nisi altare sunt aureum? in quorum corde aromata incensa sunt, quia virtutes ardent; sed hoc altare aureum est ante velum, quia Sanctorum corda per sanctum desiderium in illum ardent, quem adhuc revelata facie videre non possunt.» Ita S. Franciscus rogatus, «quaenam preces Deo essent gratiores?» «Illae, ait, quas propriae carnis comitatur mortificatio.» Pulchre Billius in Emblem.: At tua ne fructus pede claudo vota sequentur, Fac tua cum vitiis ut caro morte cadat. Ara duplex templi quondam hoc sine voce docebat: Thus una, at caesas altera habebat oves. Obtulit hic caesas pecudes, qui membra necavit: Qui pia vota facit, thus dedit ille Deo. DE LIGNIS SETIM, — quoad tabulas ambientes. Nam interius in imo, altare hoc, usque ad sui medium, plenum erat lapide insecto; superius vero per totum craticula aenea tegebatur: quare hoc altare ex setim simile erat cistae quadratae, quae fundo et operculo caret, et interius vacua est. Porro tabulae hae setim densis laminis aeneis operiebantur, ne ab igne vicino laederentur; imo non improbabiliter censet Lipomanus, per miraculum tam tabulas ab igne, quam sacrificia a muscis illaesa servata fuisse. Unde et idololatrae, qui in suis sacrificiis a muscis vexabantur, ad eas abigendas colebant deum Beelzebub. S. Hieronymus in Ezech. XLI, et alii apud Bedam censent ex paradiso terrestri allatum fuisse hoc lignum setim, fuisseque simile amianto lapidi, qui igne non laeditur, sed purior evadit, de quo dixi superius.
27:2
2. CORNUA AUTEM PER QUATUOR ANGULOS EX IPSO ERUNT. — «Cornua,» id est anguli prominentes instar cornuum, ad ornatum altaris, non aliunde, sed ex ipso altaris aere continuo opere ducentur.
27:3
3. FACIESQUE, etc. FORCIPES. — Hebraice יעים iaim; Septuaginta cooperimenta, alii scopas vertunt, radix יעה iaa significat removere: unde iaim instrumenta sunt quibus aliquid accipimus aut removemus, uti sunt forcipes et batilla, id est palae, quo modo noster Interpres vertit, Num. IV, 14. Putat Pagninus nostrum Interpretem, puta S. Hieronymum, hoc nomen iaim in libris Regum et Paralip. nunc vertere scutra, nunc trullas, nunc creagras, nunc tridentes. Verum non satis perspexit mentem et morem S. Hieronymi et S. Scripturae, quae neque hic, neque alibi, omnino simul vasa tabernaculi aut templi distincte enumerat; unde passim omittit opercula ollarum et lebetum, sed jam haec, jam illa ponit. Quod videns S. Hieronymus in versione sua non reddidit verbum verbo, neque se astrinxit Hebraeae vasorum enumerationi praesentis loci, praesertim si ejus alio loco meminisset; sed indifferenter aliqua vasa quae tabernaculi esse sciebat, expressit, reliqua generali clausula complexus, dicendo: «Et caetera vasa.» Porro hoc loco phialas omisit, quae in Hebraeo exprimuntur, quia eas nominarat cap. XXV, 29, ubi proprius erat earum locus: neque enim in altari holocaustorum, sed in mensa panum propositionis hae phialae reponebantur, ut inde efferrentur quando iis opus erat, ad libandum in altari holocaustorum. ATQUE FUSCINULAS, — quibus caro olla extrahitur. Unde Septuaginta vertunt, creagras, a capienda carne, sive tridentes essent, sive unius dentis. Unde noster Interpres nomen Hebraeum מזלגת mizleget, vertit, fuscinulas, tridentes, et uncinos, id est, fuscinulas tam trium dentium, quam unius. ET IGNIUM RECEPTACULA, — puta vasa ad capiendas prunas. Unde aliqui vertunt, thuribula; Septuaginta, focum: serviebant haec vasa inter alia ad hoc, ut in illis ignis sanctus ex altari holocausti haustus, ad altare thymiamatis vespere et mane, ad incensum in illis adolendum, deferretur; nam, uti dicam cap. XXX, incensum non immediate in ipso altari, sed in hisce thuribulis altari impositis adolebatur. Ita Beda lib. II, cap. X.
27:4
4. CRATICULAMQUE IN MODUM RETIS AEREAM. — Hebraei, Abulensis et Lyranus putant hanc craticulam non immitti solitam intra altare, sed fuisse per ejus circuitum, tanquam zonam quamdam elevatam cubitum unum cum dimidio, usque ad altaris medium, idque ad altaris duntaxat decorem et pulchritudinem. Verum haec sententia repugnat textui S. Scripturae, quae hanc craticulam non intra, sed supra altare ponit. Dico ergo: Craticula haec tegebat superiorem partem, sive superficiem altaris, ita tamen ut commode posset intra altare inferri et extrahi, cum opus esset. In hac craticula victimarum carnes comburendae imponebantur, ac proinde ipsa tota erat aenea, factaque in modum retis; ab hac craticula pendebat arula, ejusdem et longitudinis et latitudinis, cujus erat craticula. Arula haec per longos aeneos clavos, vel potius virgas aut laminas, superiori craticulae erat annexa, ita ut inter craticulam et arulam interjectum esset spatium cubiti cum dimidio: erat enim haec craticula in medio altaris, ut dicitur cap. XXXVIII, vers. 4; altaris autem altitudo erat trium cubitorum, unde et craticula ad medium altaris pertigisse dicitur hic vers. 5, non per se, sed per arulam hanc sibi annexam; erat enim haec arula quasi fundus craticulae, in quo quasi finiebatur corpus ipsum craticulae. Haec arula erat tanquam focus, in quo ignis ardebat, lignaque ei imponebantur ad comburenda sacrificia craticulae imposita; ac proinde erat tota aenea, uti et ipsa craticula. Hinc et verisimile est fenestram, sive ostiolum in latere altaris fuisse, per quod ligna immitterentur, et cineres ac carbones extraherentur, uti ex Cassiodori descriptione tradit Beda, lib. II, cap. XII, et Richardus de S. Victore, licet Ribera hoc ostiolum neget: Quia, inquit, poterat craticula sursum extrahi, et tunc arulae ejus ligna imponi. Sed hoc difficile et molestum fuisset, praesertim cum craticulae jam impositae erant victimae; saepius enim iisdem victimis subjicienda erant ligna, ut illae totae cremarentur: unde et saepius in eadem victima oportuisset craticulam eximere. Rursum, in arula hac erant quatuor annuli aenei, quibus duo vectes inserebantur, ad eam cum craticula seorsim a tabulis altaris portandam. Erant autem hi annuli in quatuor infimis arulae extremitatibus, ideoque hic vers. 5, dicuntur esse subter arulam. Hinc patet non esse verum quod censuit Abulensis et Vilalpando, lib. IV De Templo, cap. LXXXI, scilicet, ligna ipsa non arulae seu foculo, quem craticulae ipsi negant, sed altari sive craticulae superne imponi, eisque carnes victimae cremandas superponi debuisse. Ex dictis enim constat ligna fuisse imposita igni, qui erat sub altari in arula: non tamen nego ligna etiam ipsi altari sive craticulae imposita fuisse, praesertim si victima esset magna, eaque ob victimarum multitudinem cito cremanda et consumenda esset; nec enim ignis per rete craticulae refractus et retusus sat habebat virium ad victimas majores statim comburendas; satis autem virium habebat ad holocaustum juge vespertinum consumendum: hoc enim tota nocte lento igne cremari debebat, uti patet Levit. VI, 9. Denique, circa altare hoc erat maxima multitudo sacerdotum et Levitarum, praesertim in festis, cum multae immolandae essent victimae. Alii enim eas mactabant, alii excoriabant, alii secabant, alii lavabant, etc., sed miro omnes silentio et reverentia. Audi Aristaeam, lib. De Septuaginta Interpretibus: «Silentium vero tantum inest, ut, cum septingenti fere ministrorum continuo adsint, et offerentium libamina multitudo sit ingens, nec unum quidem hominem in loco versari putes: summa namque veneratione cuncta et magna Dei pietate perficiuntur.»
27:8
8. CAVUM INTRINSECUS FACIES. — Ut scilicet in hac altaris cavitate, interius sit locus pro igne et lignis, ad cremandas carnes craticulae superpositas. Intellige altare hoc fuisse cavum usque ad sui medium: nam inde usque ad pavimentum plenum erat terra, vel potius lapide insecto, uti jam dixi.
27:9
9. FACIES ET ATRIUM TABERNACULI. — Nota: Atrium hoc factum est, ut undequaque ambiret tabernaculum et altare holocaustorum, tum ornatus, tum reverentiae causa. Tabernaculum ergo consistebat in medio atrii, quasi habitaculum gloriae Dei inter homines conversantis, eosque exaudientis et dirigentis, ut hac praesentia et provida gubernatione invitati Hebraei, solum Deum verum colerent et ab idololatria abstinerent. Secundo, hoc atrium superne non erat tectum, sed sub dio, quale cavaedium vocat Daniel Barbarus in Vitruvium, lib. VI, cap. V; unde Vilalpando, lib. III De Templo, cap. XXV, pag. 201, atrium dictum putat a graeco αἴθριον, quasi dicas, aereum, in aere, sub dio: licet alii atrium dici velint eo quod a terra oriatur, quasi aterreum vel aterium; alii vero, quod Atriae in Etruria primum atria ante aedes constructa fuerint. Hoc tamen atrium a lateribus per circuitum ambiebatur tentoriis, id est velis vel aulais ex bysso retorta factis, haecque vela erant instar murorum, vel parietum ipsi atrio. Porro suspensa erant haec vela ex columnis aeneis, quae vestitae erant argenteis laminis, et capitibus argenteis, basibus vero aeneis. Tertio, atrium erat quadratum, vel potius quadrangulum; erat enim longum 100 cubitis, latum 50, altum 5, ut patet vers. 18; cingebatur sexaginta columnis aeneis, puta 20 a latere Meridiano, 20 ab Aquilonari, 10 ab Occidente et 10 ab Oriente; una vero columna distabat ab alia 5 cubitis: porro in columnis eminebant paxilli, id est clavi, e quibus tentoria, id est vela, suspendebantur, uti dixi. Quarto, atrium in ingressu habebat, inquit Philo et Abulensis, 50 cubitos longitudinis usque ad tabernaculum, et totidem latitudinis, ut caperet populum. Erat enim hoc atrium locus orationis populi: unde ab Evangelistis et a Josepho vocatur templum. In hoc enim atrio versatus est et docuit Christus, ex eoque vendentes et ementes ejecit: nec enim Christus unquam ingressus est tabernaculum, vel Sanctum; hoc enim solis sacerdotibus Aaronicis ingredi licebat. In hoc ergo atrio laici orabant, offerebant sacerdotibus suas victimas, spectabant sacrificia, et ex iis epulabantur, comedentes victimas pacificas coram Domino, id est coram tabernaculo, quod erat quasi domus Dei, ut patet Deuter. XII, 7, et cap. XVI, vers. 11; nunquam enim laici accedere poterant ad atrium sacerdotum, ac consequenter nec ad altare holocaustorum quod in eo erat. Denique ad ostium hujus atrii puerperae, leprosi aliique immundi lustrabantur et expiabantur. Quinto, in atrio hoc erat labrum aeneum et altare holocaustorum, in quo omnes victimae immolabantur. Sexto, tabernaculum unum tantum habebat atrium, in quo tamen verisimile est sacerdotibus et Levitis proprias stationes fuisse assignatas, juxta altare holocaustorum. Unde in templo Salomonis, ubi haec omnia pulchrius fuerunt ordinata, duplex erat atrium, unum interius juxta tabernaculum, ubi erat altare holocaustorum, labrum aeneum, et statio sacerdotum; secundum exterius laicorum, quod a priori atrio sacerdotum Salomon distinxit muro alto tres cubitos, ita ut laici ex suo atrio ultra hunc murum prospicere possent in atrium sacerdotum, ac videre sacrificia quae ibi peragebantur in altari holocaustorum, non tamen illud ingredi. Septimo, nulli Gentilium vel immundorum licitum erat hoc atrium intrare sub poena mortis; erat enim atrium quasi templum populi, unde pro Gentilibus et immundis Herodes aliud atrium extremum aedificavit et addidit, ut ipsi eminus possent interesse sacris et sacrificiis. Addit Vilalpando in Ezech. tom. II, pag. 243, in templo Salomonis altare holocaustorum constitutum fuisse e regione trium portarum atrii: quia erat, inquit, in medio atrii, ita ut aperta qualibet porta, Orientali, Meridionali, Aquilonari, ipsum altare et holocausta conspicerentur a populo per tres hasce portas, et consequenter a Gentilibus ex suo atrio, quod habebat tres portas, tribus portis atrii sacerdotum et populi ex aequo respondentes. Mystice, atrium significabat fideles incipientes Deo servire, Sanctum proficientes, Sanctum sanctorum perfectos et beatos: unde in atrio erat labrum sive lavacrum, id est poenitentia; et altare holocausti, id est mortificatio vitiorum. Ita Beda. Vide dicta cap. XXVI, vers. 1. Atrium ergo hoc, est stadium et studium virtutis. «In hac vita, ait S. Augustinus, epist. ad Macedon., virtus non est, nisi diligere quod diligendum est: id diligere, prudentia est; nullis inde averti molestiis, fortitudo est; nullis illecebris, temperantia est; nulla superbia, justitia est.» Et S. Ambrosius in Psalm. CXVIII: «Nulla, ait, sine labore virtus est, quia labor est processus virtutis.» Stimulus est, quem dat Seneca: «Una, inquit, res est virtus, quae nos immortalitate donare possit, et pares diis facere.» Virtutis ergo praemium est beata vita: nec sine virtute aliquem posse effici beatum, docuerunt Stoici. Unde Horatius, lib. III, Ode 2: Virtus repulsae nescia sordidae, Intaminatis fulget honoribus. Virtus recludens immeritis mori Coelum, negata tentat iter via. Et Ovidius, lib. IV Trist. eleg. 3: Materiamque tuis tristem virtutibus imple, Ardua per praeceps gloria vadit iter. Hectora quis nosset, felix si Troja fuisset? Publica virtutis per mala facta via est. Via ad virtutem est exercitatio. Unde Hesiodus: Ante virtutem dii sudorem posuerunt: Longa et ardua via ad ipsam, atque aspera primum; Postquam ad summum perveneris, facilis deinde erit. Et Aristoteles, II Ethic. 1: «Non a natura, ait, neque praeter naturam in nobis insunt virtutes; sed nati factique sumus ad eas, et percipiendas natura, et efficiendas consuetudine;» et cap. III: «Virtus moralis omnis inhaeret voluptatibus ac doloribus,» hisce tolerandis, illis moderandis. Et lib. I, cap. X: «Nulla, ait, in re mortalium tanta inest firmitas, ut in iis rebus quae virtute geruntur: multo enim scientiis ipsis sunt firmiores et stabiliores; quarum ut quaeque praestantissima est, ita stabilis maxime.» Pythagorae vox est: «Optima vita nobis est deligenda, quam mox suavem efficiet ipsa consuetudo. Divitiae anchora sunt infirma, gloria etiam infirmior, corpus itidem, magistratus, honores: omnia haec imbecilla sunt, et viribus destituta. Quae ergo anchorae sunt firmae? Prudentia, magnanimitas, fortitudo; eas nulla tempestas agitat. Haec Dei est lex, virtutem solam esse, quae potens solidaque sit: caetera omnia nugas esse et ineptias.» Tacitus, lib. IV Annal.: «Virtus, ait, est proprium hominis bonum.» Curtius, lib. VII: «Nihil, ait, tam alte natura constituit, quo virtus non possit eniti.» Stoicorum dogma est, «nihil esse expetendum praeter virtutem, nihil fugiendum praeter vitium.» Theodata meretrix Socrati insultans: «Ego, ait, multum te antecello. Nam cum tu neminem ex meis a me possis abalienare, ego cum libitum est, tuos omnes ad me voco.» Cui Socrates: «Non mirum est hoc: tu siquidem ad declivem tramitem omnes rapis, ego vero ad virtutem cogo, ad quam arduus et plerisque insolitus est ascensus.» Idem respondit Thomas Morus Luthero jactanti suorum asseclarum copiam. Antisthenes aiebat virtutem esse rem operum, non verborum. Virtus ex viro appellata est, ait Cicero; virilis ergo animus viros et virtutem decet. Agapetus Diaconus apud Justinianum: Sicut, ait, qui scalas conscendere coeperunt, non prius desistunt ab ascensu, quam supremum attigerint gradum: sic virtutis studiosus semper altius scandere conabitur. Philo, lib. De Plant. Noe: Sicut, ait, oriens sol totum coelum radiis illustrat: sic etiam virtutes suis in homine radiis, ubi mentem totam penetrarint, eam efficiunt lucidissimam. Idem, lib. I Allegor.: Sicut, ait, in animali prima pars est caput; secunda, pectus; tertia, inguen: et in anima, prima pars est rationalis; secunda, irascibilis; tertia, concupiscibilis: ita virtutum prima est prudentia, quae caput et rationem dirigit; secunda, fortitudo, quae iram componit et pectus stabilit; tertia, temperantia, quae circa inguen et partem concupiscibilem occupatur. Haec Gentiles et Judaei de virtute morali et naturali; quid Christianus jam dicet de virtute divina et supernaturali, quae opus est gratiae Dei? sine hac enim nemo tendere potest ad Sanctum sanctorum in coelis. Jam ad textum veniamus, et difficultates quae in littera occurrunt, explicemus. TENTORIA. — Ita passim hic vocantur vela vel aulaea, quibus circumquaque tegebatur hoc atrium. Unde Septuaginta vertunt aulaea.
27:10
10. ET COLUMNAS VIGINTI CUM BASIBUS TOTIDEM AENEIS. — Hebraice, et columnas viginti, et bases viginti ex aere, scilicet facies. Nam columnae atrii erant non ligneae, sed aeneae, uti et bases. Unde non exprimitur hic alia earum materia, quam aes; in columnis vero tabernaculi exprimitur alia earum materia, scilicet ligna setim, ut patet cap. XXVI, vers. 32 et 37. Ad haec, aeneas fuisse atrii columnas, non ligneas expresse docet noster Interpres in fabrica tabernaculi, cap. XXXVIII, vers. 10 et 12. Fallitur ergo Philo, qui ait has columnas factas esse ex cedro, sic et tabulas tabernaculi ex cedro factas esse asserit: putat enim ipse setim esse cedrum. Sicut ergo inter Sanctum et Sanctum sanctorum, erant quatuor columnae de lignis setim inauratis, sustinentes velum tegens Sanctum sanctorum; rursum, sicut in ingressu Sancti sive tabernaculi, erant quinque similes columnae, sustinentes velum tabernaculi: ita circum tabernaculum et atrium fieri hic jubentur 60 columnae aeneae, puta 20 a latere Meridiano, et 20 ab Aquilonari, 10 ab Occidente, et 10 ab Oriente, quibus vela suspendantur, quae atrium instar murorum ambiant et sepiant. QUAE CAPITA CUM CAELATURIS HABEBUNT ARGENTEA. — Hebr. et Chald., argentea erunt capita columnarum cum cincturis, vel circulis, qui scilicet circa columnas filis argenteis ducentur: nam Hebraeum ו vau clavum capitatum, vel caput clavi significat; unde et litterae vau nomen est inditum. Nec repugnant Septuaginta, qui vertunt: καὶ οἱ στύλοι αὐτῶν, καὶ αἱ ψαλίδες τῶν στύλων περικεχρυσωμέναι ἀργυρίῳ, quod mirum est Complutensia biblia vertere, et fibulae earum, et forcipes earum erunt deargentatae argento: ψαλίς enim circulus est, quem Noster vocat caelaturam; ψαλίδες vero apud Vitruvium sunt prominentes seu frontati lapides, seu id quod in fornice aut domo prominet, quomodo a simili forma prominentia columnarum capita vocant Septuaginta. Sic ergo verto Septuaginta, et circuli columnarum, et prominentia earum capita deargentata erunt argento, quod idem est cum eo quod habent Hebraea, Chaldaea et Noster. Caelaturae ergo hae non erant incisiones aut insculpturae, sed laminae tenues, aut fila ambientia et gyrantia tum capita columnarum, tum corpus earum et bases; hoc enim significat Graecum περικεχρυσωμέναι, et Hebraeum חשוקים chaschukim, ut patet cap. XXXVIII, vers. 10 et 12. Ita Abulensis.
27:11
11. SIMILITER ET IN LATERE AQUILONIS (quod est latus longitudinis atrii, aeque ut latus Meridianum illi oppositum) PER LONGUM ERUNT TENTORIA (vela ex bysso) CENTUM CUBITORUM. — Longitudo enim atrii erat centum cubitorum; unde vela ejus extendebantur 100 cubitis in longum, tam parte Australi, quam Aquilonari. Ea enim parte spectabatur ejus longitudo, sicut latitudo ejus spectabatur a parte Orientali et Occidentali; fuit ergo atrium quadrangulum: nam longitudo ejus erat dupla ad latitudinem. Erat enim longum 100 cubitis, latum vero 50. Asserit Josephus tabernaculum in medio atrii fuisse collocatum, quod aliqui praecise de medio geometrico intelligunt, ac proinde censent tabernaculum a parte longitudinis habuisse ante se, puta ad Orientem, 35 cubitos atrii; post se ad Occidentem habuisse totidem cubitos ex atrio: bis enim 35 faciunt 70, quae addita ad 30 cubitos, quibus longum erat ipsum tabernaculum, faciunt cubitos 100, quae erat longitudo totius atrii. Verum quia 35 cubiti post tabernaculum fere fuissent frustra, et accidissent valde spatium anterius atrii, quo fere confluebat populus ad sacra et sacrificia, quae fiebant ante tabernaculum in hac anteriori sive Orientali parte atrii: nec enim spatium 35 cubitorum capere poterat tantum populum; hinc verisimilius est quod ait Philo, Abulensis et alii, tabernaculum aequali spatio distasse a tribus atrii partibus, videlicet a duobus atrii lateribus, et a tergo. Id spatium erat 20 cubitorum; ergo a parte anteriori habebat tabernaculum ante se atrium non 35, sed 50 cubitorum, quod ingentem capiebat populum. Adde enim ad hos cubitos 50 atrii, 30 cubitos longitudinis ipsius tabernaculi, ac denique 20 cubitos atrii post tabernaculum, complebis cubitos centum, quae erat longitudo totius atrii. Rursum tabernaculum in latere Aquilonari distabat ab atrii columnis et ambitu viginti cubitis, et totidem in Australi; adde enim his 40 cubitis atrii, qui utrimque ex vicenis consurgunt, 10 cubitos latitudinis ipsius tabernaculi, complebis 50 cubitos, quae erat latitudo totius atrii. Nota: Quaelibet columna atrii cum suo velo alta erat quinque cubitos, ut patet vers. 18; tabernaculum vero erat duplo altius: erat enim altum decem cubitos, idque ut esset in conspicuo, et eminus extra atrium conspici posset. Tropologice Rupertus: Sexaginta, inquit, atrii columnae, puta 20 ab Austro, 20 ab Aquilone, 10 ab Oriente, et 10 ab Occidente significant laborem assiduum et constantem in observandis Dei praeceptis, quibus ad coelum tendimus. Sex enim significant tempus praesentis vitae, 10 Decalogum (sexies autem decem faciunt 60, qui est numerus columnarum atrii), cujus perfecta observatione per totam vitam nostram, ad futuram in coelis gloriae perfectionem perveniemus. Qui ergo eo, et ad apicem virtutis contendit, laboret et sit constans ut columna, juxta illud Horatii lib. III Carm.: Justum et tenacem propositi virum, Non civium ardor prava jubentium, Non vultus instantis tyranni, Mente quatit solida, Nec fulminantis magna manus Jovis. Constantia enim opus est ad vincendum, primo, innatam nobis animi mollitiem, et pronitatem ad voluptuosa; secundo, ad superanda ardua, difficultates et tentationes, quae in operibus virtutum, praesertim heroicis occurrunt; tertio, requiritur constantia ad perseverantiam. Multi enim bene incipiunt, sed sensim languescunt. Diogenes, teste Laertio, libro VI, cuidam monenti, ut jam senex quiesceret a laboribus: «Quid, inquit, si in stadio currerem, utrum oportet metae vicinum cursum remittere, an magis intendere?» q. d. Non debeo refrigescere, cum ad finem vitae et agonis accedo, sed magis accendi. Constantiae speculum fuit Cato Uticensis, quem cum rebus deploratis amici hortarentur, ut ad Caesaris clementiam confugeret, respondit: «Eorum qui victi sunt, et qui deliquerunt, est supplicare; Cato nec victus, nec captus est, qui se per omnem vitam invictum praestitit, ac Caesarem honestate et justitia longe superavit.» Et Socrates, qui ad mortem damnatus, ad judices conversus: «Parendum, ait, magis est Deo immortali, quam vobis. Itaque quamdiu spirabo, a philosophando, et vos admonendo non desistam.» Ejus haec erat sententia: «Sicut statua vel columna basi, ita vir bonus instituto innixus honesto, nullatenus dimoveri debet.» Unde Xantippe, uxor Socratis, de eo praedicabat, quod semper vidisset illum eodem vultu revertentem domum, quo exierat. Theodorus Lysimacho minitanti mortem crudelissimam: «Minitare, ait, haec purpuratis tuis; Theodori quidem nihil interest, humine an in cruce putrescat.» Seneca: «Bonus, ait, vir est, qui eousque perducit affectu animum, ut non tantum peccare non velit, sed etiam non possit.» Anaxarchus, cum a Nicocreonte Cypri tyranno in saxo concavo tunderetur, infracto animo, ait: «Tunde, tunde, Anaxarchi vasculum; at Anaxarchi constantiam non teres.» Zeno dicebat, «facilius esse utrem inflatum mergere, quam quemvis probum virum invitum ad aliquid agendum cogere. Nam invictus animus rectae rationis placitis confirmatus, cedit nemini.» Capta ab Alarico Roma, Gothus mulierem valde pulchram ad sui obsequium et amorem invitavit. Ubi vero eam studio pudicitiae libidini suae reluctari conspexit, strictum gladium jugulo intentavit, ac demum etiam feriit. Cum virgo tota sanguine perfusa, ne sic quidem de sententia cederet, tum constantiam admiratus, ad basilicam S. Petri adduxit, ac datis sex alimoniiae causa nummis aureis, eam templi custodibus commendavit. Ita Sigonius, lib. X Imper. Occid. Nota est constantia SS. Vicentii, Laurentii, Ambrosii, Athanasii, Antonii, Hilarionis, Luciae, Agnetis, Mathathiae, Machabaeorum, etc. Idem quod columnae, significant 50 cubiti latitudinis atrii: significat enim quinquagenarius numerus initia credentium, quae in remissione peccatorum et spe futurae beatitudinis celebrantur. Idem significant 100 cubiti longitudinis atrii: nam centenarius, qui ex denario in se ducto consurgit (decies enim decem faciunt centum), qui duplus est ad 50, vitae coelestis habet figuram: unde Noe centesimo anno perfecit arcam; centenario Abrahae nascitur filius promissionis Isaac; Abraham centenarius peregrinatur in terra promissionis; Isaac centuplum seminis in Geraris, id est in peregrinatione, jacti accepit: sic Christus relinquentibus temporalia promisit centuplum, id est gaudium amplum ex fraterna societate, et ex spe vitae coelestis nunc, et tunc, puta in coelo, gaudium immensum ex possessione regni coelestis. Centum ergo cubitos habet atrium, quia qui Ecclesiae filii sunt, necesse est ut pro aeterna in coelis vita, laborem in se patientiae et continentiae temporalis assumant. Ita Beda. S. Chrysostomus, homil. 77 in Matth.: «Semper, ait, stare, et nunquam cecidisse, divinum est atque mirabile.» S. Nazianzenus, orat. De Seipso: «Ego, ait, ille idem sum, nec immutor, uti polypi a petris quibus adhaerent.» S. Cyprianus, lib. IV, epist. 3: «Decet graves viros, semel super petram robustam solida stabilitate fundatos, non dico aura levi, sed nec vento, nec turbine commoveri.» S. Anselmus in Similitud. cap. CLXXIII: «Quadratus, ait, lapis sex aequalia habet latera; in quod horum ceciderit, firmiter stabit. Sic providendum est viro justo, ut in suo persistat proposito. Hujus autem latera sex haec sunt: prosperitas, adversitas, sui libertas, subjectio, in secreto esse, et in publico; in quibus singulis, si a diabolo impellatur, stet, nec a proposito moveatur.» Nunc redeamus ad columnas atrii. Ita S. Franciscus, rogatus quomodo tam tenui veste hiemale frigus et gelu toleraret, respondit: «Si supernae patriae flamma per desiderium contegemur, facile nos ab hoc frigore tueremur.» Et S. Dorothea a Fabricio praefecto torta, cum ad capitale supplicium duceretur: «Gaudeo, ait, me ad sponsum pergere, cujus paradisus omnium florum ferax amoenius vernat, quam dici possit.» Unde et ex hoc paradiso, post mortem rosas, Theophilo eas poscenti, in februario misit, itaque eum ad Christum convertit. Vis esse perfectus? vis esse coelestis? coelestia cogita, quae sursum sunt sapias, Dei voluntatem adimple. Porro «voluntas Dei, quam Christus et fecit et docuit, est humilitas in conversatione, stabilitas in fide, verecundia in verbis, in factis justitia, in operibus misericordia, in moribus disciplina; injuriam facere non nosse, et factam posse tolerare, cum fratribus pacem tenere, Deum toto corde diligere; amare in illo quod pater est, timere quod dominus est, Christo nihil omnino praeponere, quia nec nobis quidquam ille praeposuit, ait S. Cyprianus, tract. De Orat. Domini.
27:13
Vers. 13. IN EA QUOQUE ATRII LATITUDINE QUAE RESPICIT AD ORIENTEM, QUINQUAGINTA CUBITI ERUNT. — Sensus hujus versus et sequentium usque ad 17 hic est: Sicut longitudo atrii erit centum, sic latitudo erit 50 cubitorum, idque undique, tam ad Occidentem, ut dixi versu praecedenti, quam ad Orientem, uti hic dico. Hi 50 latitudinis cubiti in atrio ante tabernaculum, puta in Orientali parte atrii, per suas columnas et vela quae illam cingunt, ambiunt et terminant, ita distribuentur, ut 20 mediis cubitis pateat ingressus et aditus ad atrium et tabernaculum; reliqui triginta ita dividentur utrimque, ut 15 ad Austrum, totidem ad Aquilonem cum tribus utrimque columnis et basibus relinquantur. Hinc sequitur, inter singulas columnas 5 cubitos, seu velum 5 cubitorum fuisse interjectum. Erant enim decem columnae in latitudine atrii: quinquies autem decem faciunt quinquaginta, quae erat latitudo atrii.
27:16
Vers. 16. IN INTROITU VERO ATRII FIET TENTORIUM CUBITORUM VIGINTI EX HYACINTHO, ET PURPURA, COCCOQUE BIS TINCTO, ET BYSSO RETORTA; COLUMNAS HABEBIT QUATUOR. — Hic describitur introitus et quasi porta atrii, quae proinde splendidior erat. Habebat enim velum picturatum ex bysso, purpura, cocco et hyacintho, cum reliqua atrii vela essent ex nuda bysso. Hic ingressus habebat quatuor columnas, in quibus hoc velum appendebatur, ac proinde erat 20 cubitorum: quaeque enim columna ab alia distabat 5 cubitis, ut dixi; inter has quatuor columnas, tres, ut patet, interceptae erant viae, quibus reducto, vel elevato velo, patebat ingressus in atrium.
27:17
Vers. 17. OMNES COLUMNAE ATRII PER CIRCUITUM VESTITAE ERUNT ARGENTEIS LAMINIS. — Non quasi hisce laminis totae columnae operirentur, uti arca, mensa et tabulae tabernaculi aureis laminis omnino tegebantur; sed quod tenuibus argenti laminis, instar filorum, columnae hae circumdarentur in gyrum, spatio medio inter gyros vacuo relicto, quod est quasi opus interrasile, diciturque caelatura, uti passim hic noster Interpres illud nominat: hoc enim significat Hebraea vox חשׁוק chashuc, quo nomine non est usus Moses in laminis arcae, mensae et tabularum: ibi enim usus est verbo צפה tsippa, quod tegere vel obtegere significat. Ita Abulensis.
27:18
Vers. 18. ET HABEBIT BASES AENEAS. — Josephus, lib. III, cap. v, ait has bases aeneas fuisse mucronatas, imae hastae similes, itaque per hanc suam aciem fuisse in terram defixas.
27:19
Vers. 19. ET CEREMONIAS. — Hebraice, in omnem cultum, sive ministerium caeremoniale ad colendum Deum. Sic Noster accipit nomen caeremonia, cap. XXXVIII, vers. 21; alias fere hoc nomen caeremonia significat praecepta caeremonialia, quae ritum colendi Deum ex placito ipsius Dei praescribunt. TAM PAXILLOS EJUS, QUAM ATRII, EX AERE FACIES. — Paxilli, id est clavi, qui ad hoc tam in atrio quam in tabernaculo facti sunt, ut infixi columnarum summitatibus foras eminerent, et impositis sibi velorum vel cortinarum funibus, sic ea levantes a terra suspenderent. Addit Josephus factos etiam esse annulos, quibus innecterentur funes, qui clavis aureis cubitalibus humi confixi columnas firmarent, et contra ventorum vim tabernaculum munirent.
27:20
Vers. 20. AFFERANT TIBI OLEUM DE ARBORIBUS OLIVARUM PURISSIMUM, PILOQUE CONTUSUM. — Nota: 70 vertunt contusum, q. d. Non molitum, quod amurca et faece plenum est, sed vel sponte fluens, vel certe pili tunsione ex olivae sola carne, vel pulpa expressum.
Vers. 20 et 21. UT ARDEAT LUCERNA SEMPER IN TABERNACULO TESTIMONII. — Pro testimonii, hebraice est מועד moed, quod primo, testimonium significat, sicut עיד heid, a quo deducitur, testari significat. Secundo, proprie et genuine moed significat conventum, congregationem, coetum, ecclesiam, a radice יעד iaad, id est convenire. Dicitur ergo tabernaculum moed, id est conventus, eo quod ibi Deus conveniret Mosen, et cum Eo loqueretur, ut patet cap. XXV, vers. 22, et cap. XXIX, vers. 42. Noster Interpres vero moed vertit testimonium, vocatque tabernaculum testimonii, eo quod tabernaculum contineret legem, quae erat testimonium voluntatis et foederis divini.
27:21
Vers. 21. EXTRA VELUM QUOD OPPANSUM EST TESTIMONIO. — «Testimonio,» id est arcae continenti testimonium, id est legem, sive tabulas legis. Hinc Oecumenius in cap. IX ad Hebraeos, et Elias Cretensis, in orat. 3 De Theologia Gregorii Nazianzeni post initium, tria numerant tabernacula: primum extimum, puta atrium, quod clausum erat cortinis per latera, sed superne patens, de quo hoc capite egit Moses, quod ab Apostolo, Hebr. IX, 1, putant vocari Sanctum saeculare, sive ut graece est, κόσμικον, id est mundanum, eo quod omnibus commune erat, inquit Chrysostomus: in hoc erat aeneum altare holocaustorum sub dio. Secundum tabernaculum erat Sanctum, quod erat quasi templum Sacerdotum, quod Apostolus vocat tabernaculum primum: hoc undique clausum erat, et nexum Sancto sanctorum: in hoc erat candelabrum, altare thymiamatis et mensa panum propositionis. Tertium tabernaculum erat Sanctum sanctorum, soli pontifici patens: in illo erat arca cum propitiatorio et Cherubim, item urna cum manna et virga Aaronis. Verum hac de re dixi ad Hebr. IX, 1. USQUE MANE LUCEAT CORAM DOMINO. — Hinc patet de die non arsisse lucernas in candelabro, licet id putent Cajetanus et Lipomanus, sed tantum de nocte; quare quod paulo ante dixit: «Ut ardeat lucerna semper,» id hic explicat, ut semper idem sit quod singulis noctibus; vespere ergo accendebant sacerdotes lucernas, ut tota nocte arderent; mane vero eas extinguebant, mundabant, componebant, et oleum infundebant. Id ita esse patet tam ex hoc loco, quam Levit. cap. XXIV, 3, et II Paralip. cap. XIII, 11, et I Reg. III, 3. Ita Abulensis, Oleaster et alii. Josephus tamen, lib. III Antiq. cap. IX, asserit sacerdotem mane extinxisse quatuor lucernas, et permisisse tres reliquas ardere; vespere vero rursum quatuor, quas mane extinxerat, accendisse, ita ut omnes septem lucerent per noctem. Favere videtur huic sententiae, quod tabernaculum tam per diem, quam per noctem undique obvelatum erat, nec haberet fenestram, per quam lumen admitteret; ergo videtur opus habuisse etiam per diem lucerna aliqua ardente. Verum hoc non adeo certum est: nec enim Josephus vidit hoc tabernaculum, sed templum; et Scriptura tribus quatuorve locis jam citatis, nullam lucernae alicujus per diem lucentis facit mentionem, sed simpliciter et constanter asserit lucernam vespere fuisse accensam, et luxisse usque ad mane; quo satis innuit, mane fuisse extinctam, et per lucernam intelligit non unam, sed omnes septem, ut videtur, quae erant in candelabro. Jam enim ante dixi tabernaculum admisisse lumen per velum anterius reflexum, et aliquousque elevatum: hoc enim velum erat loco ostii in tabernaculo. Dices: Josephus, lib. VIII Antiq. cap. II, ait Salomonem fecisse candelabrum unum quod interdiu arderet. Respondeo, Graece pro interdiu, est καθ' ἡμέραν, quod verbotenus significat per diem, id est quotidie, quod verum est, quia quotidie per noctem ardere debebat lucerna: alioqui enim Josephus Scripturae omnino foret contrarius, cum dicat ex legis praescripto id fieri debuisse: Scriptura enim nusquam praecipit ut per diem accendatur lucerna; imo hic et alibi tantum per noctem eam accendi jubet. In Sancto ergo tantum nocte ardebant lucernae, eaeque omnes ad mysterium, ut scilicet significaretur, quod lucernae vivae, id est doctores et sacerdotes, sola nocte hujus saeculi, id est in Ecclesia hac, rudiores illuminent (hinc dixit Plato, «Viros bonos non longa vita, sed clara et illustri opus habere»); nam in die aeternitatis, cum erimus in Sancto sanctorum, nulla erit lucerna, non sol, non luna; sed lucerna ejus est Agnus, Apoc. cap. XXI, vers. 23. Qua de causa etiam in Sancto sanctorum positum non erat candelabrum; sed omnia ibi erant obscura, ut Deum ibi loquentem tegerent, et significarent nos futuram in coelo gloriam hic per tenebras et aenigmata tantum contemplari. Ita Beda, lib. III De Tabernaculo, cap. 1, et Radulphus, lib. XVII in Levit. cap. IV.
Cultus Perpetuus PERPETUUS ERIT CULTUS. — Ritus hic accendendi vespere lucernas erit perpetuus, intellige in lege et religione vestra, quia omni tempore legis et judaismi durabit; unde additur, «per successiones eorum,» scilicet sacerdotum Aaronicorum, qui a filiis Israel jugiter recipiant oleum ad accendendas quotidie lucernas. Mystice, populus offert oleum, id est, conscientiam puram, foecundam et devotam, ut eam sacerdotes igne charitatis et lumine coelesti accendant. Ita Beda.
27:1
v. 1 « Faces et altare de lignis setim, quod habebit quinque cubitos in longitudine , et. totidem in latitudine, id est quadrum, et tres cubitos in altitudine », Cum 20,96 gradus prohibeantur, oportet fuisse aliquod planum inclinatum , quo ad hoe altare ascenderetur.
27:2
v. 2 « Cornua autem per quatuor angulos ez ipso erunt ». Hebr. : Et facies cornua eius in quatuor anqulis; ez ipso erunt cornua eius. LXX : 3E abxoU. Eozou *à vfpaza.. « Non erant adiectitia, sed ex ipso altari prodibant » (Ca?.). « Et operies Mlud aere ». Sanguis victimarum illiniebatur cornubus altaris 29,192; Lev. 5,7. Etiam altare thymiamatis 30,2 cornua habebat. Habuerintne Aegyptiorum altaria cornua, non satis liquet; s0xégaos Qopss legitur depinguntur (cf. Dz//m.). Cornua illa, uti videtur, in altum erecta Hebraeis erant altaris pars sanctissima, quae amplectebantur rei asylum quaerentes (3 Reg. 1,50; 2,28). Cornuum nomen quandoque ipsum altare designat: Ps. 117 (118),27; Am. 3,14. v. 3 « Faciesque tn usus eius lebetes ad [suscipiendos] cineres, et forcipes atque fuscinulas, et ignium receptacula. Omnia vasa ex aere fabricabis ». np est lebes; Chald. N,12D3 — voxtfo, vas ad liquida refrigeranda. 335, ad pinguedinem eius; quo nomine etiam appellatur cinis pinguedine saturatus, qui post sacrificium supererat in altari : Lev. 1,16; 4,12; 6,10 sq. (3 sq.); Num. 4,13; 3 Reg. 13,3. 5. — y" probabilius est pala vel rutrum, ad cineres in lebetem transferendos; id signifieat Chald. ND*2*2wv2. — Omittit Vulg. np?ym a pw aspergere, ergo sane vas ad sanguinem aspergendum. Cf. Zach. 9,15. Am. 6,6 ex eo vase bibunt, et Num. 7,13 sqq. in illo offertur simila conspersa oleo. LXX ot&Aag. — i fuscinula : 1. Reg. 2,13 sq. habetur « fuscinula tridens ». — nnrma thuribulum, i. e. vas in quo carbones ardentes asservantur : cf. 25,38. v.^ Faciesque ei, sc. altari, —ita Hebr. versum orditur — « craticulamque in modum retis aeneam, per cutus quatuor angulos erunt quatuor annuli aenei ». v. 5 « Quos » — corrige quam — « pones subter arulam altaris, eritquecraticula usquead altaris medium».,2202 (arula) est corolla , margo aeneus ubique in circuitu eminens, cuius marginis partes maxime prominentes sunt cornua. Craticula igitur ponenda est infra corollam, deorsum... et erit ad medium altaris : Xa enim vertere possumus, eum 57 non solum sonet wsque ad, sed etiam simpliciter ad ; neque ma2-2»9 necessario designat inferiorem totius altaris partem , sed uti mn demonstrat aliquid corolla inferius. Quae vero citavimus verba, non enuntiant, craticula collocandane fuerit situ verticali an horizontali. Unde Ca. interpretatus estrete aeneum erectum, quatuor altaris latera circeumplectens, et ad mediam eius altitudinem ab imo assurgens. Ubi necesse erit cum 7^s/. inferre, eam « eraticulam magis ad pulchritudinem quam ad necessitatem positam esse »; imo aliqui imaginati sunt cancellos extra altare erectos et illud veluti a profanorum accessu defendentes. Mirum videatur, in altari describendo nihil penitus diei de parte maxime necessaria, ubi oblata comburantur, plura vero de ornamento aliquo aut cancellis. Attente si rem perpendas, perspicies in altari illo debuisse tandem esse cratem aliquam situ horizontali collocatam, per quam et cineres, ne ignis suffocaretur, dilaberentur continuusque ab infra igni aer adspiraret. Quem situm craticulae v. 4 tribuebat Jos. (Ant. III. 6. 8), dicens in « humum decidisse ignem, qui decratieula dilaberetur » ; tribuunt Aug., Vat., Bonfr., Calm. aliique. Haerebat igitur crates medium per altare librata, cubitum atque semissem supra humum elevata, non catenulis e cornibus altaris pendula, sed ipsi altari individue compaoeta. Ei crati, ubi sacrificium offerretur, imponebatur primum lignorum strues (Lev. 1,7 sqq. et passim), strui imponebantur victimae frusta. Textus sat planus. Difficultatem facit non textus, sed pictae quaedam eius altaris imagines, quas, qui nunquam ipsi Hebraeorum altare conspexerant, delineavere pictores. Secundum quos et strues et victima summo imponebantur altari omniumque patebant obtutui : at videntur haec potius magna ex parte ipsis altaris lateribus fuisse decenter celata. Eliminat etiam , quam tradidimus, explicatio difficultatem illam haud exiguam, quomodo ignis altare, quod e lignis setim erat, aereis utique laminis opertis, non consumpserit. Altaris siquidem nullam ille ignis attingebat partem praeter cratem illam, quae tota aenea erat, eiusque mediam potius partem..
27:6
v. 6 « Facies et vectes altaris de lignis setim duos, quos operies laminis aeneis »5 v. 1.« et induces per circulos, eruntque ez utroque latere altaris ad porlandum ». Sensus obvius est, hos czculos esse eosdem, quos v. & annulos vertebat Hier. (nyz5); idque confirmat 38,4 sqq. Ea igitur altitudine erant annuli illi, quo facile traiectis vectibus a portatoribus gestari altare posset. Annuli prostabant quidem (v. 4) in quatuor angulis, sed ita ut bini in uno eminerent latere, et bini in latere opposito, dum latera interiecta annulis carerent.
27:8
v. 8 « [Non solidum sed inane et] cavum intrinsecus facies Mud », sc. altare; « sicut tibi in monte monstratum est ». Hebr. : cavum tabulis facies illud. Altare illud portatile non oportebat esse gravius, ex solido ligno vel metallo. Praeterea, non poterat esse solidum supra craticulam, uti patet, erat enim is locus lignorum et vietimae; neque infra craticulam , qui locus cineribus erat destinatus. Non de ligno setim occludebatur. Ad ultimum incisum cf. 25,50; 26,30. Arg. — Atrium continetur cortinis, quae columnis sustentantur; clauditur velo. v. 9 « Facies et atrium tabernaculi » , — habitaculi — « in. cuius Capita, seu hamos vide 26,32. — bYpvn (38,17. 19) vel p'pvma (2)133:6[: 38 ET, à pvn colligare : hine Chald. intellexit sería quaedam ab una columna ad alteram pertingentia; LXX v$aAl6sc, fornices; Aq. wxpocxoAXjuat«, id quod alteri agglutinatur. Ros. vero aliique interpretati sunt perticas quasdam argenteas, quibus sustentaretur velum. Quibus reponit Dillm., velum 26,32 et 36,36 sustentari non perticis, sed hamis. Textibus supra laudatis a'pvn vel p'purnmo sunt aliquid diversum a basibus, hamis et columnarum capitibus; 3 Reg. 7,33 eadem vox significat curvaturas rotarum. Ergo probabilius Vulg. caelaturae, quas Cai. describit « cingula », Vat. « zonàs circulares sive fila, quibus quasi cinguntur columnae »; et fere idem sonat Syr. tegumenta. Intelliguntur laminae argenteae aliquae circa columnas plexae, ornatus gratia. quippe atrii columnis cubiti quinque longitudinis veli attribuuntur, dum cubiti non omnino duodecim velorum interiorum, in introitu tabernaculi 26,37 quinque, in introitu vero habitaculi 26,32 quatuor columnis sustentantur. Velum ad introitum atrii non iam z5p, sed uti 26,36 42» vocatur. Sequuntur versus tres, qui ante dicta partim repetunt, partim complent. v. 17 « Omnes columnae atrii per circuitum vestitae erunt. argenteis [laminis] » (cf. quae diximus ad v. 10), « capitibus », 1. e. hamis, « argenteis et basibus aeneis ». v. 18 « In. longitudine |occupabit| atrium cubitos centum, in latitudine quinquaginta ; altitudo quinque cubitorum erit », longeinferior altitudine tabernaculi; « [fietque| de bysso retorta, et habebit bases aeneas ». Certe mendum habet Hebr. : aut cum Sam. scribendum i2N2 pro nwzxn2, aut cum LXX nN:2 pro now2. v. 19 « Cuncta vasa, tabernaculi » — Hebr. habitaculi — « in omnes usus [et ceremonias], tam pazillos eius. quam atrii , ex aere facies ». Hebr. : et omnes paaxillos eius , et omnes pazillos atrii etc. Paxillorum antea non habebatur mentio : eorum et funiculorum ope figebantur operimenta sanctuarii atriique vela : 35,18; 38,90; 39,40; Num. 3,37; 4,206. 32.
27:20
v. 20 « Praecipe filis Israel, ut afferant tibi oleum de [arboribus] olivarum purissimum |piloque] contusum, ut ardeat lucerna semper ». Purisimum oleum erat illud, quod sponte ex olivis fluebat; minus purum illud, quod ex olivis exprimebatur. Porro ut abundantius oleum efflueret, olivae in canistro primum pilo tundebantur, oleum effluens colligebatur. Praecipitur idem oleum pro oblatione similae, quae simul fiebat cum holocausto quotidiano 29,40; Num. 28,5. Secus oleum minus nobile licite adhibebatur. Cf. Tost., DilIm.
27:21
v. 21 « In tabernaculo testimonii , extra velum, quod oppansum est testimonio ; let] collocabunt eam Aaron et filii eius, ut » a vespere « usque mane /uceat| coram Domino. Perpetuus erit cultus per successiones eorum a filtis Israel ». Cf. quae dicemus ad Lev. 25,9-4. dentem lampadem commemorat Philo (De Victim.), rei has assignans rationes : ut luci diurnae in sanctuario succederet lampadum collustratio; ut nocte etiam Dei cultus produceretur; ut, sicut pro vigilantibus fierent sacrificia, ita pro dormientibus fieret haec lucis oblatio. Verum his opponitur auctoritas los. sacerdotis, qui Ant. ]II. 8. 3 affirmat, tres candelabri lampades per totum diem luxisse, reliquas vespere accendi consuevisse. Itemque Hecataeus (apud Euseb. : Praep. evang. IX cap. 4; M. 21. 689) lampades diu noctuque accensas perseverasse affirmat. Cui asserto responderi potest, Moysen lampades noctu lucere iussisse, etiam interdiu lucere non prohibuisse : potuit igitur liberalior postmodum praxis invalescere, imprimis Pharisaeorum aevo, qui illud ?*!3n urgerent. Cuius praxeos ansam fortasse iam dederat Salomo 3 Reg. 7,49 uni candelabro decem substituens candelabra. Imo mirum minime est, Pharisaeos suam praxin, licet immerito, ipsi Salomoni adscripsisse, quod colligas e Ios. Ant. VIII. 3. 7. asserente, fecisse Salomonem « lampadas decem mille secundum Moysis mandatum (!), quarum unam in templo dedicaverit, ut arderet xa0* 2u£pav &xoAod0oc zi vópo ». Masor. à v. 20 novam ordiuntur divisionem maiorem. Verum est, uti v. 17-19, ita etiam v. 20 sq. minus arcte cum praecedentibus cohaerere : tamen a 28,1 nova incipit pericope de Aarone ad sacerdotium assumendo. Eadem, quae v. 20 sq., verba fere verbotenus et quibusdam additis leguntur Lev. 24,2 sqq. Admirationem facit v. 21 aliquod iam cirea sanctuarium offieium Aaroni assignari, cum nonnisi 28,1 is ad sacerdotium assumendus renuntietur. Hinc putavit Dillm. verba e Lev. 24,2 sqq. esse huc translata intuitu eorum, quae 29,38-42; 30,1-10. 34-38 dicenda sint. Haec ratio longius petitur. Potest autem dici, v. 20 sq. e suo Lev. 24,2 sqq. vel alibi loco delapsos, nullique iam certo contextui adhaerentes, ab Esdra vel alio, qui textum sacrum recensuerit, extremae pericopae de exstruendo sanctuario esse adscriptos. Quod sine difficultate concedi potest. — Tamen et alia explanatio in promptu est. Adverte v. 20 3nw', ad instar nrw" 28,1. 3 effictum. Neque oleum purissimum, quod v. 20 afferri iubetur, idem esse censendum est, atque oleum 25,6. Lucerna vero in tabernaculo lucens symbolum est Dei praesentis, praesentis imprimis ad lucernam primi accendant, invitantur, mox vestibus sacris induendi et. oleo unctionis sacrae ungendi. Arg. — Post introductionem v. 1-5 describuntur v. 6-39 summi pontifieis, v. 0-43 reliquorum sacerdotum vestes. Pontificis vestes describuntur ephod v. 6-14, rationale v. 15-30, tunica v. 31-35, diadema, tunica interior, balteus v. 36-39. reliqua turba » (Bonfr.), et accedere fac ad te (LXX) ordinatorem , sensibili quippe ritu a te ordinandi sunt, « Aaron fratrem tuum cum filiis suis de medio filiorum Israel, ut sacerdotio fungantur mah » (Hebr. 5,9) : « Aaron, Nadab et Abiu, Eleazar et Ithamar », filii Aaron. Cf. 6,23. Post quam generalem consecrationis annuntiationem vestes sacrae enumerantur, earum materia generatim designatur. v. 9 « Faciesque vestem sanctam » — Hebr. vestes — « Aaron fratri tuo in gloriam et decorem », ut sit reverendus et decorus (Sylv.). Totus enim cultus externus ordinatur ad hoc, ut homines inducantur ad Dei reverentiam ; et quia homines minus reverentur ea, quae sunt communia et ab aliis non distineta, ideo oportuit pro Dei cultu specialia tempora, loea, vasa, vestimenta, ministros provideri (S. TÀom. 1* 2** q. 102 art. & et 5). v. 3 « Et » tu « loqueris cunctis sapientibus corde », artificibus natura peritis (Tost.), « quos replevi spiritu prudentiae », providentia sive naturali sive supernaturali (Calm.), « ut faciant vestes Aaron, in quibus sancttficatus », a plebe segregatus, « ministret mihi ». v. « Haec autem erunt vestimenta, quae facient : rationale et superhumerale , tunicam et lineam striciam, cidarim et balteum ». Singula infra describuntur. « Factent vestimenta sancta fratr? tuo Aaron et. filiis eius, ut sacerdotio fungantur mihi ». v. 5 « Acciptentque aurum. et hyacinthum, et purpuram , coccumque bis linctum , et byssum ». Vocatur superhumerale seu ephod ; LXX Ios. izopíc, 1. e. scapulare, Ag. Symm. &xév3oya.
27:2
Una particolarità dell'a. ebraico sono i «corni» o sporgenze (Ex. 27, 2; 37, 25; I Reg. 1, 50; Ez. 43, 20), ai quattro spigoli superiori. …
27:6
KITTĪM (KITTIJĪM, IN IER. 2, 10)
KITTĪM (Kittijīm, in Ier. 2, 10). - Nome gentilizio degli abitanti di Cipro ([v.], cf. Is. 23, 1. 12; Ex. 27, 6 e probabilmente Ier. 2, 10), così chiamati dall'importante città di Kition o Kitton (lat. Citium), una delle colonie più note fra quelle fondate dai Fenici. …
27:21
Le sette lampade erano accese durante la notte (Ex. 27, 21; Lev. 24, 3); se e quante lampade fossero accese anche durante il giorno, dai testi biblici con certezza non si può dedurre; la tradizione è incerta: giusta gli uni erano accese le …
27:23
… Il commercio non patì danno da queste vicissitudini politiche, perché Ex. 27, 23 descrive un vivo traffico fra H. e le città fenice.
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.