The law of the seuenth yeare, 8. and fiftith yeare, which is the Iubilie. 13. when al enheritance sold returneth to the former owner. (24. as also it may in the meane time be redeemed) 35. Vsurie prohibited, 39. and seruitude among the Israelites, only they may be hyred til the Iubilie yeare. 47. and may be redeemed from seruitude of strangers: 54. at least they shal be free in the yeare of Iubilie.
1And the Lord spoke to Moses in mount Sinai, saying:E il Signore parlò a Mosè sul monte Sinai, e disse:AND our Lord spake to Moyses in the mount Sinai, saying:Locutusque est Dominus ad Moysen in monte Sinai, dicens: 2Speak to the children of Israel, and thou shalt say to them: When you shall have entered into the land which I will give you, observe the rest of the sabbath of the Lord.Parla a' figliuoli d'Israele, e di' loro: Quando voi sarete entrati nella terra, di cui darovvi il dominio, (la terra) faccia il sabato in onor del Signore.Speake to the children of Israel, and thou shalt say to them: When you shal be entred to the land which I wil geue you, thou shalt sabbatize the sabbath to the Lord.Loquere filiis Israël, et dices ad eos: Quando ingressi fueritis terram quam ego dabo vobis, sabbatizes sabbatum Domino. 3Six years thou shalt sow thy field and six years thou shalt prune thy vineyard, and shalt gather the fruits thereof.Per sei anni seminerai il tuo campo, e per sei anni poterai la tua vigna, e ne raccorrai i frutti:Six yeares thou shalt sowe thy field, and six yeares thou shalt cut thy vineyard, and shalt gather the fruites therof:Sex annis seres agrum tuum, et sex annis putabis vineam tuam, colligesque fructus ejus: 4But in the seventh year there shall be a sabbath to the land, of the resting of the Lord. Thou shalt not sow thy field, nor prune thy vineyard.Ma il settimo anno sarà per la terra il sabato del riposo del Signore: non seminerai il campo, e non poterai la vigna.but in the seuenth yeare a sabbath shal be to the earth, of the resting of the Lord: the field thou shalt not sowe, and the vineyard thou shalt not cut.septimo autem anno sabbatum erit terræ, requietionis Domini: agrum non seres, et vineam non putabis. 5What the ground shall bring forth of itself, thou shalt not reap: neither shalt thou gather the grapes or the firstfruits as a vintage. For it is a year of rest to the land.Non mieterai quello che la terra spontaneamente produrrà: e non raccoglierai, come per farne vendemmia, le uve, delle quali tu offerivi le primizie: perocché egli è l'anno di requie per la terra:The thinges that the ground shal bring forth of it self, thou shalt not reape: and the grapes of thy first fruites thou shalt not gather as a vintage: for it is a yeare of the resting of the earth:Quæ sponte gignet humus, non metes: et uvas primitiarum tuarum non colliges quasi vindemiam: annus enim requietionis terræ est:
6But they shall be unto you for meat, to thee and to thy manservant, to thy maidservant and thy hireling, and to the strangers that sojourn with thee.Ma ve ne ciberete tu, e il tuo servo, la serva, e gli operai tuoi, e i forestieri, che dimoran tra voi.but they shal be vnto you for meate, to thee and thy manseruant, to thy woman seruant and hyreling, and to the stranger that seiourneth with thee:sed erunt vobis in cibum, tibi et servo tuo, ancillæ et mercenario tuo, et advenæ qui peregrinantur apud te: 7All things that grow shall be meat to thy beasts and to thy cattle.E servirà tutto quello che nasce, a nudrire i tuoi giumenti, e bestiami.to thy beastes and cattel al thinges that grow shal giue meate.jumentis tuis et pecoribus, omnia quæ nascuntur præbebunt cibum. 8Thou shalt also number to thee seven weeks of years: that is to say, seven times seven, which together make forty-nine years.Conterai parimente sette settimane di anni, vale a dire, sette volte sette, che fanno in tutto quarantanove anni.Thou shalt number thee also seuen weekes of yeares, that is to say, seuen times seuen, which together make fourtie nine, yeares:Numerabis quoque tibi septem hebdomadas annorum, id est, septies septem, quæ simul faciunt annos quadraginta novem: 9And thou shalt sound the trumpet in the seventh month, the tenth day of the month, in the time of the expiation in all your land.E il settimo mese a' dieci del mese nel tempo della espiazione farai sonare la tromba per tutto quanto il paese.and thou shalt sound with the trumpet the seuenth moneth, the tenth day of the moneth, in the time of propitiation in al your land.et clanges buccina mense septimo, decima die mensis, propitiationis tempore, in universa terra vestra. 10And thou shalt sanctify the fiftieth year, and shalt proclaim remission to all the inhabitants of thy land: for it is the year of jubilee. Every man shall return to his possession, and every one shall go back to his former family:E santificherai l'anno cinquantesimo, e annunzierai la remissione a tutti gli abitanti del tuo paese: perocché egli è l'anno del giubileo. Ognuno tornerà alle sue possessioni, e ognuno tornerà alla sua famiglia,Thou shalt sanctifie the fifteth yeare, and shalt proclaime remission to al the inhabitantes of thy land: for it is the yeare of Iubilie. Euerie man shal returne to his possession, and euerie one shal goe backe to his old familie:Sanctificabisque annum quinquagesimum, et vocabis remissionem cunctis habitatoribus terræ tuæ: ipse est enim jubilæus. Revertetur homo ad possessionem suam, et unusquisque rediet ad familiam pristinam:
11Because it is the jubilee and the fiftieth year. You shall not sow, nor reap the things that grow in the field of their own accord, neither shall you gather the firstfruits of the vines,Perché l'anno cinquantesimo è l'anno del giubileo. Voi non farete la sementa, e non mieterete quello che sarà nato spontaneamente pe' campi, e non coglierete le primizie della vendemmiabecause it is the Iubilie and the fifteth yeare. You shal not sowe nor teape the thinges that growe in the field of their owne accord, and the first fruites of vintage you shal not gather,quia jubilæus est, et quinquagesimus annus. Non seretis neque metetis sponte in agro nascentia, et primitias vindemiæ non colligetis, 12Because of the sanctification of the jubilee. But as they grow you shall presently eat them.Per santificare il giubileo; ma voi mangerete quello che vi si parerà davanti.because of the sanctification of the Iubilie, but forth with as they grow you shal eate them.ob sanctificationem jubilæi: sed statim oblata comedetis. 13In the year of the jubilee all shall return to their possessions.L'anno del giubileo tornerà ciascuno ne' suoi beni.In the yeare of Iubilie al shal returne to their possessions.Anno jubilæi, redient omnes ad possessiones suas. 14When thou shalt sell any thing to thy neighbour, or shalt buy of him: grieve not thy brother. But thou shalt buy of him according to the number of years from the jubilee.Quando venderai qualche cosa a un tuo concittadino, o comprerai da lui, non affliggere il tuo fratello, ma regolerai la compra sul numero degli anni, che vi sono sino al giubileo,When thou shalt sel anie thing to thy neighbour, or shalt buy of him, presse not thy brother, but according to the number of the yeares of Iubilie thou shalt buy of him,Quando vendes quippiam civi tuo, vel emes ab eo, ne contristes fratrem tuum, sed juxta numerum annorum jubilæi emes ab eo, 15And he shall sell to thee according to the computation of the fruits.E quegli venderà a te a ragione del prodotto.and according to the supputation of the fruites he shal sel to thee.et juxta supputationem frugum vendet tibi. 16The more years remain after the jubilee, the more shall the price increase: and the less time is counted, so much the less shall the purchase cost. For he shall sell to thee the time of the fruits.Quanto più anni vi restano dopo d'un giubileo; tanto sarà maggiore il prezzo; e quanto il tempo sarà minore, tanto calerà il prezzo della compra; perocché quegli vende a te il tempo di raccogliere i frutti.The moe yeares remaine after the Iubilie, so much more shal the price increase: and the lesse time that thou shal account, so much the lesse shal the purchase: be valued. for the time of the fruites he shal sel to thee.Quanto plures anni remanserint post jubilæum, tanto crescet et pretium: et quanto minus temporis numeraveris, tanto minoris et emptio constabit: tempus enim frugum vendet tibi.
17Do not afflict your countrymen: but let every one fear his God. Because I am the Lord your God.Non vogliate affliggere gli uomini della stessa vostra tribù, ma ognun di voi tema il suo Dio; perocché io il Signore Dio vostro.Doe not afflict your contrimen, but let euerie one feare his God, because I the Lord your God.Nolite affligere contribules vestros, sed timeat unusquisque Deum suum, quia ego Dominus Deus vester. 18Do my precepts, and keep my judgments, and fulfil them: that you may dwell in the land without any fear.Eseguite i miei precetti, e osservate i miei giudizii, e adempietegli, affinché possiate abitare senza timore sulla terra,Do my preceptes, and keepe my iudgementes, and fulfil them: that you may dwel in the land without anie feare,Facite præcepta mea, et judicia custodite, et implete ea: ut habitare possitis in terra absque ullo pavore, 19And the ground may yield you its fruits, of which you may eat your fill, fearing no man’s invasion.E questa produca a voi i suoi frutti, de' quali vi cibiate, e vi satolliate senza temere di prepotenza.and the ground may yeld you her fruites, which you may eate vnto your fil, fearing no mans inuasion.et gignat vobis humus fructus suos, quibus vescamini usque ad saturitatem, nullius impetum formidantes. 20But if you say: What shall we eat the seventh year, if we sow not, nor gather our fruits?Che se voi direte: Che mangerem noi l'anno settimo, se non semineremo, e non raccorremo le nostre biade?But if you say: What shal we eate the seuenth yeare, if we sowe not, nor gather our fruites?Quod si dixeritis: Quid comedemus anno septimo, si non severimus, neque collegerimus fruges nostras ? 21I will give you my blessing the sixth year: and it shall yield the fruits of three years.Io darò a voi la mia benedizione l'anno sesto, e la terra fruttificherà per tre anni:I wil geue you my benediction the sixt yeare, and it shal yeld the fruites of three yeares:dabo benedictionem meam vobis anno sexto, et faciet fructus trium annorum: 22And the eighth year you shall sow, and shall eat of the old fruits, until the ninth year: till new grow up, you shall eat the old store.E seminerete l'anno ottavo, e mangerete il grano vecchio sino all'anno nono: mangerete il vecchio, fino che sia venuto il nuovo.and the eight yeare you shal sowe, and shal eate of the old fruites, vntil the ninth yeare: til new be growne, you shal eate the old.seretisque anno octavo, et comedetis veteres fruges usque ad nonum annum: donec nova nascantur, edetis vetera. 23The land also shall not be sold for ever: because it is mine, and you are strangers and sojourners with me.Parimente la terra non si venderà per sempre: perocché ella è mia, e voi siete in essa stranieri, e miei coltivatori.The land also shal not be sould for euer: because it is mine, and you are my strangers and seiourners.Terra quoque non vendetur in perpetuum, quia mea est, et vos advenæ et coloni mei estis:
24For which cause all the country of your possession shall be under the condition of redemption.Per la qual cosa tutti i fondi, che voi possederete, si venderanno colla condizione del riscatto.For the which cause al the countrie of your possession shal be sould vnder the condition of redemption.unde cuncta regio possessionis vestræ sub redemptionis conditione vendetur. 25If thy brother being impoverished sell his little possession, and his kinsman will: he may redeem what he had sold.Se impoverito il tuo fratello vende il suo poderuccio, il parente prossimo può, se vuole, riscattare quello che il primo ha venduto:If thy brother impouerished sel his litle possession, and his kinseman wil, he may redeme that which he had sould.Si attenuatus frater tuus vendiderit possessiunculam suam, et voluerit propinquus ejus, potest redimere quod ille vendiderat. 26But if he have no kinsman, and he himself can find the price to redeem it:Che se egli non ha parente prossimo, ma trovar può il prezzo per fare il riscatto,but if he haue no kinseman, and him self can finde the price to redeme it:Sin autem non habuerit proximum, et ipse pretium ad redimendum potuerit invenire, 27The value of the fruits shall be counted from that time when he sold it. And the overplus he shall restore to the buyer, and so shall receive his possession again.Si computeranno i frutti dal tempo della vendita: e quel che rimane, lo renderà egli al compratore, e rientrerà nel suo in tal guisa.the fruites shal be accounted from that time when he sould it: and the residue he shal restore to the buier, and so he shal receiue his possession againe.computabuntur fructus ex eo tempore quo vendidit: et quod reliquum est, reddet emptori, sicque recipiet possessionem suam. 28But if his hands find not the means to repay the price, the buyer shall have what he bought, until the year of the jubilee. For in that year all that is sold shall return to the owner, and to the ancient possessor.Che se non può egli trovar modo di rendere il prezzo, riterrà il compratore l'effetto comprato fino all'anno del giubileo: perché in quest'anno tutte le cose vendute ritorneranno al padrone, e possessore primiero.but if his hand finde not to repay the price, the buier shal haue that he bought, vntil the yeare of Iubilee. For in it al sale shal returne to the owner, and to the old possessour.Quod si non invenerit manus ejus ut reddat pretium, habebit emptor quod emerat, usque ad annum jubilæum. In ipso enim omnis venditio redibit ad dominum et ad possessorem pristinum.
29He that selleth a house within the walls of a city, shall have the liberty to redeem it, until one year be expired.Colui che vende una casa posta dentro le mura della città, avrà la libertà del riscatto per un intero anno:He that selleth a house within the walles of a citie, shal haue licence to redeme it, vntil one yeare be expired,Qui vendiderit domum intra urbis muros, habebit licentiam redimendi, donec unus impleatur annus. 30If he redeem it not, and the whole year be fully out, the buyer shall possess it, and his posterity for ever, and it cannot be redeemed, not even in the jubilee.S'ei non la riscatta, passato il giro d'un anno, la possederà il compratore, e i discendenti di lui in perpetuo, e non potrà farsene il riscatto, neppur nel giubileo.if he redeme it not, and the compasse of the yeare be fully out, the buier shal possesse it, and his posteritie for euer, and it can not be redemed, no not in the Iubilee.Si non redemerit, et anni circulus fuerit evolutus, emptor possidebit eam, et posteri ejus in perpetuum, et redimi non poterit, etiam in jubilæo. 31But if the house be in a village, that hath no walls, it shall be sold according to the same law as the fields. If it be not redeemed before, in the jubilee it shall return to the owner.Ma se la casa è in un borgo non murato, si venderà colle condizioni stesse de' poderi: tornerà al padrone nel giubileo, ove non sia stata prima riscattata.But if the house be in a village, that hath not walles, it shal be sould according to the law of fieldes. if it be not redemed before, in the Iubilee it shal returne to the owner.Sin autem in villa domus, quæ muros non habet, agrorum jure vendetur: si ante redempta non fuerit, in jubilæo revertetur ad dominum. 32The houses of Levites, which are in cities, may always be redeemed.Le case de' Leviti, che sono nelle città, potran sempre riscattarsi:The houses of Leuites, which are in cities, may alwaies be redemed:Ædes Levitarum quæ in urbibus sunt, semper possunt redimi: 33If they be not redeemed, in the jubilee they shall all return to the owners: because the houses of the cities of the Levites are for their possessions among the children of Israel.Se non saranno state riscattate, torneranno a' padroni nel giubileo; perché le case de' Leviti nella città sono tutto quello ch'essi hanno tra' figliuoli d'Israele.if they be not redemed, in the Iubilee they shal returne to the owners, because the houses of the cities of the Leuites are for possessions among the children of Israel.si redemptæ non fuerint, in jubilæo revertentur ad dominos, quia domus urbium Levitarum pro possessionibus sunt inter filios Israël.
34But let not their suburbs be sold, because it is a perpetual possession.Il terreno, che essi hanno intorno alle città, non potrà vendersi; perché è di ragion loro in eterno.But let not their suburbes be sould, because it is a perpetual possession.Suburbana autem eorum non veneant, quia possessio sempiterna est. 35If thy brother be impoverished, and weak of hand, and thou receive him as a stranger and sojourner, and he live with thee:Se il tuo fratello è impoverito, e impotente a sostentarsi, e tu lo hai ricettato come ospite e forestiero, ed ei vive con te,If thy brother be empouerished, and weake of hand, and thou receiue him as a stranger and seiourner, and he liue with thee,Si attenuatus fuerit frater tuus, et infirmus manu, et susceperis eum quasi advenam et peregrinum, et vixerit tecum, 36Take not usury of him nor more than thou gavest. Fear thy God, that thy brother may live with thee.Non prendere usura da lui, né più di quel che gli hai dato. Temi il tuo Dio, affinché possa vivere il tuo fratello in casa tua.take not vsuries of him, nor more then thou gauest. feare thy God, that thy brother may liue with thee.ne accipias usuras ab eo, nec amplius quam dedisti: time Deum tuum, ut vivere possit frater tuus apud te. 37Thou shalt not give him thy money upon usury: nor exact of him any increase of fruits.Non darai a lui il tuo denaro a interesse, e de' commestibili non esigerai oltre quello che hai dato.Thou shalt not geue him thy money to vsurie, and an ouer plus of the fruites thou shalt not exact of him.Pecuniam tuam non dabis ei ad usuram, et frugum superabundantiam non exiges. 38I am the Lord your God, who brought you out of the land of Egypt, that I might give you the land of Chanaan, and might be your God.Io il Signore Dio vostro, che vi ho tratti dalla terra di Egitto per darvi la terra di Chanaan, ed essere vostro Dio.I the Lord your God, that brought you out of the Land of Aegygt, that I might geue you the Land of Chanaan, and might be your God.Ego Dominus Deus vester, qui eduxi vos de terra Ægypti, ut darem vobis terram Chanaan, et essem vester Deus. 39If thy brother constrained by poverty, sell himself to thee: thou shalt not oppress him with the service of bondservants.Se astretto da povertà si venderà a te il tuo fratello, non lo strazierai, facendolo servire come schiavo;If thy brother constrained by pouertie, sel him self to thee, thou shalt not oppresse him with the seruitude of seruants,Si paupertate compulsus vendiderit se tibi frater tuus, non eum opprimes servitute famulorum, 40But he shall be as a hireling, and a sojourner: he shall work with thee until the year of the jubilee.Ma egli sarà come un mercenario, e un lavoratore: faticherà in casa tua fino all'anno del giubileo,but he shal be as an hireling, and a seiourner: vntil the yeare of Iubilee he shal worke with thee,sed quasi mercenarius et colonus erit: usque ad annum jubilæum operabitur apud te,
41And afterwards he shall go out with his children: and shall return to his kindred and to the possession of his fathers.E poi se n'andrà co' suoi figliuoli, e tornerà a' suoi parenti, e all'eredità de' padri suoi:and afterward he shal goe out with his children, and shal returne to his kinred and to the possession of his fathers.et postea egredietur cum liberis suis, et revertetur ad cognationem, ad possessionem patrum suorum. 42For they are my servants, and I brought them out of the land of Egypt: let them not be sold as bondmen.Imperocché eglino sono miei servi, e io li trassi dalla terra d'Egitto: non debbon vendersi in qualità di schiavi.for they are my seruantes, and I brought them out of the Land of Aegypt. let them not be sould by the condition of seruantes:Mei enim servi sunt, et ego eduxi eos de terra Ægypti: non veneant conditione servorum: 43Afflict him not by might: but fear thy God.Non gli affliggere con prepotenza, ma temi il tuo Dio.afflict him not by might, but feare thy God.ne affligas eum per potentiam, sed metuito Deum tuum. 44Let your bondmen, and your bondwomen, be of the nations that are round about you:Schiavi, e schiave avrete voi di quelle nazioni che vi stanno all'intorno;Let your man seruant, and woman seruant, be of the nations that are round about you.Servus et ancilla sint vobis de nationibus quæ in circuitu vestro sunt: 45And of the strangers that sojourn among you, or that were born of them in your land. These you shall have for servants:E de' forestieri che vengon tra voi, o che sieno stati generati da questi nel vostro paese, questi terrete per schiavi.And of the strangers, that seiourne with you, or that were borne of them in your land, these you shal haue for seruantes:et de advenis qui peregrinantur apud vos, vel qui ex his nati fuerint in terra vestra, hos habebitis famulos: 46And by right of inheritance shall leave them to your posterity, and shall possess them for ever. But oppress not your brethren the children of Israel by might.E li lascerete per diritto d'eredità a' vostri posteri, e saran vostri in eterno: ma i fratelli vostri i figliuoli d'Israele non gli opprimerete con prepotenza.and by right of inheritance shal leaue them to your posteritie, and shal possesse them for euer. but your brethren the children of Israel doe ye not oppresse by might.et hæreditario jure transmittetis ad posteros, ac possidebitis in æternum: fratres autem vestros filios Israël ne opprimatis per potentiam. 47If the hand of a stranger or a sojourner grow strong among you, and thy brother being impoverished sell himself to him, or to any of his race:Se uno straniero tra voi si arricchisce, e un tuo fratello caduto in basso stato si vende a lui, o ad alcuno della famiglia di esso,If the hand of a stranger or seiourner grow strong among you, and thy brother empouerished sel him self to him, or to any of his stocke:Si invaluerit apud vos manus advenæ atque peregrini, et attenuatus frater tuus vendiderit se ei, aut cuiquam de stirpe ejus:
48After the sale he may be redeemed. He that will of his brethren shall redeem him:Dopo la vendita potrà essere riscattato. Lo riscatterà chiunque vorrà de' suoi fratelli,after the sale he may be redeemed. He that wil of his brethren shal redeme him,post venditionem potest redimi. Qui voluerit ex fratribus suis, redimet eum, 49Either his uncle, or his uncle’s son, or his kinsman, by blood, or by affinity. But if he himself be able also, he shall redeem himself:E il zio, e il figliuolo del zio, e un parente da canto del padre, o da canto della madre: e s'egli stesso potrà riscattarsi, lo farà,both the vncle by father, and the vncles sonne, and the kinsman, and the allied. But and if him self be able also, he shal redeme him selfe,et patruus, et patruelis, et consanguineus, et affinis. Sin autem et ipse potuerit, redimet se, 50Counting only the years from the time of his selling unto the year of the jubilee: and counting the money that he was sold for, according to the number of the years and the reckoning of a hired servant.Contati però gli anni dal tempo della sua vendita sino all'anno del giubileo; e dalla somma, per cui fu venduto, deducendo quello che gli si dee come a mercenario secondo il numero degli anni.accounting onlie the yeares from the time of his selling vnto the yeare of Iubilee: and accounting the money, that he was sould for, according to the number of the yeares and the reckning of an hyreling.supputatis dumtaxat annis a tempore venditionis suæ usque ad annum jubilæum: et pecunia, qua venditus fuerat, juxta annorum numerum, et rationem mercenarii supputata. 51If there be many years that remain until the jubilee, according to them shall he also repay the price.Se molti anni rimangono fino al giubileo, a proporzione di questi sarà il prezzo:If they be more yeares that remaine vntil the Iubilee, according to these also shal he repay the price.Si plures fuerint anni qui remanent usque ad jubilæum, secundum hos reddet et pretium: 52If few, he shall make the reckoning with him according to the number of the years: and shall repay to the buyer of what remaineth of the years.Se pochi, farà i conti col compratore secondo il numero degli anni, e renderà a lui a proporzione degli anni, che restano,if few, he shal make the reckning with him according to the number of the yeares, and shal repay to the buyer for that which remaineth of the yeares,si pauci, ponet rationem cum eo juxta annorum numerum, et reddet emptori quod reliquum est annorum,
53His wages being allowed for which he served before: he shall not afflict him violently in thy sight.Computato il salario del tempo che ha servito: il compratore nol tratterà crudamente sotto i tuoi occhi.his wages being allowed for the which he serued before: he shal not afflict him violently in thy sight.quibus ante servivit mercedibus imputatis: non affliget eum violenter in conspectu tuo. 54And if by these means he cannot be redeemed, in the year of the jubilee he shall go out with his children.Che se in nissuno di questi modi può essere riscattato, se n'andrà co' suoi figliuoli l'anno del giubileo.And if by these meanes he can not be redemed, in the yeare of Iubilee he shal goe out with his children.Quod si per hæc redimi non potuerit, anno jubilæo egredietur cum liberis suis. 55For the children of Israel are my servants, whom I brought forth out of the land of Egypt.Perocché servi miei sono i figliuoli d'Israele, i quali io ho tratti dalla terra d'Egitto.For the children of Israel are my seruantes, whom I brought forth out of the Land of Aegypt.Mei enim sunt servi filii Israël, quos eduxi de terra Ægypti.
25:1
Year of the World 2514.
25:2
Calmet
The rest (sabbathises sabbatum). The land was to enjoy the benefit of rest every seventh year, to remind God's people that he had created the world, and that he still retained dominion over it, (St. Augustine, q. 91, 92,) requiring the spontaneous fruits of that year as a tribute, part of which he gave to the poor. In the mean time, all creatures rested from their labours, and the people were taught to have an entire confidence in Providence. (Calmet)
25:5
Reap entirely, but only take a part, ver. 6.
Tirinus
First-fruits. None shall be this year presented to the Lord. Hebrew has the word Nezireka, "Nazareat," alluding to the custom of those who, out of devotion, let their hair grow; as here only the spontaneous fruits of the unpruned vine were to be eaten; they were separated, as the word also means, or "sanctified," (Septuagint) being abandoned indifferently for the use of any one that pleased to eat of them, and no longer fenced in by the proprietor, (Calmet) though he might take the first, or choicest fruit, for his own use, (Menochius,) or at least he might take his share like the rest. (Tirinus)
25:7
Calmet
Cattle. This last term in Hebrew, Septuagint, etc., means "wild beasts," which must also live. At this period of the seventh year, debts were to be remitted, the law read, etc., Exodus 21:2 and Deuteronomy 15:2, and 31:10. But in the jubilee year, even those Hebrew slaves, whose ears had been pierced, and those who had sold their land, regained their liberty and possessions. (Calmet)
25:8
Calmet
Years. It is dubious whether the 49th or the 50th year was appointed for the jubilee. The former year is fixed upon by many able chronologers, who remark, that if two years of rest had occurred together, it would have been a serious inconvenience; and Moses might have said the 50th year for a round number, or comprise therein the year of the former jubilee, as we give five years to the olympiad, and eight days to the week, though the former consists only of four years, and the latter of seven days. (Rader; Scaliger; etc.) But others decide for the fiftieth year, ver. 10. (Philo; Josephus, [Antiquities] 3:10.; St. Augustine, q. 92.; Salien; etc.) (Calmet)
Menochius
On the feast of expiation of the 49th year, they promulgated the following to be the year of jubilee. (Menochius)
Haydock
Usher places the first in the year of the world 2609, 49 years after the partition of the land by Josue in 2560: Salien dates 50 years from the entrance (ver. 2,) of the Hebrews into Chanaan, in the year of the world 2583, six years sooner; and places the first jubilee [in] 2633, immediately after the sabbatic year, which fell in the 32nd year of Othoniel. He supposes that both were proclaimed at the same time, on the 1st of Tisri, Ros Hassana, "the head of the year;" though the heralds went about the country only on the 10th. The writers both of the Synagogue and of the Church generally adopt the 50th for the year of jubilee; and the pretended inconvenience of two years' rest is nugatory, since God promised a three years' crop, ver. 21. (Haydock)
25:10
Challoner
Remission; that is, a general release and discharge from debts and bondage, and a reinstating of every man in his former possessions. (Challoner)
Calmet
Jubilee: Hebrew jubol means "liberty" (Josephus); "re-establishment" (Philo); (Calmet)
Calmet
"deliverance" (Abenezra). The Rabbins falsely assert, that a ram's horn was used on this occasion: but Bochart shews that it is solid and unfit for the purpose. (B. 2:42.) They also maintain, that from the 1st of this sacred month, as it is called by Philo, till the 10th, the slaves spent their time in continual rejoicings in their master's house, and on the latter day they were set free. Cunaeus (Rep., 1:6,) observes, that the jubilee was discontinued after the captivity, though the sabbatic year was still kept. (Calmet)
Haydock
Indeed the Jews were often very negligent in these respects, and God complained and punished them for it, Leviticus 27:32.; etc. The avarice of the great ones chiefly caused these wise regulations to be despised, though, from time to time, God enforced their observance, that it might be clearly known from what family the Messias sprung. After his birth they were abrogated, as no longer necessary. (Haydock)
Menochius
Something similar was instituted by Solon, and styled "the shaking off burdens," for the redemption both of men and goods. (Laertius) (Menochius)
Calmet
The Locrians could not alienate their patrimony. (Aristotle, polit. 2:7, and 6:4.) The Rabbins deviate from the spirit of their lawgiver, when they assert, that persons might sell their inheritance for a greater number of years than 50, if they specified how many, etc. (Selden, Succes. 3:24.) In the Christian dispensation, the jubilee denotes a time of indulgence, in consequence of the power left by Jesus Christ, Matthew 16:19 and 2 Corinthians 2:10.) The first was given by Pope Boniface VIII in 300; and others were granted every century, till Pope Clement VI reduced the space to 50 years, 1542. Pope Gregory XI would have them dispensed to the faithful every 33 years, and Pope Paul XI every 25th, that more might partake of so great a benefit. This has been done since his time, and the Popes often grant them when the Church is in great danger, and also in the year when they are consecrated. (Calmet)
Haydock
They are designed to promote the fervour of piety, and the remission of punishment due to sin. (Haydock)
Calmet
Family. Slaves shall obtain their liberty. This law set a restraint upon the rich, that they might not get possession of too much land, or oppress the poor. Lycurgus, with the same view, established an equality of lands among the Spartans, and Solon acknowledged the propriety of the regulation, which he probably saw practised in Egypt. (Diodorus I.) (Calmet)
Haydock
The Agrarian laws at Rome, were often proposed; but they caused nothing but confusion and riot. (Haydock)
25:12
Eat them. No wine was to be made of the grapes, nor the corn heaped up, to the detriment of the poor. All is claimed by God, as his own property.
25:14
Selden
Grieve. Hebrew, "deceive not." St. Chrysostom observes, that to engage another to sell us any thing for what we know is beneath its value, is theft. (Grotius, Jur. 2:12.) The Rabbins also decide that, if an Israelite be defrauded a sixth part, restitution must be made, ver. 17. (Selden, Jur. 6:6.)
25:21
Haydock
Three years. After the harvest of the sixth year was gotten in, the land rested from September to September, the beginning of the 8th year, when it was tilled again. Nothing would be ripe till about March; yet the harvest of the 6th year would suffice to furnish food till that time, or even for a year longer, as it would be requisite, when the year of jubilee succeeded that of rest, ver. 8. (Haydock)
25:23
Calmet
For ever. Samaritan version, "absolutely." The only exception to this law is, when a person makes a vow to give some land to the Lord, and will not redeem it, chap 27:20. In that case, God re-enters upon his property, and it belongs to his priests. (Calmet)
25:27
Haydock
Fruits. An estimation shall be made of what the buyer would probably have gotten for the fruits of the land, till the year of jubilee, and that sum shall be given to him; (Calmet) or what benefit he has already derived from the land shall be computed; so that, if he purchased it for 100 sicles, and had received the value of 80, he should be content with the addition of 20 more, ver. 53. (Haydock)
25:29
Menochius
City. These houses are of greater consequence, and therefore God dissuades his people from selling them; though if they think proper to do so, he holds out an encouragement to those who buy, that they may afford a better price, on the prospect of keeping possession for ever. (Menochius)
25:33
Owners. The Levites had no other possessions, but these cities and 2000 cubits of land around them. The priests might buy of one another, Jeremias 31:7.
25:35
Calmet
And thou. Hebrew, "thou shalt receive him: and of the stranger....(36) take no usury." There are two precepts; to relieve those in distress, and not to injury any one. (Calmet)
25:40
Haydock
Hireling, who has engaged to work for a term of years, either of six, or at most 49. After the year of the jubilee, he might enter into fresh engagements with his late master. (Haydock)
The Hebrews have always hated slavery. We have never been slaves to any, John 8:33. They were not allowed to part with their liberty, except from absolute distress; (Maimonides) and then they do not submit to what they call intrinsical slavery.
Selden
[Ver. 41.] Children. His wife and children were not made slaves with him. But if his master gave him a second wife, her children belonged to their common master. (Selden, Jur. 6:1.)
25:45
Servants, or slaves, whom you may treat with greater severity than the Hebrews, and keep for ever, even though they may have embraced the true faith. But still you must remember that they are your brethren.
25:47
Haydock
Stranger, or Gentile, who engages at least to keep the precepts given to Noe[Noah]. (Haydock)
25:49
Calmet
Himself. He might have saved up something by greater industry. The Athenians allowed their slaves the same privilege. (Calmet)
25:53
Haydock
Wages. Hebrew, "as a yearly hired servant shall he be with him." What was customarily given to a hired servant for a certain number of years, might be a rule to judge how much was to be paid for redemption. (Haydock)
Calmet
Thus if a man had engaged to serve 20 years for 100 sicles, and at the expiration of 10 years wished to redeem himself, he might do it for half that sum. Some think, that those Hebrews who had sold themselves to a Gentile, sojourning among them, could not take the benefit of the sabbatic year, (Exodus 21:6,) because Moses is silent on this head. But this argument is not satisfactory. (Calmet)
25:10
Remission.... That is, a general release and discharge from debts and bondage, and a reinstating of every man in his former possessions.
25:9
Of sounding with trūpets, which is pleasant & ioyful, cometh the name of Iubilie: the effect of it is remission of al bondes, restauration of former libertie, and recouerie of enheritāce. In the old Testament of tēporal things in the new of spiritual, praefigured therby: as remissiō of sinne; deliuerie frō bondage therof; recouerie of grace; and preparation to eternal glorie.
25:36
Iewes for their aduātage hold it lawful, to take vsurie of strangers, not obseruing that it is also commanded often in scripture, not to afflict, but to loue strangers. Exod. 22. 23. Leuit. 19
25:4
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 2.17
… thou shalt not steal; thou shalt not bear false witness; thou shalt not covet what is thy neighbour’s; honour thy father and thy mother; and, thou shalt love thy neighbour as thyself. To these prime counsels of innocence, chastity, and justice, and piety, are also added prescriptions of humanity, as when every seventh year slaves are released for liberty;
25:8
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 130.10
… These are “the fiery darts” with which the devil wounds men and sets them on fire, and it was these which the king of Babylon used against the three children. But when he made his fire forty-nine cubits high he did but turn to his own ruin the seven weeks which the Lord had appointed for a time of salvation.
25:10
san Basilio † 379 d.C. The Letters 260.3
… After seven years the Hebrew used to be freed from slavery. Seven weeks of years used in old times to make the famous jubilee,
25:13
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 2.10
… The truth is that a good tree does not bear evil fruit, nor an evil tree good fruit, so long as they continue in their goodness, or badness. And if we read that every Hebrew keeps the same Passover, and that in the seventh year every prisoner is set free, and that at Jubilee, that is the fiftieth year,
25:21
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Against the Arians. (Orationes contra Arianos IV.) 2.14.4
… Again, the Patriarch Jacob said to Joseph, ‘And now thy two sons, Ephraim and Manasseh, which became thine in Egypt, before I came unto thee into Egypt, are mine .’ And Scripture says about Job, ‘And there came to him seven sons and three daughters .’ As Moses too has said in the Law, ‘If sons become to any one,’ and ‘If he make a son
25:55
Tertulliano † 220 d.C. Scorpiace 2
… “The children of Israel are my household servants; these are they whom I led forth from the land of Egypt: I am the Lord your God. Ye shall not make you idols fashioned by the hand, neither rear you up a graven image. Nor shall ye set up a remarkable stone in your land (to worship it): I am the Lord your God.”
25:2
2. Quando ingressi fueritis terram quam ego dabo vobis, sabbatizes sabbatum Domini, -- id est, observate sabbatum seu quietem terrae, facite ut terra septimo anno quiescat. Unde Hebraea, Chaldaea, Septuaginta et nonnulla Latina habent, sabbatizet, id est quiescat, terra sabbato Domini, id est, quiete ordinata ad honorem et cultum Domini. Erat enim haec lex caeremonialis spectans cultum divinum, jubensque celebrari communiter ab omnibus annum septimum sicut diem septimum: annus ergo septimus quisque erat sabbatum, id est quies terrae; inde hi anni vocati sunt sabbatici. Hoc terrae sabbatum instituit Deus, ut ipsa vacatio terrae, ait S. Augustinus, Quaest. LXXXIX, esset velut merces habitationis, et quasi pretium redemptionis ab illo cujus est, id est ab ejus creatore Deo, ut scilicet Hebraei pro terra sibi a Deo data, illi hoc sabbatum, quasi cultum et hommagium quoddam rependerent. Nota to quando ingressi fueritis terram: nam ante ingressum, puta in deserto, haec lex anni septimi, uti et jubilei, observata non fuit. Annus enim septimus, et jubileum, sunt inducta ad solvenda debita, labores et servitutes; jam nulla erant debita in deserto, cum nulla ibi esset inopia; nec ibi laborabant, aut terram colebant, cum omnes e coelo aequaliter alerentur manna, et vestirentur iisdem semper vestibus manentibus integris et incorruptis, ut patet Deuteron. VIII, 4. In deserto quoque non erant servitutes, quae propter haec debita et necessitates corporales, apud Judaeos inductae sunt, ut innuitur vers. 39. Quando ingressi fueritis terram, -- supple et possederitis, ut eam colere possitis; nam, ut sequitur: «Sex annis seres agrum tuum, septimo autem anno sabbatum,» id est quies, «erit terrae.» Non poterat ergo anni tam sabbatici quam jubilei (nam ex annis sabbaticis dependet, et computandus est annus jubilei, uti mox dicam) numeratio inchoari prius, quam terrae promissae possessionem acciperent Hebraei, nactaque pace et quiete colere eam possent: quomodo enim colerentur agri nondum occupati? aut a nondum cultis numeraretur annus sabbaticus? Unde patet inchoationem annorum sabbaticorum et jubileorum inchoandam esse ab anno, quo terra a Josue Hebraeis per sortem est divisa; tunc enim populus in possessionem illius introductus, colere agros coepit; id vero accidit anno ab exitu ex Aegypto 47, ut colligitur Josue XIV, vers. 10, qui fuit Josue post Mosis obitum septimus, mundi vero 2500; ergo ab ejusdem anni mense 7, die 10, numeratio annorum sabbaticorum et jubileorum est inchoanda. Ita Serarius in Josue cap. XIII, Quaest. XIV, in fine, ubi refellit Rabbinos in Seder Olam, qui hos annos inchoant a posteriore terrae divisione, quae facta est anno non 7, sed 14 in Silo. Ab hoc ergo anno mundi 2500 computando deinceps, 105 annus sabbaticus incidit in annum 15 Ezechiae regis, ut patet tum ex chronologia, tum ex IV Reg. XIX, 29, collato cum IV Reg. XVIII, 13. Et consequenter 121 annus sabbaticus incidit in annum 9 Joakim filii Josiae, ita ut annus primus Sedeciae fuerit annus quartus hebdomadae sabbaticae 121, ut patet Jerem. XXVIII, 1. Ita Vatablus ibi, et Scaliger in Emend. temp. Male ergo quidam annos sabbaticos inchoant ab anno primo Josue, quo Hebraei ingressi sunt Chananaean, pugnantes contra Jericho, cum inchoandi sint ab anno septimo Josue quo subacta tot bellis terra, eam dividere et colere coeperunt: inde enim sequens annus septimus fuit sabbatum terrae, colique debuit ut sabbatum, et ab eo consequenter septimus quisque annus erat sabbaticus; atque post septem annos sabbaticos, puta post 49 (septies enim septem sunt 49) annos completos, annus sequens quinquagesimus erat jubileus, ut patet vers. 8. Primum ergo jubileum numerari coepit ab anno mundi 2500, qui annus fuit jubileus mundi quinquagesimus; quinquagies enim 50 faciunt 2500; hoc ergo anno mundi 2500, exit jubileus mundi 50 et incipit 51. Excunte ergo jubileo mundi quinquagesimo, succedit numeratio annorum jubileorum Mosis, ita ut quinquagesimus primus jubileus mundi sit initium et exordium primi jubilei Mosaici; ita ut exinde anno quinquagesimo, puta anno mundi 2550, celebratum sit primum jubileum Mosaicum. Hinc sequitur Christum natum esse in fine vigesimi noni jubilei Mosaici. Nam primus jubileus Mosis coepit anno mundi 2500, a quo, si jubileos per 50 annos numeres, usque ad annum mundi 3950 quo natus est Christus, invenies usque ad Christum fluxisse praecise jubileos 29. Horum annorum sabbaticorum, quos a Judaeis servati vel neglecti sint, mentio est Jerem. cap. XXXIV, 14, et IV Reg. XIX, 29, et I Machab. VI, 53, et apud Josephum, lib. XIII, cap. XV, et lib. XIV, cap. XXVIII.
25:5
5. Uvas primitiarum tuarum non colliges. -- «Uvas primitiarum,» quas scilicet anno septimo, quasi primo septennii sequentis, velut primitias Domino, ut scilicet a pauperibus colligantur, in Dei honorem relinquis. Unde hebraice hae uvae vocantur nezirecha, id est nazareatus, hoc est sanctificationis, ut vertunt Septuaginta, vel separationis, ut Chaldaeus, quas videlicet anno hoc septimo intactas relinquebant, Deoque quasi separabant.
Quatuor privilegia anni sabbatici Quatuor ergo erant insignia et privilegia anni septimi, sive sabbatici. Primum, quod eo anno Judaei non poterant serere, non metere, non putare, non vindemiare, sed quies dabatur agris et vineis, atque fructus ex iis sponte enati, erant communes omnibus hominibus et animalibus; vide dicta Exod. XXIII, 11. Secundum, quod anno hoc septimo fiebat remissio omnium debitorum, si is, qui debebat, genere Judaeus erat, non autem si peregrinus et Gentilis; id patet Deuter. XV, 2 et sequent. Quae sane lex insolita et mira fuit. Unde Deut. XV, 9, dicitur: «Cave ne dicas in corde tuo: Appropinquat septimus annus remissionis, et avertas oculos tuos a paupere fratre tuo, nolens ei quod postulat mutuum commodare, sed dabis ei, nec ages quippiam callide in ejus necessitatibus sublevandis;» et mercedem addit, dicens: «Ut benedicat tibi Dominus Deus tuus in omni tempore, et in cunctis ad quae manum miseris.» Si hanc legem remissionis debitorum serves, Deus tibi debitum omne sua benedictione abunde compensabit. Nam, ut ait Sapiens, Prov. XIX, 17: «Foeneratur Deo, qui miseretur pauperis, et vicissitudinem suam reddet ei.» Tertium, quod hoc anno erat remissio et solutio servitutis: servi enim Hebraei manumittebantur, ut patet Exodi XXI, 2. Vide ibi dicta. Sin servus non esset Hebraeus, sed alienigena, perpetuo manebat servus, ut hic dicitur vers. 46. Quartum, hoc anno jussum est legi Deuteronomium coram toto populo, Deuter. XXXI, 10.
25:8
8, 9 et 10. Numerabis quoque tibi septem hebdomadas annorum, etc., et clanges buccina mense septimo, decima die mensis, sanctificabisque annum quinquagesimum. -- Describitur hic annus jubileus: jubetur hic ergo ut anno non 50, sive jubilei, ut vult Serarius, sed 49 praecedente jubileum clangant, et promulgent, sequentem annum quinquagesimum fore jubileum, ut quisque ad eum se disponat; nam annus 49 non erat annus jubilei, sed erat annus sabbaticus. Errare ergo videntur Radulphus, Hugo Cardinalis, Gerardus Mercator in Chronolog., et Josephus Scaliger, lib. V, qui putant annum 49 fuisse jubileum, eum tamen dici, et esse quinquagesimum, si in hoc numero comprehendas annum quinquagesimum, sive jubileum praecedentem: hunc enim debere numerari, et ab eo inchoandam esse numerationem anni 50, sive jubilei sequentis. Errant, inquam, quia sic iste annus 50 bis numeraretur, scilicet primo, cum est ultimus et 50, sive jubileus; secundo, prout idem est initium jubilei sequentis. Unde hanc sententiam refutant S. Cyrillus, Ambrosius, Clemens, Beda, S. Hieronymus, Cassiodorus, Isidorus, Abulensis, Oleaster, et ex iis fuse Serarius in Josue XIII, Quaest. XIV. Hinc errant iidem secundo, dum putant coincidisse annum jubileum cum sabbatico, ne duo, inquiunt, anni otii concurrerent; hinc enim sequeretur, vel jubileum celebratum esse anno non 50, sed 49, vel annum sabbaticum celebratum esse, non septimo, sed octavo anno, quorum utrumque repugnat huic sanctioni Dei. Annus ergo 49 erat sabbaticus, sequens vero 50 erat jubileus: quod intellige de primo jubileo, nam sequenti, sive secundo jubileo, inter annum sabbaticum et jubileum intercessit unus annus, tertio vero jubileo intercesserunt duo anni, quarto tres, et ita consequenter, usque dum reditu septimi jubilei coinciderent annus sabbaticus et jubileus. Cujus rei ratio et origo erat, quod jubileus sequens semper a praecedente jubileo, sive anno 50 numerabatur, annus vero sabbaticus semper a priore sabbatico, sive septimo computabatur. Hinc enim fit ut singuli jubilei uno anno distent a 7 sabbaticis, sive 49 annis, quod videbis ad oculum, si hosce annos duplices; bis enim 49 faciunt 98: ergo annus 98 erat decimus quartus sabbaticus, cum secundus jubileus esset annus centesimus. Pari modo si 49 triplices, efficies 147, ita ut annus 147 fuerit vigesimus primus sabbaticus, cum tertius jubileus esset 150; ubi clare vides duos annos interjici inter sabbaticum et jubileum, quod ordine fuit tertium. Octavo ergo quolibet jubileo, consequebantur sese immediate annus sabbaticus et jubileus: itaque tunc Judaei duos consequentes annos habebant otii, quibus nec serere, nec metere licebat; sed Dominus promiserat se in eos annos Hebraeis daturum duplum, imo triplum messis solitae, ut patet hic vers. 21. Idem accideret Christianis, si festa servarent, uti debent. Symbolice, Franciscus Valesius, De Sacra Philosophia, cap. XXI: Deus, inquit, jubileum per 7 annorum septennia descripsit, apposite ad annos climactericos, id est scalares. Ii sunt qui singulis septenniis clauduntur, puta annus 7, 14, 21, 28, 35, 42, sed maxime 49 et 63, eo quod 49 ex septem septenniis, 63 novem septenniis confletur. Hi anni vocantur scalares, eo quod in iis vita hominis, quasi per scalae gradus ascendat. Gradus enim sunt ipsa septennia, in quibus singulis insignes in quolibet aetatis et vitae mutationes accidunt, multosque morbis tentari, quin et emori contingit, praesertim anno 49 et 63, quem proinde merito Augustus Caesar ita formidabat. Jubileum ergo apposite constitutum est post septimum septennium, quasi post vitam unius hominis et generationis succedat novum saeculum, novaque aetas et generatio, in qua proinde omnia renovanda, atque ad avitas possessiones reducenda sint. Mysteria septenarii (quae continet annus sabbaticus et jubileus) afferam Deuter. V, 12.
25:9
Nota: Alia Judaeorum festa incipiebant a Nisan, id est martio; hic enim primus erat mensis anni sacri, ut patet Exodi XII, 1. Annus vero sabbaticus et jubileus non incipiebant a Nisan, ut vult Abulensis, sed a Tisri, sive mense septimo, qui erat initium anni communis et profani. Ita Burgensis, Pererius, Scaliger, et ex iis Serarius in Josue XIII, Quaest. XIV. Ratio erat, quia si hi anni cum caeteris festis incoepissent a martio, tunc Judaei perdidissent messem illius anni, qui sequebatur martium: hisce enim annis, utpote sabbaticis, erat sabbatum, id est quies terrae, ita ut nec metere, nec serere liceret; quare perdidissent tunc Judaei messem instantis, et etiam sequentis anni: cum enim illo anno serere non possent, consequenter sequentis anni aestate metere non poterant. Quare in octavo jubileo, cum concurreret annus sabbaticus et jubileus, ita ut jubileus proxime sequeretur sabbaticum, perdidissent messem trium annorum. Jam vero incipiendo a Tisri, sive mense septimo, perdebant uti sementem, ita et messem illius unius tantum anni, duorum vero si concurrerent annus sabbaticus et jubileus. Propitiationis tempore, -- puta in die et festo Expiationis, quod celebrabatur decima die mensis septimi, uti dictum est cap. XXIII, vers. 27: illo enim die in universa terra Israel, uti hic dicitur, in singulis urbibus buccinatores erant, qui clangore buccinae jubileum fore proximo anno proclamarent. Apte id fiebat in festo propitiationis, quia in jubileo futura erat plena remissio et propitiatio.
25:10
Sanctificabisque (id est, sanctum et mihi dicatum denuntiabis proximum) annum quinquagesimum. -- Vide Can. 11. Aliter Ribera: «sanctificabis,» inquit, id est praeparabis populum celebritati anni 50. Sic sanctificare sumitur pro praeparare, Isaiae XIII, 3: «Ego mandavi sanctificatis meis,» id est, Persis et Medis, quos praeparavi ut deleant imperium Chaldaeorum. Et vocabis remissionem, -- id est, proclamabis illo anno fore remissionem servitutum, debitorum et bonorum alienatorum. Si enim anno septimo fiebat remissio debitorum, ut patet Deuter. XV, 2, multo magis ea remissio fieri debebat anno 50, sive jubileo, qui erat annus plenissimae remissionis. Ipse est enim jubileus. -- Hebr. ipse est enim jobel, vel jobelus. Sic enim aliis punctis suppositis legunt Josephus, S. Hieronymus in cap. I ad Galat., Chaldaeus et Massoretae. Quaeres, unde dicatur hic annus jobel, jobelus, jubileus? Andreas Masius in Josue cap. VI, jobel a Jubal, primo inventore citharae et organorum, Genes. cap. IV, deductum putat. Alii passim Chaldaeum et Rabbinos secuti, ut Lyranus, Pagninus, Vatablus et Augustinus Eugubinus, in cap. ult. Numer., censent jobel significare cornu arietinum, et inde jubileum annum dici, quod cornibus arietum eo anno clangerent. Addunt aliqui jobel esse nomen Arabicum, et significare arietem: unde Chaldaeus subinde vertit dichra, id est aries.
Jobel et jubileus, unde dicatur? Alii alia opinantur, uti recenset Serarius in Josue XIII, Quaest. XIV. Verum certius multo est hac in re sequi antiquos et doctissimos Hebraeos.
Tertia et vera sententia, a jabal, id est, adducere, reducere Dico ergo: Jobel vel jubileus deducitur a radice jabal, id est afferre, adducere, idque cum gaudio et laetitia, vel ejus qui ducit, vel ejus qui ducitur, uti variis exemplis ostendit Serarius in Josue VI, Quaest. V. Annus ergo jobel idem est quod annus afferens omnia bona, et reducens quemque in pristinam libertatem et haereditatem. Ita Oleaster, Ribera, Serarius et alii. Favet et Cajetanus qui jobel a jobel, id est germen, deducit, ut annus jobel idem sit, quod annus germinans omne bonum. Cajetano consentit Angelus Pientinus, lib. III De Jubileo, cap. IV, et Bellarminus, lib. I De Indulgent. cap. I. Hanc esse originem et etymon jobel et jubilei, patet primo ex Josepho, qui, lib. III Antiquit. x: Vox, inquit, jobeli significat libertatem, id est, reductionem in libertatem. Secundo, quia Septuaginta passim pro jobel, vertunt aphesis, id est remissionem. Tertio, quia Philo et ejus interpres S. Hieronymus, lib. De Nominibus Hebr. in Genes., jobel vertit dimittentem. Idem Hieronymus, lib. II in Isaiam, sub initium: «Jubileus, ait, id est, dimissionis annus.» Quarto, quia hic locus omnino id convincit, sic enim habet: «Vocabis remissionem; ipse est enim jubileus,» q. d. Ipse enim est annus remissionis. Unde et sequitur: «Revertetur homo ad possessionem suam et familiam.» Hinc et nos annum plenissimarum Indulgentiarum vocamus jubileum, uti ostendit Serarius in Josue cap. vi, Quaest. VII. Jobel ergo remissionem significat: inde secundo, jobel significat buccinam, vel potius clangorem buccinae, quae festive eo anno personabat. Unde et Jubilum et jubilare Latinorum deductum videtur, uti docet Eugubinus supra. Hinc et clangor buccinae personantis in Sina, cum daretur lex, per anticipationem vocatur jobel in Hebraeo, Exod. xix, 13.
Ipse est enim jubileus Hebr. ipse est enim jobel, vel jobelus. Sic enim aliis punctis suppositis legunt Josephus, S. Hieronymus in cap. 1 ad Galat., Chaldaeus et Massoretae. Jobel significat annum quo plenaria fiebat remissio, qui erat annus quinquagesimus. Buccinae autem hae jubilei non erant duae illae tubae argenteae, uti censuit Abulensis, quibus populus convocabatur ad festa, de quibus Numer. x. Nam Josue vi, 13, dicuntur septem fuisse buccinae jubilei, quae et aliud nomen habent in Hebraeo, nec unquam in festis et annis eis utebantur, nisi in jubileo; ideo siquidem dicitur: «Quarum usus est in jubileo.» Erant ergo hae buccinae non argenteae, sed corneae. Nam ita interpretatur hebraicam vocem scophar, quae hoc loco habetur, S. Hieronymus in cap. v Osee, et Septuaginta, Psalm. xcvii, 6. Verum non erant hae buccinae ex cornu arietino, quia eo tantum clangebant in festo tubarum, in memoriam arietis substituti Isaaco, a patre immolando; sed erant ex cornu bubulo. Nam S. Hieronymus supra: «Buccina, ait, pastoralis est.» Pastores autem non arietum, sed boum cornua inflant; qualia et veterum fuisse cornua docet Varro, lib. IV De Lingua latina: «Cornua, inquit, quae nunc sunt ex aere, tunc fiebant ex bubulo cornu,» additque buccinam dici a bubus, vel a sono boum bou bou, quod bubus canat, bovesque vocet. Unde et postea tubae aeneae et castrenses vocatae sunt cornua, ut: «Rauco strepuerunt cornua cantu,» Aeneid. VIII. Hinc patet sonum hujus buccinae fuisse asperum et raucum (talis enim est cornuum), qui tamen in festis, acutos et excitatos aliorum instrumentorum sonos, quasi gravior moderaretur et temperaret. Septimo anno fiebat remissio debitorum, ut patet Deuter. xv, 2; multo magis ea remissio fieri debebat anno 50, sive jubileo, qui erat annus plenissimae remissionis.
Sensus anagogicus: Jubileum et resurrectio Anagogice, sicut sabbatum et septimus annus sive sabbaticus, ita jubileum significat resurrectionem et aeternam quietem totius anni, id est aeternitatis; tum enim primo, omnes servi mercenarii, jumenta etiam et pecora, id est simplices quique labore vacabunt: quia Dei laus et visio otiosum Beatorum negotium erit. Secundo, clangent buccina anno praecedente, puta 49, quia signa horribilia judicium proximum proclamantia, praeibunt resurrectionem. Tertio, clangent etiam ipso jubileo, quia ob consummatam victoriam, per omnes vicos coeli juge alleluia cantabitur. Quarto, revertemur ad primam possessionem, id est ad paradisum, ex quo cum primo parente ejecti sumus, accepta jam plena peccatorum remissione; quod quia inaestimabile est, hinc toties hic repetitur. Quinto, non seretur terra, quia tunc nulla erit novorum meritorum satio, sed veterum fructu suavissime perfruemur. Ita fere Radulphus, Isychius et Ribera, lib. V De Templo, cap. xxv.
Sensus tropologicus: Jubileum et remissio Tropologice Rupertus: «Hoc, ait, vere sanctum et pulcherrimum jubilei festum est, Evangelica praedicatione clangente buccina celebrandum, ita ut revertatur homo ad possessionem et familiam suam, cum nimirum offensam in nos remittimus, ut omni discordia sublata, cuncti redeant ad pristinam familiam pacis et concordiae, atque habeant cor unum et animam unam, canantque: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum!»
Sensus allegoricus: Jubileum et tempus Christi Allegorice, jubileum est tempus Christi et gratiae, uti praedixit Isaias, et ex eo Christus, Luc. IV, 19, et S. Paulus, II ad Corinth. vi, 2.
Jubileum Christianum Denique apud Christianos jubileum annum instituit Bonifacius Papa VIII hoc nomine anno Christi 1293, celebrandum anno Christi 1300, eumque centesimo quoque anno renovari jussit, atque illis qui Romam venirent, viserentque sepulcra SS. Petri et Pauli, peccatorum omnium plenariam Indulgentiam concessit; idque ut populum Romanum ab inani saecularium ludorum celebratione, ad verum solemne sacrum reduceret. Quinquagesimo post instante anno, Clemens VI sanxit jubileum celebrari quinquagesimo quoque anno (eo quod aetas hominis vix jubileum illum centesimo anno attingere posset), qui verus fuit jubileus. Id sanxit anno Christi 1345, teste Volaterrio, lib. XXII. Jubileum ergo tale primum fuit anno Christi 1350, quo anno tanta hominum copia fuit Romae, teste Petrarcha oculato teste, ut nihil mirum fuerit inde ortam esse pestem adeo gravem in tota Italia, ut ex mille vix decem superessent, teste Crantzio, lib. IX Metrop. cap. XLIII. Rursum sub Nicolao V, in jubileo anno Christi 1450, tanta hominum turba fuit Romae, ut in ea multi suffocati perierint, teste Platina et Sabellio, lib. V Enn. cap. x. Denique Sixtus IV jubileum ad vigesimum quemque annum reduxit, primusque cum celebravit anno Christi 1475; id fecit, ut quaeque aetas ejus muneris particeps fieret. Porro in jubileo Pontifex auream, ut vocant, portam aperit, ad quam immensa multitudo concurrit, consequendae peccatorum remissionis causa. Preces, eleemosynae, paenitentiae, aliaque pietatis exercitia, quae eo anno tum Romae, tum alibi fiunt, inenarrabilia sunt. Atque in iis caeteris praeeunt Praelati et proceres Romani. Si Judaei extra eam agros emerent, etiam a suis Judaeis, hi cedebant eis in perpetuum, neque in jubileo ad primum haeredem redibant. Ita Oleaster. Hinc sequitur quod in Judaea nemo erat dives in bonis immobilibus, nisi qui natus erat dives, vel nisi ex jure haereditario, emortuis aliis haeredibus, ad eum devolverentur. In mobilibus ergo tantum ditescere poterant Judaei.
Per hoc enim quod revertitur ad possessionem pristinam, uti praecessit, revertitur etiam ad familiam, quia singulis familiis possessiones erant distributae et consignatae a Josue in terra promissionis.
25:11
Non seretis ob sanctificationem (sanctitatem) jubilei (ut scilicet religiosa quiete colatis hunc annum), sed statim oblata (ita legendum cum Romana, non ablata, id est fructus agri sponte nascentes et obvios, anno jubilei) comedetis, carpendo tantum, non autem eos tibi demetendo aut vindemiando. Hebraei hujus legis hanc dant rationem, ut scilicet divites oculos suos sustollerent in coelos, et cogitarent necessitates pauperum, ut, cum ipsi in septimo anno querantur: Quid edemus, aut quid bibemus? recordentur quod pauperes semper sunt in illa anxietate et cura, qui nunquam serunt aut metunt, ac proinde discant eis compati et subvenire.
Quinque rationes regressionis bonorum in jubileo Hunc regressum bonorum ad primum dominum in jubileo sanxit Deus, primo, ad hoc, ne tribus Israel confunderentur, sed per haereditates et haereditarias successiones, in ditionibus et possessionibus cuique tribui assignatis, cognosceretur ex qua quisque esset tribu; idque propter Messiam, ut certe constaret Judaeis juxta Jacobi vaticinium, Genes. XLIX, 10, Christum natum esse de tribu Juda. Ita Abulensis. Secundo, ut familiae honestae et nobiles in sua honestate permanerent, ne quis prodigus avitos fundos et bona dilapidare, itaque familiam evertere posset. Huic enim malo provisum est per hunc regressum bonorum in jubileo. Tertio, ut ponerent modum avaritiae et cupiditati, ne quis avarus omnia bona coemens in immensum ditesceret. Quarto, ut servaretur quaedam aequalitas inter Judaeos, ne alii fierent ditissimi, alii pauperrimi, itaque invidiae, superbiae, murmuri daretur locus; sed quique sua sorte, aeque a Josue inter omnes divisa, contenti, socialem et amicam vitam agerent. Quinto, ut scirent Judaei se terrae suae non tam dominium quam usum habere, Deumque sibi ejus dominium reservasse, de quo vers. 23. Denique hac de causa Judaei, jam a tempore sui excidii, non observant jubileum, quia scilicet discriminatio possessionum et tribuum inter eos jam sublata est, nec habent ipsi possessiones, ob quas quarumque regressum maxime institutum erat jubileum.
25:13
Puta ad agrum, domum et similia bona immobilia; de his enim tantum est sermo. Nam haec etsi millies essent vendita, tempore jubilei redibant ad primum dominum per se, sine ullo pretio. Hinc fiebat ut, quo propior esset annus quinquagesimus, eo minoris res immobiles venderentur. Horum ergo bonorum apud Judaeos venditio non erat absoluta, sed tantum ad certum tempus, ita ut haec venditio videretur esse elocatio rei ad quinquaginta annos, potius quam absoluta venditio, licet revera transferret dominium rei in ementem. Intellige haec de bonis sitis in ipsa Judaea.
25:14
Ut contra legem hic a me praescriptam emere, vel emptum ab eo retinere velis ultra jubileum, in perpetuum; aut velis pluris rem vendere, aut minoris emere quam valeat res, sive usus et fructus rei usque ad jubileum. Hoc est enim quod sequitur: «Sed juxta numerum annorum jubilei emes ab eo, et juxta supputationem frugum vendet tibi,» ita scilicet ut, si pauci anni supersint usque ad jubileum, minoris res vendatur; si plures, pluris: vendi enim res debet juxta supputationem fructuum et frugum suarum; ergo si paucos paucorum annorum fructus emptor percepturus est, minoris rem emat, si plures, pluris. Hoc est enim quod sequitur: «Tempus frugum vendet tibi.»
25:20
Hinc patet fertilitatem terrae sanctae ex parte non fuisse naturalem, sed divinam, atque ex dono Dei. Deus enim hic promittit Judaeis, si servent legem, praesertim de quiete servanda anno septimo sive sabbatico, se eis daturum anno sexto fruges pro tribus annis, scilicet pro anno sexto, et septimo sive sabbatico, et octavo, quo rursum serebant. Audiant hoc Christiani, discantque sua lucra non quaerere violando festa per labores, venditiones, etc. Si enim Deus Judaeis promittit hic, servantibus quietem toto anno sabbatico, annonam in tres annos, multo magis Christianis servantibus quietem paucorum festorum, providebit de victu et lucris. Hoc tanto Dei beneficio, puta tripla messe anni sexti, privati fuerunt Judaei tempore Machabaeorum, ut patet I Machab. vi, 49 et 53.
25:23
Hebraice est: Terra non vendetur in interitum, perditionem, aut succisionem, id est, ita ut perpetuo a venditore succidatur et alienetur. Chaldaeus vertit, terra non vendetur in proprietatem; Septuaginta, in confirmationem, ut videlicet emptori approprietur et confirmetur in perpetuum. Ratio sequitur: «Quia mea est,» q. d. Ego Deus altum et transcendens in terram vestram habeo dominium: quare licet mihi, quas volo conditiones venditioni ejus apponere, maxime cum in eam ego vos tanquam advenas et colonos induxerim. «Cuncta regio possessionis vestrae» (id est cuncta possessio regionis vestrae. Est hypallage; similem vidimus, cap. XII, 4) «sub redemptionis conditione vendetur.» Est haec lex alia a superiore; disponit enim et ordinat, ut in omni alienatione terrae intelligatur apposita facultas eam redimendi; id patet ex Hebraeo, qui sic habet: Et in omni terra possessionis vestrae redemptionem dabitis terrae, idque ut hac quoque ratione juvaretur stabilitas possessionum cujusque tribus. Ita Cajetanus, et patet ex sequenti. Pulchre Philo, lib. De Cherubim, ex hoc loco docet solum Deum rerum omnium esse dominum et possessorem; homines vero earum tantum habere usumfructum ad vitam, non vero dominium. «Hinc liquet, ait, nos alienis uti possessionibus, nec gloriam, nec divitias, nec honores, nec imperia, nec aliud quippiam vel corporis vel animi proprium, ne ipsa quidem, quasi haec juris et dominii nostri sint, possidemus, sed usumfructum, dum hic vivimus, habemus solum.» Quare in transitu tantum nobis hoc mundo utendum est, perinde ac canes bibunt e Nilo; in Aegypto enim canes, ne a crocodilis capiantur, in bibendo moras non trahunt, sed lambunt et fugiunt, teste Plinio, lib. VIII, cap. xl. Unde post fugam Mutinensem, quaerentibus quid ageret Antonius, quidam respondit: «Quod canis in Aegypto, bibit et fugit.» Ita nobis necessaria e mundo raptim sumenda sunt, ne a daemone capiamur, reliqua pertranseunda sunt. «Quidquid circa te jacet rerum, tanquam hospitalis loci sarcinas specta: transeundum est,» inquit Seneca, libro XVII, epist. 103.
25:29
Q. d. Qui vendit domum intra urbem sitam, potest eam intra annum redimere reddito pretio; quod si non faciat, nunquam, ne in jubileo quidem, eam redimere, aut ad se revocare poterit. Sanxit hoc Deus, primo, ut hac ratione urbes redderentur populosae; ad hoc enim allicit emptores et incolas ad urbes, si in iis sibi domum stabilem et firmam comparare possint. Secundo, ne aliquis facile et temere domum suam in urbe venderet, utpote quam sciret se nunquam recuperaturum. Tertio, quia per possessiones sive domos quae erant intra urbes, non distinguebantur tribus et familiae: unde et Levitae illas possidere poterant, qui tamen in terra promissionis nullam dicebantur habere possessionem. Excipiuntur ab hac lege domus Levitarum: hae enim, si non redimebantur, in jubileo ad suos dominos redibant; quia, ut dicitur versu 33: «Domus urbium Levitarum pro possessionibus sunt inter filios Israel,» q. d. Levitae aliam non habent possessionem quam domos, itaque aequum est ut illae redeant, sicut redeunt possessiones aliae laicorum. Domus vero extra urbes sitae in villis, cum agris suis pari jure censebantur, redibantque tempore jubilei ad primum dominum, sive illae Levitarum essent, sive aliorum. Vide Abulensem, Quaest. XX. Tropologice, qui est in peccato mortali, hic tempore anni, id est hujus vitae, domum, id est charitatem, redimere potest pretio poenitentiae; sin omittat, eam in futuro redimere non poterit. Intra urbis muros. Hinc patet Judaeos urbes suas muris cinxisse, nec hoc repugnare fiduciae in Deum, imo contrarium potius esset tentare Deum: saepe enim contigit hostes et numero et viribus longe superiores invadere cives et civitates, qui nisi muris se tueantur, resistendo non sunt. Unde Aristoteles, lib. VII Politic., damnat quorumdam vanam opinionem, qui censebant non esse urbes muris muniendas, sed militum robore et fortitudine. Et consilium Nestoris saluti fuit Graecis, praecipientis murum duci circum castra, ad Trojanorum incursus arcendos. Hinc et Judaei, Domino approbante, murum Jerusalem aedificarunt, II Esdrae, cap. IV.
25:32
Hebraice, urbes Levitarum, et aedes urbium. Ita et Chaldaea et Septuaginta; sed noster Interpres, sub aedibus, urbes etiam intelligendas reliquit. Si enim Levitarum aedes semper redimi possunt, ergo multo magis urbes.
25:34
Quia possessio (Levitarum) sempiterna est, q. d. Suburbana Levitarum vendi veto, quia hae eorum sunt possessio perpetua, et necessaria ad alenda eorum pecora, nec aliam habent Levitae inter Judaeos. Mystice et tropologice hac re significabatur Levitas prae omnibus debere vacare sibi et Deo, ideoque subinde secedere extra urbem et strepitum populi ac vacare sanctae quieti, solitudini et contemplationi in suburbanis; quare domus urbanas vendere poterant, non suburbanas. Hinc discant Religiosi et Clerici Mariam praeponere Marthae, orationem scilicet actioni. Qua in re errant multi: ita enim se studiis aliisque negotiis occupant, ut orationem negligant. Discant hinc satius esse vendere domos urbicas quam suburbicas; satius esse minuere studia, conversationes et actiones, quam statas orationes. Quidquid ergo negotiorum occurrat tempore orationis, totum id cedat orationi, meditatio matutina illaesa servetur: laedatur potius actio et studium. Quanquam non laedetur, quia oratio impetrabit lumen a Deo, ut plus una hora proficiat, quam alias fecisset duabus. Sapientia enim est donum Dei; a Deo ergo per orationem efflagitandum, ut ait S. Jacobus, cap. I, vers. 5. Ita S. Thomas Aquinas confessus est se plus oratione didicisse quam studio. Denique audiamus omnes et sequamur illud Christi: «Martha, Martha, sollicita es, et turbaris erga plurima. Porro unum est necessarium: Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea,» Luc. x, 41. Quod si in villa domum vendiderit, id est perfectionem, ad quam non tenebatur, reliquerit, hic in jubileo recipiet eam, id est, in coelo recipiet merita quae in perfectione sua vivens sibi comparavit. Similis tropologia est de Levitis, qui significant perfectos, et insigni charitate praeditos. Ita ex Radulpho et Ruperto Ribera, libro V De Templo, cap. xxv.
25:35
Infirmus manu (Septuaginta, si impotens sit manibus frater tuus (Judaeus quispiam, ut scilicet labore manuum necessaria ad victum lucrari non possit, cogaturque a te mutuum petere): ne accipias usuras ab eo, etc., et frugum superabundantiam non exiges, q. d. Non exiges pro usura plures fruges ab eo, quam ei dederis, id est mutuaveris.
25:40
Judaeus, qui se alteri Judaeo in servum vendidisset, poterat anno septimo, qui erat libertatis et sabbaticus, servitute e domo heri sui liber egredi; sed si hoc anno non egrederetur, egrediebatur in jubileo, nec ultra illud in servitute detineri poterat. Pro quo nota ex Exodi xxi, 2 et seq.: si servo Judaeo dominus dedisset ancillam Gentilem (nam filiam Hebraeam dare non poterat: eam enim emptam vel ipse, vel filius ipsius uxorem ducere debebat), et genuisset ex ea filios, poterat servus, si volebat, liber egredi anno septimo, sed solus, ita scilicet, ut liberi cum matre cederent domino, sive hero, eique manerent servi: sin servus, captus amore uxoris et liberorum, nollet solus domo heri liber egredi anno septimo, servire debebat usque ad annum jubileum, tumque secum in libertatem educebat uxorem et filios. Vide Abulensem hic, Quaest. XXI.
25:42
Hebraei videlicet, idque non tantum creatione, sed et redemptione ex servitute Aegyptiaca. Quare nolo ut eos cuipiam alteri conditione servorum, id est, ita ut servi sint in perpetuum, vendatis; sed potius eos quasi mercenarios habeatis, qui scilicet pro pretio a vobis accepto, suas operas vobis locent usque ad certum tempus, serviantque usque ad jubileum. Hic, inquit Radulphus, commonentur domini, ut servos tyrannice non opprimant; sed tanquam Dei servis reverentiam eis habere meminerint, ideoque benigne et clementer eos tractent. M. Crassus, ait Plutarchus in ejus Vita, magnam servorum turbam domi alebat, et praecipuam eorum agebat curam, discentibus adstans interdum, et docens eos, dicebatque: «Hanc oportere praecipuam esse patrisfamilias sollicitudinem, nosse quot sint rei familiaris animata instrumenta.» Demonax videns quemdam servum suum crudeliter verberantem: «Desine, ait, ne servo tuo similis fias.» Judicavit vir prudentissimus revera servum esse, qui affectibus suis imperare non possit. Diogenes dicebat inter servos et dominos malos, praeter vocabula nihil interesse, nisi quod mancipia servirent dominis, domini cupiditatibus, id est multis dominis, qui turpes sunt et inclementes. Testis est Laertius, lib. VI. Audi et Senecam, epist. 47: «Cogita, ait, quem servum tuum vocas, ex eisdem seminibus ortum, eodem frui coelo, aeque spirare, aeque vivere, aeque mori. Nam tu illum ingenuum videre potes, ille te servum. Stare ante limen Callisti dominum suum vidi, et aliis intrantibus excludi. Mariana clade multos splendidissime natos fortuna depressit: alium ex aliis pastorem, alium custodem casae fecit. Nescis qua aetate Hecuba servire coeperit, qua Croesus, qua Darii mater, qua Plato, qua Diogenes?» Denique Ecclesiasticus cap. vii, 23: «Servus, inquit, sensatus sit tibi dilectus quasi anima tua: non defraudes illum in libertate, neque inopem derelinquas illum.»
25:44
Servus et ancilla (qui scilicet absolute sit servus et serva) sint vobis de nationibus, -- q. d. Accipite servos et servas ex Gentilibus, et ab iis eos emite; quia nolo ut Judaeos, qui servi mei sunt, in servos perpetuos ematis aut habeatis. Gentiles ergo, etiamsi conversi essent ad judaismum, in aeternum manebant servi; sic et eorum filii, ut dicitur vers. 45. Nam non volebat Deus Gentiles proselytos, in privilegiis hisce jubilei, aequari Judaeis ex genere et origine, ne oriretur inter eos invidia et seditio. Id ita esse patet: nam alioqui omnes servi Judaeorum in jubileo exissent liberi; quod tamen hic negatur. Nam, ut dixi Exodi XII, 41, omnis servus Judaeorum, etsi Gentilis esset, tenebatur circumcidi, et fieri proselytus.
25:45
Et de advenis (proselytis jam dictis) habebitis famulos (servos) ac possidebitis in aeternum, -- id est usque ad jubileum, inquit S. Augustinus; et, si vera esset regula, quam aliqui ex S. Hieronymo tradunt, scilicet olam, id est saeculum vel aeternum, significare jubileum cum sine vau scribitur, Hebraea id convincerent: nam olam sine vau hic scribitur. Verum, uti jam dixi, contextus videtur exigere aliam et veram aeternitatem, ut scilicet proselytus semper, et tota vita servus sit et maneat, ita ut mortuo hero ad ejus haeredes transeat, eisque serviat quamdiu vivit. In hoc enim distinguitur servus proselytus a servo Judaeo, quod hic usque ad jubileum, ille tota vita sit servus. Atque ita etiam regula S. Hieronymi de olam hic locum habet: nam olam hic non significat absolutam aeternitatem, sed tantum tempus vitae servi. S. Hieronymus autem tantum dicit, quod olam cum vau significet absolutam aeternitatem, sed sine vau significet tempus finitum; tale autem est tempus vitae hominis.
25:47
Q. d. Si advena Gentilis proselytus apud vos factus fuerit dives et potens, ita ut Judaeum, qui paupertate pressus se in servum vendidit, emeret: hic eum habebit servum, non tantum usque ad annum septimum sive sabbaticum, sed usque ad jubileum: nisi servus hic pretio quo emptus est reddito redimatur. Judaeus ergo serviens proselyto, anno tantum jubilei exibat liber, neque id mirum: nam si vice versa tales proselyti se venderent Judaeis in servos, manebant servi tota vita.
25:49
Sententia et casus horum versuum usque ad versum 54 est hic, q. d. Volo ut, sicut mercenario supputatur et solvitur merces pro ratione temporis, v. g. dierum vel annorum quibus operatus est in horto, agro, vel domo, ita et hic supputetur merces servo Hebraeo, cum offert pretium hero, etiam Gentili proselyto, ut se redimat, et in libertatem asserat; supputetur, inquam, merces pro rata annorum quibus servivit, eaque pretio detrahatur, ut, v. g. si quis Judaeus se in servum vendiderit 40 siclis, cum 40 anni superessent usque ad jubileum, et deinde servierit 10 annis, ac mox se redimat, mercede ei computentur 10 sicli pro decem annis quibus servivit, ideoque hero addat tantum 30 siclos quibus se redimat: sin 20 annis servierit, 20 sicli ei pro mercede computentur, eisque tantum addat 20, quibus hero persolutis se redimat, et liber exeat, et ita proportionaliter de aliis. Hunc esse sensum clarius patet in Hebraeo, Chaldaeo et Septuaginta. Ita Abulensis.
Summa privilegiorum jubilei Ex dictis hoc capite patet haec fuisse privilegia jubilei. Primo quod in eo remittebantur omnia debita; ideo enim vocabatur hic annus remissionis, ut patet vers. 10. Secundo, quod in eo servi manumittebantur et fiebant liberi. Tertio, quod avitae possessiones redibant ad legitimos et primos haeredes, sine ullo pretio aut compensatione. Hac jubilei institutione praeter causas allatas vers. 10, Deus primo, consuluit pauperibus, ne illi bonis et haereditate paterna perpetuo excluderentur, sed aeris alieni vinculo soluto in jubileo ad suas possessiones remirent. Secundo, voluit Deus jubileum et annum septimum servire chronologiae; nam secundum annos sabbaticos et jubileos omnia divendebantur, censebantur et computabantur, sicut apud Graecos secundum Olympiadas, et apud Romanos secundum lustra.
Jubileum perenne Christianorum Tertio, voluit jubileum esse typum plenissimae libertatis, gratiae et laetitiae, quam attulit et in qua asseruit nos Christus Redemptor in lege nova, ut patet Lucae cap. IV, vers. 19. Jubileum ergo perenne Christianorum situm est primo, in remissione peccatorum, et in bona sanctaque conscientia. «Quid ditius, inquit S. Bernardus, lib. De Consider., quid in corde dulcius, quid in terra quietius est et securius bona conscientia? damna rerum non metuit, non verborum contumelias, non corporis cruciatus, quae et ipsa morte magis erigitur, quam deprimitur.» Quin et Gentilis Cicero, lib. VI epist. ad Torquatum: «Conscientia, ait, rectae voluntatis, maxima est consolatio rerum incommodarum.» Et Seneca, epist. 24 ad Lucilium: «Nolo, ait, tibi unquam deesse laetitiam; volo illam tibi domi nasci. Nascitur, si modo intra teipsum sit. Caeterae hilaritates non implent pectus, sed frontem remittunt.» Et inferius: «Veri boni aviditas tuta est. Quid sit istud interrogas, aut unde subeat? Dicam: ex bona conscientia, ex honestis consiliis, et rectis actionibus, ex contemptu fortuitorum, ex placido et continuo tenore vitae unam prementis viam.» Hoc est ergo jubilum et jubileum mentis Christianae continuum. Secundo, idipsum situm est in timore et cultu Dei. «Timor Domini,» inquit Ecclesiasticus, cap. I, vers. 11, «gloria et gloriatio, et laetitia et corona exultationis. Timor Domini delectabit cor, et dabit laetitiam et gaudium, et longitudinem dierum.» Et Malach. cap. IV, vers. 2: «Et orietur vobis timentibus nomen meum sol justitiae, et sanitas in pennis ejus; et egrediemini, et salietis sicut vituli de armento.» Unde S. Chrysostomus, homil. 18 ad Populum: «Timor Domini, ait, stabilis est immotusque, et tantam subministrat laetitiam, ut nullus nos aliorum malorum sensus capiat; Deum enim sicut oportet timens et in ipso confidens, voluptatis radicem lucratus est, et omnem habet laetitiae fontem.» Tertio, situm est in firma spe felicitatis aeternae. Hinc Christus, Matth. cap. V, 12: «Gaudete, et exultate, quoniam merces vestra copiosa est in coelo.» Et: «Gaudete, quod nomina vestra scripta sunt in coelis.» S. Basilius, homil. De Gratiarum actione: «Spes, inquit, retributionis, quae tristia sunt in hac vita, leviora efficit. Affecit te aliquis ignominia? Quin tu ad eam suspicis gloriam, quae reposita est in coelis, tibi parandam merito patientiae. Jacturam rerum tuarum adiisti? oculos imprime fixius coelestibus divitiis, et thesauro incomparabili, quem tibi bonorum operum pretio seposuisti. Patrio solo exclusus es? at patriam habes coelestem illam Jerusalem.» Refert Ruffinus et Palladius in Vita B. Apollonii, de ejus coenobio et coenobitis: «Erat, inquit, in eis supra modum gaudium et laetitia, et tanta exultatio, quanta haberi ab ullo hominum possit in terris. Nullus in eis tristis inveniebatur; sed et si quis visus fuisset moestior, Apollonius causam perquirebat, dicebatque: Non oportet nos esse tristes, quibus salus in Deo est, et spes in regno coelorum. Tristentur Gentiles, lugeant Judaei, plangant sine cessatione peccatores, nos vero qui tantae gloriae spem, et aeternitatis habemus exultationem, cur non omni exultatione laetemur?» Quarto, situm est in amicitia et unione cum Deo. «Gaudete in Domino semper, iterum dico, gaudete,» ait Apostolus. Quaerit S. Basilius in Regul. brev. Quaest. CXCIII: «Quodnam sit gaudium in Domino;» ac respondet: «In his quae secundum mandatum Domini fiunt gaudere, est in Domino gaudere. Quocirca quandocumque mandata Dei exsequimur, aut propter nomen Domini aliquid patimur, gaudere et gratulari nos debemus.» S. Augustinus De Salutar. docum. cap. X: «Si, inquit, aliquid in hoc saeculo possidere delectamur, Deum qui possidet omnia, qui creavit omnia, expedit ut mente possideamus, et in eo habeamus quaecumque feliciter et sancte desideramus. Sed quoniam nemo possidet Deum, nisi qui possidetur ab eo, simus nos ipsi Dei possessio, et efficietur nobis possessio Deus. Et quid potest esse in mundo felicius quam cui efficitur suus Imperator et Redemptor census, et haereditas dignatur esse ipsa divinitas? Quid ultra quaerit, cui omne gaudium, et omnia suus Redemptor esse debet?» Et S. Bernardus, epist. 114 ad Sanctimonialem quamdam: «Magnum, ait, est mihi gaudium, quod te ad verum et perfectum gaudium velle tendere comperi: quod non est de terra, sed de coelo, id est, non de hac convalle plorationis, sed de illa, quam fluminis impetus laetificat, civitate Dei. Et revera illud verum et solum est gaudium, quod non de creatura, sed de Creatore concipitur, et quod cum possederis, nemo tollet a te: cui comparata omnis aliunde jucunditas moeror est; omnis suavitas, dolor est; omne dulce, amarum; omne decorum, foedum; omne postremo quodcumque aliud delectare possit, molestum.»
25:1
v. 1 « Locutusque est Dominus ad Moysen in monte Sinai dicens » T 3 — locus rursum demonstratur, quia narratio 24,10-23 interruperat elenchum legum sinaiticarum (Di/Ím.) —
25:2
v. 2 « Loquere filiss Israel. et dices ad eos : Quando ingresst fueritis terram, quam ego dabo vobis, - sabbatizes sabbatum Domino », Hebr. sabbatizabit terra sabbatum Do-. mino. Cf. Ex. 93,10 sq. Et omne eius requiel ratio
25:3
v. 3 : « Sex. annis seres agrum tuum, et sez annis putabis vineam tuam, colligesque fructus eius » : v. « septimo autem anno sabbatum erit terrae , requietionis Domini », « h. e. quiescere permittetur terra in Dei hono-. 1 rem et symbolum dnodd o memorativum divinae illius quietis septimo | die » (Bonfr.). « Agrum non seres et vineam non putabis ». v. 5« Quae pore, i. e. autumno. Sed annus iubilaei in eodem contextu atque annus sabbaticus descriptus evidenter est eiusdem cum anno sabbatico rationis, ergo incipit mense Tisri. 3. Annus iubilaei incipiebat die prima mensis Tisri, illud quippe erat initium anni civilis. Neque obest, v. 9 sq. clangorem tubarum praescribi pro die mensis decima. Eo quippe clangore » annuntiabatur « non ipsissimum anni initium, sed simpliciter iubilaei annus. Die prima 23, 24 clangebantur tubae pro sabbato memoriali, ergo alio die clangendae erant pro iubilaeo. Pro iubilaeo, qui annus esset nequaquam iubilationis, sed restitutionis, aptissime tubae clangebantur v. 9 « die propitiationis ». Neque periculum erat, ne quis inter diem primam et decimam aut sereret aut meteret, cum et messis ante diem primam esset plane absoluta, et sementis ante diem decimam certe non inchoaretur. |
25:8
v. 8 « Numerabis quoque tibi septem hebdomadas annorum », — Hebr. : septem sabbata annorum, sed cum omne sabbatum suum praecedat hexaemeron, efficiuntur anni 49, quod illico explicat textus — « [2 e.] septies septem » annos, « quae simul faciunt annos quadragintanovem».
25:9
v. 9 « Et clanges buccina » — EY cf. Ex. 19,16, pro quo Ios. 6,5 (cf. v. ^. 6. 8. 13) substituitur 13?p, unde vera esse dignoscitur explicatio Hier. (in Os. 5,8; .M. 25. 86) : « buccina pastoralis est et cornu recurvo efficitur, unde et proprie hebraice Sophar, graece xsga-- xiv appellatur » — « mense septimo, decima die mensis, propitiationis tempore », seu verius die (23,27), « in universa terra vestra ».
25:10
v. 10 « Sanctificabisque annum quinquagesimum ». Cum vero sint varii modi sanctificationis, illico qui modus intelligatur exponitur (Ca?.): « et vocabis », seu proclamabis, « remissionem », 1. e. liberationem seu manumissionem, « cunctis habitatoribus terrae tuae : ipse est enim p. 530 sq. ostendemus probabilius esse expungendam. -.
25:13
V. 13 « Anno tubilaet » huius « redient omnes ad possessiones suas ». Arg. — Emitur non ager ipse, sed fructus agri usque ad iubilaeum proxime sequens. Hine pretium crescit vel decrescit proportione numeri annorum maioris vel minoris usque ad illud iubilaeum. Qua in re iuste agendum est, non dolose. veniendorum ; tota haec redemptionis lex extraneos minime attingit. teriissent. Nam si viginti anni elapsi essent, triginta solum superessent; si decem, quadraginta. 51 ergo plures supersint anni a 1ubilaeo, pluris dunt : nam, sicut pretium minuitur pro annis ab ultimo iubilaeo turum.
25:15
v. 45 « Et iuxta supputationem frugum vendet tibi ». Hebr. :. plures annt remanserint [post zubilaeum|, tanto crescit et pretium, eb tibi » tamquam colonus; ager quippe nunquam venditur, sed Dei est (v. 93).
25:17
v. 17 « Nolite affligere contribules vestros, sed timeat unusquisque Deum suum, quia ego Dominus Deus vester ». Admonitionem hane(v. 14) apte repeti censet Ca?. « propter facilitatem decipiendi indigentes, qui vendunt in huiusmodi aestimationibus ».
25:18
v. 18 « Facite praecepta mea et iudicia custodite et amplete ea, «ut habitare | possitis in. terra absque ullo pavore ». tantum sed vel tribus annis foret satis. Potuit tandem ea. vox trium etiam esse oceasio aliqua transferendorum v. 19-22 in eum, ubi nunc leguntur, locum. Arg. — Hos versus immediate iungendos esse versui 7, supra docebamus. Deus tantam anni sexti fertilitatem promittit, quae septimi el
25:23
v. 93 « Terra quoque non vendetur in perpetuum », absolute, quem demptionis conditione vendetur ». Quae conditio beneficium imprimis confert ei, qui paupertate pressus suum invitus vendidit agrum v. 95 : 582 S uM LIBER LEGUM. E, siunculam suam », — Hebr. : de possessione sua, non necessario totam — « et voluerit propinquus eius, potest redimere quod ille ven- | diderat ». Hebr. : et veniat redemptor eius proximus illi. Propinquiores propinquius redimendi ius habebant (Ruth 4,3 sqq.), « salvo. iure, ut in anno iubilaei rediret possessio ad venditorem » (Sylv.), vel etiam ante eum annum, si venditor dilior factus pretium offerret.
Arg. — v. 93 stabilit prineiptum non agrum vendi, quippe qui Dei sit, sed solum 1us frugum; quod ius v. 24 redimi queat. S1 quis pauditior factus (v. 26 sq.), soluto frugum pretio pro numero eorum annorum, qui supersunt usque ad iubilaeum proxime sequens.
25:26
v. 96 « Sin autem non habuerit proximum » , qui aut posset aut vellet redimere agrum (Kn.), « ef ?pse pretium ad redimendum. potuerit invenire », post aliquod tempus ditior factus, v. 97 « computabun-. fur [fructus| ex eo tempore, quo vendidit, et quod reliquum est »,
25:29
v. 99 « Qui vendiderit domum intra urbis muros, habebit licentiam redimendi, donec unus impleatur annus ». Licentia haee concedebatur in favorem eorum, qui aut egestate pressi aut fraude decepti sua divendissent.
Arg. — Domus urbanae redimi possunt, sed primo tantum post venditionem anno v. 29 sq.; domus rusticanae v. 31 redimuntur eadem conditione atque agri fruges; item v. 32 sq. levitarum domustam in levitarum urbibus quam ruri; ager has urbes contingens divendi | nequit v. 34. |
25:30
v. 30 « S? non redemerit et annt circulus fuerit evolutus, emptor possidebit eam et posteri eius àn perpetuum , et redimt non poterit , etiam in zubilaeo ». Dum ergo in agro patente tribus et familiae | distinctae servabantur, in urbibus muratis eaedem confundebantur. Ibi providebatur, ne plures in egestatem dilaberentur, sed mediocris - omnium esset opulentia; huc ut multi confluerent efficiebatur et, qui confluxissent, permanerent (Bonfr.). « Hoc enim allicit emptores et incolas urbis, si in ea domum stabilem et firmam comparare possint » (Sylv.).
25:31
v. 34 « Sin autem in villa fuerit domus, quae muros non. habet , agrorum iure vendetur » , tamquam agri accessoria (Bonfr.) Ad « si ante redempta non fuerit , in dubilaeo revertetur |ad dominum] ». v. 82 incipit absolute; E wrbes levitarum. dein pergit : domus urbium levitarum etc. Non agitur de domibus, quas levitae possiderent in urbibus non suis (Ca?.), quaeque communi subessent iuri. « Aedes 08 » — pro yw) ma lege, uti v. 32, vy ^na. Additur eius MM ratio : « quia domus urbium dun pro possessionibus sunt inter | filios Israel ». « Cum levitis nulli essent fundi, res utique poscebat, ; ut urbibus eorum et domibus ea darentur Pun quae lex conce- - lit agris reliquorum Israelitarum » (Calm.).
25:34
v. 34 « Suburbana autem. eorum »,i. e. ager eorum urbibus immediate attributus, « non veneant » , non plena venditione alienentur uti aliorum in urbibus mu- . ratis d nus, « quia possessio sempiterna. est ». —.— Arg. — Hebraeus pauper et decrepitus, propria domo carens domi . "amice suscipiatur; necessaria ei absque usura praebeantur. . |
25:35
v. 35 « S attenuatus fuerit frater tuus » (cf. v. 25) « et infirmus manu, et susceperis eum quasi advenam et peregrinum , et vixerit. (LXX); voci illico (Hebr.) adscribitur /ecum, quo discat quisque sub- — veniendum sibi esse infirmis illis, qui prope ipsum reperiantur (Kn.). - 'Construetio 3:5 *3 est abrupta : merito LXX Vulg. supplevissequasi, . misi forte ea vox primitus erat in textu, docet collatus v. 40, qui idem . :etiam evincit immerito Sy. adscripsisse negationem (non suscipies etc.) ; ib. docemur utroque loco premi diserimen inter serowum et inter inb: uf servum, sed w/ advenam et inquilinum , et vivet tecum tamquam — aequalis, non tamquam inferior.
25:36
v. 36 « Ne accipias usuras ab eo, - nec amplius quam dedisti ». Cf. Ex. 22,95 (24) ; Deut. 23,19 sq. (20sq.); esse usuram sumptam pro argento, n'aon Mol r235$ (ef. Chald. Sus esse usuram impositam eibo, v. g. s! quis paeiscatur pro ephi hordei E — sibi fore reddendum ephi cum dimidio. « 77me Deum tuum, ut vi- - . vere [possit] frater tuus apud. te ». Hebr. uti v. 35 : et vivat tecum. d
25:37
v. 91 « Pecuniam tuam non dabis ei ad usuram, et frugum super- — abundantiam non exiges ». Hebr. - et cibum eius non dabis ei qd. s | fenus. yd (3) Clausula Lev. 25,98, bilaei definiret. Id iam suppletur. Cum tota lex de iubilaeo a. Moyse lata sit nonnisi 1n terra promissa tandem observanda , dubitaverit quis, utrum harum appendicum desiderium iam in deserto in animis Hebraeorum natum sit : quodsi is defenderit, posteriore aliquo tempore esse adiectas, equidem non repugno. Arg. — Is habeatur non ut servus, sed ut necessarius ; anno iubilaei dimittatur liber cum suis. |
25:39
v. 39 « Si paupertate compulsus » tecum (ef. v. 35) « vendiderit se (ibi frater tuus, non eum opprimes servitute famulorum », Hebr. : non laborabis per eum laborem mancipii; v. A0 « sed quasi mercenarius et colonus erit. Usque ad annum ubilaeum operabitur apud cognationem et ad possessionem patrum suorum ». Porro ratio redditur, cur Hebraeus nequeat pleno sensu Hebrael esse servus,
25:42
v. 429 : « Met enim servi sunt, et.ego eduzi eos de terra Aegypti : non veneant condurum (v. 40).
25:43
v. 43 « Ne affligas », conculces « eum per potentiam », — eadem vox, qua Ex. 1,13 sq. servitus aegyptiaca describebatur — « sed metuito Deum tuum ». Veri nominis servi ex alienigenis petendi sunt, ad quos iubilaei privilegium non extenditur.
25:44
v. &4 « Serous et ancilla sint vobis de nationibus , quae in circuitu vestro. sunt »,
25:45
v. &5 « et de advenis , qui peregrinantur apud vos , vel qui ex his nati fuerint in terra vestra. Hos habebitis famulos »
25:46
v. &6 « et haereditario iure transmittetis ad. posteros, ac possidebitis in. aeternum ;. fratres autem vestros filios Israel ne opprimatis per potentiam ». Cf. v. 49.
25:47
Arg.— Cum Hebraei omnes (similiter atque agri) Dei sint, non se fratribus suis, redimet eum », v. 9 « et » — pro hisce et corrige aut.— E patruus et patruelis » uie eum, « et consanguineus » (cf. 48, ,6) 5 « [et] affinis » redimet eum; sine copula additur de cognatione etus, — — e BE aut limitans illud propinquus carnis ; « sin autem et ?pse pe fuerit » (cf. v. 96), « redimet se », — Ps. lon. addit « ecclesiam »; redade verbo Hebr. clarius effert varias propinquorum classes, ad . quos ea redemptio spectet — v. 50 « supputatis [dumtaxat| annis a. — - tempore venditionis suae usque ad annum iubilaeum, et pecunia, qua. venditus fuerat, iuxta annorum numerum et rationem mercenarii supum putata ». Hebr. : et erit argentum venditionis eus proportionatum - numero annorum , secundum dies mercenarii erit cum ipso. Pretium, |» quod in venditione vendenti se solvebatur, erat in proportione annorum servitutis, quae a venditionis die ad iubilaeum pertingebat, ac | pro singulis diebus computabatur pretium illud, quod erat mercenarii merces diei. Servus erat mercenarius, qui pro certo annorum. numero . . uni domino se obstrinxerat. Porro, pretio tempore venditionis ea pro- - . portione computato, pro redemptione restituebatur emptori pretium | correspondens annis, qui supererant usque ad iubilaeum, quibus 3 emptor servi labore cariturus iam erat. v. 51 « Si plures fuerint anni, ; | qui remanent [usque ad iubilaeum], secundum hos reddet et pretium » —.—— 2 de argento emptionis suae. v. 92 « S: pauci, ponet rationem », com- (e putabit « cum eo », sc. emptore, « ?uzta annorum numerum [et| red- —. det emptori quod reliquum est annorum] », redemptionem suam, v. 53.— —.« [quibus ante servivit mercedibus imputatis| ». Pro quo Hebr. repetit | — ultimum v. 50 incisum : Szcut mercenario de anno in annum ipsi merces — — eomputabitur. « Non affliget eum violenter in conspectu tuo » (cf. v. (ER —. A3. h6). v. 5 « Quods? per haec redimi non potuerit »,Si solvendo . — haee impar, « anno ?ubilaeo egredietur cum liberis suis ». v. 58 « Mei x: sabbata mea, et 1d dd ad sanctuarium meum. Ego Dominus ». i. e. insignitum picturis seu symbolis. Prov. 25,11 est textus valde obscurus. promissionibus et minis, ita leges Lev. 11,1-26,2 clauduntur pericope 26,3-h15, quae primum v. 3-13 benedictiones servaturis legem, dein potissimum constaret legibus iam in deserto observandis, promittitur Totum caput in illa ludit usitatissima formula « Custodite mandata mea etc. ». tis, et praecepta mea custodieritis, et ea feceritis »; v. 14 facundius ita repetitur ; « Si non audieritis me, et non feceritis omnia praecepta mea ista, et si statuta mea despexeritis, et si iudicia mea abiecerit anima vestra, et non feceritis omnia praecepta mea, sed ad irritum perducatis pactum meum etc. » ; brevius v. 18. 21. 23. 27. 40. Reapse mandatorum observatione foedus constat (cf. ER. 24); mandatorum vero potissima utique ea sunt, quae ad sabbatum et divinum cultum spectant, quod patet
25:7
La legge è ripetuta in Lev. 25, 7-7 con una piccola variante: i frutti spontanei potevano essere consumati da chiunque, anche dal padrone e dal forestiero, non solo dai poveri e dalle bestie. …
25:9
Il primo giorno di t. (il cui nome non ricorre nella Bibbia) segna l'inizio dell'anno, in conformità a Lev. 23, 23 e Num. 29, 1; mentre secondo Lev. 25, 9 il primo giorno dell'anno è il 10 di t. Tale oscillazione si ritiene da alcuni sia dovuta all'origine straniera del costume di far cominciare l'anno in autunno. …
25:11
… rimesse di quell'anno, né vendeminerete l'incolta vigna, perché è un G., tempo sacro per voi; ma potrete mangiare i prodotti presi dal campo, cioè potrete mangiare i prodotti spontanei che germogliano dalle radici o dai grani caduti l'anno precedente» (Lev. 25, 11 sg.). …
25:23
CABUL (EBR. KĀBHŪL; FLAVIO GIUSEPPE ΧΑΒΟΎΛΩΝ O ΧΑΒΏΛΩ)
a Salomone tale zona) è da spiegarsi non come un capriccio del cronista basato su Lev. 25, 23 (proibizione di cedere territorio ebraico ad altri), ma per il disappunto di Hiram verso tale contrada, considerata « quasi un nulla » (kābah); non è ritrovabile la radice fenicia …
… La d. cultuale, accanto alla quale esisteva anche una d. regale (I Sam. 8, 15.17), rappresenta un istituto antico (Gen. 14, 20; 28, 22) e si basa sul concetto di offerta rivolta alla divinità come proprietaria del paese (Lev. 25, 23; Deut. 26, 1 sgg.).
… Il ripristino dei beni fondiari nell'anno settimo e nell'anno giubilare ed altri istituti giuridici del genere si basavano sul principio che gli abitanti e i proprietari dei campi erano « protetti e accoliti del Signore » (Lev. 25, 23 sgg.).
25:25
… e di Ex. 23, 19; 34, 26; Deut. 14, 21 e Deut. 22, 6. d) Bēkhōrōth «primo-geniti», in 9 capp.: riguarda i precetti di Ex. 13, 2.12 sg.; 34, 19 sg.; Lev. 27, 26 sg.; Num. 8, 16 sg.; 18, 15 sg. e Deut. 15, 19 sg. e) 'Arākhīn «stime»: concernenti i voti (Lev. 25, 25 sg.; 17, 2-20) e le persone che compiono i voti. f) Tēmūrāth «cambio», 7 capp.: sostituzione nell'offerta di animali (Lev. 27, 10). g) Kērīthōth «estirpazione»: morte naturale prematura, …
25:39
… Anzi egli era tenuto a concedere la libertà ai suoi schiavi connazionali dopo sei anni di servizio, assicurando loro un minimo essenziale per vivere (Lev. 25, 39-54; Ex. 21, 2; Deut. 15, 12-18). Allo schiavo si permetteva di rinunciare alla sua libertà; in tal caso rimaneva proprietà del padrone (Ex. 21, 5, 6). La libertà poteva essere riconquistata …
25:42
MOSÈ (MŌŠEH, ΜΩ[Θ]ΣΗ͂Σ, VOLG. MOYSES, ANTICA LATINA MOSES)
I tentativi di spostare la sua figura dalla cornice egiziana (come si spiegherebbe il nome M., e più in generale i nomi egiziani Hur, Ophni, Phinees, Phutiel, ecc. e tutte le reminiscenze, come Ex. 20, 2; Lev. 19, 34; 25, 42; 26, 45; Num. 15, 41; Deut. 5, 6.15 ecc.?) e sinistica, in cui lo mette la tradizione biblica, sono anche da critici non cattolici riconosciuti contrari all'evidenza storica (C. P. Tiele-N. …
… 1, 9; Ez. 27, 13; I Mach. 3, 41). Inoltre tutti i figli di uno schiavo erano considerati proprietà del padrone (Ex. 21, 4). Un israelita non poteva essere venduto schiavo agli stranieri; anzi non avrebbe dovuto mai essere ridotto in simile condizione (Lev. 25, 42-46). In pratica però spesso, per motivi finanziari o per insolvenza verso il creditore, anche israeliti erano sottoposti a s. (II Reg. 4, 1; Neh. 5, 5, 8). Un ladro, che non potesse restituire …
25:47
… costretto a vender se stesso schiavo, un suo congiunto, oppure egli stesso, se riesce a procurarsi il denaro necessario, ha il diritto di riscatto (gê'ullâh), restituendo il prezzo dell'acquisto in ragione degli anni durante i quali ha prestato servizio (Lev. 25, 47 sgg.; Ruth 2, 20; 3, 9; 4, 1.14).
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.